İçeriğe geç

Kavram

praeambula fidei

İmana hazırlık olan hakikatler, Tanrı'nın var olduğu ve bir olduğu gibi vahyedilmiş olmakla birlikte tabiî akılla da ispat edilebilen ve iman esaslarının önceden varsaydığı hakikatlerdir.

Latince
praeambula fidei; praeambula ad articulos
Almanca
Präambeln des Glaubens; Vorbedingungen des Glaubens
Fransızca
préambules de la foi
İngilizce
preambles of faith
Türkçe
imana hazırlık olan hakikatler

İmana hazırlık olan hakikatler, Tanrı'nın var olduğu ve bir olduğu gibi vahyedilmiş olmakla birlikte tabiî akılla da ispat edilebilen ve iman esaslarının önceden varsaydığı hakikatlerdir.

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Latince praeambulum "önden yürüyen, önden giden" demektir; gündelik dilde bir metnin önsözü ya da bir işin hazırlığı için kullanılır. Skolastik teolojide terim, iman ile akıl arasındaki sınırı belirlemek için kullanılır. Thomas Aquinas'a göre Tanrı hakkında bilinen şeylerin bir kısmı, Teslis ve tecessüd gibi, insan aklının tamamen dışındadır ve yalnızca vahiyle bilinir; bunlar iman esaslarıdır. Bir kısmı ise, Tanrı'nın var olduğu, bir olduğu ve maddesiz olduğu gibi, filozofların da akılla ulaştığı hakikatlerdir. Bunlar iman esasları değil, esaslara hazırlık olan şeylerdir: İman onları önceden varsayar, tıpkı lütfun tabiatı önceden varsayması gibi. Yine de ispatı kavrayamayan kişi bu hakikatleri inanarak kabul edebilir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1. yy Pavlus Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri yaratılmış şeyler aracılığıyla anlaşılır Romalılara Mektup 1:20
5. yy Augustinus "Anlamak için inan"; akıl imanın önüne de arkasına da düşer Sermones 43
1259–1265 Thomas Aquinas Tanrı hakkındaki hakikatlerin iki türü: aklın ulaşabildikleri ve aklı aşanlar Summa contra Gentiles I 3–4
1265–1273 Thomas Aquinas Tanrı'nın var olduğu iman esası değil, esaslara hazırlıktır; iman tabiî bilgiyi önceden varsayar Teoloji Özeti I, 2, 2
1870 Birinci Vatikan Konsili Tanrı'nın tabiî akılla yaratılmış şeylerden kesin olarak bilinebileceği Dei Filius 2

Dönüşüm: Pavlus'un yaratılıştan Tanrı'ya ulaşılabileceği sözü, Thomas'ta iman ile akıl arasındaki işbölümünün terimi olur; modern dönemde doğal teolojinin ve imanın akla uygunluğu tartışmalarının merkezine yerleşir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Doğrudan karşılığı yoktur.
Latince praeambula fidei; praeambula ad articulos prae "önce", ambulare "yürümek"; Thomas'ta praeambula ad articulos biçimi de geçer.
Almanca Präambeln des Glaubens Teoloji dilinde.
Fransızca préambules de la foi Teoloji dilinde.
İngilizce preambles of faith Teoloji dilinde.

Türkçe karşılığı

imana hazırlık olan hakikatler. "İmanın önsözleri" kelimenin yapısını yakından verir, ama bir metnin baş kısmını çağrıştırır ve terimin asıl anlamını, yani iman esaslarının önceden varsaydığı hakikatleri, gizler. "İmanın öncülleri" mantıktaki öncüllerle karışır; oysa iman esasları bu hakikatlerden çıkarılmaz, yalnızca onları önceden varsayar. "Hazırlık" hem zaman bakımından önceliği hem de iman esaslarına yol açan bir işlevi anlatır.

Çeviride kullanımı

Thomas Aquinas'ın Teoloji Özeti çevirisinde praeambula ad articulos "esaslara hazırlık olan şeyler", articuli fidei "iman esasları", cognitio naturalis "tabiî bilgi" olarak verilmiştir.

Açtığı problem

  • İnanan bir kişi, akılla ispat edilebilen bir hakikate hem inanıp hem onu bilebilir mi?
  • Tanrı'nın var olduğu akılla ispat edilebiliyorsa, vahyedilmesine neden gerek vardır?
  • İman ile akıl arasındaki sınır sabit midir, yoksa kişiden kişiye mi değişir?

İlgili kavramlar