Kavram
Cogito
- Latince
- cogito, ergo sum
- Almanca
- ich denke, also bin ich
- Fransızca
- je pense, donc je suis
- İngilizce
- cogito, "I think"
- Türkçe
- düşünüyorum, öyleyse varım
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik bir söz değildir. Descartes'ta yöntemli şüphenin sonunda kalan, en taşkın septik varsayımların bile sarsamadığı ilk hakikattir: her şeyin yanlış olduğunu düşünürken, düşünen benin bir şey olması zorunludur. Felsefenin "ilk ilkesi" olarak kabul edilir; ardından ruhun, özü yalnızca düşünmek olan bir cevher olduğu sonucu çıkarılır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 5. yy | Augustinus | Yanılıyorsam varım: septiklere karşı varlığın kesinliği | De civitate Dei XI 26; cogitatio |
| 1637 | Descartes | Felsefenin ilk ilkesi | Yöntem Üzerine Konuşma IV |
| 1641–1644 | Descartes | Ego sum, ego existo; cogito, ergo sum | Meditationes II; Principia I 7 |
| 1781 | Kant | "Ben düşünüyorum" bütün tasavvurlara eşlik edebilmelidir; ruhun cevherliği paralojizmdir | Saf Aklın Eleştirisi |
Dönüşüm: Septisizme karşı bir kesinlikten, modern öznellik felsefesinin çıkış noktasına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Doğrudan karşılığı yoktur; Augustinus'un si fallor, sum "yanılıyorsam, varım" (De civitate Dei XI 26) en yakın öncüldür. |
| Latince | cogito, ergo sum | Bu biçimiyle Principia philosophiae I 7 (1644) ve Discours'un Latince çevirisinde (1644); Meditationes II'de ego sum, ego existo. |
| Almanca / Fransızca | ich denke, also bin ich / je pense, donc je suis | Yöntem Üzerine Konuşma, Dördüncü Bölüm, birim 14 (ilk yayımlanışı, 1637). |
| İngilizce | cogito, "I think" |
Türkçe karşılığı
düşünüyorum, öyleyse varım. "Düşünüyorum, o hâlde varım" da yaygındır; "öyleyse" daha kısa ve yerleşiktir. "Varım" (je suis) "mevcudum" diye ağırlaştırılmaz.
"Öyleyse" bir kıyasın sonucunu ima eder; Descartes ise (İkinci İtirazlara Cevaplar) bunun bir kıyas değil, zihnin "basit bir görüşle" kavradığı bir hakikat olduğunu söyler. Çeviri bu gerilimi taşır, gidermez.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: düşünüyorum, öyleyse varım, ben varım, ben mevcudum, Cogito, ergo sum
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.