Kavram
historia universalis
- Latince
- historia universalis
- Almanca
- Weltgeschichte
- Fransızca
- histoire universelle
- İngilizce
- universal history, world history
- Türkçe
- dünya tarihi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde dünya tarihi, bütün halkların ve devletlerin geçmişinin bir arada anlatılmasıdır. Hegel'de felsefî dünya tarihi, aklın dünyaya hükmettiği düşüncesiyle bakılan tarihtir: tin, halk tinlerinin birbirini izleyen ilkelerinde kendi hürriyetini bilmeye doğru ilerler. Hegel tarihi ele almanın üç türünü ayırır: ilk elden (ursprüngliche), refleksiyonlu (reflektierte) ve felsefî tarih.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 2. yy | Polybios | Roma'nın yükselişiyle olayların tek bir bütün olarak ele alınabilir hâle gelmesi | Historiai I 3–4 |
| 426 | Augustinus | İki şehrin tarihi; takdirin yönettiği tarih | civitas Dei |
| 1756 / 1784 | Voltaire / Kant | Âdetlerin ve tinin tarihi; "hürriyet planına göre" evrensel tarih fikri | Essai sur les mœurs; Idee zu einer allgemeinen Geschichte in weltbürgerlicher Absicht |
| 1820 | Hegel | Dünya tarihi dünya mahkemesidir (§ 340) | Hukuk Felsefesinin Ana Hatları |
| 1822–1831 | Hegel | Tinin hürriyet bilincindeki ilerleme; aklın dünyaya hükmetmesi | Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş |
Dönüşüm: Takdirin (providentia) teolojik tarihinden, aklın kendi hürriyetini gerçekleştirdiği felsefî tarihe; Hegel'den sonra Marx'ta maddî üretim ilişkilerinin, Ranke'de "her çağ Tanrı'ya doğrudandır" ilkesinin tarihine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Yakın düşünce: Polybios'un bütün olayları tek bir amaca bağlayan "ortak tarihi" (ta katholou, I 4). |
| Latince | historia universalis | Erken modern dönemin "evrensel tarih" adı; not adı olarak kullanılır. |
| Almanca / Fransızca | Weltgeschichte / histoire universelle | Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş (1822–1831 dersleri; 1837 baskısı); Hukuk Felsefesinin Ana Hatları § 341–360. |
| İngilizce | universal history, world history |
Türkçe karşılığı
dünya tarihi. Welt "dünya", Geschichte "tarih". "Evrensel tarih" de denebilir, ama Hegel'de vurgu bütün halkların tek bir dünya sahnesinde tinin gelişimi olarak yan yana gelmesidir; allgemeine Geschichte (bir halkın, ülkenin ya da dünyanın bütün tarihini derleyen yazım türü) "genel tarih" diye ayrı tutulur. welthistorisch "dünya tarihî" (welthistorisches Individuum "dünya tarihî birey").
"Dünya tarihi" yalnızca olayların toplamı değil, Hegel'de "tinin hürriyet bilincindeki ilerlemesi"dir. "Evrensel tarih" karşılığı Aydınlanma'nın genel tarih tasarılarına (Voltaire, Schlözer) yaklaştırır; "dünya tarihi" ise Hegel'in Weltgericht ("dünya mahkemesi") oyununu ve Weltgeist ("dünya tini") bağlantısını korur.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş) açılmış nottur. Metin Hegel'in elyazmaları ile dinleyici notlarından derlenmiştir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünya tarihidir
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.