İçeriğe geç

Kavram

scientia immediata

Latince
scientia immediata
Almanca
unmittelbares Wissen
Fransızca
savoir immédiat
İngilizce
immediate knowledge
Türkçe
dolaysız bilme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "doğrudan bilmek, sezmek". Felsefede Jacobi'nin iman felsefesinin, Romantik dindarlığın ve Schleiermacher'in duygu teolojisinin ortak iddiası: Mutlak olan kavramla değil, dolaysız bir kesinlikle bilinir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1785–1811 Jacobi İman (Glaube) ve akıl duyumu olarak dolaysız bilgi Spinoza Mektupları; İlahî Şeyler Üzerine
1807 Hegel Dolaysız kesinliğin eleştirisi Tinin Fenomenolojisi, Önsöz, I. Bölüm
1830 Hegel Düşüncenin nesnelliğe karşı üçüncü tavrı Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları, Önsözler, § 61–78

Dönüşüm: Dinî kesinlikten (iman) felsefî bir bilgi kuramına; Hegel'de bu kuramın dolayım kavramıyla çürütülmesine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — —
Latince scientia immediata Notun adı için kurulmuştur; Latince bir terim değildir.
Almanca / Fransızca unmittelbares Wissen / savoir immédiat Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisi, Önsözler, § 5 Açıklaması; "Düşüncenin Nesnelliğe Karşı Üçüncü Tavrı", § 61–78.
İngilizce immediate knowledge

Türkçe karşılığı

dolaysız bilme. unmittelbares Wissen "dolaysız bilme", Wissen durch Anschauen "görüyle bilme"; Glauben "iman" (fides), Gefühl "duygu" bağlanmaz.

Hegel bu adla, Tanrı'nın, hakikatin, ahlâkın dolaysızca, duyguda, imanda ya da görüde bilindiğini ve kavrama, ispata ihtiyaç olmadığını öne süren tutumu (başta F. H. Jacobi) anar. Ona göre bu tutum, "dolaysızlık gibi kupkuru bir kategoriye" dayanır, düşüncenin kabalığını kanun hâline getirir ve kendisi de refleksiyonun bir sonucu olduğu hâlde bunu unutur; dolaysızlık ile dolayım birbirinden ayrılamaz.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Encyklopädie, İkinci Baskıya Önsöz) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dolaysız bir bilme

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.