İçeriğe geç

Kavram

determinatio

Yunanca
προσδιορισμός (prosdiorismos)
Latince
determinatio
Almanca
Bestimmung, Quantor
Fransızca
détermination
İngilizce
determination
Türkçe
belirleme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte sınırını çizmek. Mantıkta küllî şeyi ya bütüne yayan ("her"), ya bütünden kaldıran ("hiçbir"), ya parçaya daraltan ("bir") kelimeler. Belirleme önermenin kemiyetini verir; kemiyet olumlama ve olumsuzluk keyfiyetiyle birleşince dört önerme çıkar. Belirlenmemiş önermeye belirsiz (indefinita) denir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
6. yy Boethius küllî adın küllî ya da cüzî söylenmesini sağlayan ek; olumsuzluk küllîlerde belirlemeye, cüzîlerde yükleme konur Boethius, In Peri hermeneias II

Dönüşüm: Şerhçilerin prosdiorismos'undan Ortaçağ'ın signa quantitatis'ine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca προσδιορισμός (prosdiorismos) Aristoteles şerhçilerinde önermenin kemiyetini belirten ek
Latince determinatio de-terminare "sınır koymak". Boethius, In Peri hermeneias II, II. kitap: omnis, nullus, quidam.
Almanca / Fransızca Bestimmung / détermination
İngilizce determination

Türkçe karşılığı

belirleme. rakip: sur (klasik mantık terimi; bugün anlaşılmaz), niceleyici (çağdaş mantık; Yunanca-Latince terimin sınırlama anlamını kaçırır). Tercih: belirleme; birinci şerhte de kullanılmıştır.

"Belirleme" kelimesi Latincedeki sınır koyma anlamını korur, ama çağdaş "niceleyici"nin teknik kesinliğini taşımaz.

Atıf ve kaynak notu

Aristoteles'in kendisi "her", "değil her" gibi ifadeleri kullanır, ama genel bir terimle adlandırmaz.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: belirlenmesi, belirlemeyle, belirleme, belirlemeye, belirlenim

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.