İçeriğe geç

Kavram

analogia

Yunanca
ἀναλογία (analogia)
Latince
analogia; proportio; similium comparatio
Almanca
Analogie
Fransızca
analogie
İngilizce
analogy
Türkçe
analoji

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Matematikte orantı olan terim, Alexandria gramerinde dilin düzenliliği demek olmuştur; zıddı anomalia'dır. Isidorus'un tarifi: "şüpheli olan, şüpheli olmayan benzer bir şeye bağlanır; böylece belirsizler belirlilerle kanıtlanır" (I 28, 1). Sekiz yolla yapılır: keyfiyet, karşılaştırma, cins, sayı, şekil, durum, son heceler, zaman.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1. yy Quintilianus gramerde belirsiz biçimi benzerle sınama (ratio, proportio) Institutio oratoria I 6
6. yy Boethius sayısal orantı De arithmetica II
7. yy Isidorus benzerlerin karşılaştırılması; sekiz ölçüt, zıddı anomali Etymologiae I 28

Dönüşüm: Sayısal orandan dilin kuralına; sonra (bu projenin dışında) skolastikte varlık analojisine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀναλογία (analogia) ana logon "orana göre"; önce matematik terimi
Latince analogia; proportio; similium comparatio Isidorus, Etimolojiler I 28: "benzerlerin karşılaştırılması"
Almanca / Fransızca Analogie / analogie
İngilizce analogy

Türkçe karşılığı

analoji. rakip karşılıklar: kıyas (çekirdek tabloda syllogismus'a ayrılmıştır), benzetme (figüre kayar), orantı (proportio; sayısal anlamda). Gramer bağlamında "analoji" yerleşiktir

Gramerde analoji şüpheli biçimin bilinen biçimle karşılaştırılarak doğrulanmasıdır; felsefede ise oran benzerliği olarak metafizik bir yük taşır. Aynı kelimenin iki yüzü karıştırılmamalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Isidorus'taki analoji bir gramer sınamasıdır; felsefî "varlık analojisi" ile bir ilgisi yoktur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: analoji, Analoji, analojiyle, Analojileri, analojik, analojiye

Metinlerde işaretlendiği yerler

8 yer · 8 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.