İçeriğe geç

Kavram

existentia

Yunanca
ὕπαρξις (hyparksis) "var olma, mevcut olma" (geç Antikçağ)
Latince
existentia "mevcudiyet"; existere "ortaya çıkmak, var olmak"
Almanca
Existenz, existiren
Fransızca
existence
İngilizce
existence
Türkçe
mevcudiyet

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "mevcut" bulunan, elde olandır. Skolastikte existentia, özün (essentia) gerçekleşmesidir: Tanrı'da öz ile mevcudiyet birdir, yaratıklarda ayrıdır. Kant ontolojik ispatı eleştirirken mevcudiyetin "gerçek bir yüklem" olmadığını söyler. Hegel (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, 2. Kısım, 1. Bölüm) mevcudiyeti temelden çıkan, ama çıkışında temeli aşan dolaysızlık olarak tarif eder: "Var olan her şey mevcuttur"; öz mevcudiyete geçmiştir ve onun ötesinde geride kalmamıştır. Mevcut olan şeytir (res); şey kendinde şey ile dışsal mevcudiyete ayrışır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
4.–6. yy Marius Victorinus, Boethius existentia / subsistentia ayrımının başlangıcı Adversus Arium; Contra Eutychen
13. yy Thomas Aquinas öz ile mevcudiyetin (esse) yaratıklarda ayrılığı De ente et essentia
1781 Kant mevcudiyet gerçek bir yüklem değildir Saf Aklın Eleştirisi, Transandantal Diyalektik
1813 Hegel temelden çıkmış, kendini aşan dolayımın dolaysızlığı; "Öz mevcudiyettir" Mantık Bilimi II. Kitap, 2. Kısım, 1. Bölüm

Dönüşüm: Skolastikte özün gerçekleşmesi olan mevcudiyet, Kant'ta kavrama hiçbir şey eklemeyen konum (Position), Hegel'de ise özün dışlaşmasıyla ortaya çıkan dolayımlı dolaysızlık olur.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ὕπαρξις Yeni Platoncularda ve kilise babalarında "var olma"; ousia "öz"den ayrılır.
Latince existentia ex-sistere "dışarı çıkmak, ortaya çıkmak"tan. Skolastikte essentia "öz" ile karşıtlık içinde: bir şeyin ne olduğu ile var olup olmadığı.
Almanca / Fransızca Existenz; existence Hegel Existenz ile Daseyn'ı bilinçle ayırır.
İngilizce existence

Türkçe karşılığı

mevcudiyet. Hegel'de Dasein "varoluş" ile ayrı tutulmak zorunda olduğu için "varoluş" kullanılamaz; Existenz "mevcudiyet", existiren "mevcut olmak", das Existirende "mevcut olan" seçildi. "Mevcut" Arapça vücud kökünden "bulunan, ortaya çıkmış" anlamını taşır ve Hegel'in "temelden dışarı çıkmış varlık" vurgusuna uyar.

Hegel'de mevcudiyet, dolaysız varlık değil, "temel ve şart aracılığıyla dolayımın aşılmasından çıkmış dolaysızlık"tır. "Varoluş" (Dasein) Varlık Öğretisinde belirli varlığın adıdır; mevcudiyet ise özün kendini dışlaştırdığı varlıktır. İki terim karışırsa Hegel'in Varlık ve Öz öğretileri arasındaki basamak görünmez olur.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, Mevcudiyet) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mevcudiyet

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.