İçeriğe geç

Kavram

alienatio

Yunanca
ἀλλοτρίωσις (allotriōsis)
Latince
alienatio; abalienatio
Almanca
Entfremdung; sich entfremden; entfremdet; Entäußerung
Fransızca
aliénation
İngilizce
alienation, estrangement
Türkçe
yabancılaşma; kendine yabancılaşmak; yabancılaşmış; dışlaştırma

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyden ya da kimseden uzaklaşma, ilgisizleşme. Hegel Tinin Fenomenolojisinde (VI B "Kendine Yabancılaşmış Tin: Kültür") yabancılaşmayı, benliğin kendini bir nesnel dünya olarak dışa koyması ve bu dünyada kendini tanımaması olarak kurar; kültür (Bildung) bu yabancılaşma yoluyla kendini biçimlendirmedir. Yabancılaşma inanç ile Aydınlanma çatışmasında doruğa ulaşır ve mutlak hürriyette kendi içine döner. Marx 1844 El Yazmalarında kavramı emeğe taşır: işçinin ürününe, faaliyetine, türsel özüne ve başka insanlara yabancılaşması.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Roma Roma hukuku alienatio: mülkiyetin devri Digesta
1762 Rousseau Toplum sözleşmesinde her ortağın bütün haklarıyla birlikte topluluğa tam devri (aliénation totale) Toplum Sözleşmesi I 6
1807 Hegel Benliğin kendini dışlaştırıp yabancı bir dünya kurması; kültür Tinin Fenomenolojisi VI B
1841 Feuerbach İnsanın kendi özünü Tanrı'ya yansıtması Hristiyanlığın Özü
1844 Marx Emeğin ürününe ve kendine yabancılaşması Ekonomi Politik ve Felsefe El Yazmaları

Dönüşüm: Hukuktaki "devretme" anlamından Hegel'de tinin kendini dışa koyup geri kazanma hareketine, oradan Feuerbach ve Marx'ta aşılması gereken bir insanî kayba.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀλλοτρίωσις (allotriōsis) allotrios "başkasına ait, yabancı" kökünden; Stoacılarda oikeiōsis'in ("kendine mal etme") karşıtı.
Latince alienatio Hukukta bir malın başkasına devri (alienare "başkasının kılmak"); tıpta alienatio mentis "aklın yitirilmesi".
Almanca / Fransızca Entfremdung / aliénation
İngilizce alienation, estrangement

Türkçe karşılığı

yabancılaşma (Entfremdung); dışlaştırma (Entäußerung). sich entfremden "kendine yabancılaşmak", entfremdet "yabancılaşmış". Entäußerung hem "elden çıkarma, devretme" (hukuk) hem "dışa koyma" anlamı taşır; proje içinde "dışlaştırma" diye verilir ve ayrıca bağlanmaz.

Hegel'de yabancılaşma yalnızca olumsuz bir kayıp değildir: Benlik kendini dışlaştırarak (Entäußerung) bir dünya kurar, cevher ancak bu yabancılaşmayla gerçek olur ve tin kendine bu yoldan döner. Bugünkü sosyolojik ve psikolojik "yabancılaşma" çağrışımları (Marx sonrası) metne geri okunmamalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Phänomenologie, VI B girişi) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yabancılaşmasıdır, dışlaşma, yabancılaşmasında

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.