İçeriğe geç

Kavram

Daimonion (δαιμόνιον)

Yunanca
δαιμόνιον (daimonion)
Latince
daemonium, signum divinum
Almanca
das Daimonion, die göttliche Stimme
Fransızca
le démon (de Socrate), le signe divin
İngilizce
daimonion, divine sign
Türkçe
daimonion (çevrilmez)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde daimonion sıfattır: "tanrısal, tuhaf, insan ölçüsünü aşan" (örn. "daimonie" = "tuhaf adam"). Sokrates'te belirli bir deneyimin adı olur: herhangi bir şey yapmak üzereyken onu durduran bir ses/işaret. Felsefi önemi iki yönlüdür: (1) Sokrates'in kendi bilgisizliğini ilan ettiği bir sistemde tek "bilgi-dışı" rehberi budur; (2) Atina'nın asebeia davasında "kentin tanımadığı yeni tanrısal şeyler" suçlamasının odağıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5.–4. yy Sokrates (Platon'un aktarımıyla) Yalnızca engelleyen tanrısal işaret; Euthyphron'a göre Meletos'un davasının gerçek nedeni Platon - Euthyphron 3b, Platon - Sokrates'in Savunması 31d, Platon - Sokrates'in Savunması 40a
MÖ 4. yy Ksenophon Hem engelleyen hem yönlendiren bir kehanet aracı; Sokrates'i geleneksel dindarlığa yaklaştırır Ksenophon - Memorabilia I.1
MS 2. yy Apuleius, Plutarkhos Kişileştirilmiş koruyucu daemon; Orta Platonculuğun aracı-varlıklar öğretisine bağlanır Apuleius - De deo Socratis, Plutarkhos - Sokrates'in Daimonion'u Üzerine
MS Hristiyan yazarlar Daemonium = kötü ruh; Sokrates ya "Hristiyanlık öncesi aziz" ya da "cin tutmuş" olarak okunur Augustinus - De civitate Dei VIII
19. yy Hegel, Kierkegaard Öznelliğin ve ironinin tarihsel doğuşunun işareti Kierkegaard - İroni Kavramı

Dönüşüm: Bir sıfattan (tanrısal) özel bir deneyimin adına; oradan kişileştirilmiş bir aracı varlığa; Hristiyanlıkta işaret değiştirerek "cin"e; modern felsefede ise öznel vicdanın doğuşuna. Terimin her katmanı bir öncekini yeniden yorumlar.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca δαιμόνιον (daimonion); τὸ δαιμόνιον σημεῖον Daimōn (tanrısal güç, kader dağıtan varlık) kökünden nötr sıfat/isim: "tanrısal (bir şey)". Sokrates'te "to daimonion" (Euthyphron 3b) ya da "to daimonion sēmeion" (Savunma 40a–c): ona zaman zaman gelen, yalnızca engelleyen, hiç teşvik etmeyen bir "işaret". Meletos'un suçlamasındaki "kaina daimonia" (yeni tanrısal şeyler) bu terimle oynar.
Latince daemonium; Apuleius: De deo Socratis Apuleius terimi bir aracı varlık (daemon) olarak kişileştirir; Hristiyan Latincesinde daemonium "cin, kötü ruh" anlamına kayar ve terimin değer işareti tersine döner.
Almanca / Fransızca das Daimonion / le démon de Socrate Fransızcada "démon" kalıplaşmıştır ama okurun zihninde "şeytan"la çakışır; Almanca çeviriler çoğunlukla transliterasyonu korur.
İngilizce daimonion, divine sign

Türkçe karşılığı

daimonion (çevrilmez). iç ses / vicdanın sesi: modernleştirici; Sokrates onu içsel değil tanrısal saymaktadır. cin / şeytan: Latince-Hristiyan katmanın ters işaretini taşır. tanrısal işaret: "sēmeion" geçen yerlerde uygun ama Euthyphron 3b'de yalnızca "to daimonion" geçer. Bu yüzden daimonion olarak bıraktım; anlam yükünü bu not taşıyor.

"İç ses" dersen Sokrates'i modern bir vicdan psikolojisine taşımış olursun ve Meletos'un "yeni tanrılar" suçlamasının neden ciddiye alındığı anlaşılmaz. "Cin/şeytan" dersen Hristiyan katmanın olumsuz işaretini MÖ 5. yüzyıla yansıtırsın. Transliterasyon, bu iki yanlış okumayı da askıya alır; ama okurdan bir açıklama notu ister.

Atıf ve kaynak notu

Platon'un Sokrates'i hiçbir zaman "daimōn" (bir varlık) demez, hep nötr "daimonion" (tanrısal bir şey/işaret) der. Kişileştirme (Sokrates'in "cini", koruyucu ruhu) Ksenophon'dan başlayıp Orta Platonculukta tamamlanan bir yansıtmadır. Metni çevirirken bu farkı korumak gerekir: "to daimonion" bir "kim" değil, bir "ne"dir.

İlgili kavramlar

  • Sokrates'in Dindarlığı Problemi
  • Asebeia Davası
  • Bilgi ve Kehanet

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: daimonion, daimonik, ilahî bir güçte, daimonca, daimonundan

Metinlerde işaretlendiği yerler

15 yer · 15 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.