İçeriğe geç

Kavram

vita

Yunanca
zōē; bios
Latince
vita
Almanca
Leben; das Lebendige
Fransızca
vie
İngilizce
life
Türkçe
hayat; canlı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte hayat, canlı olmak ya da bir insanın yaşadığı süredir. Hegel'in Tinin Fenomenolojisinde (IV. bölüm, giriş) hayat, anlama yetisinin "sonsuzluk" sonucunun nesne tarafındaki karşılığıdır: Kendi içine yansımış nesne, özbilincin isteğinin karşısına "canlı" olarak çıkar. Hayatın momentleri bağımsız şekillerin kalıcılığı, bu kalıcılığın küllî akışkanlık içinde çözülmesi (süreç) ve bu ikisinin birliği olarak cinstir; bu birlik kendisi için ancak bilinçte, yani özbilinçte vardır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Kendi kendini besleme, büyüme ve çürüme Ruh Üzerine II
1790 Kant Organizmada parçaların karşılıklı olarak birbirinin hem sebebi hem sonucu olması Yargı Gücünün Eleştirisi § 65
1807 Hegel Farkların akışkan birliği; şekillenme ile sürecin döngüsü; isteğin nesnesi Tinin Fenomenolojisi IV. bölüm

Dönüşüm: Aristoteles'te ruhun bir derecesi, Kant'ta yargı gücünün düşünmek zorunda kaldığı amaçlı bir bütün olan hayat, Hegel'de kavramın kendi kendini ayıran ve yeniden birleştiren hareketinin dolaysız varoluşuna dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca zōē / bios zōē canlı olmanın kendisi, bios yaşanan hayat, hayat tarzı.
Latince vita vivens "canlı"; Augustinus'ta vita beata "mutlu hayat" ayrı terimdir.
Almanca / Fransızca Leben / vie
İngilizce life

Türkçe karşılığı

hayat; canlı (das Lebendige). "Yaşam" da kullanılabilirdi; "hayat" hem biyolojik hem tinsel anlamı taşıdığı ve projenin genel diliyle (vita beata "mutlu hayat") uyuştuğu için seçildi. Prozeß "süreç", Gestaltung "şekillenme", Gliederung "eklemlenme", Glied "uzuv", Flüssigkeit "akışkanlık", Gattung "cins" bağlanmaz.

Hegel'de hayat, nesnenin kendi içine dönmüş biçimidir: Farkların küllî akışkanlık içinde hem kalıcı şekiller olarak ayrıldığı hem de bu ayrılığın sürekli çözüldüğü döngü. "Hayat" kelimesi bunu biyolojik bir alana daraltma eğilimindedir; oysa Hegel için hayat, özbilincin karşısında kendi bağımsızlığını gösteren ilk "kendinde" sonsuzluktur.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Phänomenologie, IV. bölüm) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hayat, canlılığın, hayata

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.