Kavram
alienatio
- Yunanca
- ἀλλοτρίωσις (allotriōsis)
- Latince
- alienatio; abalienatio
- Almanca
- Entfremdung; sich entfremden; entfremdet; Entäußerung
- Fransızca
- aliénation
- İngilizce
- alienation, estrangement
- Türkçe
- yabancılaşma; kendine yabancılaşmak; yabancılaşmış; dışlaştırma
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir şeyden ya da kimseden uzaklaşma, ilgisizleşme. Hegel Tinin Fenomenolojisinde (VI B "Kendine Yabancılaşmış Tin: Kültür") yabancılaşmayı, benliğin kendini bir nesnel dünya olarak dışa koyması ve bu dünyada kendini tanımaması olarak kurar; kültür (Bildung) bu yabancılaşma yoluyla kendini biçimlendirmedir. Yabancılaşma inanç ile Aydınlanma çatışmasında doruğa ulaşır ve mutlak hürriyette kendi içine döner. Marx 1844 El Yazmalarında kavramı emeğe taşır: işçinin ürününe, faaliyetine, türsel özüne ve başka insanlara yabancılaşması.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Roma | Roma hukuku | alienatio: mülkiyetin devri | Digesta |
| 1762 | Rousseau | Toplum sözleşmesinde her ortağın bütün haklarıyla birlikte topluluğa tam devri (aliénation totale) | Toplum Sözleşmesi I 6 |
| 1807 | Hegel | Benliğin kendini dışlaştırıp yabancı bir dünya kurması; kültür | Tinin Fenomenolojisi VI B |
| 1841 | Feuerbach | İnsanın kendi özünü Tanrı'ya yansıtması | Hristiyanlığın Özü |
| 1844 | Marx | Emeğin ürününe ve kendine yabancılaşması | Ekonomi Politik ve Felsefe El Yazmaları |
Dönüşüm: Hukuktaki "devretme" anlamından Hegel'de tinin kendini dışa koyup geri kazanma hareketine, oradan Feuerbach ve Marx'ta aşılması gereken bir insanî kayba.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀλλοτρίωσις (allotriōsis) | allotrios "başkasına ait, yabancı" kökünden; Stoacılarda oikeiōsis'in ("kendine mal etme") karşıtı. |
| Latince | alienatio | Hukukta bir malın başkasına devri (alienare "başkasının kılmak"); tıpta alienatio mentis "aklın yitirilmesi". |
| Almanca / Fransızca | Entfremdung / aliénation | |
| İngilizce | alienation, estrangement |
Türkçe karşılığı
yabancılaşma (Entfremdung); dışlaştırma (Entäußerung). sich entfremden "kendine yabancılaşmak", entfremdet "yabancılaşmış". Entäußerung hem "elden çıkarma, devretme" (hukuk) hem "dışa koyma" anlamı taşır; proje içinde "dışlaştırma" diye verilir ve ayrıca bağlanmaz.
Hegel'de yabancılaşma yalnızca olumsuz bir kayıp değildir: Benlik kendini dışlaştırarak (Entäußerung) bir dünya kurar, cevher ancak bu yabancılaşmayla gerçek olur ve tin kendine bu yoldan döner. Bugünkü sosyolojik ve psikolojik "yabancılaşma" çağrışımları (Marx sonrası) metne geri okunmamalıdır.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, VI B girişi) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yabancılaşmasıdır, dışlaşma, yabancılaşmasında
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.