İçeriğe geç

Kavram

dominium

Latince
dominium; dominus; ius disponendi de re sua; dominus directus / utilis; condomini
Almanca
Eigenthum; Eigenthümer; Miteigenthümer
Fransızca
propriété
İngilizce
ownership, dominion
Türkçe
mülkiyet; mülk sahibi

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte mülkiyet bir şeyin birine ait olmasıdır. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 17, AA06.270) mülkiyet, cevheri bakımından birinin kendisinin olanı olan dış nesnedir; o şey üzerindeki bütün haklar, arazların cevhere ilişik olması gibi ona ilişiktir ve mülk sahibi onun üzerinde dilediği gibi tasarruf edebilir. Bu yüzden mülkiyetin nesnesi yalnızca cismanî bir şey olabilir: İnsan kendi kendisinin efendisidir (sui iuris), ama kendi kendisinin mülk sahibi (sui dominus) değildir; başka insanların hiç değildir. Mülkiyet ancak medenî durumda kesin, tabiat durumunda ise yalnızca geçicidir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Roma hukuku Digesta dominium ile possessio ayrımı; ius utendi, fruendi, abutendi —
1690 Locke mülkiyet emekten doğar —
1797 Kant mülkiyet emekten değil, toprağın asli ortaklığına ve a priori birleşmiş iradeye dayanan ilk zilyetliğe almadan doğar Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 12–17 (AA06.261–270)

Dönüşüm: Locke'ta emeğin şeye karışmasıyla doğan mülkiyet, Kant'ta "şeyleri kişileştirme yanılsaması" diye reddedilir; mülkiyet, kişilerin genel iradesine dayanan intelligibl bir ilişkidir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince dominium dominus "ev sahibi, efendi" (domus); Roma hukukunda şey üzerindeki tam ve mutlak hâkimiyet
Almanca Eigenthum eigen "kendine ait"; Eigenthümer "mülk sahibi"
Fransızca propriété —
İngilizce ownership, dominion

Türkçe karşılığı

mülkiyet. Türk medenî hukukunun yerleşik terimi; Besitz "zilyetlik" (possessio) ile karıştırılmaz

Kant'ta mülkiyet, kişinin şey üzerindeki doğrudan bir hâkimiyeti değil, şey bakımından bütün öteki kişileri yükümlü kılan bir ilişkidir; "bir şey üzerinde hak" kişiler arası ilişkinin kısaltmasıdır.

Atıf ve kaynak notu

Kant'ın emek teorisine itirazı (AA06.268–269) doğrudan Locke'u anmaz; hedef, tabiî hukuk okulunda yaygın olan "işleme yoluyla kazanma" (specificatio) görüşüdür.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Mülkiyetin, mülkiyet, mülkiyettir

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.