Kavram
ad placitum
- Yunanca
- κατὰ συνθήκην (kata synthēkēn)
- Latince
- ad placitum, secundum placitum
- İngilizce
- by convention
- Türkçe
- uzlaşımla, uzlaşıma göre
Gündelik anlamdan felsefi anlama
"Birinin hoşuna gitmiş, uygun görülmüş" olandan, adın tarifindeki ayrıma geçer: Ad, koyanın iradesine göre anlamlı sestir; inilti ve havlama gibi tabiatça anlamlandıran seslerden böyle ayrılır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | ad tabiatça değildir, "işaret hâline geldiğinde" addır | |
| 6. yy | Boethius | sesler ve harfler koyuşla, şeyler ve kavrayışlar tabiatça vardır; adlar milletlere göre değişir, kavrayışlar değişmez | Boethius, In Peri hermeneias II |
Dönüşüm: Kratylos'taki tabiat-âdet tartışması, mantıkta adın tarifindeki bir ayrıma dönüşür; significatio bundan sonra koyuşa bağlıdır.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κατὰ συνθήκην | Aristoteles, Peri hermeneias 2: ad "uzlaşıma göre" anlamlıdır |
| Latince | ad placitum, secundum placitum | placere "uygun görülmek"; eşi positione "koyuşla" |
| Almanca / Fransızca | nach Übereinkunft / par convention | |
| İngilizce | by convention |
Türkçe karşılığı
uzlaşımla, uzlaşıma göre. rakip: "keyfî" (rastgelelik çağrıştırır), "sözleşmeyle" (fiilî bir anlaşma varsayar). Boethius'ta anlam koyanın iradesine dayandığı için "uzlaşım" seçildi
"Keyfî" denirse bir adın insanların tek tek hevesine bağlı olduğu ima edilir; "uzlaşım" ise ortak bir koyuşa işaret eder. Ama Boethius'ta koyan tek kişi de olabilir.
Atıf ve kaynak notu
Bu ifade Boethius'un Aristoteles çevirisine aittir; Yunanca synthēkē "anlaşma" anlamını daha açık taşır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: uzlaşımla
Metinlerde işaretlendiği yerler
5 yer · 5 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.