Kavram
Spiritus animales
- Yunanca
- πνεῦμα ψυχικόν (pneuma psykhikon)
- Latince
- spiritus animales
- Almanca
- Lebensgeister
- Fransızca
- esprits animaux
- İngilizce
- animal spirits
- Türkçe
- hayvanî ruhlar
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde "canlılık, şevk" (Lebensgeister, İngilizce animal spirits). Descartes'ta kalpte damıtılan kanın en ince ve en hareketli kısımları; beyne çıkar, sinirlerle kaslara gider ve uzuvlara hareket verir. Bedenin makine olarak açıklanmasının ve ruh ile beden arasındaki ilişkinin (Passions de l'âme) merkezî aracıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 2. yy | Galenos | Beyinde arıtılan, duyum ve hareketi taşıyan soluk | De usu partium |
| 1637 | Descartes | Kalpte damıtılan, beyinden sinirlerle kaslara giden ince kan parçacıkları | Yöntem Üzerine Konuşma V |
| 1649 | Descartes | Ruhun epifiz bezi aracılığıyla etkilediği, tutkuları doğuran hareketler | Passions de l'âme I |
Dönüşüm: Yunan tıbbının canlı soluğundan, mekanik fizyolojinin maddî parçacığına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πνεῦμα ψυχικόν (pneuma psykhikon) | Galenos'ta beyinde arıtılan "ruhsal soluk"; kalpteki pneuma zōtikon "hayat soluğu"ndan ayrılır. |
| Latince | spiritus animales | animalis burada "hayvana ait" değil, anima'ya ait demektir: hareket ve duyumu taşıyan soluk. |
| Almanca / Fransızca | Lebensgeister / esprits animaux | Yöntem Üzerine Konuşma, Beşinci Bölüm, birim 22. |
| İngilizce | animal spirits |
Türkçe karşılığı
hayvanî ruhlar. Osmanlı tıbbındaki ervâh-ı hayvâniyye karşılığı korunur. "Hayvansal tinler" Geist "tin" ile karışır; "can ruhları" Fransızcanın teknik değerini kaybettirir. Descartes'ta âme "ruh" ile karışmaması için ilk geçişte bağlanır: bunlar ruh değil, çok ince maddî parçacıklardır.
"Ruh" kelimesi okuru düşünen ruha (âme) götürebilir; Descartes ise bu "ruhları" çok ince bir rüzgâr ya da saf bir alev gibi, tamamen mekanik işleyen kan parçacıkları olarak tanımlar. Karşılık tarihî terimi korur, ama maddîliği metinden okunmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hayvanî ruhlar, hayvanî ruhların
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.