Kavram
proprietas
- Yunanca
- ἴδιον (idion) "hassa, kendine ait olan"
- Latince
- proprietas; proprium
- Almanca
- Eigenschaft
- Fransızca
- propriété
- İngilizce
- property
- Türkçe
- özellik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte özellik, bir şeyi başkalarından ayıran yandır. Mantık geleneğinde proprium özden çıkan ama özü tarif etmeyen yüklemdir. Hegel (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, 2. Kısım, 1. Bölüm A b) özelliği kendinde şeyin belirliliği olarak türetir: Bir şeyin özellikleri vardır; bunlar önce başka şeylerle belirli ilişkileridir, ama şey bu konmuş olmada kendindedir. Şey özellikleri sayesinde sebep olur. Ardından özellikler bağımsızlaşarak "maddeler"e (Materien) dönüşür ve şey bunların "ayrıca"sı olur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | idion: türe ait ama öz olmayan yüklem | Topika I 5 |
| 3. yy | Porphyrios | beş tümelden biri | Isagoge |
| 1807 | Hegel | algıda şey ve özellikleri; "ayrıca" | Tinin Fenomenolojisi, Algı |
| 1813 | Hegel | yansımış keyfiyet; kendinde şeyin belirliliği | Mantık Bilimi II. Kitap, 2. Kısım, 1. Bölüm A b |
Dönüşüm: Mantıkta türün yüklemi olan proprium, Hegel'de şeyin başkasıyla ilişkisi içinde kendini koruyan ve sonunda şeyi çözen bağımsız maddelere dönüşen belirliliğe kayar.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἴδιον | Aristoteles'te (Topika I 5) bir türe ait olan ama özünü bildirmeyen yüklem; Porphyrios'un beş tümelinden biri ("hassa"). |
| Latince | proprietas; proprium | proprius "kendine ait"ten. Skolastik mantıkta proprium, cinse ve ayrıma ek olarak türden çıkan özellik. |
| Almanca / Fransızca | Eigenschaft; propriété | eigen "kendine ait"ten; Beschaffenheit "yapı" ayrıdır. |
| İngilizce | property |
Türkçe karşılığı
özellik. "Hassa" mantık geleneğinde proprium için yerleşiktir, ama Hegel'in Eigenschaft'ı mantık yüklemi değil, şeyin başkasıyla ilişkisi içinde kendini koruyan belirliliğidir; bugünkü canlı "özellik" anlamı tam verir. "Nitelik" Qualität ile karışacağı için kullanılmadı.
Hegel'de keyfiyet (Qualität) bir şeyin dolaysız belirliliğidir, özellik (Eigenschaft) ise "yansımış keyfiyet"tir: şey onu ancak başka bir şeyle ilişkide gösterir, ama özellik bu dışsallıkta kendini korur. "Özellik" ile "keyfiyet"in ayrı tutulması Varlık Öğretisi ile Öz Öğretisi arasındaki farkı görünür kılar.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, Şey ve Özellikleri) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: özelliğidir, özellikleridir, Mülkiyet
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.