Kavram
bona voluntas
- Latince
- bona voluntas
- Almanca
- guter Wille
- Fransızca
- bonne volonté
- İngilizce
- good will
- Türkçe
- iyi irade
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte iyi niyet, birine iyilik dileme. Kant'ta kayıtsız şartsız iyi sayılabilecek tek şey: Anlama yetisi, cesaret, talih armağanları, hatta itidal ve soğukkanlılık bile iyi bir irade olmadan kötüye dönebilir; iyi irade ise "bir mücevher gibi kendi başına" parlar ve mutlu olmaya layık olmanın vazgeçilmez şartıdır. Onun ölçütü vazifeden dolayı eylemektir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MS 1. yy | Seneca | iyi olmak için gereken tek şey istemektir | — |
| 4. yy | Augustinus | doğru ve dürüst yaşamayı ve en yüce bilgeliğe ulaşmayı isteme | — |
| 1785 | Kant | kayıtsız şartsız iyi olan tek şey; ahlâkın başlangıç noktası | Grundlegung AA04.393–394 |
Dönüşüm: Hayatın iyiliğine götüren istekten, değeri yalnızca kendi istemesinde olan iradeye.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Doğrudan karşılığı yok; Stoacı eupatheia olarak boulēsis (akla uygun istek) en yakın komşudur. |
| Latince | bona voluntas | Seneca'da (Epistulae) ve Augustinus'ta (De libero arbitrio I) iyi yaşamanın ve doğru yaşamanın kaynağı olan istek. |
| Almanca / Fransızca | guter Wille / bonne volonté | İlk sistemli kullanım: Grundlegung, Birinci Bölüm (AA04.393–394). |
| İngilizce | good will |
Türkçe karşılığı
iyi irade. "İyi niyet" gündelikte yalnızca dileği anlatır; Kant ise iyi iradeyi "salt bir dilek olarak değil, gücümüz yettiği ölçüde bütün araçların seferber edilmesi olarak" tanımlar. Gesinnung "niyet" ile karışmaması için de "irade" korundu. Genel terim: voluntas.
"İyi irade" denince iyiliğin iradenin içeriğinde (istediği şeyde) değil, istemenin kendisinde olduğu vurgulanır; Kant'ta iyi irade "meydana getirdiği şeyle değil, yalnızca istemesiyle" iyidir. "İyi niyet" seçilseydi ahlâk sonuçlardan bağımsız bir iç duyguya indirgenmiş olurdu.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: iyi bir iradeden, iyi bir iradedir
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.