İçeriğe geç

Kavram

Ignis

Yunanca
πῦρ (pyr)
Latince
ignis; flamma "alev"; incendium "yangın"
Almanca
Feuer
Fransızca
feu
İngilizce
fire
Türkçe
ateş

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde yanan şey, alev. Eski tabiat felsefesinde dört unsurdan biri ve yukarıya yönelen hafif cisimdir. Descartes onu tek maddenin bir hareket tarzına indirger: Unsurların ayrımı parçacıkların büyüklüğüne, şekline ve hareketine dayanır; ateş, havanın daha hızlı çalkalanan biçimidir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 6.–5. yy Herakleitos Her şeyin dönüştüğü ezelî ateş DK 22 B 30, 90
MÖ 4. yy Aristoteles Dört unsurdan biri; sıcak ve kuru, tabiî yeri yukarısı Oluş ve Bozuluş Üzerine II 3
1644 Descartes Birinci unsurun hareketini izleyen yeryüzü parçacıkları; havadan farkı hız Felsefenin İlkeleri IV 77–132

Dönüşüm: Kozmik ilkeden (Herakleitos) unsura (Aristoteles), oradan parçacık hareketinin bir hâline (Descartes).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πῦρ Herakleitos'ta kozmik ilke; Empedokles ve Aristoteles'te dört unsurdan biri (sıcak ve kuru). Stoacılarda yaratıcı ateş (pyr tekhnikon); bunun için ayrı not: ignis aeternus.
Latince ignis; flamma Gündelikte ateş, alev. Descartes'ta yeryüzü parçacıklarının birinci unsurun hareketini izlediği hâl (Principia IV 80–132).
Almanca / Fransızca Feuer / feu
İngilizce fire

Türkçe karşılığı

ateş. Tek ve canlı karşılık; flamma "alev", incendium "yangın", scintilla "kıvılcım" ayrı tutulur.

Descartes'ta ateş artık bir unsur değildir: Herhangi bir büyüklük ve şekildeki yeryüzü parçacıkları, birinci unsurun hızlı hareketine kapıldıklarında "ateş suretine" sahip olur (IV 80). Hava ile farkı yalnız hareketin hızıdır. Bu yüzden "ateş" kelimesi burada bir madde adı değil, bir hareket hâlinin adıdır; ateşin sürmesi için onu besleyecek kabaca parçacıklar gerekir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ateş, ateşe

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.