Kavram
consensus gentium
- Yunanca
- κοινὴ δόξα / ὁμολογία πάντων (koinē doxa / homologia pantōn)
- Latince
- consensus gentium
- Almanca
- Consensus gentium, Übereinstimmung aller Völker
- Fransızca
- consentement universel
- İngilizce
- common consent of mankind
- Türkçe
- milletlerin uzlaşması
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "herkesin kabul ettiği şey". Felsefede bir önermenin (özellikle Tanrı'nın varlığının) bütün halklarca kabul edilmesinden hareketle doğruluğunu ya da tabiatça insana yerleştirilmiş olduğunu çıkaran kanıt türü.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 45 | Cicero | Bütün milletlerin uzlaşması tabiat kanunu sayılmalıdır; tanrılara inanç bunun örneği | Tusculanae Disputationes I; De natura deorum I |
| 1690 | Locke | Doğuştan ideler eleştirisi: evrensel onay yoktur, olsa da doğuştanlığı ispatlamaz | An Essay Concerning Human Understanding I |
| 1830 | Hegel | Önemli bir otorite, ama yalnızca saygıdeğer bir önyargı; ateist halklar deneyimiyle ispat olmaktan çıkmıştır | Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları, § 71 Açıklaması |
Dönüşüm: Antik tanrı kanıtından (Cicero), doğuştan ideler tartışmasındaki empirik ölçüte (Locke), Hegel'de dolaysız bilme felsefesinin "bilinç olgusu"nu hakikat ölçütü yapmasının eleştirisine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κοινὴ δόξα (koinē doxa) | "Ortak kanaat"; Epikurosçu ve Stoacı tanrı kanıtlarında bütün insanların ortak ön kavrayışına (prolēpsis) başvuru. |
| Latince | consensus gentium / consensio omnium gentium | consentire "birlikte hissetmek, uzlaşmak"; Cicero, Tusculanae Disputationes I, 30; De natura deorum I, 43–44. |
| Almanca / Fransızca | Consensus gentium, allgemeine Übereinstimmung / consentement universel | Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisi, § 71 Açıklaması. |
| İngilizce | common consent of mankind |
Türkçe karşılığı
milletlerin uzlaşması. Hegel çevirisinde terim metinde Latince bırakılır, ilk geçtiği yerde parantezle açılır.
Hegel'e göre bir içerik üzerinde herkesin uzlaşması, o içeriğin bilincin tabiatına ait olduğu yolunda olsa olsa "saygıdeğer bir önyargı" kurar; zorunluluğu göstermez. Tek tek bilinç tikel ve tesadüfidir; küllî olan ancak zahmetli bir üzerine düşünmeyle ayıklanabilir. Dolaysız bilme felsefesi ise bu zahmeti de atlar: "Ben bilincimde bunu buluyorum" teminatını doğrudan tinin tabiatına yükseltir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Encyklopädie, § 71 Açıklaması) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: consensus gentium
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.