Kavram
identitas
- Yunanca
- ταὐτότης (tautotēs)
- Latince
- identitas
- Almanca
- Identität
- Fransızca
- identité
- İngilizce
- identity
- Türkçe
- özdeşlik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte iki şeyin "aynı" olması, aralarında ayırt edilebilir bir fark bulunmamasıdır. Klasik mantıkta özdeşlik ilkesi (A = A) ve çelişmezlik ilkesi (A aynı zamanda A ve A-olmayan olamaz) her düşüncenin temelindeki ispatlanamaz yasalar sayılır. Hegel (Mantık Bilimi, II. Kitap, 2. Bölüm A) özdeşliği özün ilk refleksiyon belirlenimi olarak ele alır: öz, varlığın bütün belirliliklerini kendinde aşmış yalın olumsuzluk olarak kendisiyle özdeşliktir. Ama bu özdeşlik kendisiyle ilişkili olumsuzlama olduğu için kendi içinde farktır; "A = A" önermesi biçimi itibarıyla bile özneden yüklemeye bir fark vaat eder ve bunu yerine getirmediği için boş bir totoloji olur. Soyut özdeşliği fark dışında tutan düşünce, Hegel'e göre dış refleksiyonun ürünüdür.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | sayıca, türce, cinsçe aynılık; çelişmezlik ilkesi | Metafizik IV 3–4, V 9 |
| 1686/1714 | Leibniz | ayırt edilemezlerin özdeşliği; özdeşlik önermeleri | Monadoloji 9, 31–35 |
| 1794 | Fichte | Ben = Ben, ilk temel önerme | Bilim Öğretisinin Temeli § 1 |
| 1801 | Schelling | mutlak özdeşlik, özdeşlik felsefesi | Sistemimin Sunuluşu |
| 1813 | Hegel | özün ilk refleksiyon belirlenimi; farkı içeren özdeşlik | Mantık Bilimi II. Kitap, 2. Bölüm A |
Dönüşüm: Aristoteles'te ve Leibniz'te düşüncenin dokunulmaz ilkesi olan özdeşlik, Fichte ve Schelling'de sistemin mutlak başlangıcına, Hegel'de ise kendini farka ve çelişkiye götüren bir belirlenime dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ταὐτότης (tautotēs) | to auto "aynı"dan; Aristoteles, Metafizik V 9: sayıca, türce, cinsçe aynılık. Platon'da "aynı ve öteki" için bkz. idem et alterum. |
| Latince | identitas | Geç Latince; idem "aynı"dan (identidem "tekrar tekrar" kalıbı üzerinden). Skolastikte identitas realis / rationis. |
| Almanca / Fransızca | Identität / identité | Hegel: Identität, Gleichheit mit sich "kendisiyle eşitlik", Satz der Identität "özdeşlik önermesi" (A = A). |
| İngilizce | identity |
Türkçe karşılığı
özdeşlik. Rakipler: "aynılık", "ayniyet", "hüviyet". "Aynılık" Hegel'de Einerleiheit için kullanıldı (bkz. Mantık 70); "hüviyet" kimlik anlamına kaydı. "Özdeşlik" mantık dilinde yerleşiktir; Hegel'de Wesen "öz" ile kök ortaklığı da tesadüfen isabetlidir: özdeşlik özün ilk belirlenimidir.
"Aynılık" deseydik iki şeyin karşılaştırılmasında bulunan dışsal bir eşitlik anlaşılırdı (Hegel'in Gleichheit'ı); "özdeşlik" ise bir şeyin kendisiyle ilişkisini söyler. Hegel'in iddiası tam da budur: hakiki özdeşlik farkı dışlayan soyut eşitlik değil, farkı kendi içinde taşıyan kendisiyle ilişkidir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Mantık Bilimi, Öz Öğretisi, Özdeşlik) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: özdeşliktir, özdeşliğe, özdeşlik
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.