İçeriğe geç

Kavram

cultus spurius

Latince
cultus spurius; officium mercennarium "ücretli hizmet"
Almanca
Afterdienst; Fetischdienst, Fetischmachen; Religionswahn
Fransızca
faux culte
İngilizce
counterfeit service (of God)
Türkçe
sahte hizmet

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte Afterdienst yanlış, sahte bir hizmettir. Kant'ta (Religion, IV. Kısım) iyi hayat sürmenin dışında Tanrı'nın hoşuna gitmek için yapılabileceği sanılan her şey "salt din kuruntusu ve Tanrı'ya sahte hizmettir" (AA06.170). Tüzüksel bir kilise inancını Tanrı'ya hizmetin özü ve Tanrı'nın insandan hoşnutluğunun en yüksek şartı yapmak din kuruntusudur (Religionswahn); buna uymak sahte hizmettir. Bu kuruntu iki biçim alır: kült eylemleriyle aklanma umudu (batıl inanç, superstitio) ve sözde Tanrı'yla görüşme yoluyla aklanma umudu (hayalperestlik, Schwärmerei). Tabiî araçlarla doğaüstü bir etki meydana getirmeyi umma "fetiş yapma"dır; fetiş hizmetinin hüküm sürdüğü kilise anayasası papazcılıktır (Pfaffenthum).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1793/94 Kant ahlâkî hizmet (officium liberum) yerine konan araç; tüzüksel inancın ahlâka önceliği Sadece Aklın Sınırları İçinde Din, IV. Kısım (AA06.151 vd.)

Dönüşüm: Kült (cultus) ve tapınma eleştirisinden (bkz. idololatria) aklın ahlâkî ölçütüne göre "gerçek hizmet" / "sahte hizmet" ayrımına; Kant'ın "gerçek aydınlanma bu ayrımdadır" sonucu (AA06.179).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince cultus spurius cultus "bakım, tapınma, hizmet"; spurius "piç, sahte, gayrimeşru". Kant Almanca Afterdienst'in yanına kendisi koyar (AA06.153)
Almanca Afterdienst After- "arka, sahte, ikinci derece" (Afterweisheit, Afterkunst gibi) + Dienst "hizmet"
Fransızca faux culte —
İngilizce counterfeit service (of God)

Türkçe karşılığı

sahte hizmet. Dienst "hizmet", Gottesdienst "Tanrı'ya hizmet; ibadet", Religionswahn "din kuruntusu", Fetischmachen / Fetischdienst "fetiş yapma / fetiş hizmeti", Pfaffenthum "papazcılık"

Afterdienst, birine aslında onun amacını boşa çıkaran eylemlerle hizmet ettiğine kendini inandırmaktır: Bir üstün iradesini yerine getirmek için yalnızca araç değeri taşıyan şey, onun doğrudan hoşuna giden şey diye sunulup onun yerine konur. "Sahte ibadet" denmedi, çünkü Kant'ta ölçüt ibadetin biçimi değil, araçla amacın yer değiştirmesidir.

Atıf ve kaynak notu

Kant'ın terimi Almanca Afterdienst'tir; Latince cultus spurius'u açıklama olarak verir.

İlgili kavramlar