İçeriğe geç
Diğer Presokratikler

Diğer Presokratikler

Polykleitos

Πολύκλειτος

40B1B. Fragmanlar

Polykleitos'un Kanon'u (ΠΟΛΥΚΛΕΙΤΟΥ ΚΑΝΩΝ)

DK 40 B 1

Kaynak: Plutarkhos, Fazilette İlerleme Üzerine 17 p. 86 A [A 3 gibi Khrysippos'tan]; Sofra Sohbetleri II 3, 2 p. 636 C.

Plutarkhos, Erdemde İlerleme Üzerine: İlerleyenler —ki hayatlarının, kutsal ve krallara layık bir yapı gibi, "altın temeli atılmıştır" [Pindaros]— olup biten hiçbir şeyi gelişigüzel kabul etmezler; her birini adeta logosun çekül ipine göre yaklaştırıp yerine oturturlar ve Polykleitos'un şu sözünü pek yerinde bulurlar: işin en zor kısmı, kil tırnak inceliğine geldiği zamandır.

Plutarkhos, Sofra Sohbetleri: Nitekim tekhneler de önce biçimsiz, şekilsiz şeyler yoğurur, sonra onları biçimlerle eklem eklem ayırır. Heykeltıraş Polykleitos da bu yüzden işin en zor kısmının, kil tırnak inceliğine geldiği zaman olduğunu söylemiştir. Bu yüzden tabiat maddeyi ilk başta usulca harekete getirirken maddenin ağırdan itaat etmesi, tabiatın da yumurtalar gibi biçimsiz ve belirsiz taslaklar çıkarması, sonra bunlar biçim kazanıp çizgileri belirdikçe canlının işlenip tamamlanması akla yatkındır.

İşin en zor kısmı, kil tırnak inceliğine geldiği zamandır.

40B1

Plut. de profect. virt. 17 p. 86 A [wie A 3 aus Chrysipp] οἵ γε προκόπτοντες οἷς ἤδη καθάπερ ἱεροῦ τινος οἰκοδομήματος καὶ βασιλικοῦ τοῦ βίου 'κεκρότηται χρυσέα κρηπίς' [Pind. fr. 194 Schr.], οὐδὲν εἰκῆ προσίενται τῶν γιγνομένων, ἀλλ᾽ οἷον ἀπὸ στάθμης τοῦ λόγου προσάγουσι καὶ προσαρμόττουσιν ἕκαστον, ὑπέρευ τὸν Πολύκλειτον οἰόμενοι λέγειν ὡς ἔστι χαλεπώτατον αὐτῶν τὸ ἔργον, οἷς ἂν εἰς ὄνυχα ὁ πηλὸς ἀφίκηται. Quaest. conviv. II 3, 2 p. 636 C ⟦?⟧ καὶ γὰρ αἱ τέχναι πρῶτον ἀτύπωτα καὶ ἄμορφα πλάττουσιν, εἶθ᾽ ὕστερον τοῖς εἴδεσιν διαρθροῦσιν· ᾗ Π. ὁ πλάστης εἶπε χαλεπώτατον εἶναι τὸ ἔργον, ὅταν ἐν ὄνυχι ὁ πηλὸς γένηται. διὸ καὶ τῆι φύσει τὸ πρῶτον εἰκός ἐστιν ἀτρέμα κινούσηι τὴν ὕλην ἀργοτέραν ὑπακούειν, τύπους ἀμόρφους καὶ ἀορίστους ἐκφέρουσαν ὥσπερ τὰ ᾠά, μορφουμένων δὲ τούτων καὶ διαχαρασσομένων ὕστερον ἐκδημιουργεῖσθαι τὸ ζῶιον. — [DK:] χαλεπώτατον αὐτῶν (?) τὸ ἔργον οἷς ἂν ἐν ὄνυχι ὁ πηλὸς γένηται. [Aparat: 2 Κανών] karş. κανονίας Hippocr. de aere 24 (CMG I 1, 77, 3); 7 ὑπέρευ Reiske: ὑπὲρ οὗ … οἰόμεθα Hss.; 14 ἐνδημιουργεῖσθαι Hs., düz. Reiske; 15 αὐτῶν] τούτων Diels'in tahmini; karş. 10. satırdaki biçim; ἐν ὄνυχι γένηται, εἰς ὄνυχα ἀφίκηται'den daha seçkin. Diels ἐν ὄνυχι ya da εἰς ὄνυχα'yı G. Wolff'a (Arch. Z. 1864, 278) dayanarak atasözü gibi "tırnak kalınlığında kesin" = ad unguem anladı (Porphyrio, Horatius Sat. I 5, 32; Columella; Dionys. Dem. 13 ἐκμέμακται εἰς ὄνυχα; Philon Mech. IV 36 ἐπ᾽ ὄνυχος; Philodem. Rhet.; CIG I 282 τὸν ὄνυχα ἁρμόσαντα κολλῆσαι, marangoz sözleşmesi; karş. ἐξονυχίζειν). Anlam Diels'e göre: "Kil model üzerindeki çalışma, iş milimetreye kaldığında en zor olur"; Goethe (Ottilie'nin günlüğü): "Hedefe yaklaştıkça güçlükler artar."]

40B2DK 40 B 2

Kaynak: Bizanslı Philon, Mekanik IV 1 p. 49, 20 Schöne.

Bizanslı Philon, Mekanik: Pek çokları aynı büyüklükte aletler yapmaya girişti; aynı düzeni, benzer kerestelerle aynı demiri kullandılar, ağırlığı bile değiştirmediler; yine de aletlerin kimi uzağa atan ve vuruşu güçlü, kimi bunlardan geri kalan aletler oldu. Bunun neden böyle olduğu sorulunca da sebebini söyleyemediler. Bu yüzden heykeltıraş Polykleitos'un söylediği söz, söylenecek olana uygun düşer; şöyle demiştir: "…". Bu sanatta da aynı şekilde, işler birçok sayı aracılığıyla tamamlandığından, ayrıntılarda küçük bir sapma yapanlar sonunda büyük bir hata biriktirmiş olurlar.

İyi olan (to eu), küçük farklarla, birçok sayı aracılığıyla ortaya çıkar.

40B2

Philo Mechan. IV 1 p. 49, 20 (ed. R. Schöne, Berl. 1893) πολλοὶ γοῦν ἐνστησάμενοι κατασκευὴν ὀργάνων ἰσομεγεθῶν καὶ χρησάμενοι τῆι τε αὐτῆι συντάξει καὶ ξύλοις ὁμοίοις καὶ σιδήρωι τῶι ἴσωι οὐδὲ τὸν σταθμὸν αὐτὸν μεταβάλλοντες, τὰ μὲν μακροβολοῦντα καὶ εὔτονα ταῖς πληγαῖς ἐποίησαν, τὰ δὲ καθυστεροῦντα τῶν εἰρημένων· καὶ ἐρωτηθέντες διὰ τί τοῦτο συνέβη, τὴν αἰτίαν οὐκ εἶχον εἰπεῖν. ὥστε τὴν ὑπὸ Πολυκλείτου τοῦ ἀνδριαντοποιοῦ ῥηθεῖσαν φωνὴν οἰκείαν εἶναι τῶι μέλλοντι λέγεσθαι· τὸ γὰρ … ἔφη γίνεσθαι. τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἐπὶ ταύτης τῆς τέχνης συμβαίνει διὰ πολλῶν ἀριθμῶν συντελουμένων τῶν ἔργων μικρὰν ἐν τοῖς κατὰ μέρος παρέκβασιν ποιησαμένους μέγα συγκεφαλαιοῦν ἐπὶ πέρας ἁμάρτημα. — [DK:] τὸ εὖ παρὰ μικρὸν διὰ πολλῶν ἀριθμῶν γίνεται. [DK Almancası: "Başarı birçok sayı oranıyla meydana gelir; en küçük şey belirleyicidir (ya da: en küçük adımlarla)."]

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…