İçeriğe geç

Kavram

actualitas

Yunanca
ἐνέργεια (energeia) "iş başında olma, fiilîlik"
Latince
actualitas
Almanca
Wirklichkeit
Fransızca
effectivité; réalité
İngilizce
actuality
Türkçe
gerçeklik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte gerçeklik, hayal ya da görüntü olmayan, var olan şeydir. Aristoteles'te energeia, bir imkânın fiilen gerçekleşmiş olmasıdır. Hegel (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, 3. Kısım) gerçekliği iç ile dışın ilişkisinden türetir: Bir şey ne ise tümüyle dışsallığında odur; iç ile dış özdeşleştiğinde öz ile mevcudiyetin birliği olarak gerçeklik ortaya çıkar. Gerçeklik, imkân ve zorunluluk "mutlakın biçimsel momentleri"dir; gerçekliğin hakikati sonunda cevher ilişkisidir. Hukuk Felsefesi'ndeki ünlü söz ("Akla uygun olan gerçektir, gerçek olan akla uygundur") bu terimle okunmalıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles energeia: imkânın fiilen gerçekleşmesi Metafizik IX
13. yy Thomas Aquinas actus / actualitas: varlığın tamlığı Summa Theologiae I q. 3
1781 Kant kipliğin ikinci kategorisi: deneyimin maddî şartlarıyla bağlantılı olan Saf Aklın Eleştirisi, Postulatlar
1813 Hegel özün ve mevcudiyetin birliği; iç ile dışın özdeşliği Mantık Bilimi II. Kitap, 3. Kısım

Dönüşüm: Aristoteles'te imkânın tamamlanması olan fiilîlik, Kant'ta bir kip kategorisine, Hegel'de ise özün kendini tümüyle dışa vurduğu, imkânı ve zorunluluğu kendi momentleri olarak taşıyan bütünlüğe dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐνέργεια Aristoteles'te dynamis "kuvve, imkân" karşısında fiilen olma; Hegel Wirklichkeit'ı bilerek bu kelimeye bağlar.
Latince actualitas actus "fiil, edim"den skolastik soyut ad; in actu "fiilen".
Almanca / Fransızca Wirklichkeit; effectivité wirken "iş görmek, etkimek"ten. Realität "realite", Existenz "mevcudiyet", Daseyn "varoluş" ayrıdır.
İngilizce actuality

Türkçe karşılığı

gerçeklik. "Fiilîlik" yalnız Aristotelesçi energeia'yı verir; "edimsellik" köksüz bir türetmedir. "Realite" Hegel'de ayrı bir terimin (Realität) karşılığıdır. "Gerçeklik" bugünkü canlı Türkçede hem "var olan, işleyen" hem "boş görüntü olmayan" anlamını taşır; Hegel'in wirklich'inde de wirken "etkimek" sesi duyulur.

Hegel'de gerçeklik, özün ve mevcudiyetin birliğidir: içi tümüyle dışa vurulmuş olan, kendini açığa çıkarmaktan başka bir şey olmayan. Bu yüzden "gerçek" kelimesi burada gündelik "doğru" ya da "var olan" anlamında değil, "kendini etkinlikle ortaya koymuş olan" anlamında okunmalıdır. Realität "realite" ile karıştırılmamalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, Gerçeklik) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Gerçeklik, gerçek, gerçekliktir

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.