Kavram
vita
- Yunanca
- zōē; bios
- Latince
- vita
- Almanca
- Leben; das Lebendige
- Fransızca
- vie
- İngilizce
- life
- Türkçe
- hayat; canlı
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte hayat, canlı olmak ya da bir insanın yaşadığı süredir. Hegel'in Tinin Fenomenolojisinde (IV. bölüm, giriş) hayat, anlama yetisinin "sonsuzluk" sonucunun nesne tarafındaki karşılığıdır: Kendi içine yansımış nesne, özbilincin isteğinin karşısına "canlı" olarak çıkar. Hayatın momentleri bağımsız şekillerin kalıcılığı, bu kalıcılığın küllî akışkanlık içinde çözülmesi (süreç) ve bu ikisinin birliği olarak cinstir; bu birlik kendisi için ancak bilinçte, yani özbilinçte vardır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Kendi kendini besleme, büyüme ve çürüme | Ruh Üzerine II |
| 1790 | Kant | Organizmada parçaların karşılıklı olarak birbirinin hem sebebi hem sonucu olması | Yargı Gücünün Eleştirisi § 65 |
| 1807 | Hegel | Farkların akışkan birliği; şekillenme ile sürecin döngüsü; isteğin nesnesi | Tinin Fenomenolojisi IV. bölüm |
Dönüşüm: Aristoteles'te ruhun bir derecesi, Kant'ta yargı gücünün düşünmek zorunda kaldığı amaçlı bir bütün olan hayat, Hegel'de kavramın kendi kendini ayıran ve yeniden birleştiren hareketinin dolaysız varoluşuna dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | zōē / bios | zōē canlı olmanın kendisi, bios yaşanan hayat, hayat tarzı. |
| Latince | vita | vivens "canlı"; Augustinus'ta vita beata "mutlu hayat" ayrı terimdir. |
| Almanca / Fransızca | Leben / vie | |
| İngilizce | life |
Türkçe karşılığı
hayat; canlı (das Lebendige). "Yaşam" da kullanılabilirdi; "hayat" hem biyolojik hem tinsel anlamı taşıdığı ve projenin genel diliyle (vita beata "mutlu hayat") uyuştuğu için seçildi. Prozeß "süreç", Gestaltung "şekillenme", Gliederung "eklemlenme", Glied "uzuv", Flüssigkeit "akışkanlık", Gattung "cins" bağlanmaz.
Hegel'de hayat, nesnenin kendi içine dönmüş biçimidir: Farkların küllî akışkanlık içinde hem kalıcı şekiller olarak ayrıldığı hem de bu ayrılığın sürekli çözüldüğü döngü. "Hayat" kelimesi bunu biyolojik bir alana daraltma eğilimindedir; oysa Hegel için hayat, özbilincin karşısında kendi bağımsızlığını gösteren ilk "kendinde" sonsuzluktur.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, IV. bölüm) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hayat, canlılığın, hayata
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.