Kavram
recognitio
- Yunanca
- anagnōrisis
- Latince
- recognitio; agnitio
- Almanca
- Anerkennung; anerkennen; Anerkanntsein
- Fransızca
- reconnaissance
- İngilizce
- recognition
- Türkçe
- tanıma; tanınmış olma
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte tanımak, birini daha önce gördüğünü fark etmek ya da birinin hakkını, değerini kabul etmektir. Hegel'in Tinin Fenomenolojisinde (IV. bölüm, A) tanıma, özbilincin ikilenmesinin saf kavramıdır: Her özbilinç ancak bir başkası için kendinde ve kendi için olduğunda kendinde ve kendi içindir; ikisi "birbirlerini karşılıklı olarak birbirini tanıyan olarak tanırlar". Bu kavram ilk önce eşitsizlik olarak, yani ölüm kalım savaşı ve efendilik ile kölelik ilişkisi olarak ortaya çıkar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1796 | Fichte | Hukuk ilişkisinin temeli olarak özgür varlıkların karşılıklı tanınması | Doğal Hukukun Temeli |
| 1807 | Hegel | Özbilincin ikilenmesi; efendilik ve kölelik | Tinin Fenomenolojisi IV. bölüm, A |
Dönüşüm: Fichte'de hukukun ön şartı olan karşılıklı tanıma, Hegel'de bir mücadele süreci ve tinin kavramının ilk görünüşü olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | anagnōrisis | Tragedyada "tanıma" sahnesi (Aristoteles, Poetika 11); Hegel'in terimiyle doğrudan bağı yoktur. |
| Latince | recognitio / agnitio | Hukuk dilinde bir hakkın ya da kişinin kabulü. |
| Almanca / Fransızca | Anerkennung / reconnaissance | |
| İngilizce | recognition |
Türkçe karşılığı
tanıma; tanınmış olma (Anerkanntsein); tanınmış olan (das Anerkannte). "Kabul" ve "onay" da kullanılabilirdi; ama Hegel'de söz konusu olan bir önermeyi onaylamak değil, bir özbilincin bir başkasında kendini bulması ve öbürünü bağımsız olarak geçerli saymasıdır; "tanıma" bu karşılıklılığı ve hukukî çağrışımı birlikte taşır. Erkennen "bilgi edinme", kennen "tanımak (bilmek)" bağlanmaz.
"Tanıma" Türkçede hem "bilmek" (birini tanımak) hem "kabul etmek" (bir devleti tanımak) anlamına gelir. Hegel'in Anerkenneni ikincisidir; ama bilme ile kabul arasındaki geçiş Hegel'in de konusudur: Özbilinç kendine ilişkin kesinliğini ancak bir başkası tarafından tanındığında hakikate yükseltir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, IV. bölüm) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tanıma, tanınma
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.