Kavram
cultus spurius
- Latince
- cultus spurius; officium mercennarium "ücretli hizmet"
- Almanca
- Afterdienst; Fetischdienst, Fetischmachen; Religionswahn
- Fransızca
- faux culte
- İngilizce
- counterfeit service (of God)
- Türkçe
- sahte hizmet
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte Afterdienst yanlış, sahte bir hizmettir. Kant'ta (Religion, IV. Kısım) iyi hayat sürmenin dışında Tanrı'nın hoşuna gitmek için yapılabileceği sanılan her şey "salt din kuruntusu ve Tanrı'ya sahte hizmettir" (AA06.170). Tüzüksel bir kilise inancını Tanrı'ya hizmetin özü ve Tanrı'nın insandan hoşnutluğunun en yüksek şartı yapmak din kuruntusudur (Religionswahn); buna uymak sahte hizmettir. Bu kuruntu iki biçim alır: kült eylemleriyle aklanma umudu (batıl inanç, superstitio) ve sözde Tanrı'yla görüşme yoluyla aklanma umudu (hayalperestlik, Schwärmerei). Tabiî araçlarla doğaüstü bir etki meydana getirmeyi umma "fetiş yapma"dır; fetiş hizmetinin hüküm sürdüğü kilise anayasası papazcılıktır (Pfaffenthum).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1793/94 | Kant | ahlâkî hizmet (officium liberum) yerine konan araç; tüzüksel inancın ahlâka önceliği | Sadece Aklın Sınırları İçinde Din, IV. Kısım (AA06.151 vd.) |
Dönüşüm: Kült (cultus) ve tapınma eleştirisinden (bkz. idololatria) aklın ahlâkî ölçütüne göre "gerçek hizmet" / "sahte hizmet" ayrımına; Kant'ın "gerçek aydınlanma bu ayrımdadır" sonucu (AA06.179).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | cultus spurius | cultus "bakım, tapınma, hizmet"; spurius "piç, sahte, gayrimeşru". Kant Almanca Afterdienst'in yanına kendisi koyar (AA06.153) |
| Almanca | Afterdienst | After- "arka, sahte, ikinci derece" (Afterweisheit, Afterkunst gibi) + Dienst "hizmet" |
| Fransızca | faux culte | — |
| İngilizce | counterfeit service (of God) |
Türkçe karşılığı
sahte hizmet. Dienst "hizmet", Gottesdienst "Tanrı'ya hizmet; ibadet", Religionswahn "din kuruntusu", Fetischmachen / Fetischdienst "fetiş yapma / fetiş hizmeti", Pfaffenthum "papazcılık"
Afterdienst, birine aslında onun amacını boşa çıkaran eylemlerle hizmet ettiğine kendini inandırmaktır: Bir üstün iradesini yerine getirmek için yalnızca araç değeri taşıyan şey, onun doğrudan hoşuna giden şey diye sunulup onun yerine konur. "Sahte ibadet" denmedi, çünkü Kant'ta ölçüt ibadetin biçimi değil, araçla amacın yer değiştirmesidir.
Atıf ve kaynak notu
Kant'ın terimi Almanca Afterdienst'tir; Latince cultus spurius'u açıklama olarak verir.