Kavram
Libido dominandi
- Yunanca
- φιλαρχία (philarkhia); φιλοτιμία (philotimia) "şan sevgisi" ayrı
- Latince
- libido dominandi; cupiditas dominationis; dominandi libido; amor dominandi
- Almanca
- Herrschsucht
- Fransızca
- libido dominandi, désir de dominer
- İngilizce
- lust for domination
- Türkçe
- hükmetme şehveti
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde güç hırsıdır. Augustinus'ta yeryüzü şehrinin ayırt edici bozukluğudur: Hükmeden, arzusunun kölesidir (önsöz). V 12–19'da cupiditas gloriae "şan arzusu" ile ayrılır: Şan arzusu iyi yargılayanlara hoş görünmemekten çekinir, bu yüzden daha büyük kusurları dizginler; şanı küçümseyip hâkimiyete aç olan ise zulüm ve sefahatte hayvanları geçer (V 19). Horatius'un dizesi de arzuyu yenmenin krallıktan büyük olduğunu söyler (V 13).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Sallustius | Lubido dominandi savaşların sebebi | De coniuratione Catilinae 2 |
| MÖ 1. yy | Horatius | Açgözlü ruhu terbiye etmek geniş hükümranlıktan üstündür | Carmina II 2 |
| 413–426 | Augustinus | Yeryüzü şehrinin şehveti; şan arzusundan ayrımı | Augustinus, De civitate Dei önsöz, III 14, V 13, 19 |
Dönüşüm: Tarihçinin savaş sebebinden, ruhun kendi köleliğini anlatan teolojik bir tanıya.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | φιλαρχία | Yönetme hırsı; Platon Devlet'te zamanla bozulan ruhlarda görülür. |
| Latince | libido dominandi | Sallustius De coniuratione Catilinae 2'de savaşların sebebi olarak lubido dominandi'den söz eder. Augustinus ifadeyi De civitate Dei'nin önsözünde alır: Hükmetmeyi isteyen şehrin kendisine hükmetme şehveti hükmeder. |
| Almanca / Fransızca | Herrschsucht / libido dominandi | |
| İngilizce | lust for domination |
Türkçe karşılığı
hükmetme şehveti. iktidar hırsı: modern ve doğal, ama libido'nun ahlâkî ağırlığını kaybettirir. hâkimiyet arzusu: cupiditas dominationis için uygundur (V 19). hükmetme şehveti: libido için kullanılan bağlayıcı karşılığı korur.
"Şehvet" Türkçede cinsel anlama kayar. Augustinus'un amacı da budur: Hükmetme isteği bir kötü arzudur, ruhu bedensel şehvet gibi köleleştirir.
Atıf ve kaynak notu
Libido dominandi tek ve sabit bir terim değildir: Augustinus dominandi libido, cupiditas dominationis, amor dominandi (V 21) ifadelerini bir arada kullanır.
İlgili kavramlar
- libido: genel şehvet kavramı.
- gloria: şan arzusuyla fark.
- imperium: hükmetmenin alanı.
- civitas Dei: iki şehri ayıran sevgiler.
- superbia: kibirle ilişkisi.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hükmetme şehvetini, Hükmetme hırsı
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.