İçeriğe geç

Kavram

amor fati

Latince
amor fati
Almanca
Amor fati (Liebe zum Schicksal; das Nothwendige als das Schöne sehen)
Fransızca
amour du destin
İngilizce
amor fati, love of fate
Türkçe
amor fati; kaderi sevmek

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Şen İlim § 276'da (Dördüncü Kitap, Sanctus Januarius'un ilk aforizması) Nietzsche yeni yıl dileği olarak şunu koyar: Şeylerdeki zorunlu olanı güzel olarak görmeyi öğrenmek ve böylece şeyleri güzelleştirenlerden biri olmak. Amor fati bu dileğin adıdır; olumsuz yanı "başını çevirmek"ten ibaret kalan bir evet deme tavrıdır. § 277'de bunun tehlikeli komşusu da gösterilir: Her şeyin "hayrımıza" olduğu duygusu, kişisel bir inayete (providentia) inanmaya geri dönüş ayartmasıdır; Nietzsche bunun yerine yorumlama becerimizi ve "sevgili rastlantı"yı koyar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MS 1.–2. yy Seneca, Epiktetos, Marcus Aurelius olanı istemek; kadere gönüllü uymak (ducunt volentem fata, nolentem trahunt) Seneca, Ep. 107
1882 Nietzsche zorunlu olanı güzel görmek; evet diyen biri olmak Şen İlim § 276
1888 Nietzsche "insanda büyüklük formülü": hiçbir şeyin başka türlü olmasını istememek Ecce Homo, "Neden bu kadar akıllıyım" 10

Dönüşüm: Stoacılıkta kadere uymak, evreni yöneten akla (logos) ve takdire güvenmekten gelir; Nietzsche'de ise kaderi sevmek, bu takdir inancı olmadan, anlamı dünyaya yansıtılmış bir aklın yokluğunda yapılan bir onaydır. Değer işareti aynı kalır (onay), dayanağı tersine döner.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Stoacıların heimarmenē'ye rıza öğretisi arka plandadır (fatum)
Latince amor fati "kaderin sevgisi": amor "aşk" (amor), fatum "kader" (fatum); Nietzsche'nin kurduğu Latince formül, klasik yazarlarda geçmez
Almanca / Fransızca Amor fati / amour du destin Nietzsche, Şen İlim § 276 (ilk geçiş, 1882); Ecce Homo, "Neden bu kadar akıllıyım" 10; Nietzsche contra Wagner, Sonsöz 1
İngilizce amor fati, love of fate

Türkçe karşılığı

amor fati (kaderi sevmek). Formül Latince bırakılır, ilk geçişte "kaderi sevmek" diye açıklanır. "Kadere razı olmak" ya da "tevekkül" denmez: Nietzsche katlanmayı değil, sevmeyi, hatta istemeyi kasteder. "Kader aşkı" sözlük olarak doğrudur ama Türkçede romantik bir çağrışım taşır

"Razı olmak" bir boyun eğiştir; "sevmek" bir onaydır. Nietzsche'de amor fati zorunlu olanı güzel görmeyi öğrenmek ve "evet diyen biri" olmaktır: Çirkine savaş açmamak, suçlamamak, tek inkâr olarak başını çevirmek. Karşılık seçimi bu etkin onayı korumalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Formül Nietzsche'nindir; Stoacı kökene yaklaşır ama Stoacılarda bu Latince ifade geçmez. Sonraki yorumcular onu ebedî dönüş düşüncesiyle (Şen İlim § 341) birlikte okur; § 276'da bu bağ henüz açıkça kurulmaz.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Amor fati

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.