Kavram
ascetica
- Yunanca
- ἄσκησις (askēsis)
- Latince
- ascetica; exercitia virtutis
- Almanca
- Ascetik (ethische / moralische Ascetik); Mönchsascetik
- Fransızca
- ascétique
- İngilizce
- ascetics
- Türkçe
- asketik; etik asketik; keşiş asketiği
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte asketizm dünya zevklerinden el çekme, nefse eziyettir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Fazilet Öğretisi § 53) etik yöntem öğretisinin ikinci kesimidir (ilki didaktik): Faziletin yalnızca öğretilmekle değil, iç düşmanla savaş denemeleriyle alıştırılarak geliştirilmesi. Kuralları iki zihin hâline yönelir: yürekli ve neşeli olmak (animus strenuus et hilaris). Stoacıların "hayatın fenalıklarına katlanmaya ve gereksiz zevklerden yoksun kalmaya alış" düsturunu ahlâkî bir diyetetik olarak benimser, ona "faziletli Epikuros"un her zaman neşeli yüreğini ekler. Batıl korkudan doğan, kendine ceza verip günahların kefaretini ödemeye çalışan keşiş asketiğini ise faziletin değil hülyacı bir arınmanın peşinde sayar; neşesiz terbiye faziletin kendisini nefret edilir kılar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4.–MS 2. yy | Kinikler, Stoacılar (Epiktetos) | ruhun ve bedenin fazilet için alıştırılması | — |
| 4.–5. yy | Hristiyan keşişlik | dünyadan el çekme, bedeni öldürme, kefaret | — |
| 1797 | Kant | faziletin kültürü; neşeli etik jimnastik; keşiş asketiğinin reddi | Ahlâk Metafiziği, Etik Yöntem Öğretisi § 53 (AA06.484–485) |
Dönüşüm: Atletin ve filozofun alıştırmasından keşişin kefaretine, Kant'ta yeniden neşeli bir fazilet alıştırmasına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἄσκησις (askēsis) | askein "işlemek, alıştırmak"; atletin ve sonra filozofun alıştırması |
| Latince | ascetica; exercitia virtutis | "fazilet alıştırmaları" |
| Almanca | Ascetik | Kant, Ahlâk Metafiziği, Etik Yöntem Öğretisi İkinci Kesim § 53 (AA06.484–485) |
| Fransızca | ascétique | — |
| İngilizce | ascetics |
Türkçe karşılığı
asketik. "çile", "riyazet" karşılıkları Kant'ın tam da reddettiği keşiş asketiğini (Mönchsascetik) çağrıştırdığı için kullanılmadı; terim olarak bırakıldı
Kant'ta asketik kendine eziyet değil, faziletin kültürüdür: "etik jimnastik". Türkçede "çile" demek, Kant'ın "neşeli yürek" şartını gizler.
Atıf ve kaynak notu
Kant'ta Ascetik fazilet öğretisinin yöntem kısmına aittir; Didaktik (katekizm) ile birlikte etik yöntem öğretisini oluşturur. Din'deki (Religion IV) sahte hizmet eleştirisiyle bağlantılıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: çileci, çilecilik
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.