İçeriğe geç

Kavram

ascetica

Yunanca
ἄσκησις (askēsis)
Latince
ascetica; exercitia virtutis
Almanca
Ascetik (ethische / moralische Ascetik); Mönchsascetik
Fransızca
ascétique
İngilizce
ascetics
Türkçe
asketik; etik asketik; keşiş asketiği

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte asketizm dünya zevklerinden el çekme, nefse eziyettir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Fazilet Öğretisi § 53) etik yöntem öğretisinin ikinci kesimidir (ilki didaktik): Faziletin yalnızca öğretilmekle değil, iç düşmanla savaş denemeleriyle alıştırılarak geliştirilmesi. Kuralları iki zihin hâline yönelir: yürekli ve neşeli olmak (animus strenuus et hilaris). Stoacıların "hayatın fenalıklarına katlanmaya ve gereksiz zevklerden yoksun kalmaya alış" düsturunu ahlâkî bir diyetetik olarak benimser, ona "faziletli Epikuros"un her zaman neşeli yüreğini ekler. Batıl korkudan doğan, kendine ceza verip günahların kefaretini ödemeye çalışan keşiş asketiğini ise faziletin değil hülyacı bir arınmanın peşinde sayar; neşesiz terbiye faziletin kendisini nefret edilir kılar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4.–MS 2. yy Kinikler, Stoacılar (Epiktetos) ruhun ve bedenin fazilet için alıştırılması —
4.–5. yy Hristiyan keşişlik dünyadan el çekme, bedeni öldürme, kefaret —
1797 Kant faziletin kültürü; neşeli etik jimnastik; keşiş asketiğinin reddi Ahlâk Metafiziği, Etik Yöntem Öğretisi § 53 (AA06.484–485)

Dönüşüm: Atletin ve filozofun alıştırmasından keşişin kefaretine, Kant'ta yeniden neşeli bir fazilet alıştırmasına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἄσκησις (askēsis) askein "işlemek, alıştırmak"; atletin ve sonra filozofun alıştırması
Latince ascetica; exercitia virtutis "fazilet alıştırmaları"
Almanca Ascetik Kant, Ahlâk Metafiziği, Etik Yöntem Öğretisi İkinci Kesim § 53 (AA06.484–485)
Fransızca ascétique —
İngilizce ascetics

Türkçe karşılığı

asketik. "çile", "riyazet" karşılıkları Kant'ın tam da reddettiği keşiş asketiğini (Mönchsascetik) çağrıştırdığı için kullanılmadı; terim olarak bırakıldı

Kant'ta asketik kendine eziyet değil, faziletin kültürüdür: "etik jimnastik". Türkçede "çile" demek, Kant'ın "neşeli yürek" şartını gizler.

Atıf ve kaynak notu

Kant'ta Ascetik fazilet öğretisinin yöntem kısmına aittir; Didaktik (katekizm) ile birlikte etik yöntem öğretisini oluşturur. Din'deki (Religion IV) sahte hizmet eleştirisiyle bağlantılıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: çileci, çilecilik

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.