İçeriğe geç

Kavram

Sollen

Yunanca
δέον (deon)
Latince
debitum
Almanca
das Sollen
Fransızca
le devoir-être
İngilizce
the ought
Türkçe
olması gereken

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "-meli, gerek" bir yükümlülüğü anlatır. Mantık Bilimi'nde (Varlık Öğretisi, Varoluş, B. c. 2: Kısıt ve Olması Gereken) olması gereken, bir şeyin kendinde varlığının, kısıt olarak kendi sınırıyla olumsuz ilişkisidir: bir şey olması gereken olarak kısıtının üstündedir, ama kısıtı da yalnızca olması gereken olarak vardır. Kant'ın "Yapabilirsin, çünkü yapmalısın" deyişine Hegel "Yapamazsın, tam da yapman gerektiği için" karşılığını verir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1785–1788 Kant Ahlâk yasasının kategorik buyruğu; olan ile olması gerekenin ayrılığı
1794 Fichte Ben'in sonsuz çabası; sonsuz ödev
1812/1832 Hegel Sonlunun momenti; kısıtla birlikte giden ve kötü sonsuzluğa götüren aşma Mantık Bilimi I. Kitap, 2. Bölüm B c 2

Dönüşüm: Ahlâkî bir buyruk olarak olması gereken, Hegel'de sonluluğun mantıksal bir yapısına, aşılması gereken bir aşamaya dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca δέον (deon) "Gereken, uygun olan"; Stoacılarda vazife ile ilişkili.
Latince debitum "Borçlu olunan"; Almanca Sollen de Schuld "borç" ile akrabadır.
Almanca / Fransızca das Sollen / le devoir-être Sein / Sollen "olan / olması gereken" ayrımı.
İngilizce the ought

Türkçe karşılığı

olması gereken. Kant çevirisinde Sollen "gereklilik" olarak verildi. Hegel'de das Sollen bir buyruk kipinden çok, kısıtının ötesine geçen ama hâlâ ona bağlı olan sonlunun momentidir; "olması gereken" bu hem var hem yok olma durumunu ("Olması gereken şey hem vardır hem yoktur") doğrudan okutur. Rakip: "ödev", "gereklilik", "-meli/-malı".

"Gereklilik" Kant'ın ahlâk yasasının buyruk niteliğini öne çıkarır; Hegel'in Sollen'i ise mantıksal bir yapıdır: belirlenimin kendi kısıtına karşı ilişkisi. "Olması gereken" denince Hegel'in eleştirisi (Kant ve Fichte'nin sonsuz yaklaşma ödevi, kötü sonsuzluk) görünür kalır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Varlık Öğretisi) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: olması gerekendir, "olmalı", olması gerekene

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.