İçeriğe geç

Kavram

notio

Yunanca
ἔννοια (ennoia); πρόληψις (prolēpsis)
Latince
notio
Almanca
Begriff
Fransızca
notion
İngilizce
notion
Türkçe
kavram

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "tanıma, inceleme", hukukta "yargıcın incelemesi" demektir. Felsefede Stoacıların ennoia ve prolēpsis'inin karşılığı olur: cisim altında bulunmayan şeyin (kullanımla kazanma, vesayet) anlayışa işlenmiş biçimi.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero "anlayışa işlenmiş ve basılmış belirgin biçim"; cins ve biçim bununla tarif edilir; "her biçimin içimize yerleşmiş, önceden kavranmış, çözümlenmeye muhtaç bilgisi" Topica 31
6. yy Boethius cisimsiz şeyin kavranışı; "zihnin yalın kavrayışı"; Platoncu idea ile Aristotelesçi kavranmış benzerlik arasında okunur; her kavram benzerlerin anlayışıdır In Topica Ciceronis III

Dönüşüm: Stoacı doğal önkavrayıştan, Boethius'ta cins ve türün zihindeki karşılığına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἔννοια (ennoia); πρόληψις (prolēpsis) Cicero, Topika 31: Yunanlıların "kâh ennoia kâh prolēpsis" dediği şey
Latince notio noscere "tanımak" kökünden; felsefî kullanımı Cicero'yla yerleşir
Almanca / Fransızca Begriff / notion
İngilizce notion

Türkçe karşılığı

kavram. rakip karşılıklar: mefhum (doğru ama bugün ağır), bilgi (notitia ile karışır), nosyon (Batı dillerinden alıntı, köksüz). "Kavram" kavramak fiiliyle zihnin tutuşunu da söyler

"Kavram" bugün daha çok mantık terimidir; Cicero'daki notio ise içimize yerleşmiş, önceden kavranmış, ama çözümlenmeye muhtaç bir bilgidir. Yani tariften önce gelir ve tarifin açacağı şeydir.

Atıf ve kaynak notu

Boethius tarifi Platon'un idealarından türetir, ama hemen Aristoteles'in görüşünü de verir. Metin bir tercih bildirmez; notio burada tümeller tartışmasının eşiğindedir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kavram

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.