İçeriğe geç

Kavram

finitum

Yunanca
πεπερασμένον (peperasmenon); πέρας (peras)
Latince
finitum
Almanca
das Endliche; Endlichkeit
Fransızca
le fini; finitude
İngilizce
the finite
Türkçe
sonlu; sonluluk

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte sonlu, bir yerde biten, ölçüsü belli olandır. Mantık Bilimi'nde (Varlık Öğretisi, Varoluş, B. c) sonluluk, içkin sınırıyla birlikte kendi çelişkisi olarak konmuş bir şeydir: sonlu şeyler vardır, ama bu varlığın hakikati onların sonudur; doğdukları saat ölüm saatleridir. Sonlunun kendini aşması, sahici sonsuzluğa (infinitum) götürür; sonluyu sabit, sonsuzu ise ötede tutan anlama yetisi "kötü sonsuzluk"ta kalır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5.–4. yy Pythagorasçılar, Platon Sınır (peras) ile sınırsızın (apeiron) karışımı
Orta Çağ Augustinus, skolastik Yaratılmış olanın Tanrı'ya göre sonluluğu
1781 Kant İnsan bilgisinin sonluluğu, mümkün deneyimle sınırlılığı
1812/1832 Hegel İçkin sınırın çelişkisi; yokluğu kendi varlığı olarak taşıyan bir şey Mantık Bilimi I. Kitap, 2. Bölüm B c

Dönüşüm: Sonluluk dış bir kuşatma olmaktan çıkar, şeyin kendi içinden gelen bir sona erme ve kendini aşma hareketine dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πεπερασμένον (peperasmenon) peras "sınır"dan; Pythagorasçılarda ve Platon'un Philebos'unda apeiron "sınırsız"ın karşıtı.
Latince finitum finis "son, sınır"dan; infinitum (infinitum) ile çift olarak kullanılır.
Almanca / Fransızca das Endliche, Endlichkeit / le fini, finitude Ende "son", enden "sona ermek" ile birlikte okunur.
İngilizce the finite

Türkçe karşılığı

sonlu; sonluluk. "Mahdut" ve "sınırlı" rakip karşılıklardır. Hegel begrenzt "sınırlanmış" ile endlich "sonlu"yu ayırır: sınırlanmış olan sınırının dışında hâlâ varoluş taşıyabilir, sonlu ise yokluğu kendi tabiatı olarak taşır, yani sonu kendindedir. Bu yüzden "sınırlı" değil, "sonlu".

"Sınırlı" denince sonluluk bir dış kuşatma gibi anlaşılır; Hegel'de ise sonlu, kendi içkin sınırının (limes) çelişkisiyle kendini kendi ötesine gönderen şeydir. "Sonlu" kelimesi bu içten gelen sona ermeyi korur.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Varlık Öğretisi) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sonluluğunu, sonluluğunun, sonlu, sonluluğu

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.