İçeriğe geç

Kavram

republicanismus

Latince
respublica; republicanismus
Almanca
Republikanism; republikanische Verfassung; republikanische Regierungsart
Fransızca
républicanisme
İngilizce
republicanism
Türkçe
cumhuriyetçilik; cumhuriyetçi anayasa

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte cumhuriyet, başında seçilmiş bir başkan bulunan devlettir. Kant'ta (Ebedî Barışa, Birinci Kesin Madde) cumhuriyetçi anayasa üç ilkeye göre kurulur: toplum üyelerinin insan olarak hürriyeti, herkesin uyruk olarak tek ve ortak bir yasamaya bağımlılığı, devlet vatandaşları olarak eşitlik. Asli sözleşme ideasından doğan tek anayasadır. Kant hâkimiyet biçimini (forma imperii: otokrasi, aristokrasi, demokrasi) yönetim biçiminden (forma regiminis: cumhuriyetçi ya da despotik) ayırır. Cumhuriyetçilik yürütme gücünün yasama gücünden ayrılması ilkesidir; despotizm ise devletin kendi koyduğu yasaları kendi keyfince yürütmesidir. Kelimenin asıl anlamıyla demokrasi zorunlu olarak despotiktir, çünkü yasa koyan ile yürüten aynı kişidedir; temsilî olmayan her yönetim bir "biçimsizlik"tir. Cumhuriyetçi anayasa ebedî barışa da götürür: Savaşın yükünü kendileri taşıyacak vatandaşlar ona kolay kolay karar vermez.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero res publica "halkın işi" res publica
1748 Montesquieu güçler ayrılığı —
1795 Kant yürütmenin yasamadan ayrılması; temsil sistemi; ebedî barışın birinci kesin maddesi Ebedî Barışa, AA08.349–353

Dönüşüm: Bir devlet biçiminin adından, devlet biçiminden bağımsız bir yönetme tarzına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince res publica "kamunun işi" Kant terimi Latince adla tutulur; res publica notu genel "devlet" anlamını taşır
Almanca Republikanism, republikanisch Kant, Ebedî Barışa, Birinci Kesin Madde (AA08.349–353)
Fransızca républicanisme —
İngilizce republicanism

Türkçe karşılığı

cumhuriyetçilik; cumhuriyetçi. "cumhuriyet" (devlet biçimi) ile karışmasın: Kant'ta bu bir hâkimiyet biçimi değil, yönetim tarzıdır

Kant'ta "cumhuriyetçi" hükümdarsız devlet demek değildir; bir monarşi de cumhuriyetçi yönetilebilir. "Demokratik" ile özdeşleştiren okuma Kant'ın tam da reddettiği karışıklıktır.

Atıf ve kaynak notu

Kant'ın Republikanism'i Rousseau'nun genel irade kavramına ve Montesquieu'nün güçler ayrılığına dayanır, ama temsil şartını Rousseau'ya karşı koyar. Ahlâk Metafiziği, Hukuk Öğretisi § 52 ile birlikte okunmalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: cumhuriyetçi

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.