Kavram
notio
- Yunanca
- ἔννοια (ennoia); πρόληψις (prolēpsis)
- Latince
- notio
- Almanca
- Begriff
- Fransızca
- notion
- İngilizce
- notion
- Türkçe
- kavram
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "tanıma, inceleme", hukukta "yargıcın incelemesi" demektir. Felsefede Stoacıların ennoia ve prolēpsis'inin karşılığı olur: cisim altında bulunmayan şeyin (kullanımla kazanma, vesayet) anlayışa işlenmiş biçimi.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | "anlayışa işlenmiş ve basılmış belirgin biçim"; cins ve biçim bununla tarif edilir; "her biçimin içimize yerleşmiş, önceden kavranmış, çözümlenmeye muhtaç bilgisi" | Topica 31 |
| 6. yy | Boethius | cisimsiz şeyin kavranışı; "zihnin yalın kavrayışı"; Platoncu idea ile Aristotelesçi kavranmış benzerlik arasında okunur; her kavram benzerlerin anlayışıdır | In Topica Ciceronis III |
Dönüşüm: Stoacı doğal önkavrayıştan, Boethius'ta cins ve türün zihindeki karşılığına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἔννοια (ennoia); πρόληψις (prolēpsis) | Cicero, Topika 31: Yunanlıların "kâh ennoia kâh prolēpsis" dediği şey |
| Latince | notio | noscere "tanımak" kökünden; felsefî kullanımı Cicero'yla yerleşir |
| Almanca / Fransızca | Begriff / notion | |
| İngilizce | notion |
Türkçe karşılığı
kavram. rakip karşılıklar: mefhum (doğru ama bugün ağır), bilgi (notitia ile karışır), nosyon (Batı dillerinden alıntı, köksüz). "Kavram" kavramak fiiliyle zihnin tutuşunu da söyler
"Kavram" bugün daha çok mantık terimidir; Cicero'daki notio ise içimize yerleşmiş, önceden kavranmış, ama çözümlenmeye muhtaç bir bilgidir. Yani tariften önce gelir ve tarifin açacağı şeydir.
Atıf ve kaynak notu
Boethius tarifi Platon'un idealarından türetir, ama hemen Aristoteles'in görüşünü de verir. Metin bir tercih bildirmez; notio burada tümeller tartışmasının eşiğindedir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kavram
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.