Kavram
Magnes
- Yunanca
- λίθος Μαγνῆτις (lithos Magnētis), Ἡρακλεία λίθος "Herakleia taşı"
- Latince
- magnes; vis / virtus magnetica "mıknatıs kuvveti / gücü"
- Almanca
- Magnet
- Fransızca
- aimant
- İngilizce
- magnet
- Türkçe
- mıknatıs
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte demiri kendine çeken taş. Antik ve Rönesans tabiat felsefesinde ruh, sempati ya da gizli nitelik örneği. Descartes onu geçitler, parçacık şekilleri ve hareketle açıklanabilen bir olaya çevirir ve bunu mekanik fiziğin gücünün sınaması olarak sunar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 6. yy | Thales | Demiri hareket ettirdiği için ruhludur | Aristoteles, Ruh Üzerine I 2, 405a |
| MÖ 1. yy | Lucretius | Taştan akan atomların demirle taş arasındaki havayı boşaltması | De rerum natura VI 906–1089 |
| 1600 | William Gilbert | Dünya büyük bir mıknatıstır; mıknatıs gücü ruh benzeri bir kuvvet | De magnete |
| 1644 | Descartes | Yivli parçacıkların tek yönlü geçitlerden akışı; Dünya da bir mıknatıstır | Felsefenin İlkeleri IV 133–187 |
Dönüşüm: Ruhlu taştan (Thales) gizli niteliğe ve evrensel kuvvete (Gilbert), oradan parçacıkların şekil ve hareketiyle açıklanan mekanik olaya (Descartes).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | λίθος Μαγνῆτις | "Magnesia taşı"; Thales'e atfedilen söze göre mıknatıs demiri çektiği için ruhludur. |
| Latince | magnes, -etis | Lucretius VI 906–1089'da atomcu açıklama; Gilbert'in De magnete'si (1600) Dünya'yı büyük bir mıknatıs sayar. |
| Almanca / Fransızca | Magnet / aimant | |
| İngilizce | magnet |
Türkçe karşılığı
mıknatıs. Arapça miğnâtîs yoluyla Yunanca magnētis'ten; tek ve yerleşik karşılık. vis magnetica "mıknatıs kuvveti".
Descartes'ta mıknatısın "gizli bir niteliği" yoktur: Kuvvet, Dünya'nın kutuplarından gelen birinci unsurun yivli parçacıklarının (particulae striatae), demir ve mıknatıs kırıntılarına oyulmuş salyangoz biçimli geçitlerden yalnız bir yönde geçebilmesinden doğar (IV 133–138). Çekme bir "sempati" değil, geçitlerden akan maddenin itmesidir. Bu yüzden "çekmek" fiili metinde mecazdır; açıklama baştan sona mekaniktir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mıknatısın, mıknatısı, manyetik
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.