İçeriğe geç

Kavram

Dubitatio

Yunanca
ἐποχή (epokhē), ἀπορία (aporia)
Latince
dubitatio, dubitare
Almanca
Zweifel
Fransızca
doute, douter
İngilizce
doubt
Türkçe
şüphe; şüphe etmek

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde emin olamama. Descartes'ta, en ufak bir şüphe sebebi taşıyan her kanaate, açıkça yanlış olana gösterilen özenle onay vermekten kaçınma kararı: duyuların yanıltması, uyanıklıkla düşün ayırt edilememesi ve her şeye gücü yeten aldatıcı bir Tanrı ya da kötü niyetli bir cin varsayımıyla adım adım genişler; sonunda şüphe edenin kendisinin var olduğu kesinliğine (bkz. cogito) varır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 3. yy – MS 2. yy Pyrrhonculuk, Sextus Empiricus Yargıyı askıya alma, huzura giden yol Pyrrhoneioi hypotypōseis
5. yy Augustinus Şüphe eden, şüphe ettiğini bilir De Trinitate X 10
1637–1641 Descartes Bilgiyi temelden yeniden kurmak için bütün kanaatleri şüpheye düşürmek Meditasyonlar I

Dönüşüm: Huzur arayan septik askıya almadan, kesinlik arayan yöntemli şüpheye.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐποχή, ἀπορία Septiklerde epokhē "yargıyı askıya alma" ve aporia "çıkışsızlık"; Descartes'ın şüphesi bir yöntemdir, bir sonuç değil.
Latince dubitatio, dubitare; in dubium revocare dubius "iki yana çekilen" (duo); Meditationes I'in başlığı: De iis quae in dubium revocari possunt.
Almanca / Fransızca Zweifel / doute Yöntem Üzerine Konuşma IV; İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar, Özet ve I.
İngilizce doubt

Türkçe karşılığı

şüphe; şüphe etmek; şüpheye düşürmek. "Kuşku" da kullanılabilir; "şüphe" Discours çevirisiyle tutarlıdır ve "şüpheci" (septik) ile karışmaz, çünkü septik için scepticismus ayrı tutulur. Dubius "şüpheli", indubitatus "şüphe götürmez".

"Yöntemli şüphe" adı Descartes'ın değil, yorumcularındır. Metinde şüphe, bütün önyargılardan kurtulmanın ve zihni duyulardan uzaklaştırmanın aracıdır; hakikate karşı değil, hakikat için kurulur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şüphenin, şüphe etmeye, şüphe

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.