İçeriğe geç

Kavram

ad placitum

Yunanca
κατὰ συνθήκην (kata synthēkēn)
Latince
ad placitum, secundum placitum
İngilizce
by convention
Türkçe
uzlaşımla, uzlaşıma göre

Gündelik anlamdan felsefi anlama

"Birinin hoşuna gitmiş, uygun görülmüş" olandan, adın tarifindeki ayrıma geçer: Ad, koyanın iradesine göre anlamlı sestir; inilti ve havlama gibi tabiatça anlamlandıran seslerden böyle ayrılır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles ad tabiatça değildir, "işaret hâline geldiğinde" addır
6. yy Boethius sesler ve harfler koyuşla, şeyler ve kavrayışlar tabiatça vardır; adlar milletlere göre değişir, kavrayışlar değişmez Boethius, In Peri hermeneias II

Dönüşüm: Kratylos'taki tabiat-âdet tartışması, mantıkta adın tarifindeki bir ayrıma dönüşür; significatio bundan sonra koyuşa bağlıdır.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca κατὰ συνθήκην Aristoteles, Peri hermeneias 2: ad "uzlaşıma göre" anlamlıdır
Latince ad placitum, secundum placitum placere "uygun görülmek"; eşi positione "koyuşla"
Almanca / Fransızca nach Übereinkunft / par convention
İngilizce by convention

Türkçe karşılığı

uzlaşımla, uzlaşıma göre. rakip: "keyfî" (rastgelelik çağrıştırır), "sözleşmeyle" (fiilî bir anlaşma varsayar). Boethius'ta anlam koyanın iradesine dayandığı için "uzlaşım" seçildi

"Keyfî" denirse bir adın insanların tek tek hevesine bağlı olduğu ima edilir; "uzlaşım" ise ortak bir koyuşa işaret eder. Ama Boethius'ta koyan tek kişi de olabilir.

Atıf ve kaynak notu

Bu ifade Boethius'un Aristoteles çevirisine aittir; Yunanca synthēkē "anlaşma" anlamını daha açık taşır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: uzlaşımla

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.