İçeriğe geç

Kavram

mediatio

Latince
mediatio
Almanca
Vermittlung
Fransızca
médiation
İngilizce
mediation
Türkçe
dolayım

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "arabuluculuk, aracılık". Hegel'de bilginin ve varlığın yapısını adlandıran mantıksal bir kategoridir: Olumsuzlama ve aşma yoluyla kendisine dönen hareket; kıyasta iki uç orta terim aracılığıyla birleşir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Orta Çağ Skolastik Aracılık; orta terim syllogismus
1807 Hegel Hakikat, kendi kendisiyle dolayımdır; dolaysızlık sonuçtur Tinin Fenomenolojisi, Önsöz
1830 Hegel Dolaysızlık ile dolayımın ayrılmazlığı; dolaysız bilmenin eleştirisi Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları, Önsözler, § 12, § 61–78

Dönüşüm: Kıyasın orta teriminden, bilginin ve tinin kendi kendini dolayımlayan hareketine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Yakın karşılık: meson "orta", kıyasta orta terim (meson horos).
Latince mediatio medius "orta"dan; skolastikte aracılık; terminus medius "orta terim" (syllogismus).
Almanca / Fransızca Vermittlung / médiation Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisi, Önsöz (1817) ve § 12 Açıklaması; dolaysız bilme tartışması § 61–78.
İngilizce mediation

Türkçe karşılığı

dolayım. vermitteln "dolayımlamak", vermittelt "dolayımlı", unmittelbar "dolaysız", Unmittelbarkeit "dolaysızlık" bağlanmaz; Mitte (mantıkta) "orta terim".

Hegel'de dolayım, bir şeyin ancak başka bir şeyden geçerek, ondan gelinmiş olarak var olmasıdır: "bir başlamak ve ikinci bir şeye ilerlemiş olmak" (Ansiklopedi § 12). Dolaysız olan ile dolayımlı olan birbirini dışlamaz; hiçbir bilgi salt dolaysız değildir, düşünmenin kendi dolaysızlığı bile "kendi içine yansımış, dolayısıyla kendi içinde dolayımlı" bir dolaysızlıktır. Bu yüzden Hegel, hakikatin dolaysız bir duygu ya da görüyle kavranabileceği iddiasına (Jacobi, dolaysız bilme) karşı çıkar.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Encyklopädie, Önsöz ve § 12 Açıklaması) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: dolayım

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.