İçeriğe geç

Kavram

Calor

Yunanca
θερμότης (thermotēs); τὸ θερμόν "sıcak"
Latince
calor; calidus "sıcak"; frigus "soğuk"
Almanca
Wärme
Fransızca
chaleur
İngilizce
heat
Türkçe
sıcaklık

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde sıcak olma hâli. Aristoteles'te cisimlerin dört temel keyfiyetinden biridir. Descartes onu yeryüzü parçacıklarının, ışıktan ya da başka bir sebepten doğan çalkantısına indirger; bu çalkantı tabiat kanunlarına göre sürdüğü için sıcaklık ışık kalktıktan sonra da kalır, ışıktan derine işler ve cisimleri seyreltir (IV 29–31).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Dört temel keyfiyetten biri Oluş ve Bozuluş Üzerine II 2
1644 Descartes Yeryüzü parçacıklarının çalkantısı; adı dokunma hissinden Felsefenin İlkeleri IV 15, 29–31

Dönüşüm: Keyfiyetten harekete: sıcaklık cismin bir niteliği olmaktan çıkıp parçacıkların mekanik çalkantısı olur.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca θερμότης; τὸ θερμόν Aristoteles'te dört temel keyfiyetten biri (sıcak, soğuk, kuru, nemli).
Latince calor (calere "sıcak olmak") Skolastikte keyfiyet; Descartes'ta yeryüzü parçacıklarının çalkantısı (Principia IV 15, 29–31).
Almanca / Fransızca Wärme / chaleur Fransızca Principia'da chaleur.
İngilizce heat

Türkçe karşılığı

sıcaklık. "Isı" fizikteki ölçülen niceliği çağrıştırır; Descartes'ta söz konusu olan hem his (dokunma) hem parçacık hareketidir, "sıcaklık" ikisini birden taşır.

Descartes sıcaklığı bir keyfiyet olarak değil, parçacıkların hareketi olarak tanımlar; ad ise dokunma hissine göre konmuştur (IV 29). "Sıcaklık" kelimesi hem hissi hem hareketi kapsadığı için bu ikiliği korur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sıcaklık, sıcaklığa, sıcaklığı, ısı

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.