Kavram
substantia prima
- Yunanca
- πρώτη οὐσία (prōtē ousia)
- Latince
- substantia prima
- İngilizce
- primary substance
- Türkçe
- birinci cevher
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Birinci cevher, ne bir dayanakta bulunan ne bir dayanak hakkında söylenen bireysel şeydir: bu insan, bu at. İkinci cevher, birinci cevherlerin türü ve cinsidir: insan, canlı. Birinciler olmasa ötekilerden hiçbiri var olmaz.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | birey en asıl cevherdir; Metafizik VII'de birincilik surete kayar | |
| 3. yy | Porphyrios | adlar önce hissedilen bireylere konduğu için bireyler birincidir | |
| 6. yy | Boethius | bireyler bilgi ve ad bakımından birincidir; tabiatça birinci olan Tanrı ve ruh burada konu değildir, çünkü eser adları inceler | Boethius, In Categorias I |
Dönüşüm: Bireyin önceliği, orta çağ tümeller tartışmasında cinslerin ve türlerin varlık tarzı sorusuna dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πρώτη οὐσία / δευτέρα οὐσία (prōtē / deutera ousia) | Aristoteles, Kategoriler 2a11–19 |
| Latince | substantia prima / secunda | Boethius'un çevirisi; principaliter, proprie, maxime "öncelikle, tam anlamıyla, en çok" |
| Almanca / Fransızca | erste Substanz / substance première | |
| İngilizce | primary substance |
Türkçe karşılığı
birinci cevher; ikinci cevher. rakip: birincil töz. Çekirdek tabloda substantia "cevher" olduğu için "birinci cevher"
"Birinci" bir değer sırası mı, bir bilgi sırası mı? Boethius'a göre bireyler tabiatça değil, hislere ve ad koymaya yakınlık bakımından birincidir; bu okuma "birinci"yi mantıkî bir öncelik olarak sınırlar.
Atıf ve kaynak notu
Boethius'un "tabiatça birinci olan" ile "bu eserde birinci sayılan" ayrımı Aristoteles'te bu açıklıkta yoktur; Yeni Platoncu şerh geleneğinin çözümüdür.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: İkinci cevher, Birinci cevherler, cevherlerin
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.