Kavram
ironia
- Yunanca
- εἰρωνεία (eirōneia)
- Latince
- ironia
- Almanca
- Ironie
- Fransızca
- ironie
- İngilizce
- irony
- Türkçe
- ironi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte söylenenin tersini kastetmek, alaycılık. Friedrich Schlegel'de sonlu olanın sürekli aşılması, sanatçının eserinin üstünde durması; Solger'de ilahî olanın sonlunun yok oluşunda açığa çıkması (trajik ironi). Hegel'de kendini mutlak bilen öznelliğin, bütün içeriğin boşluğunu (Eitelkeit) kendi mutlaklığı olarak bilmesi; böylece kötünün en karışık biçimi.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Sokrates'in bilmezden gelen sorgulaması | Devlet I 337a; Şölen 216e |
| 1. yy | Quintilianus | Söylenenin tersini kastetme (söz sanatı) | Institutio oratoria VIII 6, IX 2 |
| 1797–1800 | F. Schlegel | Kendini aşma, romantik ironi | Lyceums-Fragmente, Athenäum |
| 1815–1819 | Solger | Trajik ironi: ilahî olanın sonlunun yok oluşunda açığa çıkması | Erwin; A. W. Schlegel eleştirisi |
| 1820 | Hegel | Öznelliğin moral bakış açısındaki son doruğu | Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 140 Açıklaması |
| 1841 | Kierkegaard | Sonsuz mutlak olumsuzluk | İroni Kavramı Üzerine |
Dönüşüm: Bir konuşma tutumundan (Sokrates) ve söz sanatından (Quintilianus), öznelliğin bütün içerik üzerindeki egemenliğine (Schlegel) ve bunun Hegel'deki eleştirisine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εἰρωνεία (eirōneia) | eirōn "bilmezden gelen, kendini küçük gösteren"; Platon'da Sokrates'in konuşma tarzı (Devlet I 337a). |
| Latince | ironia | Cicero ve Quintilianus'ta söz sanatı: söylenenin tersini kastetmek (dissimulatio). |
| Almanca / Fransızca | Ironie / ironie | F. Schlegel, Lyceums-Fragmente 42, 108; Solger, Erwin (1815); Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 140 Açıklaması f). |
| İngilizce | irony |
Türkçe karşılığı
ironi. Ironie "ironi", ironisch "ironik"; tragische Ironie "trajik ironi"; Dialektik "diyalektik" dialectica, schöne Seele "güzel ruh" anima pulchra ayrıca bağlanır.
Hegel'de romantik ironi, moral bakış açısındaki öznelliğin en yüksek ve en tehlikeli doruğudur: ahlâkî nesnel olanı bilir ama onun ciddiyetine dalmaz, kanunun ve şeyin "efendisi" olarak onlarla oynar ve en yüksek olanı yok olmaya bırakırken yalnızca kendinden zevk alır. Sokratesçi ironi ise kişilere karşı bir konuşma tutumuydu; ideanın kendisini değil, eğitimsiz ve sofistçe bilinci hedef alıyordu.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Grundlinien der Philosophie des Rechts, § 140 Açıklaması) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ironi
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.