Kavram
republicanismus
- Latince
- respublica; republicanismus
- Almanca
- Republikanism; republikanische Verfassung; republikanische Regierungsart
- Fransızca
- républicanisme
- İngilizce
- republicanism
- Türkçe
- cumhuriyetçilik; cumhuriyetçi anayasa
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte cumhuriyet, başında seçilmiş bir başkan bulunan devlettir. Kant'ta (Ebedî Barışa, Birinci Kesin Madde) cumhuriyetçi anayasa üç ilkeye göre kurulur: toplum üyelerinin insan olarak hürriyeti, herkesin uyruk olarak tek ve ortak bir yasamaya bağımlılığı, devlet vatandaşları olarak eşitlik. Asli sözleşme ideasından doğan tek anayasadır. Kant hâkimiyet biçimini (forma imperii: otokrasi, aristokrasi, demokrasi) yönetim biçiminden (forma regiminis: cumhuriyetçi ya da despotik) ayırır. Cumhuriyetçilik yürütme gücünün yasama gücünden ayrılması ilkesidir; despotizm ise devletin kendi koyduğu yasaları kendi keyfince yürütmesidir. Kelimenin asıl anlamıyla demokrasi zorunlu olarak despotiktir, çünkü yasa koyan ile yürüten aynı kişidedir; temsilî olmayan her yönetim bir "biçimsizlik"tir. Cumhuriyetçi anayasa ebedî barışa da götürür: Savaşın yükünü kendileri taşıyacak vatandaşlar ona kolay kolay karar vermez.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | res publica "halkın işi" | res publica |
| 1748 | Montesquieu | güçler ayrılığı | — |
| 1795 | Kant | yürütmenin yasamadan ayrılması; temsil sistemi; ebedî barışın birinci kesin maddesi | Ebedî Barışa, AA08.349–353 |
Dönüşüm: Bir devlet biçiminin adından, devlet biçiminden bağımsız bir yönetme tarzına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | res publica "kamunun işi" | Kant terimi Latince adla tutulur; res publica notu genel "devlet" anlamını taşır |
| Almanca | Republikanism, republikanisch | Kant, Ebedî Barışa, Birinci Kesin Madde (AA08.349–353) |
| Fransızca | républicanisme | — |
| İngilizce | republicanism |
Türkçe karşılığı
cumhuriyetçilik; cumhuriyetçi. "cumhuriyet" (devlet biçimi) ile karışmasın: Kant'ta bu bir hâkimiyet biçimi değil, yönetim tarzıdır
Kant'ta "cumhuriyetçi" hükümdarsız devlet demek değildir; bir monarşi de cumhuriyetçi yönetilebilir. "Demokratik" ile özdeşleştiren okuma Kant'ın tam da reddettiği karışıklıktır.
Atıf ve kaynak notu
Kant'ın Republikanism'i Rousseau'nun genel irade kavramına ve Montesquieu'nün güçler ayrılığına dayanır, ama temsil şartını Rousseau'ya karşı koyar. Ahlâk Metafiziği, Hukuk Öğretisi § 52 ile birlikte okunmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: cumhuriyetçi
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.