İçeriğe geç

Kavram

historia universalis

Latince
historia universalis
Almanca
Weltgeschichte
Fransızca
histoire universelle
İngilizce
universal history, world history
Türkçe
dünya tarihi

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde dünya tarihi, bütün halkların ve devletlerin geçmişinin bir arada anlatılmasıdır. Hegel'de felsefî dünya tarihi, aklın dünyaya hükmettiği düşüncesiyle bakılan tarihtir: tin, halk tinlerinin birbirini izleyen ilkelerinde kendi hürriyetini bilmeye doğru ilerler. Hegel tarihi ele almanın üç türünü ayırır: ilk elden (ursprüngliche), refleksiyonlu (reflektierte) ve felsefî tarih.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 2. yy Polybios Roma'nın yükselişiyle olayların tek bir bütün olarak ele alınabilir hâle gelmesi Historiai I 3–4
426 Augustinus İki şehrin tarihi; takdirin yönettiği tarih civitas Dei
1756 / 1784 Voltaire / Kant Âdetlerin ve tinin tarihi; "hürriyet planına göre" evrensel tarih fikri Essai sur les mœurs; Idee zu einer allgemeinen Geschichte in weltbürgerlicher Absicht
1820 Hegel Dünya tarihi dünya mahkemesidir (§ 340) Hukuk Felsefesinin Ana Hatları
1822–1831 Hegel Tinin hürriyet bilincindeki ilerleme; aklın dünyaya hükmetmesi Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş

Dönüşüm: Takdirin (providentia) teolojik tarihinden, aklın kendi hürriyetini gerçekleştirdiği felsefî tarihe; Hegel'den sonra Marx'ta maddî üretim ilişkilerinin, Ranke'de "her çağ Tanrı'ya doğrudandır" ilkesinin tarihine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Yakın düşünce: Polybios'un bütün olayları tek bir amaca bağlayan "ortak tarihi" (ta katholou, I 4).
Latince historia universalis Erken modern dönemin "evrensel tarih" adı; not adı olarak kullanılır.
Almanca / Fransızca Weltgeschichte / histoire universelle Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş (1822–1831 dersleri; 1837 baskısı); Hukuk Felsefesinin Ana Hatları § 341–360.
İngilizce universal history, world history

Türkçe karşılığı

dünya tarihi. Welt "dünya", Geschichte "tarih". "Evrensel tarih" de denebilir, ama Hegel'de vurgu bütün halkların tek bir dünya sahnesinde tinin gelişimi olarak yan yana gelmesidir; allgemeine Geschichte (bir halkın, ülkenin ya da dünyanın bütün tarihini derleyen yazım türü) "genel tarih" diye ayrı tutulur. welthistorisch "dünya tarihî" (welthistorisches Individuum "dünya tarihî birey").

"Dünya tarihi" yalnızca olayların toplamı değil, Hegel'de "tinin hürriyet bilincindeki ilerlemesi"dir. "Evrensel tarih" karşılığı Aydınlanma'nın genel tarih tasarılarına (Voltaire, Schlözer) yaklaştırır; "dünya tarihi" ise Hegel'in Weltgericht ("dünya mahkemesi") oyununu ve Weltgeist ("dünya tini") bağlantısını korur.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Tarih Felsefesi Dersleri, Giriş) açılmış nottur. Metin Hegel'in elyazmaları ile dinleyici notlarından derlenmiştir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dünya tarihidir

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.