Kavram
notatio
- Yunanca
- ἐτυμολογία (etymologia)
- Latince
- notatio; veriloquium
- Almanca
- Etymologie, Worterklärung
- Fransızca
- étymologie, notation
- İngilizce
- etymology
- Türkçe
- işaretleme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "işaretleme, not düşme" demektir. Topik geleneğinde adın yorumlanmasıyla delil çıkarmaktır: Cicero'nun örneğinde assiduus, "para vermek"ten (ab aere dando) adlandırıldığı için varlıklı demektir. Boethius'a göre ad, tarifin açtığını sarılı olarak belirtir; bu yüzden işaretten yer üzerinde konuşulan şeyin kendisindedir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | delilin kelimenin gücünden çıkarılması (ex vi verbi); etymologia'nın karşılığı | Topica 10, 35 |
| 1. yy | Quintilianus | kelimelerin kökenini araştıran etymologia'yı Cicero'nun notatio diye adlandırdığını aktarır | Institutio oratoria I 6 |
| 6. yy | Boethius | adın yorumu; "kendisindeki" yerlerin üçüncüsü; en yüksek önerme: "Adın yorumu adla aynı değerdedir" | In Topica Ciceronis I |
Dönüşüm: Bir ad açıklamasından, delil gücü taşıyan bir topik yere; adın bilgisi şeyin bilgisine köprü sayılır.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐτυμολογία (etymologia) | Cicero, Topika 35: Yunancanın Latince karşılığı olarak notatio ve veriloquium önerilir |
| Latince | notatio | nota "işaret, im" kökünden; notare "işaretlemek" |
| Almanca / Fransızca | Etymologie, Worterklärung / étymologie, notation | |
| İngilizce | etymology |
Türkçe karşılığı
işaretleme. rakip karşılıklar: etimoloji (kelimenin kökenini anlatır, ama nota'nın "işaret" bağını yitirir; yerin adı ex nota "işaretten" ile ilişkisi kopar), ad yorumu (Boethius'un açıklamasıdır, terim değildir). "İşaretleme", Cicero'nun Topika çevirisiyle aynıdır
"Etimoloji" denirse mesele tarihsel dilbilim sanılır. Notatio ise bir delil yeridir: kelimenin anlamı açılarak şüpheli bir şeye inanç kazandırılır.
Atıf ve kaynak notu
Boethius'a göre ad ile şey aynı değildir: işaret ses ve anlamdır, şey ise anlamın altında durur. Yer, adın kendisinden değil adın yorumundan güç alır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: işaretleme
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.