Kavram
Sollen
- Yunanca
- δέον (deon)
- Latince
- debitum
- Almanca
- das Sollen
- Fransızca
- le devoir-être
- İngilizce
- the ought
- Türkçe
- olması gereken
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "-meli, gerek" bir yükümlülüğü anlatır. Mantık Bilimi'nde (Varlık Öğretisi, Varoluş, B. c. 2: Kısıt ve Olması Gereken) olması gereken, bir şeyin kendinde varlığının, kısıt olarak kendi sınırıyla olumsuz ilişkisidir: bir şey olması gereken olarak kısıtının üstündedir, ama kısıtı da yalnızca olması gereken olarak vardır. Kant'ın "Yapabilirsin, çünkü yapmalısın" deyişine Hegel "Yapamazsın, tam da yapman gerektiği için" karşılığını verir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1785–1788 | Kant | Ahlâk yasasının kategorik buyruğu; olan ile olması gerekenin ayrılığı | |
| 1794 | Fichte | Ben'in sonsuz çabası; sonsuz ödev | |
| 1812/1832 | Hegel | Sonlunun momenti; kısıtla birlikte giden ve kötü sonsuzluğa götüren aşma | Mantık Bilimi I. Kitap, 2. Bölüm B c 2 |
Dönüşüm: Ahlâkî bir buyruk olarak olması gereken, Hegel'de sonluluğun mantıksal bir yapısına, aşılması gereken bir aşamaya dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | δέον (deon) | "Gereken, uygun olan"; Stoacılarda vazife ile ilişkili. |
| Latince | debitum | "Borçlu olunan"; Almanca Sollen de Schuld "borç" ile akrabadır. |
| Almanca / Fransızca | das Sollen / le devoir-être | Sein / Sollen "olan / olması gereken" ayrımı. |
| İngilizce | the ought |
Türkçe karşılığı
olması gereken. Kant çevirisinde Sollen "gereklilik" olarak verildi. Hegel'de das Sollen bir buyruk kipinden çok, kısıtının ötesine geçen ama hâlâ ona bağlı olan sonlunun momentidir; "olması gereken" bu hem var hem yok olma durumunu ("Olması gereken şey hem vardır hem yoktur") doğrudan okutur. Rakip: "ödev", "gereklilik", "-meli/-malı".
"Gereklilik" Kant'ın ahlâk yasasının buyruk niteliğini öne çıkarır; Hegel'in Sollen'i ise mantıksal bir yapıdır: belirlenimin kendi kısıtına karşı ilişkisi. "Olması gereken" denince Hegel'in eleştirisi (Kant ve Fichte'nin sonsuz yaklaşma ödevi, kötü sonsuzluk) görünür kalır.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Varlık Öğretisi) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: olması gerekendir, "olmalı", olması gerekene
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.