İçeriğe geç

Kavram

etymologia

Yunanca
ἐτυμολογία (etymologia)
Latince
etymologia; origo vocabulorum
Almanca
Etymologie
Fransızca
étymologie
İngilizce
etymology
Türkçe
etimoloji

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Stoacı dil öğretisinde adların şeylerin tabiatını taklit ettiği düşüncesinden gelir; Roma'da Varro ile gramer bilgisinin kısmı olur. Isidorus'ta bir bilgi yöntemidir: "Adın nereden çıktığını gördüğünde gücünü daha çabuk anlarsın; etimoloji bilindiğinde her şeyin incelenmesi daha açık olur" (I 29, 2). Ama adların hepsi tabiata göre konmamıştır; bazıları insan iradesiyle, uzlaşımla konmuştur. Bu yüzden her adın etimolojisi bulunamaz.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero Yunanca terimin Latince karşılığı notatio, veriloquium; bir delil yeri Topica 35
1. yy Quintilianus gramerin bir kısmı; kelimelerin kökenini araştırma Institutio oratoria I 6
7. yy Isidorus origo vocabulorum: sebepten, kökenden, zıttan, türemeden, seslerden, Yunancadan, yer adlarından, başka dillerden Etymologiae I 29

Dönüşüm: Topik bir delil yerinden, bütün bir ansiklopedinin düzenleyici yöntemine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐτυμολογία (etymologia) etymos "gerçek" ve logos: kelimenin gerçek anlamının açıklanması
Latince etymologia; notatio, veriloquium; origo vocabulorum Isidorus, Etimolojiler I 29: "kelimelerin kökeni"
Almanca / Fransızca Etymologie / étymologie
İngilizce etymology

Türkçe karşılığı

etimoloji. rakip karşılıklar: köken bilgisi (tarihsel dilbilimi çağrıştırır), işaretleme (notatio; Cicero'nun topik terimi için ayrılmıştır). Isidorus'ta eserin adı olduğu ve Yunanca terim doğrudan kullanıldığı için "etimoloji" tercih edilir

Isidorus'un etimolojisi tarihsel dilbilim değildir: amaç kelimenin geçmişini değil, kelimeden şeyin gücünü (vis) okumaktır. "Köken" denince ses değişimi, Isidorus'ta ise şeyin kendisine açılan yol anlaşılır.

Atıf ve kaynak notu

Isidorus'un Aristoteles'e atfettiği symbolon burada etimoloji anlamında değildir; kelime Peri hermeneias'ta işaret demektir ve Isidorus bunu Cicero/Boethius geleneğinden aktarır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Etimoloji, etimolojiye, etimolojik

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.