İçeriğe geç

Kavram

proprietas

Yunanca
ἴδιον (idion) "hassa, kendine ait olan"
Latince
proprietas; proprium
Almanca
Eigenschaft
Fransızca
propriété
İngilizce
property
Türkçe
özellik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte özellik, bir şeyi başkalarından ayıran yandır. Mantık geleneğinde proprium özden çıkan ama özü tarif etmeyen yüklemdir. Hegel (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, 2. Kısım, 1. Bölüm A b) özelliği kendinde şeyin belirliliği olarak türetir: Bir şeyin özellikleri vardır; bunlar önce başka şeylerle belirli ilişkileridir, ama şey bu konmuş olmada kendindedir. Şey özellikleri sayesinde sebep olur. Ardından özellikler bağımsızlaşarak "maddeler"e (Materien) dönüşür ve şey bunların "ayrıca"sı olur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles idion: türe ait ama öz olmayan yüklem Topika I 5
3. yy Porphyrios beş tümelden biri Isagoge
1807 Hegel algıda şey ve özellikleri; "ayrıca" Tinin Fenomenolojisi, Algı
1813 Hegel yansımış keyfiyet; kendinde şeyin belirliliği Mantık Bilimi II. Kitap, 2. Kısım, 1. Bölüm A b

Dönüşüm: Mantıkta türün yüklemi olan proprium, Hegel'de şeyin başkasıyla ilişkisi içinde kendini koruyan ve sonunda şeyi çözen bağımsız maddelere dönüşen belirliliğe kayar.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἴδιον Aristoteles'te (Topika I 5) bir türe ait olan ama özünü bildirmeyen yüklem; Porphyrios'un beş tümelinden biri ("hassa").
Latince proprietas; proprium proprius "kendine ait"ten. Skolastik mantıkta proprium, cinse ve ayrıma ek olarak türden çıkan özellik.
Almanca / Fransızca Eigenschaft; propriété eigen "kendine ait"ten; Beschaffenheit "yapı" ayrıdır.
İngilizce property

Türkçe karşılığı

özellik. "Hassa" mantık geleneğinde proprium için yerleşiktir, ama Hegel'in Eigenschaft'ı mantık yüklemi değil, şeyin başkasıyla ilişkisi içinde kendini koruyan belirliliğidir; bugünkü canlı "özellik" anlamı tam verir. "Nitelik" Qualität ile karışacağı için kullanılmadı.

Hegel'de keyfiyet (Qualität) bir şeyin dolaysız belirliliğidir, özellik (Eigenschaft) ise "yansımış keyfiyet"tir: şey onu ancak başka bir şeyle ilişkide gösterir, ama özellik bu dışsallıkta kendini korur. "Özellik" ile "keyfiyet"in ayrı tutulması Varlık Öğretisi ile Öz Öğretisi arasındaki farkı görünür kılar.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, Şey ve Özellikleri) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: özelliğidir, özellikleridir, Mülkiyet

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.