Kavram
Bestia machina
- Latince
- bestia machina, automatum
- Almanca
- Tiermaschine
- Fransızca
- bête-machine, animal-machine, automate
- İngilizce
- animal machine, beast-machine
- Türkçe
- hayvan-makine; makine (canlı beden)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Canlı bedenin, insan yapımı otomatlar gibi, yalnızca parçalarının düzeni ve mekanik kanunlarla işleyen bir makine olduğu tezi. İnsanı makineden (ve hayvandan) ayıran iki ölçüt verilir: sözleri bir araya getirip her söylenene anlamlı cevap verebilmek (dil) ve aklın "evrensel bir araç" olarak her durumda iş görebilmesi.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1637 | Descartes | Beden Tanrı'nın elinden çıkmış makinedir; hayvanlarda düşünce yoktur | Yöntem Üzerine Konuşma V |
| 1747 | La Mettrie | İnsan da makinedir | L'Homme machine |
| 1950 | Turing | Dil ölçütünün makine zekâsı testine dönüşmesi | "Computing Machinery and Intelligence" |
Dönüşüm: Ruhu bedenden ayırmak için kurulan mekanik açıklamadan, ruhu gereksiz kılan materyalizme.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | automaton Descartes'ın "kendi kendine hareket eden makine" anlamıyla Heron'un düzeneklerinden gelir; Aristoteles'in automaton "kendiliğinden olan"ından ayrıdır. |
| Latince | bestia machina, automatum | Terim Descartes'ın değil, sonraki tartışmanın (17. yy sonu) adıdır. |
| Almanca / Fransızca | Tiermaschine / bête-machine, animal-machine | Yöntem Üzerine Konuşma, Beşinci Bölüm, birim 23. |
| İngilizce | animal machine, beast-machine |
Türkçe karşılığı
hayvan-makine; makine. Metinde Descartes yalnızca machine ve automates ou machines mouvantes "otomatlar, yani kendi kendine hareket eden makineler" der; çeviride "makine" yazılır, kavram notu tez adıyla tutulur.
"Hayvan-makine" bir slogan olarak hayvanın hissetmediği sonucunu ima eder; Descartes'ın metni ise hayvanlarda düşünce ve dil (akıl) bulunmadığını, davranışlarının organların düzeniyle açıklanabildiğini söyler. Duyumun statüsü tartışmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: makine, hayvanlarda
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.