Kavram
determinatio
- Yunanca
- προσδιορισμός (prosdiorismos)
- Latince
- determinatio
- Almanca
- Bestimmung, Quantor
- Fransızca
- détermination
- İngilizce
- determination
- Türkçe
- belirleme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte sınırını çizmek. Mantıkta küllî şeyi ya bütüne yayan ("her"), ya bütünden kaldıran ("hiçbir"), ya parçaya daraltan ("bir") kelimeler. Belirleme önermenin kemiyetini verir; kemiyet olumlama ve olumsuzluk keyfiyetiyle birleşince dört önerme çıkar. Belirlenmemiş önermeye belirsiz (indefinita) denir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 6. yy | Boethius | küllî adın küllî ya da cüzî söylenmesini sağlayan ek; olumsuzluk küllîlerde belirlemeye, cüzîlerde yükleme konur | Boethius, In Peri hermeneias II |
Dönüşüm: Şerhçilerin prosdiorismos'undan Ortaçağ'ın signa quantitatis'ine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | προσδιορισμός (prosdiorismos) | Aristoteles şerhçilerinde önermenin kemiyetini belirten ek |
| Latince | determinatio | de-terminare "sınır koymak". Boethius, In Peri hermeneias II, II. kitap: omnis, nullus, quidam. |
| Almanca / Fransızca | Bestimmung / détermination | |
| İngilizce | determination |
Türkçe karşılığı
belirleme. rakip: sur (klasik mantık terimi; bugün anlaşılmaz), niceleyici (çağdaş mantık; Yunanca-Latince terimin sınırlama anlamını kaçırır). Tercih: belirleme; birinci şerhte de kullanılmıştır.
"Belirleme" kelimesi Latincedeki sınır koyma anlamını korur, ama çağdaş "niceleyici"nin teknik kesinliğini taşımaz.
Atıf ve kaynak notu
Aristoteles'in kendisi "her", "değil her" gibi ifadeleri kullanır, ama genel bir terimle adlandırmaz.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: belirlenmesi, belirlemeyle, belirleme, belirlemeye, belirlenim
Metinlerde işaretlendiği yerler
5 yer · 5 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.