Kavram
Conciliatio
- Yunanca
- οἰκείωσις (oikeiōsis); οἰκειοῦσθαι
- Latince
- conciliatio; conciliari (sibi); commendatio; constitutio (yapı)
- Almanca
- Zueignung, Selbstaneignung
- Fransızca
- appropriation, conciliation
- İngilizce
- appropriation (oikeiosis)
- Türkçe
- benimseme; kendini benimseme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede conciliare "bir araya getirmek, uzlaştırmak, gönlünü kazanmak"tır (conciliare animos, retorikte dinleyicinin gönlünü kazanmak). Stoacılar bu fiili canlının kendine karşı ilk ilişkisini adlandırmak için kullanır: Tabiat canlıyı "kendine emanet eder" (sibi quisque commissus est), canlı da ilk olarak hazza değil, kendi yapısını korumaya yönelir. Bu, Epikurosçuların "ilk yönelim hazdır" tezine karşı kurulmuş bir öğretidir. Seneca Ep. 121'de üç noktayı savunur: (1) Bütün canlılar kendi yapılarının hissine sahiptir; bunu uzuvlarını doğuştan ustaca kullanmaları gösterir. (2) Bu his belirsizdir; canlı yapının tarifini değil yapının kendisini bilir. (3) Yapı yaşla değişir (bebek, çocuk, yaşlı), ama benimseyiş aynıdır: "Tabiat bana bir çocuğu ya da yaşlıyı değil, beni emanet eder." Cicero'da (De finibus III) bu ilk benimseyişten akılla birlikte honestum'un kavranmasına geçilir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Zenon, Khrysippos | Her canlının ilk yönelimi kendi yapısına ve onun bilincine (syneidēsis) yöneliktir; ilk yönelim haz değildir | — |
| MÖ 1. yy | Cicero | Conciliari, commendari: kendini sevmekten akla ve honestum'a, oradan insan topluluğuna geçiş | Cicero, De finibus (III. Kitap) |
| MS 1. yy | Seneca | Conciliatio constitutionis suae; sensus constitutionis; yaşa göre değişen yapı, aynı kalan benimseyiş | Seneca, Epistulae morales (121. Mektup) |
| MS 2. yy | Hierokles | Kendinden insanlığa uzanan iç içe halkalar; dış halkaları içe çekmek | — |
Dönüşüm: Canlının kendini koruma yöneliminden (fizik, biyoloji) ahlâkın temeline, oradan kozmopolit bir insan topluluğu ahlâkına geçiş; "kendine ait olan" giderek genişler ve bütün insanlığı kapsar.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | οἰκείωσις (oikeiōsis) | oikos "ev" > oikeios "kendine ait, yakın, akraba"; oikeiousthai "bir şeyi kendine ait kılmak, kendine yakın bulmak". Stoacı ahlâkın başlangıç noktası: Her canlı doğar doğmaz kendi yapısını (systasis, syntasis) benimser ve onu korumaya yönelir. |
| Latince | conciliatio; conciliari sibi; commendatio | Cicero (De finibus III, 16–21) conciliari ve commendari fiilleriyle aktarır; Seneca Ep. 121'de conciliari constitutioni suae "kendi yapısını benimsemek", conciliatio et caritas sui "kendini benimseme ve kendini sevme" der. Yanında constitutio "yapı" (Stoacı tarifle "ruhun yönetici kısmının bedene karşı belli bir hâlde bulunması") ve sensus constitutionis suae "kendi yapısının hissi" kullanılır. |
| Almanca / Fransızca | Zueignung / appropriation | |
| İngilizce | appropriation (oikeiosis) |
Türkçe karşılığı
benimseme; kendini benimseme. benimseme: "ben" kökünden, "bir şeyi kendine ait saymak, kendi malı gibi kabul etmek"; oikeios'taki "kendine ait" anlamını tam karşılar ve fiil olarak (benimsemek) akıcıdır. yakınlaşma / yakınlık: oikeios'un "akraba, yakın" anlamını verir ama süreci dışarıdan bir ilişki gibi gösterir. sahiplenme: mülkiyet ve kıskançlık çağrışımı taşır. kendine bağlanma: açıklayıcıdır ama terimleşmez. Bu yüzden benimseme seçildi; constitutio "yapı" ayrıca bağlanmaz.
"Kendini sevme" (caritas sui) demek oikeiōsis'i duygusal bir bencilliğe indirir; "kendini koruma içgüdüsü" demek ise onu biyolojik bir refleks gibi okutur ve Stoacıların asıl iddiasını, yani bu yönelimin akılla birlikte insanda honestum'a doğru genişlediğini gizler. "Benimseme" ilkin kendine, sonra yakınlara, en sonunda bütün insanlığa uzanan halkaları (Hierokles) da taşıyabilir.
Atıf ve kaynak notu
Erken Stoacıların oikeiōsis metinleri kayıptır; öğreti büyük ölçüde Cicero, Seneca, Diogenes Laertios (VII, 85) ve Hierokles'in kısmen korunmuş Ethikē stoikheiōsis'inden bilinir. Seneca Ep. 121'de okulun formüllerini (constitutio tarifi) itirazlara karşı savunur; öğretinin "kendini sevme" diye özetlenmesi onun değil, sonraki yorumların vurgusudur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: benimsediğini, kendini benimsemiştir, kendini benimsemesi
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.