Kavram
reverentia
- Yunanca
- aidōs (komşu)
- Latince
- reverentia; observantia
- Almanca
- Achtung
- Fransızca
- respect
- İngilizce
- respect, reverence
- Türkçe
- saygı
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte birine değer verip ona karşı ölçülü davranma. Kant'ta iradenin, hislerim üzerindeki başka etkilerin aracılığı olmaksızın yasaya tabi olduğunun bilinci: Yasanın özne üzerindeki etkisidir, sebebi değildir. Kendini sevmeye zarar veren bir değerin tasavvurudur; korkuyla (yasaya tabi oluşumuz) ve eğilimle (yasayı kendimiz yüklediğimiz için) analojisi vardır, ama ikisi de değildir. Vazife, "yasaya saygıdan dolayı bir eylemin zorunluluğu" diye tarif edilir; bir kişiye duyulan saygı da aslında o kişinin örneğini verdiği yasaya saygıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Antik | Cicero | reverentia adversus homines: insanlara karşı saygılı çekingenlik | — |
| 1785 | Kant | yasaya saygı; vazifenin tarifine giren, akıl kaynaklı tek ahlâkî duygu | Grundlegung AA04.400–401 |
| 1788 | Kant | ahlâk yasasına saygı, pratik aklın güdüsü | Pratik Aklın Eleştirisi |
Dönüşüm: Kişilere karşı çekingen hürmetten, yasanın kendisine yönelen ve akıldan doğan duyguya.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | aidōs (komşu) | Utanma ve çekinme duygusu; Kant'taki akıl kaynaklı saygıya ancak uzak bir komşudur. |
| Latince | reverentia | revereri "çekinmek, hürmet etmek"ten. Kant, Ahlâk Metafiziği'nde Achtung'un Latincesi olarak reverentia der; observantia başkalarına gösterilen saygı. |
| Almanca / Fransızca | Achtung / respect | İlk sistemli kullanım: Grundlegung, Birinci Bölüm (AA04.400–401). |
| İngilizce | respect, reverence |
Türkçe karşılığı
saygı. hürmet: canlı, ama gündelikte kişilere gösterilen nezaketle sınırlı; saygı seçildi: hem kişiye hem yasaya duyulabilir ve Kant'ın duygunun yalnızca yasaya yönelik olduğu iddiasını taşır. pietas "saygı" (dinî ve aile bağlamı) ile karışmaması için Kant metinlerinde bu not bağlanır.
"Saygı" bir duygu adıdır; Kant ise bu duygunun dışarıdan alınmadığını, bir akıl kavramının kendiliğinden meydana getirdiğini söyler. "Hürmet" seçilseydi duygunun kişiye yönelik, toplumsal bir edep olduğu ima edilirdi.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: saygı, saygıdan, saygıyla
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.