Kavram
praeambula fidei
İmana hazırlık olan hakikatler, Tanrı'nın var olduğu ve bir olduğu gibi vahyedilmiş olmakla birlikte tabiî akılla da ispat edilebilen ve iman esaslarının önceden varsaydığı hakikatlerdir.
- Latince
- praeambula fidei; praeambula ad articulos
- Almanca
- Präambeln des Glaubens; Vorbedingungen des Glaubens
- Fransızca
- préambules de la foi
- İngilizce
- preambles of faith
- Türkçe
- imana hazırlık olan hakikatler
İmana hazırlık olan hakikatler, Tanrı'nın var olduğu ve bir olduğu gibi vahyedilmiş olmakla birlikte tabiî akılla da ispat edilebilen ve iman esaslarının önceden varsaydığı hakikatlerdir.
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Latince praeambulum "önden yürüyen, önden giden" demektir; gündelik dilde bir metnin önsözü ya da bir işin hazırlığı için kullanılır. Skolastik teolojide terim, iman ile akıl arasındaki sınırı belirlemek için kullanılır. Thomas Aquinas'a göre Tanrı hakkında bilinen şeylerin bir kısmı, Teslis ve tecessüd gibi, insan aklının tamamen dışındadır ve yalnızca vahiyle bilinir; bunlar iman esaslarıdır. Bir kısmı ise, Tanrı'nın var olduğu, bir olduğu ve maddesiz olduğu gibi, filozofların da akılla ulaştığı hakikatlerdir. Bunlar iman esasları değil, esaslara hazırlık olan şeylerdir: İman onları önceden varsayar, tıpkı lütfun tabiatı önceden varsayması gibi. Yine de ispatı kavrayamayan kişi bu hakikatleri inanarak kabul edebilir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1. yy | Pavlus | Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri yaratılmış şeyler aracılığıyla anlaşılır | Romalılara Mektup 1:20 |
| 5. yy | Augustinus | "Anlamak için inan"; akıl imanın önüne de arkasına da düşer | Sermones 43 |
| 1259–1265 | Thomas Aquinas | Tanrı hakkındaki hakikatlerin iki türü: aklın ulaşabildikleri ve aklı aşanlar | Summa contra Gentiles I 3–4 |
| 1265–1273 | Thomas Aquinas | Tanrı'nın var olduğu iman esası değil, esaslara hazırlıktır; iman tabiî bilgiyi önceden varsayar | Teoloji Özeti I, 2, 2 |
| 1870 | Birinci Vatikan Konsili | Tanrı'nın tabiî akılla yaratılmış şeylerden kesin olarak bilinebileceği | Dei Filius 2 |
Dönüşüm: Pavlus'un yaratılıştan Tanrı'ya ulaşılabileceği sözü, Thomas'ta iman ile akıl arasındaki işbölümünün terimi olur; modern dönemde doğal teolojinin ve imanın akla uygunluğu tartışmalarının merkezine yerleşir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Doğrudan karşılığı yoktur. |
| Latince | praeambula fidei; praeambula ad articulos | prae "önce", ambulare "yürümek"; Thomas'ta praeambula ad articulos biçimi de geçer. |
| Almanca | Präambeln des Glaubens | Teoloji dilinde. |
| Fransızca | préambules de la foi | Teoloji dilinde. |
| İngilizce | preambles of faith | Teoloji dilinde. |
Türkçe karşılığı
imana hazırlık olan hakikatler. "İmanın önsözleri" kelimenin yapısını yakından verir, ama bir metnin baş kısmını çağrıştırır ve terimin asıl anlamını, yani iman esaslarının önceden varsaydığı hakikatleri, gizler. "İmanın öncülleri" mantıktaki öncüllerle karışır; oysa iman esasları bu hakikatlerden çıkarılmaz, yalnızca onları önceden varsayar. "Hazırlık" hem zaman bakımından önceliği hem de iman esaslarına yol açan bir işlevi anlatır.
Çeviride kullanımı
Thomas Aquinas'ın Teoloji Özeti çevirisinde praeambula ad articulos "esaslara hazırlık olan şeyler", articuli fidei "iman esasları", cognitio naturalis "tabiî bilgi" olarak verilmiştir.
Açtığı problem
- İnanan bir kişi, akılla ispat edilebilen bir hakikate hem inanıp hem onu bilebilir mi?
- Tanrı'nın var olduğu akılla ispat edilebiliyorsa, vahyedilmesine neden gerek vardır?
- İman ile akıl arasındaki sınır sabit midir, yoksa kişiden kişiye mi değişir?