İçeriğe geç

Kavram

Magnes

Yunanca
λίθος Μαγνῆτις (lithos Magnētis), Ἡρακλεία λίθος "Herakleia taşı"
Latince
magnes; vis / virtus magnetica "mıknatıs kuvveti / gücü"
Almanca
Magnet
Fransızca
aimant
İngilizce
magnet
Türkçe
mıknatıs

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte demiri kendine çeken taş. Antik ve Rönesans tabiat felsefesinde ruh, sempati ya da gizli nitelik örneği. Descartes onu geçitler, parçacık şekilleri ve hareketle açıklanabilen bir olaya çevirir ve bunu mekanik fiziğin gücünün sınaması olarak sunar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 6. yy Thales Demiri hareket ettirdiği için ruhludur Aristoteles, Ruh Üzerine I 2, 405a
MÖ 1. yy Lucretius Taştan akan atomların demirle taş arasındaki havayı boşaltması De rerum natura VI 906–1089
1600 William Gilbert Dünya büyük bir mıknatıstır; mıknatıs gücü ruh benzeri bir kuvvet De magnete
1644 Descartes Yivli parçacıkların tek yönlü geçitlerden akışı; Dünya da bir mıknatıstır Felsefenin İlkeleri IV 133–187

Dönüşüm: Ruhlu taştan (Thales) gizli niteliğe ve evrensel kuvvete (Gilbert), oradan parçacıkların şekil ve hareketiyle açıklanan mekanik olaya (Descartes).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca λίθος Μαγνῆτις "Magnesia taşı"; Thales'e atfedilen söze göre mıknatıs demiri çektiği için ruhludur.
Latince magnes, -etis Lucretius VI 906–1089'da atomcu açıklama; Gilbert'in De magnete'si (1600) Dünya'yı büyük bir mıknatıs sayar.
Almanca / Fransızca Magnet / aimant
İngilizce magnet

Türkçe karşılığı

mıknatıs. Arapça miğnâtîs yoluyla Yunanca magnētis'ten; tek ve yerleşik karşılık. vis magnetica "mıknatıs kuvveti".

Descartes'ta mıknatısın "gizli bir niteliği" yoktur: Kuvvet, Dünya'nın kutuplarından gelen birinci unsurun yivli parçacıklarının (particulae striatae), demir ve mıknatıs kırıntılarına oyulmuş salyangoz biçimli geçitlerden yalnız bir yönde geçebilmesinden doğar (IV 133–138). Çekme bir "sempati" değil, geçitlerden akan maddenin itmesidir. Bu yüzden "çekmek" fiili metinde mecazdır; açıklama baştan sona mekaniktir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mıknatısın, mıknatısı, manyetik

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.