Kavram
etymologia
- Yunanca
- ἐτυμολογία (etymologia)
- Latince
- etymologia; origo vocabulorum
- Almanca
- Etymologie
- Fransızca
- étymologie
- İngilizce
- etymology
- Türkçe
- etimoloji
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Stoacı dil öğretisinde adların şeylerin tabiatını taklit ettiği düşüncesinden gelir; Roma'da Varro ile gramer bilgisinin kısmı olur. Isidorus'ta bir bilgi yöntemidir: "Adın nereden çıktığını gördüğünde gücünü daha çabuk anlarsın; etimoloji bilindiğinde her şeyin incelenmesi daha açık olur" (I 29, 2). Ama adların hepsi tabiata göre konmamıştır; bazıları insan iradesiyle, uzlaşımla konmuştur. Bu yüzden her adın etimolojisi bulunamaz.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | Yunanca terimin Latince karşılığı notatio, veriloquium; bir delil yeri | Topica 35 |
| 1. yy | Quintilianus | gramerin bir kısmı; kelimelerin kökenini araştırma | Institutio oratoria I 6 |
| 7. yy | Isidorus | origo vocabulorum: sebepten, kökenden, zıttan, türemeden, seslerden, Yunancadan, yer adlarından, başka dillerden | Etymologiae I 29 |
Dönüşüm: Topik bir delil yerinden, bütün bir ansiklopedinin düzenleyici yöntemine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐτυμολογία (etymologia) | etymos "gerçek" ve logos: kelimenin gerçek anlamının açıklanması |
| Latince | etymologia; notatio, veriloquium; origo vocabulorum | Isidorus, Etimolojiler I 29: "kelimelerin kökeni" |
| Almanca / Fransızca | Etymologie / étymologie | |
| İngilizce | etymology |
Türkçe karşılığı
etimoloji. rakip karşılıklar: köken bilgisi (tarihsel dilbilimi çağrıştırır), işaretleme (notatio; Cicero'nun topik terimi için ayrılmıştır). Isidorus'ta eserin adı olduğu ve Yunanca terim doğrudan kullanıldığı için "etimoloji" tercih edilir
Isidorus'un etimolojisi tarihsel dilbilim değildir: amaç kelimenin geçmişini değil, kelimeden şeyin gücünü (vis) okumaktır. "Köken" denince ses değişimi, Isidorus'ta ise şeyin kendisine açılan yol anlaşılır.
Atıf ve kaynak notu
Isidorus'un Aristoteles'e atfettiği symbolon burada etimoloji anlamında değildir; kelime Peri hermeneias'ta işaret demektir ve Isidorus bunu Cicero/Boethius geleneğinden aktarır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Etimoloji, etimolojiye, etimolojik
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.