İçeriğe geç

Kavram

principium rationis sufficientis

Latince
principium rationis sufficientis
Almanca
Satz vom (zureichenden) Grunde
Fransızca
principe de raison suffisante
İngilizce
principle of sufficient reason
Türkçe
yeter temel ilkesi

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "her şeyin bir sebebi vardır". Felsefede hiçbir olgunun, doğru önermenin ya da mevcut şeyin, neden böyle olup başka türlü olmadığına dair yeter bir temel olmaksızın var olmadığı ilkesi.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1714 Leibniz Çelişmezlik ilkesiyle birlikte akıl yürütmelerimizin iki büyük ilkesinden biri; olgu hakikatlerinin ilkesi Monadoloji § 31–32
1813 Schopenhauer İlkenin dört kökü: oluş, bilme, varlık, eylem Yeter Temel İlkesinin Dört Kökü Üzerine
1830 Hegel Temel, özdeşlik ile farkın birliği; bütünlük olarak konmuş öz; mevcudiyete geçiş Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları, § 121–122

Dönüşüm: Leibniz'te biçimsel bir akıl ilkesinden, Hegel'de özün kendi dolayımının bir momentine; temelin kendisinin henüz biçimsel kaldığının, gerçek açıklamanın amaç ve kavrama kadar ilerlemesi gerektiğinin gösterilmesine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Fikir Platon'da (Timaios 28a: hiçbir şey sebepsiz olmaz) ve Aristoteles'te vardır; ilke adı modern dönemdedir.
Latince principium rationis sufficientis ratio burada "temel, gerekçe"; sufficiens "yeten". Leibniz, Monadoloji § 32; Theodicée § 44.
Almanca / Fransızca Satz vom zureichenden Grunde / principe de raison suffisante Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisi, § 121 Açıklaması.
İngilizce principle of sufficient reason

Türkçe karşılığı

yeter temel ilkesi. Hegel çevirisinde Satz des Grundes "temel ilkesi", zureichender Grund "yeter temel"; Grund bu eserde "temel" (bağlama göre "gerekçe"). Literatürde "yeter sebep ilkesi" de denir; causa "sebep" ile karışmasın diye burada "temel" seçildi.

Hegel temel ilkesini, özdeşlik, farklılık ve üçüncü hâlin imkânsızlığı ilkelerinden sonra gelen "düşünce kanunlarından" biri olarak ele alır, ama onu bir kanun gibi değil bir belirlenimin hakikati olarak okur: Bir şeyin hakiki özlüğü kendisiyle özdeşliğinde ya da farklılığında değil, varlığını özü olan bir başkasında taşımasındadır. Temel henüz amaç değildir; bu yüzden "iyi bir temel" her şey için bulunabilir ve hiçbir şeyi zorunlu olarak doğurmaz (§ 122 Açıklaması).

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Encyklopädie, § 121 Açıklaması) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Temel ilkesi

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.