Kavram
Dubitatio
- Yunanca
- ἐποχή (epokhē), ἀπορία (aporia)
- Latince
- dubitatio, dubitare
- Almanca
- Zweifel
- Fransızca
- doute, douter
- İngilizce
- doubt
- Türkçe
- şüphe; şüphe etmek
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde emin olamama. Descartes'ta, en ufak bir şüphe sebebi taşıyan her kanaate, açıkça yanlış olana gösterilen özenle onay vermekten kaçınma kararı: duyuların yanıltması, uyanıklıkla düşün ayırt edilememesi ve her şeye gücü yeten aldatıcı bir Tanrı ya da kötü niyetli bir cin varsayımıyla adım adım genişler; sonunda şüphe edenin kendisinin var olduğu kesinliğine (bkz. cogito) varır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy – MS 2. yy | Pyrrhonculuk, Sextus Empiricus | Yargıyı askıya alma, huzura giden yol | Pyrrhoneioi hypotypōseis |
| 5. yy | Augustinus | Şüphe eden, şüphe ettiğini bilir | De Trinitate X 10 |
| 1637–1641 | Descartes | Bilgiyi temelden yeniden kurmak için bütün kanaatleri şüpheye düşürmek | Meditasyonlar I |
Dönüşüm: Huzur arayan septik askıya almadan, kesinlik arayan yöntemli şüpheye.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐποχή, ἀπορία | Septiklerde epokhē "yargıyı askıya alma" ve aporia "çıkışsızlık"; Descartes'ın şüphesi bir yöntemdir, bir sonuç değil. |
| Latince | dubitatio, dubitare; in dubium revocare | dubius "iki yana çekilen" (duo); Meditationes I'in başlığı: De iis quae in dubium revocari possunt. |
| Almanca / Fransızca | Zweifel / doute | Yöntem Üzerine Konuşma IV; İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar, Özet ve I. |
| İngilizce | doubt |
Türkçe karşılığı
şüphe; şüphe etmek; şüpheye düşürmek. "Kuşku" da kullanılabilir; "şüphe" Discours çevirisiyle tutarlıdır ve "şüpheci" (septik) ile karışmaz, çünkü septik için scepticismus ayrı tutulur. Dubius "şüpheli", indubitatus "şüphe götürmez".
"Yöntemli şüphe" adı Descartes'ın değil, yorumcularındır. Metinde şüphe, bütün önyargılardan kurtulmanın ve zihni duyulardan uzaklaştırmanın aracıdır; hakikate karşı değil, hakikat için kurulur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şüphenin, şüphe etmeye, şüphe
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.