İçeriğe geç

Kavram

consensus gentium

Yunanca
κοινὴ δόξα / ὁμολογία πάντων (koinē doxa / homologia pantōn)
Latince
consensus gentium
Almanca
Consensus gentium, Übereinstimmung aller Völker
Fransızca
consentement universel
İngilizce
common consent of mankind
Türkçe
milletlerin uzlaşması

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "herkesin kabul ettiği şey". Felsefede bir önermenin (özellikle Tanrı'nın varlığının) bütün halklarca kabul edilmesinden hareketle doğruluğunu ya da tabiatça insana yerleştirilmiş olduğunu çıkaran kanıt türü.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 45 Cicero Bütün milletlerin uzlaşması tabiat kanunu sayılmalıdır; tanrılara inanç bunun örneği Tusculanae Disputationes I; De natura deorum I
1690 Locke Doğuştan ideler eleştirisi: evrensel onay yoktur, olsa da doğuştanlığı ispatlamaz An Essay Concerning Human Understanding I
1830 Hegel Önemli bir otorite, ama yalnızca saygıdeğer bir önyargı; ateist halklar deneyimiyle ispat olmaktan çıkmıştır Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları, § 71 Açıklaması

Dönüşüm: Antik tanrı kanıtından (Cicero), doğuştan ideler tartışmasındaki empirik ölçüte (Locke), Hegel'de dolaysız bilme felsefesinin "bilinç olgusu"nu hakikat ölçütü yapmasının eleştirisine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca κοινὴ δόξα (koinē doxa) "Ortak kanaat"; Epikurosçu ve Stoacı tanrı kanıtlarında bütün insanların ortak ön kavrayışına (prolēpsis) başvuru.
Latince consensus gentium / consensio omnium gentium consentire "birlikte hissetmek, uzlaşmak"; Cicero, Tusculanae Disputationes I, 30; De natura deorum I, 43–44.
Almanca / Fransızca Consensus gentium, allgemeine Übereinstimmung / consentement universel Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisi, § 71 Açıklaması.
İngilizce common consent of mankind

Türkçe karşılığı

milletlerin uzlaşması. Hegel çevirisinde terim metinde Latince bırakılır, ilk geçtiği yerde parantezle açılır.

Hegel'e göre bir içerik üzerinde herkesin uzlaşması, o içeriğin bilincin tabiatına ait olduğu yolunda olsa olsa "saygıdeğer bir önyargı" kurar; zorunluluğu göstermez. Tek tek bilinç tikel ve tesadüfidir; küllî olan ancak zahmetli bir üzerine düşünmeyle ayıklanabilir. Dolaysız bilme felsefesi ise bu zahmeti de atlar: "Ben bilincimde bunu buluyorum" teminatını doğrudan tinin tabiatına yükseltir.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Encyklopädie, § 71 Açıklaması) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: consensus gentium

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.