Kavram
Evidentia
- Yunanca
- enargeia (ἐνάργεια)
- Latince
- evidentia
- Almanca
- Evidenz
- Fransızca
- évidence
- İngilizce
- evidence, self-evidence
- Türkçe
- apaçıklık; apaçık
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir şeyin açıkça ortada olması. Descartes'ta hakikatin ölçütüdür: zihne "o kadar açık ve seçik" görünen şey ki onu şüpheye düşürmek için hiçbir vesile kalmaz. Matematikçilerin ispatları "kesin ve apaçık gerekçeler"in örneğidir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | Enargeia'nın Latince karşılığı, algının açıklığı | Academica II 17 |
| 1637 | Descartes | Hakikatin ölçütü, açık ve seçik kavrayış | Yöntem Üzerine Konuşma II |
Dönüşüm: Duyu algısının açıklığından, zihnin kendi kavrayışının açıklığına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | enargeia | "Göz önündelik, parlaklık"; Epikurosçularda ve Stoacılarda algının kendini doğrulayan açıklığı. |
| Latince | evidentia | Cicero enargeia'yı evidentia ve perspicuitas ile karşılar (Academica II 17). e-videre: "dışarıdan görünmek". |
| Almanca / Fransızca | Evidenz / évidence, évidemment | Yöntem Üzerine Konuşma, İkinci Bölüm, birim 9 (yöntemin birinci kuralı). |
| İngilizce | evidence, self-evidence |
Türkçe karşılığı
apaçıklık; apaçık. "Bedahet / bedihî" eski ve ağırdır; "kanıt" (İngilizce evidence etkisi) anlamı kaydırır. "Apaçık" Descartes'ın "şüpheye yer bırakmayacak açıklık" anlamını tam verir.
Fransızca évidence bir delil değil, zihnin bir şeyi açık ve seçik görmesinden doğan kesinliktir; Türkçede "kanıt" diye çevrilirse kural, dışarıdan delil aramaya dönüşür.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: apaçık, apaçıklığı
Metinlerde işaretlendiği yerler
6 yer · 6 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.