İçeriğe geç

Kavram

ironia

Yunanca
εἰρωνεία (eirōneia)
Latince
ironia
Almanca
Ironie
Fransızca
ironie
İngilizce
irony
Türkçe
ironi

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte söylenenin tersini kastetmek, alaycılık. Friedrich Schlegel'de sonlu olanın sürekli aşılması, sanatçının eserinin üstünde durması; Solger'de ilahî olanın sonlunun yok oluşunda açığa çıkması (trajik ironi). Hegel'de kendini mutlak bilen öznelliğin, bütün içeriğin boşluğunu (Eitelkeit) kendi mutlaklığı olarak bilmesi; böylece kötünün en karışık biçimi.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Sokrates'in bilmezden gelen sorgulaması Devlet I 337a; Şölen 216e
1. yy Quintilianus Söylenenin tersini kastetme (söz sanatı) Institutio oratoria VIII 6, IX 2
1797–1800 F. Schlegel Kendini aşma, romantik ironi Lyceums-Fragmente, Athenäum
1815–1819 Solger Trajik ironi: ilahî olanın sonlunun yok oluşunda açığa çıkması Erwin; A. W. Schlegel eleştirisi
1820 Hegel Öznelliğin moral bakış açısındaki son doruğu Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 140 Açıklaması
1841 Kierkegaard Sonsuz mutlak olumsuzluk İroni Kavramı Üzerine

Dönüşüm: Bir konuşma tutumundan (Sokrates) ve söz sanatından (Quintilianus), öznelliğin bütün içerik üzerindeki egemenliğine (Schlegel) ve bunun Hegel'deki eleştirisine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca εἰρωνεία (eirōneia) eirōn "bilmezden gelen, kendini küçük gösteren"; Platon'da Sokrates'in konuşma tarzı (Devlet I 337a).
Latince ironia Cicero ve Quintilianus'ta söz sanatı: söylenenin tersini kastetmek (dissimulatio).
Almanca / Fransızca Ironie / ironie F. Schlegel, Lyceums-Fragmente 42, 108; Solger, Erwin (1815); Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 140 Açıklaması f).
İngilizce irony

Türkçe karşılığı

ironi. Ironie "ironi", ironisch "ironik"; tragische Ironie "trajik ironi"; Dialektik "diyalektik" dialectica, schöne Seele "güzel ruh" anima pulchra ayrıca bağlanır.

Hegel'de romantik ironi, moral bakış açısındaki öznelliğin en yüksek ve en tehlikeli doruğudur: ahlâkî nesnel olanı bilir ama onun ciddiyetine dalmaz, kanunun ve şeyin "efendisi" olarak onlarla oynar ve en yüksek olanı yok olmaya bırakırken yalnızca kendinden zevk alır. Sokratesçi ironi ise kişilere karşı bir konuşma tutumuydu; ideanın kendisini değil, eğitimsiz ve sofistçe bilinci hedef alıyordu.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Grundlinien der Philosophie des Rechts, § 140 Açıklaması) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ironi

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.