İçeriğe geç
Fragmanlar

Demokritos · Fragmanlar

X–XI. Mousikē Yazıları (ΜΟΥΣΙΚΑ)

68B15cDK'nın Almanca başlığı "Filoloji Yazıları"dır; mousike burada şiiri, dili ve Homeros yorumunu da içine alır.

DK 68 B 15c

Eser başlığı — Thrasyllos X 1.

Ritimler ve Ahenk (harmonia) Üzerine.

68B15c

15c [X 1]. ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΩΝ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΗΣ.

68B16DK 68 B 16

Kaynak: Mallius Theodorus, Vezinler Üzerine VI 589, 20 Keil.

Mallius Theodorus: Daktilik altılı vezni (hexametros) ilk olarak Orpheus'un bulduğunu Kritias ileri sürer [88 B 3], Demokritos ise Musaios'un bulduğunu *(karş. 2 A 10).*

68B16
  1. Marius [= Mallius] Theodor. de metr. VI 589, 20 Keil metrum dactylicum hexametrum inventum primitus ab Orpheo Critias [88 B 3] asserit, D. a Musaeo (vgl. 2 A 10). [Aparat: yani bu ikisi de eski Orphik şiiri Homerosçu şiirin önüne koymuşlardır, krş. 1 A 5 (I 1, 16 vd.); ayrıca Kleingünther, Πρῶτος εὑρετής, Philol. Suppl. XXVI 1, 108. DK Almancası: "D.'e göre hexametreyi Musaios bulmuştur."]

68B16aDK 68 B 16a

Eser başlığı — Thrasyllos X 2.

Şiir (Poiēsis) Üzerine.

68B16a

16a [X 2]. ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΣΙΟΣ.

68B17DK 68 B 17

Kaynak: Cicero, Hatip Üzerine II 46, 194; Kehanet Üzerine I 38, 80; Horatius, Şiir Sanatı 295.

Cicero, Hatip Üzerine: Sık sık işittim ki —Demokritos'la Platon'un bunu yazılarında bıraktığını söylerler— gönülleri tutuşmadan ve bir çeşit delilik soluğu almadan hiç kimse iyi şair olamaz. Kehanet Üzerine: Demokritos, delilik olmadan hiç kimsenin büyük şair olamayacağını söyler; Platon da aynı şeyi söyler. Horatius: Demokritos yaradılışı zavallı sanattan daha bahtlı saydığı ve aklı başında şairleri Helikon'dan kovduğu için vb. *DK: Belki B 18 ile aynı yerdir.*

68B17
  1. Cic. de orat. II 46, 194 saepe enim audivi poetam bonum neminem (id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt) sine inflammatione animorum existere posse et sine quodam adflatu quasi furoris. de divin. I 38, 80 negat enim sine furore D. quemquam poetam magnum esse posse, quod idem dicit Plato. Horat. de art. poet. 295 ingenium misera quia fortunatius arte credit et excludit sanos Helicone poetas Democritus etc. Vielleicht identisch mit: [B 18]. [DK Almancası: "Hiçbir şair bir delilik soluğu olmadan var olamaz."]

68B18DK 68 B 18

Kaynak: İskenderiyeli Clemens, Stromateis VI 168.

Demokritos da [Platon gibi, Ion 534b] şöyle der: Şairin coşku (enthusiasmos) ve kutsal bir soluk içinde yazdığı her şey pek güzeldir … *Karş. B 21; 112.*

68B18
  1. Clem. Strom. VI 168 [II 518, 20 St.] καὶ ὁ Δ. ὁμοίως [wie Plato Ion 534 B] ‘ποιητὴς δὲ ἅσσα μὲν ἂν γράφηι μετ᾽ ἐνθουσιασμοῦ καὶ ἱεροῦ πνεύματος, καλὰ κάρτα ἐστίν …’ Vgl. B 21. 112. [DK Almancası sonuna ekler: "(ama bunlar olmadan yazdıkları …)". Nachtrag (s. 146, 13): F. Wehrli, Phyllobolia (Basel 1946) S. 117; Cherniss–Fontenrose, Am. Journ. of Philol. 71 (1950) 83 vd.]

68B18aDK 68 B 18a

Eser başlığı — Thrasyllos X 3.

Dizelerin Güzelliği Üzerine.

68B18a

18a [X 3]. ΠΕΡΙ ΚΑΛΛΟΣΥΝΗΣ ΕΠΕΩΝ.

68B18bDK 68 B 18b

Eser başlığı — Thrasyllos X 4.

Kulağa Hoş Gelen ve Kulağı Tırmalayan Harfler Üzerine.

68B18b

18b [X 4]. ΠΕΡΙ ΕΥΦΩΝΩΝ ΚΑΙ ΔΥΣΦΩΝΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ. [Nachtrag (s. 146, 17 vd.): S. Tolstaja-Melikowa, Bull. de l'Ac. d. Sciences de l'URSS 1926, 12 p. 1151 vd.; (s. 146, 18) "krş. Lucretius'un dil kuramı ve şiir pratiği" P. Friedländer (Pattern of sound and atomistic theory, Am. Journ. of Phil. 62, 1941, 16 vd.).]

68B19DK 68 B 19

Kaynak: Eustathios, İlyada şerhi Γ 1 (s. 370, 15).

Eustathios: İonlar, en çok da Demokritos, gamma harfine gemma derler; Demokritos my harfine de mō *der. DK: Bilgi Photios'tan gelir; onun "mō: Demokritos'ta my harfi" maddesi korunmuştur.*

68B19
  1. Eustath. ad Γ 1 p. 370, 15 τὸ γάμμα στοιχεῖον γέμμα φασὶν Ἴωνες καὶ μάλιστα Δ., ὃς καὶ τὸ μῦ μῶ λέγει aus Photius, dessen Glosse μῶ· τὸ μῦ στοιχεῖον Δ. erhalten ist. [Aparat: μῶ İ.Ö. II. yüzyıldan bir Delos yazıtında da, BCH 29, 483; Nachtrag: şimdi IG XI 2, 205 Ab p. 98. DK Almancası: "Gemma (gamma yerine), mō (my yerine)."] (Eustathios yeri "Γ 1" PDF 145'ten okundu; OCR "T 1".)

68B20DK 68 B 20

Kaynak: Dionysios Thraks scholionu s. 184, 3 vd. Hilgard.

Harflerin adları çekime girmez … Demokritos'ta ise çekime girer; çünkü o deltatos ("deltanın") ve thētatos *("thētanın") der.*

68B20
  1. Schol. Dionys. Thrac. p. 184, 3 ff. Hilg. τὰ ὀνόματα τῶν στοιχείων ἄκλιτά εἰσιν … παρὰ Δημοκρίτωι δὲ κλίνονται· λέγει γὰρ δέλτατος καὶ θήτατος. [DK Almancası: "Deltanın, thētanın."]

68B20aDK 68 B 20a

Eser başlığı — Thrasyllos XI 1.

Homeros ya da Doğru Söyleyiş ve Nadir Kelimeler Üzerine.

*Karş. A 101.*

68B20a

20a [XI 1]. ΠΕΡΙ ΟΜΗΡΟΥ ἢ ΟΡΘΟΕΠΕΙΗΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΕΩΝ. Vgl. auch A 101. [Aparat: krş. Fronmüller, Demokrit, seine Homerstudien u. -ansichten, Diss. Erlangen 1901; Philippson, Hermes 64 (1929) 167 vd.]

68B21DK 68 B 21

Kaynak: Dion Khrysostomos, Söylevler 36, 1.

Demokritos Homeros hakkında şöyle der: Tanrısal bir tabiat nasip olmuş Homeros, türlü türlü dizelerden bir düzen (kosmos) kurdu. *Tanrısal ve daimonî bir tabiat olmadan bu kadar güzel ve bilgece dizeler meydana getirmek mümkün olmadığı için. Karş. B 18.*

68B21
  1. Dio 36, 1 [II 109, 21 Arnim] ὁ μὲν Δ. περὶ Ὁμήρου φησὶν οὕτως· ‘Ὅμηρος φύσεως λαχὼν θεαζούσης ἐπέων κόσμον ἐτεκτήνατο παντοίων’, ὡς οὐκ ἐνὸν ἄνευ θείας καὶ δαιμονίας φύσεως οὕτως καλὰ καὶ σοφὰ ἔπη ἐργάσασθαι. Vgl. B 18. [Aparat: ἐπέων κόσμον] krş. 1 B 1. DK Almancası: "Tanrısal bir yaratılışa nasip olan Homeros, türlü türlü dizelerden iyi düzenlenmiş bir yapı çatmıştır."]

68B22DK 68 B 22

Kaynak: Porphyrios, Homeros Meseleleri I 274, 9 Schrader [İlyada Φ 252 hakkında].

Bazıları şaire iftira ederek onun [Φ 252'deki "kara avcının", μέλανος τοῦ] ifadesini Orestou gibi tek kelimeyle melanostou, "kara kemiklinin", diye söylediğini ileri sürdüler; çünkü Demokritos da kartalın kemiklerinin kara olduğunu *anlatır. Böylece gerçeğe de iftira etmiş oldular. DK: Fragmanın bu esere ait olduğu şüphelidir; aynı şeyi scholionlar Aristoteles için bildirir.*

68B22
  1. Porphyr. Quaest. hom. I 274, 9 Schrad. [zu Φ 252] οἱ δὲ κατεψεύσαντο τοῦ ποιητοῦ ὡς ‘μελανόστου’ (statt μέλανος τοῦ) ὑφ᾽ ἓν ὡς Ὀρέστου εἰρηκότος διὰ τὸ καὶ Δημόκριτον ἱστορεῖν ἐπὶ τοῦ ἀετοῦ τὰ ὀστᾶ μέλανα εἶναι καταψευδόμενοι τῆς ἀληθείας. [Aparat: Fragmanın bu yazıya verilmesi kuşkuludur; aynı şeyi Aristoteles için Schol. BT z. St. bildirir. DK Almancası: "D., kartalın kemiklerinin kara olduğunu bildirir."]

68B23DK 68 B 23

Kaynak: Homeros scholionu (A), İlyada H 390.

"Keşke daha önce yok olup gitseydi" sözünü haberci ya Yunanlıların da duyacağı biçimde söyler —öfkeli oldukları için onlar öteki Troyalıları hoş görsün diye— ya da kendi kendine, alçak sesle; Demokritos böyle düşünür, çünkü bunun açıkça söylenmesini yakışıksız sayar. *Her iki durumda da önüne noktalama konmalıdır.*

68B23
  1. Schol. Hom. A zu H 390 τὸ ‘ὡς πρὶν ὤφελλ᾽ ἀπολέσθαι’ εἴτε καὶ τοῖς Ἕλλησιν εἰς ἐπήκοον λέγει ὁ κῆρυξ πρὸς τὸ συγγνωμονεῖν τοῖς ἄλλοις Τρωσὶν ὡς καὶ αὐτοῖς ὀργιζομένοις, εἴτε καθ᾽ ἑαυτὸν καὶ ἠρέμα, ὡς Δ. ἀξιοῖ ἀπρεπὲς ἡγησάμενος τὸ φανερῶς λέγεσθαι, ἀμφότερα προστικτέον. [Aparat: ἀνυποκρίτως στικτέον L. Friedländer, Nic. 192. DK Almancası: "Homeros'un 'Keşke daha önce ölseydi' (Aleksandros) sözlerini Troyalı haberci kendi kendine ve alçak sesle söyler; D. böyle düşünür, çünkü bu sözleri Akhalar önünde açıkça söylemeyi yakışıksız bulur."]

68B24DK 68 B 24

Kaynak: Eustathios, Odysseia şerhi ο 376 (s. 1784).

Şunu bilmek gerekir: Bu sadık köle Eumaios eskilerin gözünde o kadar söze değer sayılmıştır ki onun annesini bile bulurlar. Demokritos ona Penia (Yoksulluk) *der, Euphorion Pantheia, Sidonlu Philoksenos Danae. DK: Eumaios'un babasının adı Ktesios'tur, yani "mal sahibi"!*

68B24
  1. Eustath. zu ο 376 p. 1784 ἱστέον δὲ ὅτι ἐς τοσοῦτον ἠξιώθη λόγου τοῖς παλαιοῖς ὁ εὐνοϊκὸς οὗτος δοῦλος Εὔμαιος, ὥστε καὶ μητέρα αὐτοῦ ἐξευρίσκουσι. Δ. μὲν Πενίαν, Εὐφορίων δὲ Πάνθειαν, Φιλόξενος δὲ ὁ Σιδώνιος Δανάην. [Aparat: krş. Guil. Weber, Laudes inopiae, Diss. Göttingen 1915 S. 34 vd.; Philippson a. O. S. 175 (vardığı sonuçlar başka bakımlardan fazla ileri gider). Eumaios'un babasının adı Ktesios'tur (= "mülk sahibi")! DK Almancası: "D., Eumaios'un annesine Penia (Yoksulluk) der."]

68B25DK 68 B 25

Kaynak: Eustathios, Odysseia şerhi μ 62 (s. 1713).

Başkaları Zeus'tan güneşi anlar …, ambrosia'dan da güneşin beslendiği buğuları; *Demokritos da böyle düşünür. DK: Fragmanın bu esere ait olduğu şüphelidir; Pfeiffer onu Demokritos'a değil Bolos'a verir.*

68B25
  1. Eustath. zu μ 62 p. 1713 ἄλλοι δὲ Δία μὲν νοοῦσι τὸν ἥλιον …, ἀμβροσίαν δὲ τὰς ἀτμίδας αἷς ὁ ἥλιος τρέφεται, καθὰ δοξάζει καὶ Δ. [Aparat: Fragmanı Demokritos'a değil Bolos'a verir Pfeiffer, Studien (Στοιχεῖα II) S. 25; krş. Geopon. II 6 p. 40, 18 Beckh; 68 A 74; 7 B 13a (I 57, 7); başka türlü yorumlamak ister Philippson a. O. S. 169. Fragmanın bu yazıya verilmesi kuşkulu. DK Almancası: "D. de ambrosia'dan güneşin beslendiği buğuları anlar."]

68B25aDK 68 B 25a

Eser başlığı — Thrasyllos XI 2.

Şarkı Üzerine.

68B25a

25a [XI 2]. ΠΕΡΙ ΑΟΙΔΗΣ.

68B25bDK 68 B 25b

Eser başlığı — Thrasyllos XI 3.

Kelimeler Üzerine.

68B25b

25b [XI 3]. ΠΕΡΙ ΡΗΜΑΤΩΝ. [DK Almancası: "Über Wörter" (Sözcükler Üzerine).]

68B26DK 68 B 26

Kaynak: Proklos, Platon'un Kratylos'u şerhi 16.

Proklos: Pythagoras ve Epikuros Kratylos'un kanaatindedir, Demokritos ve Aristoteles ise Hermogenes'in … [Pythagoras] adları koyan kişiyle psykhē'yi ima ediyordu; psykhē nous'tan meydana gelmiştir. Nous gibi ilk elden nesnelerin kendisi değildir; ama onların suretlerine ve varlığa ait, adım adım açılan logos'larına sahiptir. Bunlar varolanların heykelleri gibidir [karş. B 142], tıpkı adların akla ait eidos'ları, yani sayıları taklit etmesi gibi. Demek ki her şey varlığını kendini bilen ve bilge olan nous'tan, adını ise nous'u taklit eden psykhē'den alır. Öyleyse, der Pythagoras, ad koymak rastgele birinin işi değil, nous'u ve varolanların tabiatını görenin işidir; adlar tabiatçadır.

Demokritos ise adların uzlaşmayla (thesei) olduğunu söyler ve bunu dört delille kurar. Eşadlılıktan: Farklı şeyler aynı adla çağrılır; demek ki ad tabiatça değildir. Çokadlılıktan: Farklı adlar aynı ve tek bir şeye uyuyorsa birbirlerinin yerine de geçerler; bu ise imkânsızdır. Üçüncüsü, adların değiştirilmesinden: Adlar tabiatça olsaydı, neden Aristokles'in adını Platon'a, Tyrtamos'unkini Theophrastos'a çevirdik? Dördüncüsü, benzerlerin eksikliğinden: Neden phronesis'ten "phronein" fiilini türetiyoruz da adaletten (dikaiosynē) bir fiil türetmiyoruz? Demek ki adlar tabiatça değil, rastlantıyladır. Aynı kişi birinci delile "çok anlamlı" (polysēmon), ikincisine "eşdeğer" (isorropon), ⟨üçüncüsüne "ad değiştiren" (metōnymon)⟩, dördüncüsüne "adsız" (nōnymon) *der.*

68B26
  1. Procl. in Crat. 16 p. 5, 25 Pasqu. ὅτι τῆς Κρατύλου δόξης γέγονε Πυθαγόρας τε καὶ Ἐπίκουρος, Δ. δὲ καὶ Ἀριστοτέλης τῆς Ἑρμογένους … p. 6, 10 διὰ δὲ τοῦ θεμένου τὰ ὀνόματα τὴν ψυχὴν ἠινίττετο [Pythagoras], ἥτις ἀπὸ νοῦ μὲν ὑπέστη· καὶ αὐτὰ μὲν τὰ πράγματα οὐκ ἔστιν ὥσπερ ὁ νοῦς πρώτως, ἔχει δ᾽ αὐτῶν εἰκόνας καὶ λόγους οὐσιώδεις διεξοδικοὺς οἷον ἀγάλματα [vgl. Demokrit B 142] τῶν ὄντων ὥσπερ τὰ ὀνόματα ἀπομιμούμενα τὰ νοερὰ εἴδη, τοὺς ἀριθμούς· τὸ μὲν οὖν εἶναι πᾶσιν ἀπὸ νοῦ τοῦ ἑαυτὸν γινώσκοντος καὶ σοφοῦ, τὸ δ᾽ ὀνομάζεσθαι ἀπὸ ψυχῆς τῆς νοῦν μιμουμένης. οὐκ ἄρα, φησὶ Πυθαγόρας, τοῦ τυχόντος ἐστὶ τὸ ὀνοματουργεῖν, ἀλλὰ τοῦ τὸν νοῦν ὁρῶντος καὶ τὴν φύσιν τῶν ὄντων· φύσει ἄρα τὰ ὀνόματα. ὁ δὲ Δ. θέσει λέγων τὰ ὀνόματα διὰ τεσσάρων ἐπιχειρημάτων τοῦτο κατεσκεύαζεν· ἐκ τῆς ὁμωνυμίας· τὰ γὰρ διάφορα πράγματα τῶι αὐτῶι καλοῦνται ὀνόματι· οὐκ ἄρα φύσει τὸ ὄνομα· καὶ ἐκ τῆς πολυωνυμίας· εἰ γὰρ τὰ διάφορα ὀνόματα ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἓν πρᾶγμα ἐφαρμόσουσιν, καὶ ἐπάλληλα, ὅπερ ἀδύνατον· τρίτον ἐκ τῆς τῶν ὀνομάτων μεταθέσεως. διὰ τί γὰρ τὸν Ἀριστοκλέα μὲν Πλάτωνα, τὸν δὲ Τύρταμον Θεόφραστον μετωνομάσαμεν, εἰ φύσει τὰ ὀνόματα; ἐκ δὲ τῆς τῶν ὁμοίων ἐλλείψεως· διὰ τί ἀπὸ μὲν τῆς φρονήσεως λέγομεν φρονεῖν, ἀπὸ δὲ τῆς δικαιοσύνης οὐκέτι παρονομάζομεν; τύχηι ἄρα καὶ οὐ φύσει τὰ ὀνόματα. καλεῖ δὲ ὁ αὐτὸς τὸ μὲν πρῶτον ἐπιχείρημα πολύσημον, τὸ δὲ δεύτερον ἰσόρροπον, ⟨τὸ δὲ τρίτον μετώνυμον⟩, τὸ δὲ τέταρτον νώνυμον. [Aparat: krş. Steinthal, Gesch. d. Sprachw.² S. 176 vd.; Diels, Neue Jahrb. 13 (1910) 9; Philippson, Phil. Woch. 49 (1929) 923; Aristoteles'in Kategoriler 1. bölümünü karşılaştırır E. Hoffmann (Frank, Plato u. d. sog. Pythagor. Anm. 253'te); ⟨ ⟩ Diels. DK Almancası: "D. çok anlamlı, eşdeğerli, ad değiştiren ve adsız adlandırma tarzlarını ayırır ve bundan dilin uzlaşımsal kökenini kanıtlar." PDF 147'de dört terim aralıklı dizgiyle basılmıştır.]

68B26aDK 68 B 26a

Eser başlığı — Thrasyllos XI 4.

Adlandırmalar (Onomastika).

*DK: Kitap sayısı eksik. Belki Onomastikon; içeriği şüphelidir.*

68B26a

26a [XI 4]. ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΩΝ. [Buchzahl fehlt.] [Aparat: ya da Ὀνομαστικόν? İçeriği kuşkulu. Vgl. ⟦?⟧ (OCR "1A1132,5"; gönderme okunamadı).] (Thrasyllos numarası "XI 4" PDF 147'den okundu; OCR "x 4".)

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…