İçeriğe geç

Kavram

Spiritus animales

Yunanca
πνεῦμα ψυχικόν (pneuma psykhikon)
Latince
spiritus animales
Almanca
Lebensgeister
Fransızca
esprits animaux
İngilizce
animal spirits
Türkçe
hayvanî ruhlar

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde "canlılık, şevk" (Lebensgeister, İngilizce animal spirits). Descartes'ta kalpte damıtılan kanın en ince ve en hareketli kısımları; beyne çıkar, sinirlerle kaslara gider ve uzuvlara hareket verir. Bedenin makine olarak açıklanmasının ve ruh ile beden arasındaki ilişkinin (Passions de l'âme) merkezî aracıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
2. yy Galenos Beyinde arıtılan, duyum ve hareketi taşıyan soluk De usu partium
1637 Descartes Kalpte damıtılan, beyinden sinirlerle kaslara giden ince kan parçacıkları Yöntem Üzerine Konuşma V
1649 Descartes Ruhun epifiz bezi aracılığıyla etkilediği, tutkuları doğuran hareketler Passions de l'âme I

Dönüşüm: Yunan tıbbının canlı soluğundan, mekanik fizyolojinin maddî parçacığına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πνεῦμα ψυχικόν (pneuma psykhikon) Galenos'ta beyinde arıtılan "ruhsal soluk"; kalpteki pneuma zōtikon "hayat soluğu"ndan ayrılır.
Latince spiritus animales animalis burada "hayvana ait" değil, anima'ya ait demektir: hareket ve duyumu taşıyan soluk.
Almanca / Fransızca Lebensgeister / esprits animaux Yöntem Üzerine Konuşma, Beşinci Bölüm, birim 22.
İngilizce animal spirits

Türkçe karşılığı

hayvanî ruhlar. Osmanlı tıbbındaki ervâh-ı hayvâniyye karşılığı korunur. "Hayvansal tinler" Geist "tin" ile karışır; "can ruhları" Fransızcanın teknik değerini kaybettirir. Descartes'ta âme "ruh" ile karışmaması için ilk geçişte bağlanır: bunlar ruh değil, çok ince maddî parçacıklardır.

"Ruh" kelimesi okuru düşünen ruha (âme) götürebilir; Descartes ise bu "ruhları" çok ince bir rüzgâr ya da saf bir alev gibi, tamamen mekanik işleyen kan parçacıkları olarak tanımlar. Karşılık tarihî terimi korur, ama maddîliği metinden okunmalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hayvanî ruhlar, hayvanî ruhların

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.