Kavram
Calor
- Yunanca
- θερμότης (thermotēs); τὸ θερμόν "sıcak"
- Latince
- calor; calidus "sıcak"; frigus "soğuk"
- Almanca
- Wärme
- Fransızca
- chaleur
- İngilizce
- heat
- Türkçe
- sıcaklık
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde sıcak olma hâli. Aristoteles'te cisimlerin dört temel keyfiyetinden biridir. Descartes onu yeryüzü parçacıklarının, ışıktan ya da başka bir sebepten doğan çalkantısına indirger; bu çalkantı tabiat kanunlarına göre sürdüğü için sıcaklık ışık kalktıktan sonra da kalır, ışıktan derine işler ve cisimleri seyreltir (IV 29–31).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Dört temel keyfiyetten biri | Oluş ve Bozuluş Üzerine II 2 |
| 1644 | Descartes | Yeryüzü parçacıklarının çalkantısı; adı dokunma hissinden | Felsefenin İlkeleri IV 15, 29–31 |
Dönüşüm: Keyfiyetten harekete: sıcaklık cismin bir niteliği olmaktan çıkıp parçacıkların mekanik çalkantısı olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | θερμότης; τὸ θερμόν | Aristoteles'te dört temel keyfiyetten biri (sıcak, soğuk, kuru, nemli). |
| Latince | calor (calere "sıcak olmak") | Skolastikte keyfiyet; Descartes'ta yeryüzü parçacıklarının çalkantısı (Principia IV 15, 29–31). |
| Almanca / Fransızca | Wärme / chaleur | Fransızca Principia'da chaleur. |
| İngilizce | heat |
Türkçe karşılığı
sıcaklık. "Isı" fizikteki ölçülen niceliği çağrıştırır; Descartes'ta söz konusu olan hem his (dokunma) hem parçacık hareketidir, "sıcaklık" ikisini birden taşır.
Descartes sıcaklığı bir keyfiyet olarak değil, parçacıkların hareketi olarak tanımlar; ad ise dokunma hissine göre konmuştur (IV 29). "Sıcaklık" kelimesi hem hissi hem hareketi kapsadığı için bu ikiliği korur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sıcaklık, sıcaklığa, sıcaklığı, ısı
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.