Plutarkhos
Demetrius
Δημήτριος
1.11. Bölüm
Tekhnē'lerin hislere benzediğini ilk öne sürenler, bana kalırsa, bunların ayırt etme gücünü iyi kavramışlardır: her ikisinde de aynı cinsten zıtları eşit biçimde algılamaya yatkınızdır. Ortak yanları budur; ayırt ettikleri şeyleri neye yönelttiklerinde ise birbirlerinden ayrılırlar.
οἱ πρῶτοι τὰς τέχνας ἐοικέναι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑπολαβόντες οὐχ ἥκιστά μοι δοκοῦσι τὴν περὶ τὰς κρίσεις αὐτῶν κατανοῆσαι δύναμιν, ᾗ τῶν ἐναντίων ὁμοίως ἐν ἑκατέρῳ γένει πεφύκαμεν ἀντιλαμβάνεσθαι. τοῦτο γὰρ αὐταῖς κοινόν ἐστι· τῇ δὲ πρὸς τὰ τέλη τῶν κρινομένων ἀναφορᾷ διαλλάττουσιν.
1.2His, beyazdan çok siyahı, tatlıdan çok acıyı, yumuşak ve boyun eğenden çok sert ve direneni ayırt etmek için oluşmuş değildir. Onun işi, her şeyle karşılaşıp her şeyden etkilenmek ve bu etkiyi düşünme gücüne iletmektir. Tekhnē'ler ise logos ile kurulmuştur; kendilerine ait olanı seçip almak, yabancı olanı reddedip uzaklaştırmak için vardır. Birincisini asıl amaç olarak, ikincisini ise ondan korunmak için dolaylı olarak incelerler.
ἡ μὲν γὰρ αἴσθησις οὐδέν τι μᾶλλον ἐπὶ λευκῶν ἢ μελάνων διαγνώσει γέγονεν, οὐδὲ γλυκέων ἢ πικρῶν, οὐδὲ μαλακῶν καὶ εἰκόντων ἢ σκληρῶν καὶ ἀντιτύπων, ἀλλʼ ἔργον αὐτῆς ἑκάστοις ἐντυγχάνουσαν ὑπὸ πάντων τε κινεῖσθαι καὶ κινουμένην πρὸς τὸ φρονοῦν ἀναφέρειν ὡς πέπονθεν. αἱ δὲ τέχναι μετὰ λόγου συνεστῶσαι πρὸς αἵρεσιν καὶ λῆψιν οἰκείου τινός, φυγὴν δὲ καὶ διάκρουσιν ἀλλοτρίου, τὰ μὲν ἀφʼ αὑτῶν προηγουμένως, τὰ δὲ ὑπὲρ τοῦ φυλάξασθαι κατὰ συμβεβηκὸς ἐπιθεωροῦσι·
1.3Nitekim tıp hastalığı, musiki uyumsuzluğu, zıtlarını üretebilmek için incelemek durumundadır. Bütün tekhnē'lerin en mükemmeli olan itidal, adalet ve phronēsis de yalnız güzel, adil ve faydalı olanı değil, zararlı, çirkin ve adaletsiz olanı da ayırt ederler. Kötülüğü bilmemekle övünen saflığı övmezler, onu budalalık ve doğru yaşamak isteyenlerin her şeyden çok bilmesi gereken şeylerden habersiz olmak sayarlar.
καὶ γὰρ ἰατρικῇ τὸ νοσερὸν καὶ ἁρμονικῇ τὸ ἐκμελές, ὅπως ἔχει, σκοπεῖν συμβέβηκε πρὸς τὴν τῶν ἐναντίων ἀπεργασίαν, αἵ τε πασῶν τελειόταται τεχνῶν, σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη καὶ φρόνησις, οὐ καλῶν μόνον καὶ δικαίων καὶ ὠφελίμων, ἀλλὰ καὶ βλαβερῶν καὶ αἰσχρῶν καὶ ἀδίκων κρίσεις οὖσαι, τὴν ἀπειρίᾳ τῶν κακῶν καλλωπιζομένην ἀκακίαν οὐκ ἐπαινοῦσιν, ἀλλʼ ἀβελτερίαν ἡγοῦνται καὶ ἄγνοιαν ὧν μάλιστα γινώσκειν προσήκει τοὺς ὀρθῶς βιωσομένους.
1.4Eski Spartalılar bayramlarda helotlara bol bol saf şarap içirip gençlere sarhoşluğun ne olduğunu göstermek için sofralara getirirlerdi. Biz başkalarının bozulması pahasına insanları düzeltmeyi pek insani ya da siyasi bir davranış saymayız.
οἱ μὲν οὖν παλαιοὶ Σπαρτιᾶται τοὺς εἵλωτας ἐν ταῖς ἑορταῖς πολὺν ἀναγκάζοντες πίνειν ἄκρατον εἰσῆγον εἰς τὰ συμπόσια, τοῖς νέοις οἷόν ἐστι τὸ μεθύειν ἐπιδεικνύντες· ἡμεῖς δὲ τὴν μὲν ἐκ διαστροφῆς ἑτέρων ἐπανόρθωσιν οὐ πάνυ φιλάνθρωπον οὐδὲ πολιτικὴν ἡγούμεθα,
1.5Ama hayatlarını düşüncesizce sürdürmüş, büyük yetkiler ve işler içinde kötülükte öne çıkmış kişilerden bir iki çifti hayat örnekleri arasına katmak belki kötü olmaz. Zeus adına, bunu yazımı süsleyerek okuyucuları eğlendirmek için yapmıyorum.
τῶν δὲ κεχρημένων ἀσκεπτότερον αὑτοῖς καὶ γεγονότων ἐν ἐξουσίαις καὶ πράγμασι μεγάλοις ἐπιφανῶν εἰς κακίαν, οὐ χεῖρον ἴσως ἐστὶ συζυγίαν μίαν ἢ δύο παρεμβαλεῖν εἰς τὰ παραδείγματα τῶν βίων, οὐκ ἐφʼ ἡδονῇ, μὰ Δία, καὶ διαγωγῇ τῶν ἐντυγχανόντων ποικίλλοντας τὴν γραφήν,
1.6Thebaili Ismenias, öğrencilerine hem iyi hem kötü flütçüleri gösterip "Böyle çalınmalı" ve "Böyle çalınmamalı" derdi. Antigenidas da gençlerin, kötü flütçüleri de tanırlarsa iyileri daha zevkle dinleyeceklerini düşünürdü. Aynı şekilde biz de kötü ve ayıplanan hayatlardan habersiz olmazsak, daha iyi hayatları daha istekle seyreder ve taklit ederiz sanıyorum.
ἀλλʼ ὥσπερ Ἰσμηνίας ὁ Θηβαῖος ἐπιδεικνύμενος τοῖς μαθηταῖς καὶ τοὺς εὖ καὶ τοὺς κακῶς αὐλοῦντας εἰώθει λέγειν, οὕτως αὐλεῖν δεῖ, καὶ πάλιν, οὕτως αὐλεῖν οὐ δεῖ, ὁ δʼ Ἀντιγενίδας καὶ ἥδιον ᾤετο τῶν ἀγαθῶν ἀκροᾶσθαι τοὺς νέους αὐλητῶν ἐὰν καὶ τῶν φαύλων πεῖραν λαμβάνωσιν, οὕτω μοι δοκοῦμεν καὶ ἡμεῖς προθυμότεροι τῶν βελτιόνων ἔσεσθαι καὶ θεαταὶ καὶ μιμηταὶ βίων εἰ μηδὲ τῶν φαύλων καὶ ψεγομένων ἀνιστορήτως ἔχοιμεν.
1.7Bu kitap, Şehir Kuşatan Demetrios ile imperator Antonius'un hayatını içerecektir. Bu iki adam, büyük tabiatların büyük aretē'ler gibi büyük kötülükler de doğurduğu konusunda Platon'a en çok tanıklık edenlerdir. İkisi de aynı şekilde âşık, içkici, savaşçı, cömert, müsrif ve küstah idi; talihlerinde de buna uygun benzerlikler oldu.
Περιέξει δὴ τοῦτο τὸ βιβλίον τὸν Δημητρίου τοῦ Πολιορκητοῦ βίον καὶ Ἀντωνίου τοῦ αὐτοκράτορος, ἀνδρῶν μάλιστα δὴ τῷ Πλάτωνι μαρτυρησάντων ὅτι καὶ κακίας μεγάλας, ὥσπερ ἀρετάς, αἱ μεγάλαι φύσεις ἐκφέρουσι. γενόμενοι δʼ ὁμοίως ἐρωτικοί, ποτικοί, στρατιωτικοί, μεγαλόδωροι, πολυτελεῖς, ὑβρισταί, καὶ τὰς κατὰ τύχην ὁμοιότητας ἀκολούθους ἔσχον.
1.8Hayatları boyunca büyük başarılar elde edip büyük hatalar yaptılar, pek çok yeri ele geçirip pek çoğunu kaybettiler, beklenmedik şekilde yenilip umulmadık şekilde yeniden doğruldular. Sonları da benzer oldu: biri düşman eline düştü, öteki buna çok yaklaştı.
οὐ γὰρ μόνον ἐν τῷ λοιπῷ βίῳ μεγάλα μὲν κατορθοῦντες, μεγάλα δὲ σφαλλόμενοι, πλείστων δὲ ἐπικρατοῦντες, πλεῖστα δὲ ἀποβάλλοντες, ἀπροσδοκήτως δὲ πταίοντες, ἀνελπίστως δὲ πάλιν ἀναφέροντες διετέλεσαν, ἀλλὰ καὶ κατέστρεψαν, ὁ μὲν ἁλοὺς ὑπὸ τῶν πολεμίων, ὁ δὲ ἔγγιστα τοῦ παθεῖν τοῦτο γενόμενος. # Bölüm 2
2.12. Bölüm
Antigonos'un Korrhagos'un kızı Stratonike'den iki oğlu olmuştu; birine kardeşinin adını verip Demetrios, ötekine babasının adını verip Philippos demişti. Çoğunluğun anlattığı budur. Bazıları ise Demetrios'un Antigonos'un oğlu değil, yeğeni olduğunu söyler: babası o henüz bebekken ölmüş, annesi de hemen Antigonos'la evlenince onun oğlu sayılmıştır.
Ἀντιγόνῳ τοίνυν δυεῖν υἱῶν ἐκ Στρατονίκης τῆς Κορράγου γενομένων, τὸν μὲν ἐπὶ τἀδελφῷ Δημήτριον, τὸν δʼ ἐπὶ τῷ πατρὶ Φίλιππον ὠνόμασεν. οὗτός ἐστιν ὁ τῶν πλείστων λόγος. ἔνιοι δὲ τὸν Δημήτριον οὐχ υἱόν, ἀλλʼ ἀδελφιδοῦν γενέσθαι τοῦ Ἀντιγόνου λέγουσιν· ἐπὶ νηπίῳ γὰρ αὐτῷ παντάπασι τοῦ πατρὸς τελευτήσαντος, εἶτα τῆς μητρὸς εὐθὺς τῷ Ἀντιγόνῳ γαμηθείσης, υἱὸν ἐκείνου νομισθῆναι.
2.2Demetrios'tan birkaç yaş küçük olan Philippos ölmüştür. Demetrios boyca babasından kısaydı, ama yine de iriydi; yüzünün görünüşü ve güzelliği öyle olağanüstüydü ki, heykeltıraşların ve ressamların hiçbiri bu benzerliği yakalayamazdı. Çünkü yüzünde aynı anda zarafet ve ağırlık, korkutuculuk ve güzellik vardı; gençliğin atılganlığıyla taklidi güç bir kahraman görkemi ve krallık vakarı karışmıştı.
τὸν μὲν οὖν Φίλιππον οὐ πολλοῖς ἔτεσι τοῦ Δημητρίου νεώτερον ὄντα συνέβη τελευτῆσαι· Δημήτριος δὲ μεγέθει μὲν ἦν τοῦ πατρὸς ἐλάττων, καίπερ ὢν μέγας, ἰδέᾳ δὲ καὶ κάλλει προσώπου θαυμαστὸς καὶ περιττός, ὥστε τῶν πλαττόντων καὶ γραφόντων μηθένα τῆς ὁμοιότητος ἐφικέσθαι. τὸ γὰρ αὐτὸ χάριν καὶ βάρος καὶ φόβον καὶ ὥραν εἶχε, καὶ συνεκέκρατο τῷ νεαρῷ καὶ ἰταμῷ δυσμίμητος ἡρωϊκή τις ἐπιφάνεια καὶ βασιλικὴ σεμνότης.
2.3Karakteri de insanları hem korkutup hem cezbedecek yaratılıştaydı. Birlikte olması son derece hoş biriydi, boş zamanlarında içkide, sefahatte ve yaşam tarzında kralların en lüksüne düşkünüydü; ama işlerde son derece hareketli, şiddetli, azimli ve becerikliydi. Bu yüzden tanrılar arasında en çok Dionysos'u örnek alırdı; savaşta en korkunç, barışta ise savaştan sonra neşeye ve hoşluğa en güzel uyum sağlayan tanrı odur.
οὕτω δέ πως καὶ τὸ ἦθος ἐπεφύκει πρὸς ἔκπληξιν ἀνθρώπων ἅμα καὶ χάριν. ἥδιστος γὰρ ὢν συγγενέσθαι, σχολάζων τε περὶ πότους καὶ τρυφὰς καὶ διαίτας ἁβροβιώτατος βασιλέων, ἐνεργότατον αὖ πάλιν καὶ σφοδρότατον τὸ περὶ τὰς πράξεις ἐνδελεχὲς εἶχε καὶ δραστήριον· ᾗ καὶ μάλιστα τῶν θεῶν ἐζήλου τὸν Διόνυσον, ὡς πολέμῳ τε χρῆσθαι δεινότατον, εἰρήνην τε αὖθις ἐκ πολέμου τρέψαι πρὸς εὐφροσύνην καὶ χάριν ἐμμελέστατον. # Bölüm 3
3.13. Bölüm
Babasına da çok düşkündü. Annesine gösterdiği özenle babasına da saygı gösterirken, bunu gücün gerektirdiği bir yağcılıktan çok gerçek bir sevgiden yaptığı anlaşılıyordu. Bir keresinde Antigonos elçilerle meşgulken Demetrios avdan gelmiş, babasına yaklaşıp onu öpmüş ve elindeki mızraklarla yanına oturmuş.
ἦν μὲν οὖν καὶ φιλοπάτωρ διαφερόντως· τῇ δὲ περὶ τὴν μητέρα σπουδῇ καὶ τὸν πατέρα τιμῶν ἐφαίνετο δι’ εὔνοιαν ἀληθινὴν μᾶλλον ἢ θεραπείαν τῆς δυνάμεως. καί ποτε πρεσβείᾳ τινὶ τοῦ Ἀντιγόνου σχολάζοντος ἀπὸ θήρας ὁ Δημήτριος ἐπέστη· καὶ προσελθὼν τῷ πατρὶ καὶ φιλήσας, ὥσπερ εἶχε τὰς βολίδας, ἐκάθισε παρʼ αὐτόν.
3.2Antigonos, cevaplarını alıp gitmek üzere olan elçileri yüksek sesle çağırıp şöyle demiş: "Baylar, bizim hakkımızda bunu da bildirin: birbirimize karşı böyleyiz." Çünkü oğluyla olan birliğini ve güvenini, krallık işlerinin bir gücü ve kudretinin göstergesi sayıyordu.
ὁ δὲ Ἀντίγονος ἀπιόντας ἤδη τοὺς πρέσβεις ἔχοντας τὰς ἀποκρίσεις μεγάλῃ φωνῇ προσαγορεύσας, καὶ τοῦτο, εἶπεν, ὦ ἄνδρες, ἀπαγγέλλετε περὶ ἡμῶν, ὅτι πρὸς ἀλλήλους οὕτως ἔχομεν, ὡς ἰσχύν τινα πραγμάτων βασιλικῶν καὶ δυνάμεως ἐπίδειξιν οὖσαν τὴν πρὸς υἱὸν ὁμόνοιαν καὶ πίστιν.
3.3Egemenlik öylesine ortaklık kabul etmez, öylesine güvensizlik ve kötü niyetle doludur ki, İskender'in halefleri arasında en büyük ve en yaşlı olan bu adam, oğlundan korkmadığı ve onu mızrağıyla yanına kabul ettiği için böbürlenmişti. Gerçekten de bu aile, neredeyse tek başına, bu tür kötülüklerden en çok kuşak boyunca temiz kaldı; daha doğrusu Antigonos'un soyundan yalnız Philippos oğlunu öldürdü.
οὕτως ἄρα πάντη δυσκοινώνητον ἡ ἀρχή, καὶ μεστὸν ἀπιστίας καὶ δυσνοίας, ὥστε ἀγάλλεσθαι τὸν μέγιστον τῶν Ἀλεξάνδρου διαδόχων καὶ πρεσβύτατον ὅτι μὴ φοβεῖται τὸν υἱόν, ἀλλὰ προσίεται τὴν λόγχην ἔχοντα τοῦ σώματος πλησίον. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μόνος, ὡς εἰπεῖν, ὁ οἶκος οὗτος ἐπὶ πλείστας διαδοχὰς τῶν τοιούτων κακῶν ἐκαθάρευσε, μᾶλλον δὲ εἷς μόνος τῶν ἀπʼ Ἀντιγόνου Φίλιππος ἀνεῖλεν υἱόν.
3.4Öteki hanedanların neredeyse hepsinde çok sayıda çocuk, anne ve eş cinayeti vardır. Kardeş öldürmek ise, geometricilerin postulatları kabul ettiği gibi, güvenlik için yaygın ve krallara özgü bir postulat sayılarak kabul ediliyordu.
αἱ δὲ ἄλλαι σχεδὸν ἅπασαι διαδοχαὶ πολλῶν μὲν ἔχουσι παίδων, πολλῶν δὲ μητέρων φόνους καὶ γυναικῶν· τὸ μὲν γὰρ ἀδελφοὺς ἀναιρεῖν, ὥσπερ οἱ γεωμέτραι τὰ αἰτήματα λαμβάνουσιν, οὕτω συνεχωρεῖτο κοινόν τι νομιζόμενον αἴτημα καὶ βασιλικὸν ὑπὲρ ἀσφαλείας. # Bölüm 4
4.14. Bölüm
Demetrios'un başlangıçta tabiatça insancıl ve dostlarına bağlı olduğunun şöyle bir örneği vardır. Ariobarzanes'in oğlu Mithridates onun dostu ve akranıydı, Antigonos'a da hizmet ediyordu; ne kötüydü ne de kötü olduğu düşünülüyordu. Ama bir rüya yüzünden Antigonos ondan şüphelenmeye başladı.
τοῦ μέντοι καὶ φιλάνθρωπον φύσει καὶ φιλεταῖρον γεγονέναι τὸν Δημήτριον ἐν ἀρχῇ παράδειγμα τοιοῦτόν ἐστιν εἰπεῖν. Μιθριδάτης ὁ Ἀριοβαρζάνου παῖς ἑταῖρος ἦν αὐτοῦ καὶ καθʼ ἡλικίαν συνήθης, ἐθεράπευε δὲ Ἀντίγονον, οὔτε ὢν οὔτε δοκῶν πονηρός, ἐκ δὲ ἐνυπνίου τινὸς ὑποψίαν Ἀντιγόνῳ παρέσχεν.
4.2Rüyasında büyük ve güzel bir ovaya gidip altın tozu saçtığını görmüş. Bundan önce altın bir ekin bitmiş, az sonra geri döndüğünde biçilmiş anızdan başka bir şey görmemiş. Üzülüp kederlenirken birilerinin, Mithridates'in altın ekini biçip Karadeniz'e gittiğini söylediğini duymuş.
ἐδόκει γὰρ μέγα καὶ καλὸν πεδίον ἐπιὼν ὁ Ἀντίγονος ψῆγμά τι χρυσίου κατασπείρειν· ἐξ αὐτοῦ δὲ πρῶτον μὲν ὑποφύεσθαι θέρος χρυσοῦν, ὀλίγῳ δʼ ὕστερον ἐπανελθὼν ἰδεῖν οὐδὲν ἀλλʼ ἢ τετμημένην καλάμην. λυπούμενος δὲ καὶ περιπαθῶν ἀκοῦσαί τινων λεγόντων ὡς ἄρα Μιθριδάτης εἰς Πόντον Εὔξεινον οἴχεται, τὸ χρυσοῦν θέρος ἐξαμησάμενος.
4.3Bundan sarsılan Antigonos oğluna susacağına dair yemin ettirip rüyayı anlattı ve adamı kesinlikle ortadan kaldırmaya karar verdiğini söyledi. Bunu duyan Demetrios çok üzüldü. Delikanlı her zamanki gibi yanına gelip vakit geçirirken, yemini yüzünden konuşmaya ve bunu sesle söylemeye cesaret edemedi. Onu yavaş yavaş dostlarından uzaklaştırdı, yalnız kalınca mızrağının dibiyle yere, o görürken, "Kaç Mithridates" yazdı.
ἐκ τούτου διαταραχθεὶς καὶ τὸν υἱὸν ὁρκώσας σιωπήσειν, ἔφρασε τὴν ὄψιν αὐτῷ, καὶ ὅτι πάντως τὸν ἄνθρωπον ἐκποδὼν ποιεῖσθαι καὶ διαφθείρειν ἔγνωκεν. ἀκούσας δὲ ὁ Δημήτριος ἠχθέσθη σφόδρα, καὶ τοῦ νεανίσκου, καθάπερ εἰώθει, γενομένου παρʼ αὐτῷ καὶ συνόντος ἐπὶ σχολῆς, φθέγξασθαι μὲν οὐκ ἐτόλμησεν οὐδὲ τῇ φωνῇ κατειπεῖν διὰ τὸν ὅρκον, ὑπαγαγὼν δὲ κατὰ μικρὸν ἀπὸ τῶν φίλων, ὡς ἐγεγόνεσαν μόνοι καθʼ αὑτούς, τῷ στύρακι τῆς λόγχης κατέγραφεν εἰς τὴν γῆν ὁρῶντος αὐτοῦ, φεῦγε, Μιθριδάτα.
4.4Mithridates bunu anlayıp gece Kapadokya'ya kaçtı. Kader de Antigonos'un rüyasını çok geçmeden gerçekleştirdi. Çünkü geniş ve verimli bir ülke ele geçirdi ve sekizinci kuşakta Romalılarca son verilen Pontos krallarının soyunu o kurdu. İşte bunlar, Demetrios'un yaradılışında iyilik ve adalete yatkınlık bulunduğunu gösteren örneklerdir.
συνεὶς δὲ ἐκεῖνος ἀπέδρα νυκτὸς εἰς Καππαδοκίαν. καὶ ταχὺ τὴν Ἀντιγόνῳ γενομένην ὄψιν ὕπαρ αὐτῷ συνετέλει τὸ χρεών. πολλῆς γὰρ καὶ ἀγαθῆς ἐκράτησε χώρας, καὶ τὸ τῶν Ποντικῶν βασιλέων γένος ὀγδόῃ που διαδοχῇ παυσάμενον ὑπὸ Ῥωμαίων ἐκεῖνος παρέσχε. ταῦτα μὲν οὖν εὐφυΐας δείγματα τοῦ Δημητρίου πρὸς ἐπιείκειαν καὶ δικαιοσύνην. # Bölüm 5
5.15. Bölüm
Empedokles'in öğelerinde nefret ve sevgi yüzünden birbirine karşı anlaşmazlık ve savaş bulunur, özellikle birbirine dokunan ve yaklaşanlar arasında. Aynı şekilde İskender'in halefleri arasında da sürekli bir savaş vardı, ama işlerin ve toprakların bitişikliği bunu bazıları arasında daha belirgin kılıyor ve daha çok körüklüyordu; o sırada Antigonos ile Ptolemaios arasında olduğu gibi.
ἐπεὶ δέ, ὥσπερ ἐν τοῖς Ἐμπεδοκλέους στοιχείοις διὰ τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν ἔνεστι διαφορὰ πρὸς ἄλληλα καὶ πόλεμος, μᾶλλον δὲ τοῖς ἀλλήλων ἁπτομένοις καὶ πελάζουσιν, οὕτω τὸν πᾶσι τοῖς Ἀλεξάνδρου διαδόχοις πρὸς ἀλλήλους ὄντα συνεχῆ πόλεμον αἱ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν τόπων συνάφειαι πρὸς ἐνίους ἐποίουν ἐπιφανέστερον καὶ μᾶλλον ἐξέκᾳον, ὥσπερ Ἀντιγόνῳ τότε πρὸς Πτολεμαῖον,
5.2Antigonos kendisi Frigya'da kalıyordu. Ptolemaios'un Kıbrıs'tan geçip Suriye'yi yağmaladığını, şehirleri ele geçirip zorladığını duyunca, yirmi iki yaşındaki ve ilk kez büyük işlerde kendi başına komutanlık yapan oğlu Demetrios'u gönderdi. Genç ve tecrübesizdi, İskender'in okulundan yetişmiş ve kendi başına birçok büyük mücadele vermiş bir adamla karşılaşınca Gazze yakınlarında yenildi; sekiz bin adamı esir düştü, beş bin adamı öldü.
αὐτὸς μὲν Ἀντίγονος ἐν Φρυγίᾳ διέτριβε, Πτολεμαῖον δʼ ἀκούων ἐκ Κύπρου διαβάντα πορθεῖν Συρίαν καὶ τὰς πόλεις ἀπάγειν καὶ βιάζεσθαι, κατέπεμψε τὸν υἱὸν Δημήτριον, δύο καὶ εἴκοσιν ἐτῶν ὄντα καὶ στρατείας τότε πρῶτον αὐτοτελῶς ἐπὶ πράγμασι μεγάλοις ἁπτόμενον. οἷα δὲ νέος καὶ ἄπειρος ἀνδρὶ συμπεσὼν ἐκ τῆς Ἀλεξάνδρου παλαίστρας ἠθληκότι πολλοὺς καὶ μεγάλους καθʼ αὑτὸν ἀγῶνας, ἐσφάλη περὶ πόλιν Γάζαν ἡττηθείς, ὀκτακισχιλίων ἁλόντων καὶ πεντακισχιλίων ἀποθανόντων.
5.3Çadırını, parasını ve kişisel eşyalarının tümünü de kaybetti. Ama Ptolemaios bunları dostlarıyla birlikte ona geri gönderdi ve nazik, insancıl bir söz söyledi: Her şey için değil, yalnız şöhret ve egemenlik için savaşmaları gerektiğini bildirdi. Demetrios bunları alırken tanrılara, Ptolemaios'a uzun süre borçlu kalmamak, kısa zamanda aynı şekilde karşılık vermek için dua etti.
ἀπέβαλε δὲ καὶ σκηνὴν καὶ χρήματα καὶ ὅλως σύμπασαν τὴν περὶ τὸ σῶμα θεραπείαν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν αὐτῷ Πτολεμαῖος ἀπέπεμψε μετὰ τῶν φίλων, εὐγνώμονα καὶ φιλάνθρωπον ἀνειπὼν λόγον, ὡς οὐ περὶ πάντων ἅμα, περὶ δόξης δὲ καὶ ἀρχῆς πολεμητέον ἐστὶν αὐτοῖς. Δημήτριος δὲ δεξάμενος εὔξατο τοῖς θεοῖς μὴ πολὺν χρόνον ὀφειλέτην γενέσθαι Πτολεμαίῳ χάριτος, ἀλλὰ ταχέως ἀμείψασθαι διὰ τῶν ὁμοίων.
5.4İlk işinde başarısızlığa uğramış bir delikanlı gibi değil, talihin değişimlerine alışkın ağırbaşlı bir komutan gibi davrandı. Adam toplamaya ve silah hazırlamaya çalıştı, şehirleri elinde tuttu ve toplanan askerleri eğitti.
καὶ πάθος οὐ μειρακίου παθὼν ἐν ἀρχῇ πράξεως ἀνατραπέντος, ἀλλʼ ἐμβριθοῦς στρατηγοῦ κεχρημένου πραγμάτων μεταβολαῖς, ἀνδρῶν τε συλλογῆς καὶ κατασκευῆς ὅπλων ἐπεμελεῖτο καὶ τὰς πόλεις διὰ χειρὸς εἶχε καὶ τοὺς ἀθροιζομένους ἐγύμναζεν. # Bölüm 6
6.16. Bölüm
Savaş haberini alan Antigonos, Ptolemaios'un sakalsız gençleri yendiğini, şimdi ise erkeklerle savaşacağını söyledi. Oğlunun gururunu kırmak istemediği için, ikinci kez kendi başına savaşmak isteyen ona engel olmadı, bıraktı. Çok geçmeden Ptolemaios'un komutanı Killes parlak bir orduyla, daha önce yenildiği için küçümsediği Demetrios'u bütün Suriye'den atmak üzere geldi.
Ἀντίγονος δὲ τὴν μάχην πυθόμενος Πτολεμαῖον μὲν ἀγενείους νενικηκότα ἔφη νῦν αὖθις διαγωνιεῖσθαι πρὸς ἄνδρας, τοῦ δὲ υἱοῦ τὸ φρόνημα καθελεῖν καὶ κολοῦσαι μὴ βουλόμενος οὐκ ἐνέστη πάλιν αἰτουμένῳ μάχεσθαι καθʼ αὑτόν, ἀλλʼ ἀφῆκε. καὶ μετʼ οὐ πολὺν χρόνον ἀφῖκτο Κίλλης, Πτολεμαίου στρατηγός, μετὰ λαμπρᾶς δυνάμεως, ὡς ἐξελάσων Συρίας Δημήτριον ἁπάσης, τῷ προηττῆσθαι καταφρονούμενον.
6.2Ama Demetrios ansızın, o hiç beklemiyorken üzerine saldırıp onu korkuttu ve ordugâhını komutanıyla birlikte ele geçirdi. Yedi bin askeri canlı esir aldı ve büyük bir servete sahip oldu. Bu zaferde elinde tutacağı şeylere değil, geri vereceği şeylere seviniyordu; zaferin zenginliğini ve şöhretini değil, o iyiliğe karşılık verebilmeyi ve bunun getirdiği teşekkürü seviyordu.
ὁ δʼ ἐξαίφνης ἐπιπεσὼν οὐ προαισθομένῳ καὶ φοβήσας ἔλαβεν αὐτῷ στρατηγῷ τὸ στρατόπεδον· καὶ στρατιώτας μὲν ἑπτακισχιλίους ζῶντας εἷλε, χρημάτων δὲ παμπόλλων ἐκυρίευσεν. ἔχαιρε δὲ νικήσας οὐχ οἷς ἕξειν, ἀλλʼ οἷς ἀποδώσειν ἔμελλε, καὶ τῆς νίκης οὐ τὸν πλοῦτον οὕτως οὐδὲ τὴν δόξαν, ὡς τὴν διάλυσιν τοῦ φιλανθρωπεύματος ἐκείνου καὶ τὴν χάριν ἠγάπησεν.
6.3Yine de bunu kendi başına yapmadı, babasına yazdı. O her şeyde dilediği gibi davranmasına izin verip emredince, Killes'i ve dostlarını bol hediyelerle geri gönderdi. Bu yenilgi Ptolemaios'u Suriye'den çıkardı, Antigonos'u da zafere sevinerek ve oğlunu görmeyi özleyerek Kelainai'den getirdi.
οὐ μὴν αὐτογνωμόνως ταῦτα ἔπραξεν, ἀλλʼ ἔγραψε τῷ πατρί. δόντος δʼ ἐκείνου καὶ κελεύσαντος ὃν βούλεται πᾶσι χρήσασθαι τρόπον, αὐτόν τε τὸν Κίλλην καὶ φίλους αὐτοῦ δωρησάμενος ἀφθόνως ἀπέπεμψε. τοῦτο τὸ πάθος Συρίας ἐξήλασε Πτολεμαῖον, Ἀντίγονον δὲ κατήγαγεν ἐκ Κελαινῶν χαίροντα τῇ νίκῃ καὶ ποθοῦντα θεάσασθαι τὸν υἱόν. # Bölüm 7
7.17. Bölüm
Bundan sonra Demetrios, Arapların Nabatiler denilen kısmını boyunduruk altına almaya gönderildi. Susuz yerlere düşerek tehlikeye girdi, ama sarsılıp korkmadığı için barbarları korkuttu; onlardan çok ganimet ve yedi yüz deve alıp geri döndü.
ἐκ τούτου δὲ τῶν Ἀράβων τοὺς καλουμένους Ναβαταίους ὑπαγαγέσθαι πεμφθεὶς ὁ Δημήτριος ἐκινδύνευσε μὲν εἰς τόπους ἀνύδρους ἐμπεσών, τῷ δὲ μὴ διαταραχθῆναι μηδʼ ἐκπλαγῆναι καταπληξάμενος τοὺς βαρβάρους, λείαν τε λαβὼν πολλὴν καὶ καμήλους ἑπτακοσίας παρʼ αὐτῶν ἀνεχώρησεν.
7.2Seleukos, daha önce Antigonos tarafından Babil'den atılmış, sonra kendi başına egemenliğini geri alıp güçlenmişti; Hindistan sınırındaki kavimleri ve Kafkas çevresindeki eyaletleri ele geçirmek için ordusuyla yukarı gitti. Demetrios, Mezopotamya'yı boş bulacağını umarak ansızın Fırat'ı geçip Babil'e girdi. İki kaleden birini, Seleukos'un muhafızlarını çıkarıp ele geçirdi ve yedi bin kendi adamını yerleştirdi.
ἐπεὶ δὲ Σέλευκος, ἐκπεσὼν μὲν ὑπὸ Ἀντιγόνου τῆς Βαβυλωνίας πρότερον, ὕστερον δὲ ἀναλαβὼν τὴν ἀρχὴν δι’ αὑτοῦ καὶ κρατῶν, ἀνέβη μετὰ δυνάμεως, τὰ συνοροῦντα τοῖς Ἰνδοῖς ἔθνη καὶ τὰς περὶ Καύκασον ἐπαρχίας προσαξόμενος, ἐλπίζων Δημήτριος ἔρημον εὑρήσειν τὴν Μεσοποταμίαν καὶ περάσας ἄφνω τὸν Εὐφράτην εἰς τὴν Βαβυλωνίαν παρεισπεσὼν ἔφθη, καὶ τῆς ἑτέρας ἄκρας (δύο γαρ ἦσαν) ἐκκρούσας τὴν τοῦ Σελεύκου φρουρὰν καὶ κρατήσας ἰδίους ἐγκατέστησεν ἑπτακισχιλίους ἄνδρας.
7.3Askerlerine ülkeden taşıyıp götürebilecekleri kadar şey almalarını ve yararlanmalarını emrettikten sonra denize döndü. Böylece Seleukos'un egemenliğini daha sağlam bırakmıştı, çünkü ülkeyi yağmalayarak artık kendilerine ait olmadığını kabul etmiş görünüyordu. Yine de Ptolemaios Halikarnassos'u kuşatınca hızla yardıma gidip şehri kurtardı.
ἐκ δὲ τῆς χώρας ὅσα φέρειν ἢ ἄγειν ἠδύναντο τοὺς στρατιώτας ὠφελεῖσθαι καὶ λαμβάνειν κελεύσας, ἐπανῆλθεν ἐπὶ θάλασσαν βεβαιοτέραν Σελεύκῳ τὴν ἀρχὴν ἀπολιπών· ἐξίστασθαι γὰρ ἐδόκει τῷ κακοῦν ὡς μηκέτι προσήκουσαν αὐτοῖς. Πτολεμαίου μέντοι πολιορκοῦντος Ἁλικαρνασὸν ὀξέως βοηθήσας ἐξήρπασε τὴν πόλιν. # Bölüm 8
8.18. Bölüm
Bu onur yarışı onlara şan getirince, Kassandros ile Ptolemaios'un köleleştirdiği bütün Yunanistan'ı özgürleştirmek için içlerinde müthiş bir istek doğdu. Krallardan hiçbiri bundan daha güzel ve daha adil bir savaş yapmamıştır; çünkü barbarları alt ederken biriktirdikleri serveti şan ve şeref uğruna Yunanlılara harcıyorlardı.
ἐνδόξου δὲ τῆς φιλοτιμίας ταύτης γενομένης, ὁρμὴ παρέστη θαυμάσιος αὐτοῖς ἐλευθεροῦν τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν ὑπὸ Κασάνδρου καὶ Πτολεμαίου καταδεδουλωμένην. τούτου πόλεμον οὐδεὶς ἐπολέμησε τῶν βασιλέων καλλίω καὶ δικαιότερον· ἃς γὰρ ἅμα τοὺς βαρβάρους ταπεινοῦντες εὐπορίας συνήγαγον, εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπὲρ εὐδοξίας καὶ τιμῆς ἀνήλισκον.
8.2Önce Atina üzerine sefere çıkmaya karar verildiğinde, dostlarından biri Antigonos'a, bu şehri ele geçirirlerse kendi ellerinde tutmaları gerektiğini, çünkü onun Yunanistan'a geçişin iskelesi olduğunu söyledi. Antigonos buna kulak asmadı: Güzel ve sarsılmaz iskele insanların gönlünü kazanmaktır, dedi; Atina ise dünyanın gözetleme kulesi gibidir, yapılanları kendi şanıyla bir işaret ateşi gibi çabucak bütün insanlara duyurur.
ὡς δὲ πρῶτον ἐδόκει πλεῖν ἐπὶ τὰς Ἀθήνας, τῶν φίλων εἰπόντος τινὸς πρὸς τὸν Ἀντίγονον ὅτι δεῖ ταύτην τὴν πόλιν, ἂν ἕλωσι, κατέχειν δι’ αὑτῶν, ἐπιβάθραν τῆς Ἑλλάδος οὖσαν, οὐ προσέσχεν ὁ Ἀντίγονος, ἀλλʼ ἐπιβάθραν μὲν ἔφη καλὴν καὶ ἀσάλευτον εἶναι τὴν εὔνοιαν, τὰς δὲ Ἀθήνας, ὥσπερ σκοπὴν τῆς οἰκουμένης, ταχὺ τῇ δόξῃ διαπυρσεύειν εἰς ἅπαντας ἀνθρώπους τὰς πράξεις.
8.3Demetrios beş bin talant gümüş ve iki yüz elli gemilik bir donanmayla Atina'ya doğru yola çıktı. O sırada şehri Kassandros adına Phaleronlu Demetrios yönetiyor, Munykhia'da ise bir garnizon bulunuyordu. Hem talihin hem de öngörüsünün yardımıyla, Thargelion ayının bitimine beş gün kala Peiraieus önünde göründü.
ἔπλει δὲ Δημήτριος ἔχων ἀργυρίου πεντακισχίλια τάλαντα καὶ στόλον νεῶν πεντήκοντα καὶ διακοσίων ἐπὶ τὰς Ἀθήνας, τὸ μὲν ἄστυ Δημητρίου τοῦ Φαληρέως Κασάνδρῳ διοικοῦντος, ἐν δὲ τῇ Μουνυχίᾳ φρουρᾶς καθεστώσης. εὐτυχίᾳ δὲ ἅμα καὶ προνοίᾳ χρησάμενος ἐπεφαίνετο τῷ Πειραιεῖ πέμπτῃ φθίνοντος Θαργηλιῶνος,
8.4Kimse önceden fark etmemişti; donanma yakında görününce de herkes onları Ptolemaios'un gemileri sanıp karşılamaya hazırlandı. Komutanlar durumu geç anlayıp savunmaya koştu; beklenmedik bir anda karaya çıkan düşmana karşı koymak zorunda kalanlarda görülecek türden bir kargaşa koptu. Demetrios limanların ağzını açık bulup içeri girmiş, artık herkesin gözü önündeydi; gemisinden sükûnet ve sessizlik istediğini işaret etti.
προαισθομένου μὲν οὐδενός, ἐπεὶ δὲ ὤφθη πλησίον ὁ στόλος, ἁπάντων ὡς Πτολεμαϊκὰς τὰς ναῦς ὑποδέχεσθαι παρασκευαζομένων, ὀψὲ συμφρονήσαντες ἐβοήθουν οἱ στρατηγοί, καὶ θόρυβος ἦν, οἷον εἰκὸς ἐν ἀπροσδοκήτῳ πολεμίους ἀποβαίνοντας ἀναγκαζομένων ἀμύνεσθαι. τοῖς γὰρ στόμασι τῶν λιμένων ἀκλείστοις ἐπιτυχὼν ὁ Δημήτριος καὶ διεξελάσας ἐντὸς ἦν ἤδη καταφανὴς πᾶσι, καὶ διεσήμηνεν ἀπὸ τῆς νεὼς αἴτησιν ἡσυχίας καὶ σιωπῆς.
8.5Sessizlik sağlanınca yanına bir tellal aldı ve şunu ilan ettirdi: Babası onu, hayırlısıyla, Atinalıları özgürleştirmek, garnizonu kovmak, kanunlarını ve atalarından kalma yönetim düzenini onlara geri vermek için göndermişti.
γενομένου δὲ τούτου κήρυκα παραστησάμενος ἀνεῖπεν ὅτι πέμψειεν αὐτὸν ὁ πατὴρ ἀγαθῇ τύχῃ τοὺς Ἀθηναίους ἐλευθερώσοντα καὶ τὴν φρουρὰν ἐκβαλοῦντα καὶ τοὺς νόμους αὐτοῖς καὶ τὴν πάτριον ἀποδώσοντα πολιτείαν.
9.19. Bölüm
Bu ilan duyulunca halkın çoğu hemen kalkanlarını ayaklarının önüne bırakıp el çırpmaya başladı; Demetrios'a Hayırsever ve Kurtarıcı diye seslenerek karaya çıkması için bağırıyorlardı. Phaleronlu ve yanındakiler ise, vaat ettiklerinin hiçbirini tutmayacak olsa bile güçlü olanı kabul etmek gerektiğini düşünüyorlardı; yine de ricada bulunmak üzere elçiler gönderdiler. Demetrios onları nezaketle karşıladı ve babasının eski dostlarından Miletoslu Aristodemos'u da yanlarına katıp geri yolladı.
ἀναρρηθέντων δὲ τούτων οἱ μὲν πολλοὶ παραχρῆμα τὰς ἀσπίδας θέμενοι πρὸ τῶν ποδῶν ἀνεκρότησαν καὶ βοῶντες ἐκέλευον ἀποβαίνειν τὸν Δημήτριον, εὐεργέτην καὶ σωτῆρα προσαγορεύοντες· οἱ δὲ περὶ τὸν Φαληρέα πάντως μὲν ᾤοντο δεῖν δέχεσθαι τὸν κρατοῦντα, κἂν μηδὲν ὧν ἐπαγγέλλεται μέλλῃ βεβαιοῦν, ὅμως δὲ πρέσβεις δεομένους ἀπέστειλαν, οἷς ὁ Δημήτριος ἐντυχὼν φιλανθρώπως συνέπεμψε παρʼ ἑαυτοῦ τῶν πατρῴων φίλων τὸν Μιλήσιον Ἀριστόδημον.
9.2Phaleronlu, yönetim değiştiği için düşmandan çok kendi vatandaşlarından korkuyordu. Demetrios bu korkuyu göz ardı etmedi; adamın şöhretine ve aretēsine saygı göstererek onu, kendi istediği gibi, güvenlik içinde Thebai'ye gönderdi. Kendisi ise, çok arzu etse de, şehri garnizondan tamamen kurtarıp özgürleştirmeden görmeyeceğini söyledi. Munykhia'yı kazıklı bir çit ve hendekle kuşatıp şehirden ayırdıktan sonra, Kassandros'un garnizon tuttuğu Megara'ya doğru denize açıldı.
τοῦ δὲ Φαληρέως διὰ τὴν μεταβολὴν τῆς πολιτείας μᾶλλον τοὺς πολίτας ἢ τοὺς πολεμίους δεδοικότος, οὐκ ἠμέλησεν ὁ Δημήτριος, ἀλλὰ καὶ τὴν δόξαν αἰδεσθεὶς καὶ τὴν ἀρετὴν τοῦ ἀνδρὸς εἰς Θήβας αὐτόν, ὥσπερ ἐβούλετο, μετὰ ἀσφαλείας συνεξέπεμψεν. αὐτὸς δὲ τὴν μὲν πόλιν, οὐκ ἂν ἔφη, καίπερ ἐπιθυμῶν, ἰδεῖν πρότερον ἢ παντάπασιν ἐλευθερῶσαι τῆς φρουρᾶς ἀπαλλάξας· τῇ δὲ Μουνυχίᾳ χαράκωμα καὶ τάφρον περιβαλὼν διὰ μέσου, Μεγάροις ἐπέπλευσεν ὑπὸ Κασάνδρου φρουρουμένοις.
9.3Polyperkhon'un oğlu Aleksandros'un dul karısı Kratesipolis'in Patrai'de yaşadığını, güzelliğiyle dillere destan bu kadının onunla birlikte olmaktan hoşnut kalacağını duyunca, ordusunu Megara topraklarında bırakıp yanına birkaç hafif donanımlı asker alarak yola çıktı. Sonra bunlardan da uzaklaşıp çadırını ayrı bir yere kurdurdu ki kadın yanına geldiğinde kimse görmesin.
πυθόμενος δὲ τὴν Ἀλεξάνδρου τοῦ Πολυπέρχοντος γενομένην γυναῖκα Κρατησίπολιν ἐν Πάτραις διατρίβουσαν οὐκ ἂν ἀηδῶς γενέσθαι μετʼ αὐτοῦ, περιβόητον οὖσαν ἐπὶ κάλλει, καταλιπὼν τὴν δύναμιν ἐν τῇ Μεγαρικῇ προῆλθεν εὐζώνους τινὰς ἔχων σὺν αὑτῷ. καὶ τούτων πάλιν ἀποστρέψας ἀπεσκήνωσε χωρὶς ὑπὲρ τοῦ λαθεῖν τὴν γυναῖκα συνελθοῦσαν αὐτῷ.
9.4Düşmanlardan bazıları bunu sezip ansızın üzerine saldırdı. Korkuya kapılan Demetrios sırtına değersiz bir pelerin alıp koşarak kaçtı ve kurtuldu; nefsine hâkim olamadığı için en utanç verici biçimde esir düşmesine ramak kalmıştı. Düşmanlar çadırı içindeki paralarla birlikte alıp gittiler.
τοῦτό τινες αἰσθόμενοι τῶν πολεμίων ἐξαίφνης κατέδραμον ἐπʼ αὐτόν. ὁ δὲ φοβηθεὶς καὶ λαβὼν χλαμύδιον εὐτελὲς δρόμῳ φεύγων ἐξέφυγεν, ὀλίγου δεήσας αἰσχίστην ἅλωσιν ἐξ ἀκρασίας ἁλῶναι. τὴν δὲ σκηνὴν μετὰ τῶν χρημάτων ᾤχοντο λαβόντες οἱ πολέμιοι.
9.5Megara düşüp askerler yağmaya girişince, Atinalılar büyük yalvarışlarla Megaralıları bağışlattılar; Demetrios da garnizonu kovup şehri özgürleştirdi. Bu işlerle uğraşırken filozof Stilpon aklına geldi; bu adam, sükûnet içinde yaşayıp gitmeyi seçmesiyle ün salmıştı. Onu çağırtıp mallarından bir şey alan olup olmadığını sordu. Stilpon, "Kimse," dedi, "çünkü epistēmē alıp götüren kimse görmedim."
τῶν δὲ Μεγάρων ἁλόντων καὶ τῶν στρατιωτῶν ἐφʼ ἁρπαγὴν τραπομένων Ἀθηναῖοι παρῃτήσαντο πολλῇ δεήσει τοὺς Μεγαρεῖς· καὶ τὴν φρουρὰν ὁ Δημήτριος ἐκβαλὼν ἠλευθέρωσε τὴν πόλιν. ἔτι δὲ τοῦτο πράττων τοῦ φιλοσόφου Στίλπωνος ἐμνήσθη, δόξαν ἔχοντος ἀνδρὸς ᾑρημένου πως ἐν ἡσυχίᾳ καταβιῶναι. μεταπεμψάμενος οὖν αὐτὸν ἠρώτα μή τις εἴληφέ τι τῶν ἐκείνου. καὶ ὁ Στίλπων, οὐδείς, εἶπεν· οὐδένα γὰρ εἶδον ἐπιστάμαν ἀποφέροντα.
9.6Oysa hizmetkârlarının neredeyse hepsi çalınmıştı. Demetrios ona yine iltifat etti ve sonunda ayrılırken, "Şehrinizi özgür bırakıyorum, Stilpon," deyince, Stilpon, "Doğru söylüyorsun," dedi, "çünkü bize tek bir köle bırakmadın."
τῶν δὲ θεραπόντων σχεδὸν ἁπάντων διακλαπέντων, ἐπεὶ πάλιν αὐτὸν ὁ Δημήτριος ἐφιλοφρονεῖτο καὶ τέλος ἀπαλλαττόμενος εἶπεν· ἐλευθέραν ὑμῶν, ὦ Στίλπων, ἀπολείπω τὴν πόλιν, ὀρθῶς, ἔφη, λέγεις· οὐδένα γὰρ ἁμῶν δοῦλον ἀπολέλοιπας.
10.110. Bölüm
Yeniden Munykhia'ya dönüp ordugâh kurdu, garnizonu söküp attı ve kaleyi yerle bir etti. Ancak bundan sonra, Atinalıların kabul edip çağırmasıyla şehre girdi, halkı toplayıp atalarından kalma yönetim düzenini onlara geri verdi. Ayrıca babasından yüz elli bin medimnos buğday ile yüz triremelik gemi kerestesi geleceğini de vaat etti.
ἐπεὶ δὲ πάλιν ἐπανελθὼν πρὸς τὴν Μουνυχίαν καὶ στρατοπεδεύσας ἐξέκοψε τὴν φρουρὰν καὶ κατέσκαψε τὸ φρούριον, οὕτως ἤδη τῶν Ἀθηναίων δεχομένων καὶ καλούντων παρελθὼν εἰς τὸ ἄστυ καὶ συναγαγὼν τὸν δῆμον ἀπέδωκε τὴν πάτριον πολιτείαν· καὶ προσυπέσχετο παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῖς ἀφίξεσθαι σίτου πεντεκαίδεκα μυριάδας μεδίμνων καὶ ξύλων ναυπηγησίμων πλῆθος εἰς ἑκατὸν τριήρεις.
10.2Atinalılar demokrasiye on beş yıl sonra yeniden kavuşmuştu; aradaki dönemde, Lamia Savaşı'ndan ve Krannon Muharebesi'nden beri düzen sözde oligarşi, Phaleronlu'nun gücü yüzünden gerçekte monarşiydi. Ama iyilikleriyle böylesine parlak ve büyük görünen Demetrios'u, oyladıkları ölçüsüz onurlarla itici ve çekilmez bir hâle getirdiler.
Ἀθηναῖοι δὲ ἀπολαβόντες τὴν δημοκρατίαν ἔτει πεντεκαιδεκάτῳ, τὸν δὲ μέσον χρόνον ἀπὸ τῶν Λαμιακῶν καὶ τῆς περὶ Κραννῶνα μάχης λόγῳ μὲν ὀλιγαρχικῆς, ἔργῳ δὲ μοναρχικῆς καταστάσεως γενομένης διὰ τὴν τοῦ Φαληρέως δύναμιν, οὕτω λαμπρὸν ἐν ταῖς εὐεργεσίαις καὶ μέγαν φανέντα τὸν Δημήτριον ἐπαχθῆ καὶ βαρὺν ἐποίησαν τῶν τιμῶν ταῖς ἀμετρίαις ἃς ἐψηφίσαντο.
10.3Önce, bütün insanlar arasında ilk olarak, Demetrios ile Antigonos'a kral unvanını verdiler. Oysa bu ikisi o addan kaçınıyordu; zira krallığa ait şeyler içinde, Philippos ve İskender'in soyundan gelenlerde başkasının dokunamadığı ve paylaşamadığı tek şey olarak kaldığı düşünülen buydu. Onları Kurtarıcı Tanrılar diye yazan da yalnız Atinalılar oldu; yıla adını veren, atalardan kalma arkhonluğu kaldırıp her yıl bir Kurtarıcılar Rahibi seçmeye, kararların ve sözleşmelerin başına da onun adını yazmaya başladılar.
πρῶτοι μὲν γὰρ ἀνθρώπων ἁπάντων τὸν Δημήτριον καὶ Ἀντίγονον βασιλεῖς ἀνηγόρευσαν, ἄλλως ἀφοσιουμένους τοὔνομα, καὶ τοῦτο δὴ μόνον τῶν βασιλικῶν ἔτι τοῖς ἀπὸ Φιλίππου καὶ Ἀλεξάνδρου περιεῖναι δοκοῦν ἄθικτον ἑτέροις καὶ ἀκοινώνητον· μόνοι δὲ σωτῆρας ἀνέγραψαν θεούς, καὶ τὸν ἐπώνυμον καὶ πάτριον ἄρχοντα καταπαύσαντες ἱερέα σωτήρων ἐχειροτόνουν καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτόν· καὶ τοῦτον ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων καὶ τῶν συμβολαίων προέγραφον.
10.4Tanrıların yanında onların resimlerinin de peplosa dokunmasını kararlaştırdılar. Demetrios'un arabadan ilk indiği yeri kutsayıp oraya bir sunak diktiler ve adını Demetrios Kataibates, yani "İnen Demetrios" koydular. Kabilelere Demetrias ve Antigonis adlı iki yenisini eklediler; beş yüz kişilik Meclis'i de, her kabile elli üye verdiği için altı yüz kişiye çıkardılar.
ἐνυφαίνεσθαι δὲ τῷ πέπλῳ μετὰ τῶν θεῶν αὐτοὺς ἐψηφίσαντο· καὶ τὸν τόπον ὅπου πρῶτον ἀπέβη τοῦ ἅρματος, καθιερώσαντες καὶ βωμὸν ἐπιθέντες Δημητρίου Καταιβάτου προσηγόρευσαν· ταῖς δὲ φυλαῖς δύο προσέθεσαν, Δημητριάδα καὶ Ἀντιγονίδα, καὶ τὴν βουλὴν τῶν πεντακοσίων πρότερον ἑξακοσίων ἐποίησαν, ἅτε δὴ φυλῆς ἑκάστης πεντήκοντα βουλευτὰς παρεχομένης.
11.111. Bölüm
Stratokles'in en akıl almaz buluşu ise şuydu (bu kurnaz ve aşırı dalkavukluk türlerini icat eden oydu): Halk kararıyla devlet adına Antigonos'a ya da Demetrios'a gönderilenlere elçi yerine theōros denmesini önerdi; tıpkı Yunan bayramlarında şehirleri adına Pytho'ya ve Olympia'ya atalardan kalma kurbanları götüren kutsal görevliler gibi.
τὸ δὲ ὑπερφυέστατον ἐνθύμημα τοῦ Στρατοκλέους (οὗτος γὰρ ἦν ὁ τῶν σοφῶν τούτων καὶ περιττῶν καινουργὸς ἀρεσκευμάτων), ἔγραψεν ὅπως οἱ πεμπόμενοι κατὰ ψήφισμα δημοσίᾳ πρὸς Ἀντίγονον ἢ Δημήτριον ἀντὶ πρεσβευτῶν θεωροὶ λέγοιντο, καθάπερ οἱ Πυθοῖ καὶ Ὀλυμπίαζε τὰς πατρίους θυσίας ὑπὲρ τῶν πόλεων ἀνάγοντες ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς ἑορταῖς.
11.2Stratokles başka konularda da son derece küstahtı. Sefih bir hayat sürmüştü; halkın önünde rahat davranışlarıyla da eski Kleon'un soytarılığını ve bayağılığını taklit eder gibiydi. Hayat kadını Phylakion'u yanına almıştı. Kadın bir gün akşam yemeği için pazardan beyin ve boyun aldığında, "Vay vay," dedi, "biz siyasetçilerin top oynadığı şeylerden almışsın!"
ἦν δὲ καὶ τἆλλα παράτολμος ὁ Στρατοκλῆς, καὶ βεβιωκὼς ἀσελγῶς καὶ τὴν τοῦ παλαιοῦ Κλέωνος ἀπομιμεῖσθαι δοκῶν βωμολοχίαν καὶ βδελυρίαν τῇ πρὸς τὸν δῆμον εὐχερείᾳ. ἔσχε δὲ τὴν ἑταίραν Φυλάκιον ἀνειληφώς· καί ποτε αὐτῷ πρὸς δεῖπνον ἐξ ἀγορᾶς πριαμένης ἐγκεφάλους καὶ τραχήλους, παπαί, εἶπε, τοιαῦτά γε ὠψώνηκας οἷς σφαιρίζομεν οἱ πολιτευόμενοι.
11.3Atinalılar Amorgos açıklarında deniz yenilgisine uğradığında, haberciler gelmeden o davrandı: Başı çelenkli hâlde arabasıyla Kerameikos'tan geçti, zafer kazandıklarını ilan etti, müjde kurbanları kesilmesini önerdi ve kabile kabile et dağıttırdı. Az sonra savaştan enkaz getirenler varıp halk onu öfkeyle çağırınca, gürültüye pervasızca göğüs gerdi: "Eee," dedi, "iki gün keyifle geçirdiyseniz size ne kötülük oldu?" İşte Stratokles'in küstahlığı böyleydi.
τῆς δὲ περὶ Ἀμοργὸν ἥττης τῶν νεῶν συμβάσης τοῖς Ἀθηναίοις, φθάσας τοὺς ἀπαγγέλλοντας εἰσήλασεν ἐστεφανωμένος διὰ τοῦ Κεραμεικοῦ, καὶ προσαγγείλας ὅτι νενικήκασιν, εὐαγγέλια θύειν ἔγραψε καὶ κρεωδαισίαν τινὰ κατὰ φυλὴν ἐποίησεν. ὀλίγῳ δʼ ὕστερον τῶν τὰ ναυάγια κομιζόντων ἀπὸ τῆς μάχης παραγενομένων καὶ τοῦ δήμου πρὸς ὀργὴν καλοῦντος αὐτόν, ἰταμῶς ὑποστὰς τὸν θόρυβον, εἶτα, ἔφη, τί πεπόνθατε δεινόν, εἰ δύο ἡμέρας ἡδέως γεγόνατε; τοιαύτη μὲν ἡ τοῦ Στρατοκλέους θρασύτης.
12.112. Bölüm
Ama Aristophanes'in dediği gibi, ateşten daha sıcak şeyler de varmış. Alçalmakta Stratokles'i geride bırakan bir başkası, Demetrios her geldiğinde Demeter ve Dionysos'a yapılan karşılamalarla ağırlanmasını, karşılamayı en parlak ve en masraflı biçimde yapana da adak yapması için devletten para verilmesini önerdi.
ἦν δὲ ἄρα καὶ πυρὸς ἕτερα θερμότερα κατὰ τὸν Ἀριστοφάνη. γράφει γάρ τις ἄλλος ὑπερβαλλόμενος ἀνελευθερίᾳ τὸν Στρατοκλέα, δέχεσθαι Δημήτριον, ὁσάκις ἂν ἀφίκηται, τοῖς Δήμητρος καὶ Διονύσου ξενισμοῖς, τῷ δʼ ὑπερβαλλομένῳ λαμπρότητι καὶ πολυτελείᾳ τὴν ὑποδοχὴν ἀργύριον εἰς ἀνάθημα δημοσίᾳ δίδοσθαι.
12.2Sonunda aylardan Munykhion'a Demetrion, ayın son gününe Demetrias adını verdiler; Dionysia bayramının adını da Demetria yaptılar. Tanrı bunların çoğuna işaretle karşılık verdi. Demetrios ile Antigonos'un Zeus ve Athena'yla birlikte dokunmasına karar verdikleri peplos, Kerameikos'tan geçirilirken bir fırtınaya tutulup ortasından yırtıldı.
τέλος δὲ τῶν τε μηνῶν τὸν Μουνυχιῶνα Δημητριῶνα καὶ τῶν ἡμερῶν τὴν ἕνην καὶ νέαν Δημητριάδα προσηγόρευσαν, καὶ τῶν ἑορτῶν τὰ Διονύσια μετωνόμασαν Δημήτρια. ἐπεσήμηνε δὲ τοῖς πλείστοις τὸ θεῖον. ὁ μὲν γὰρ πέπλος, ᾧπερ ἐψηφίσαντο μετὰ τοῦ Διὸς καὶ τῆς Ἀθηνᾶς προσενυφῆναι Δημήτριον καὶ Ἀντίγονον, πεμπόμενος διὰ τοῦ Κεραμεικοῦ μέσος ἐρράγη θυέλλης ἐμπεσούσης·
12.3Onların sunaklarının çevresini, o ülkede pek çok yerde yetişmeyen baldıran bürüdü. Dionysia'nın kutlandığı gün mevsimsiz şiddetli bir don yüzünden alayı iptal ettiler. Yoğun bir kırağın ardından soğuk yalnız bütün asmaları ve incir ağaçlarını yakmakla kalmadı, ekinin çoğunu da daha yeşilken mahvetti.
περὶ δὲ τοὺς βωμοὺς τοὺς ἐκείνων ἐξήνθησεν ἡ γῆ κύκλῳ πολὺ κώνειον, ἄλλως μηδὲ τῆς χώρας πολλαχοῦ φυόμενον· τῇ δὲ ἡμέρᾳ ᾗ τὰ τῶν Διονυσίων ἐγίνετο, τὴν πομπὴν κατέλυσαν ἰσχυρῶν πάγων γενομένων παρʼ ὥραν. καὶ πάχνης βαθείας ἐπιπεσούσης οὐ μόνον ἀμπέλους καὶ συκᾶς ἁπάσας ἀπέκαυσε τὸ ψῦχος, ἀλλὰ καὶ τοῦ σίτου τὸν πλεῖστον κατέφθειρεν ἐν χλόῃ.
12.4Bu yüzden Stratokles'in düşmanı Philippides bir komedyasında ona şu dizeleri yazdı:
Onun yüzünden kırağı yaktı asmaları, onun küfrü yüzünden peplos ortadan yırtıldı, çünkü tanrıların onurlarını insanlara verdi. Halkı yıkan budur, komedya değil.
12.4διὸ καὶ Φιλιππίδης ἐχθρὸς ὢν τοῦ Στρατοκλέους ἐν κωμῳδίᾳ πρὸς αὐτὸν ἐποίησε ταῦτα· δι’ ὃν ἀπέκαυσεν ἡ πάχνη τὰς ἀμπέλους, δι’ ὃν ἀσεβοῦνθʼ ὁ πέπλος ἐρράγη μέσος, τὰς τῶν θεῶν τιμὰς ποιοῦντʼ ἀνθρωπίνας. ταῦτα καταλύει δῆμον, οὐ κωμῳδία.
12.5Philippides, Lysimakhos'un dostuydu ve halk onun sayesinde kraldan çok iyilik görmüştü. Lysimakhos, bir işe ya da sefere çıkarken ona rastlamayı ve onu görmeyi hayra yorardı. Zaten huyuyla da saygı görürdü; kimseyi rahatsız etmez, saray işlerine burnunu sokmazdı. Lysimakhos bir gün ona iltifat ederek, "Philippides, nelerimi seninle paylaşayım?" diye sorduğunda, "Ne istersen, kralım," dedi, "yeter ki sırlarını değil." Bu adamı, kürsüden gelenin karşısına sahneden geleni koymak için bilerek onun yanına yerleştirdik.
ἦν δὲ ὁ Φιλιππίδης Λυσιμάχου φίλος, καὶ πολλὰ δι’ αὐτὸν ὁ δῆμος εὖ ἔπαθεν ὑπὸ τοῦ βασιλέως. ἐδόκει δὲ καὶ πρὸς πρᾶξιν αὐτῷ καὶ πρὸς στρατείαν εὐσύμβολος ἀπαντήσας εἶναι καὶ ὀφθείς. ἄλλως δὲ καὶ διὰ τὸ ἦθος εὐδοκίμει, μηθὲν ἐνοχλῶν μηδʼ αὐλικῆς περιεργίας ἀναπιμπλάμενος. φιλοφρονουμένου δέ ποτε τοῦ Λυσιμάχου πρὸς αὐτὸν καὶ εἰπόντος, ὦ Φιλιππίδη, τίνος σοι τῶν ἐμῶν μεταδῶ; μόνον, ἔφη, βασιλεῦ, μὴ τῶν ἀπορρήτων. τοῦτον μὲν οὖν ἐπίτηδες ἐκείνῳ παρεθήκαμεν, τῷ ἀπὸ τοῦ βήματος τὸν ἀπὸ τῆς θυμέλης.
13.113. Bölüm
Onurların en akıl almaz ve en tuhafı ise şuydu: Sphettoslu Dromokleides, kalkanların Delphoi'ye adanması konusunda Demetrios'tan kehanet alınmasını önerdi. Kararın sözlerini olduğu gibi aktaracağım: "Hayırlı olsun.
ὃ δὲ μάλιστα τῶν τιμῶν ὑπερφυὲς ἦν καὶ ἀλλόκοτον, ἔγραψε Δρομοκλείδης ὁ Σφήττιος ὑπὲρ τῆς τῶν ἀσπίδων ἀναθέσεως εἰς Δελφοὺς παρὰ Δημητρίου λαβεῖν χρησμόν. αὐτὴν δὲ παραγράψω τὴν λέξιν ἐκ τοῦ ψηφίσματος οὕτως ἔχουσαν· ἀγαθῇ τύχῃ.
13.2Halk şuna karar vermiştir: Halk, Atinalılar arasından bir kişi seçsin; bu kişi Kurtarıcı'ya gidip uğurlu kurban kestikten sonra, halkın adakları en dindar, en güzel ve en çabuk biçimde nasıl yerine koyabileceğini Kurtarıcı'ya sorsun; o ne buyurursa halk onu yapsın." Böylece adamla alay ederek, zaten aklı pek yerinde olmayan birini büsbütün bozdular.
δεδόχθαι τῷ δήμῳ χειροτονῆσαι τὸν δῆμον ἕνα ἄνδρα ἐξ Ἀθηναίων, ὅστις ἀφικόμενος πρὸς τὸν Σωτῆρα καὶ καλλιερησάμενος ἐπερωτήσει τὸν Σωτῆρα πῶς ἂν εὐσεβέστατα καὶ κάλλιστα καὶ τὴν ταχίστην ὁ δῆμος τὴν ἀποκατάστασιν ποιήσαιτο τῶν ἀναθημάτων· ὅ τι δʼ ἂν χρήσῃ, ταῦτα πράττειν τὸν δῆμον. οὕτω καταμωκώμενοι τοῦ ἀνθρώπου προσδιέφθειραν αὐτόν, οὐδὲ ἄλλως ὑγιαίνοντα τὴν διάνοιαν.
14.114. Bölüm
Yine de o sırada Atina'da boş vakti varken dul Eurydike ile evlendi. Bu kadın eski Miltiades'in soyundandı; Kyrene hükümdarı Ophelas ile evlenmiş, onun ölümünden sonra yeniden Atina'ya dönmüştü.
ἀλλʼ ἔν γε ταῖς Ἀθήναις τότε σχολάζων ἠγάγετο χηρεύουσαν Εὐρυδίκην, ἣ Μιλτιάδου μὲν ἦν ἀπόγονος τοῦ παλαιοῦ, συνοικήσασα δὲ Ὀφέλᾳ τῷ Κυρήνης ἄρξαντι μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν ἀφίκετο πάλιν εἰς τὰς Ἀθήνας.
14.2Atinalılar bu evliliği şehirlerine gösterilen bir lütuf ve onur saydılar. Aslında Demetrios evlilik konusunda pek kolay davranırdı, aynı anda pek çok karısı vardı. Bunların arasında en yüksek itibar ve onur, babası Antipatros'tan ötürü ve daha önce Krateros'la evli olduğu için Phila'nındı; İskender'in halefleri içinde Makedonyalıların gönlünde en çok sevgi bırakan Krateros'tu. Anlaşıldığı kadarıyla, Demetrios daha çok gençken babası onu, yaşça kendisine uygun olmayan, daha büyük olan bu kadınla evlenmeye ikna etmişti.
οἱ μὲν οὖν Ἀθηναῖοι τὸν γάμον τοῦτον εἰς χάριν ἔθεντο καὶ τιμὴν τῆς πόλεως· ἄλλως δὲ ὁ Δημήτριος εὐχερής τις ἦν περὶ γάμους, καὶ πολλαῖς ἅμα συνῆν γυναιξίν, ὧν ἀξίωμα μέγιστον εἶχε καὶ τιμὴν Φίλα δι’ Ἀντίπατρον τὸν πατέρα καὶ διὰ τὸ προσυνῳκηκέναι Κρατερῷ, τῷ πλείστην εὔνοιαν αὑτοῦ παρὰ Μακεδόσι τῶν Ἀλεξάνδρου διαδόχων ἀπολιπόντι. ταύτην, ὡς ἔοικε, κομιδῆ νέον ὄντα τὸν Δημήτριον ἔπειθεν ὁ πατήρ, οὐκ οὖσαν αὐτῷ καθʼ ὥραν, ἀλλὰ πρεσβυτέραν, λαβεῖν·
14.3Demetrios isteksiz davranınca kulağına Euripides'in şu sözünü söylediği rivayet edilir: "Kazanç neredeyse, tabiata aykırı da olsa evlenmeli" — Euripides'in "kölelik etmeli" sözünün yerine aynı biçimde biten bir kelimeyi pervasızca koymuştu. Demetrios'un Phila'ya ve öbür karılarına gösterdiği saygı işte bu kadardı: Pek çok hayat kadınıyla, pek çok hür kadınla açıkça birlikte oluyor, dönemin kralları arasında özellikle bu haz yüzünden en kötü ünü o taşıyordu.
ἀπροθύμως δʼ ἔχοντι λέγεται πρὸς τὸ οὖς τὸ Εὐριπίδειον εἰπεῖν· ὅπου τὸ κέρδος, παρὰ φύσιν γαμητέον, ὁμοιόπτωτόν τι τῷ δουλευτέον εὐθυρρημονήσας. τοιαύτη μὲν οὖν τις ἦν ἡ τοῦ Δημητρίου τιμὴ πρός τε Φίλαν καὶ τὰς ἄλλας γαμετὰς ὥστε πολλαῖς μὲν ἀνέδην ἑταίραις, πολλαῖς δὲ ἐλευθέραις συνεῖναι γυναιξί, καὶ μάλιστα δὴ περὶ τὴν ἡδονὴν ταύτην κακῶς ἀκοῦσαι τῶν τότε βασιλέων.
15.115. Bölüm
Babası onu Kıbrıs için Ptolemaios'a karşı savaşmaya çağırınca itaat etmek zorundaydı. Ama daha güzel ve daha parlak olan Yunanistan savaşını bırakmaya üzülerek, Ptolemaios'un Sikyon ve Korinthos'ta garnizon tutan komutanı Kleonides'e haber gönderdi ve şehirleri özgür bırakması için para teklif etti.
ἐπεὶ δὲ ὁ πατὴρ αὐτὸν ἐκάλει Πτολεμαίῳ περὶ Κύπρου πολεμήσοντα, πείθεσθαι μὲν ἦν ἀναγκαῖον, ἀχθόμενος δὲ ὅτι τὸν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος πόλεμον, ὄντα καλλίω καὶ λαμπρότερον, ἀπολείπει, προσέπεμψε Κλεωνίδῃ τῷ Πτολεμαίου στρατηγῷ φρουροῦντι Σικυῶνα καὶ Κόρινθον χρήματα προτείνων, ὥστε ἐλευθέρας ἀφεῖναι τὰς πόλεις.
15.2Kleonides kabul etmeyince Demetrios hızla denize açıldı, yeni kuvvetler de alarak Kıbrıs'a yöneldi. Ptolemaios'un kardeşi Menelaos'la hemen savaşa tutuşup onu yendi. Ama Ptolemaios büyük bir kara ve deniz kuvvetiyle bizzat görününce karşılıklı tehditler ve böbürlenmeler başladı: Ptolemaios, Demetrios'a toplanmış bütün kuvvetler altında ezilmeden önce çekip gitmesini söylüyor; Demetrios ise, Sikyon ve Korinthos'u garnizondan kurtarmayı kabul ederse onu serbest bırakacağını öne sürüyordu.
οὐ προσδεξαμένου δὲ ἐκείνου, διὰ ταχέων ἀναχθεὶς καὶ προσλαβὼν δύναμιν ἐπέπλευσε Κύπρῳ. καὶ Μενέλαον μέν, ἀδελφὸν Πτολεμαίου, μάχην συνάψας εὐθὺς ἐνίκησεν· αὐτοῦ δὲ Πτολεμαίου μετὰ δυνάμεως πεζικῆς ἅμα καὶ ναυτικῆς μεγάλης ἐπιφανέντος, ἐγένοντο μὲν ἀπειλαί τινες καὶ διάλογοι κομπώδεις, τοῦ μὲν ἀποπλεῖν Δημήτριον κελεύοντος πρὶν ὑπὸ τῆς δυνάμεως πάσης ἀθροισθείσης καταπατηθῆναι, Δημητρίου δὲ ἐκεῖνον ἀφεῖναι φάσκοντος, ἂν ὁμολογήσῃ Σικυῶνα καὶ Κόρινθον ἀπαλλάξειν τῆς φρουρᾶς.
15.3Çarpışma, yalnız onları değil bütün öbür hükümdarları da üzerlerine sarkan belirsizlikle büyük bir beklentiye sürüklemişti; çünkü zafer, kazanana Kıbrıs'ı ya da Suriye'yi değil, doğrudan her şeyin en büyüğünü verecek gibi görünüyordu.
ὁ δὲ ἀγὼν οὐ μόνον αὐτοῖς ἐκείνοις, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι δυνάσταις πολλὴν εἶχε προσδοκίαν τῆς ἐπικρεμαμένης ἀδηλότητος, ὡς οὐ Κύπρον οὐδὲ Συρίαν, ἀλλὰ τὸ μέγιστον εὐθὺς εἶναι πάντων τῷ κρατοῦντι τῆς νίκης προστιθείσης.
16.116. Bölüm
Ptolemaios yüz elli gemiyle bizzat saldırıya geçti; Menelaos'a da, çarpışma en kızışmış anındayken altmış gemiyle Salamis'ten çıkıp Demetrios'un gemilerine arkadan vurmasını ve düzenlerini bozmasını emretti. Demetrios bu altmış geminin karşısına on gemi koydu (limanın dar çıkışını kapatmaya bu kadarı yetiyordu),
αὐτὸς μὲν οὖν ὁ Πτολεμαῖος ἐπέπλει πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ναῦς ἔχων, ἐκ δὲ Σαλαμῖνος ἐκέλευσε Μενέλαον ἑξήκοντα ναυσίν, ὅταν μάλιστα σύστασιν ὁ ἀγὼν ἔχῃ, προσφερόμενον τὰς Δημητρίου κόπτειν ἐξόπισθεν καὶ διαταράττειν τὴν τάξιν. Δημήτριος δὲ ταῖς μὲν ἑξήκοντα ταύταις ἀντέταξε δέκα ναῦς (τοσαῦται γὰρ ἤρκουν στενὸν ὄντα τοῦ λιμένος ἐμφράξαι τὸν ἔκπλουν),
16.2kendisi de kara kuvvetlerini denize uzanan burunlara yayıp sıraladıktan sonra yüz seksen gemiyle açıldı. Büyük bir güç ve şiddetle saldırıp Ptolemaios'u tam bir bozguna uğrattı. Yenilen Ptolemaios yalnız sekiz gemiyle alelacele kaçtı (hepsinden ancak bu kadarı kurtuldu; öbürlerinin bir kısmı deniz savaşında yok oldu, yetmişi de tayfalarıyla birlikte ele geçirildi).
αὐτὸς δὲ τὸ πεζὸν ἐκτάξας καὶ τοῖς ἀνατείνουσιν εἰς τὴν θάλασσαν ἀκρωτηρίοις περιχεάμενος, οὕτως ἀνήχθη ναυσὶν ἑκατὸν ὀγδοήκοντα· προσμίξας δὲ ῥώμῃ καὶ βίᾳ πολλῇ κατὰ κράτος ἐτρέψατο τὸν Πτολεμαῖον, αὐτὸν μέν, ὡς ἐνικήθη, διὰ ταχέων φυγόντα ναυσὶν ὀκτὼ μόναις (τοσαῦται γὰρ ἐκ πασῶν περιεσώθησαν, τῶν δὲ ἄλλων αἱ μὲν ἐν τῇ ναυμαχίᾳ διεφθάρησαν, ἑβδομήκοντα δὲ ἥλωσαν αὔτανδροι),
16.3Yakında demirli ticaret gemilerindeki hizmetkâr, dost ve kadın kalabalığından, silahlardan, paralardan ve kuşatma makinelerinden Demetrios'un elinden kurtulan hiçbir şey olmadı; hepsini ele geçirip ordugâha indirdi. Bunların arasında ünlü Lamia da vardı. Lamia başta tekhnēsi sayesinde beğenilmiş (aulos çalmakta hiç de küçümsenecek gibi değildi), sonraları aşk işlerinde de parlak bir ün kazanmıştı.
τοῦ δὲ ἐν ὁλκάσι παρορμοῦντος ὄχλου θεραπόντων καὶ φίλων και γυναικῶν, ἔτι δὲ ὅπλων καὶ χρημάτων καὶ μηχανημάτων ἁπλῶς οὐδὲν ἐξέφυγε τὸν Δημήτριον, ἀλλʼ ἔλαβε πάντα καὶ κατήγαγεν εἰς τὸ στρατόπεδον. ἐν δὲ τούτοις ἡ περιβόητος ἦν Λάμια, τὴν μὲν ἀρχὴν σπουδασθεῖσα διὰ τὴν τέχνην (ἐδόκει γὰρ αὐλεῖν οὐκ εὐκαταφρονήτως), ὕστερον δὲ καὶ τοῖς ἐρωτικοῖς λαμπρὰ γενομένη.
16.4O sırada gençliği artık solmaya yüz tutmuş, kendisinden çok daha genç olan Demetrios'u ise cazibesiyle öyle büyülemiş ve öyle bağlamıştı ki Demetrios, öbür kadınların sevgilisi olduğu hâlde, aşık olduğu tek kadın ona dönüştü. Deniz savaşından sonra Menelaos da direnemedi; Salamis'i, gemilerini ve kara kuvvetlerini, bin iki yüz süvari ile on iki bin hoplite birlikte Demetrios'a teslim etti.
τότε γοῦν ἤδη λήγουσα τῆς ὥρας καὶ πολὺ νεώτερον ἑαυτῆς λαβοῦσα τὸν Δημήτριον ἐκράτησε τῇ χάριτι καὶ κατέσχεν, ὥστε ἐκείνης εἶναι μόνης ἐραστήν, τῶν δʼ ἄλλων ἐρώμενον γυναικῶν. μετὰ δὲ τὴν ναυμαχίαν οὐδὲ ὁ Μενέλαος ἀντέσχεν, ἀλλὰ τήν τε Σαλαμῖνα παρέδωκε τῷ Δημητρίῳ καὶ τὰς ναῦς καὶ τὸ πεζόν, ἱππεῖς τε χιλίους καὶ διακοσίους καὶ μυρίους καὶ δισχιλίους ὁπλίτας.
17.117. Bölüm
Demetrios bu parlak ve güzel zaferi cömertlik ve insanlıkla daha da süsledi: Düşmanın ölülerini görkemle gömdü, esirleri serbest bıraktı; Atinalılara da ganimetten bin iki yüz takım zırh armağan etti.
οὕτω δὲ λαμπρὰν καὶ καλὴν τὴν νίκην γενομένην ἔτι μᾶλλον ἐπικοσμῶν ὁ Δημήτριος εὐγνωμοσύνῃ καὶ φιλανθ ρωπίᾳ τοὺς νεκροὺς τῶν πολεμίων ἔθαψε μεγαλοπρεπῶς καὶ τοὺς αἰχμαλώτους ἀφῆκεν· Ἀθηναίοις δὲ χιλίας καὶ διακοσίας ἀπὸ τῶν λαφύρων ἐδωρήσατο πανοπλίας.
17.2Zaferi bizzat babasına haber vermek üzere Miletoslu Aristodemos'u gönderdi. Bu adam dalkavuklukta bütün saraylıların başındaydı; anlaşılan o kez de dalkavukluklarının en büyüğünü olaylara uygulamaya hazırlanmıştı. Kıbrıs'tan karşıya geçince gemisini karaya yanaştırtmadı, demir attırıp herkese gemide kımıldamadan durmalarını emretti.
Αὐτάγγελον δὲ τῆς νίκης τῷ πατρὶ τὸν Μιλήσιον Ἀριστόδημον ἔπεμψε, πρωτεύοντα κολακείᾳ τῶν αὐλικῶν ἁπάντων, καὶ τότε παρεσκευας μένον, ὡς ἔοικε, των κολακευμάτων τὸ μέγιστον ἐπενεγκεῖν τοῖς πράγμασιν. ὡς γὰρ ἐπέρασεν ἀπὸ τῆς Κύπρου, προσέχειν μὲν οὐκ εἴασε τῇ γῇ τὸ πλοῖον, ἀγκύρας δʼ ἀφεῖναι κελεύσας καὶ κατὰ ναῦν ἔχειν ἀτρέμα πάντας,
17.3Kendisi sandala binip tek başına karaya çıktı ve Antigonos'un yanına doğru yola koyuldu. Antigonos savaşın sonucunu beklerken büyük bir heyecan içindeydi; bu kadar büyük şeyler için kaygılanan birinin hâlindeydi. Aristodemos'un geldiğini duyunca iyice telaşlandı, evinde güçlükle durabildi; ona olup biteni sormak için ardı ardına hizmetkârlar ve dostlar gönderiyordu.
αὐτὸς ἐμβὰς εἰς τὸ ἐφόλκιον ἐξῆλθε μόνος καὶ πρὸς τὸν Ἀντίγονον ἀνέβαινε, μετέωρον ὄντα τῇ προσδοκίᾳ τῆς μάχης καὶ διακείμενον ὡς εἰκός ἐστι διακεῖσθαι τοὺς περὶ πραγμάτων τηλικούτων ἀγωνιῶντας. τότε γε μὴν ἀκούσας ἐκεῖνον ἥκειν ἔτι μᾶλλον ἢ πρότερον ἔσχε ταραχωδῶς, καὶ μόλις μὲν αὑτὸν οἴκοι κατεῖχεν, ἄλλους δʼ ἐπʼ ἄλλοις ἔπεμπεν ὑπηρέτας καὶ φίλους πευσομένους τοῦ Ἀριστοδήμου περὶ τῶν γεγονότων.
17.4Aristodemos hiçbirine cevap vermiyor, ağır ağır, asık bir yüzle, sessizlik içinde yürüyordu. Bütünüyle sarsılan Antigonos daha fazla dayanamayıp kapıya çıktı ve onu karşıladı; bu sırada büyük bir kalabalık Aristodemos'un peşine takılmış, saraya doğru koşuyordu.
ἀποκρινομένου δὲ μηδὲν αὐτοῦ μηδενί, βάδην δὲ καὶ συνεστῶτι τῷ προσώπῳ μετὰ πολλῆς σιωπῆς προσιόντος, ἐκπλαγεὶς κομιδῆ καὶ μηκέτι καρτερῶν ὁ Ἀντίγονος ἐπὶ τὰς θύρας ἀπήντησε, πολλοῦ παραπέμποντος ἤδη τὸν Ἀριστόδημον ὄχλου καὶ συντρέχοντος ἐπὶ τὸ βασίλειον.
17.5Yaklaşınca sağ elini uzatıp yüksek sesle haykırdı: "Selam sana, Kral Antigonos! Ptolemaios'u deniz savaşında yendik, Kıbrıs bizim, on altı bin sekiz yüz askeri esir aldık!" Antigonos, "Selam sana da, vallahi," dedi. "Ama bizi böyle kıvrandırmanın cezasını çekeceksin: Müjde ödülünü geç alacaksın."
ὡς οὖν ἐγγὺς ἦλθεν, ἐκτείνας τὴν δεξιὰν ἀνεβόησε μεγάλῃ τῇ φωνῇ χαῖρε, βασιλεῦ Ἀντίγονε, νικῶμεν Πτολεμαῖον ναυμαχίᾳ καὶ Κύπρον ἔχομεν καὶ στρατιώτας αἰχμαλώτους μυρίους ἑξακισχιλίους ὀκτακοσίους. ὁ δὲ Ἀντίγονος, καὶ σύ, νὴ Δία, χαῖρε, εἶπεν· οὕτω δὲ ἡμᾶς βασανίσας δίκην ὑφέξεις· βράδιον γὰρ ἀπολήψῃ τὸ εὐαγγέλιον.
18.118. Bölüm
İşte bunun üzerine kalabalık ilk kez Antigonos ile Demetrios'a kral diye seslendi. Antigonos'un başına dostları hemen tacı taktı; Demetrios'a ise babası bir diadem gönderdi ve yazdığı mektupta ona kral diye hitap etti. Bu haberler Mısır'a ulaşınca oradakiler de yenilgi yüzünden gururlarından taviz vermiş görünmemek için Ptolemaios'u kral ilan ettiler.
ἐκ τούτου πρῶτον ἀνεφώνησε τὸ πλῆθος Ἀντίγονον καὶ Δημήτριον βασιλέας. Ἀντίγονον μὲν οὖν εὐθὺς ἀνέδησαν οἱ φίλοι, Δημητρίῳ δὲ ὁ πατὴρ ἔπεμψε διάδημα καὶ γράφων ἐπιστολὴν βασιλέα προσεῖπεν. οἱ δʼ ἐν Αἰγύπτῳ τούτων ἀπαγγελλομένων καὶ αὐτοὶ βασιλέα τὸν Πτολεμαῖον ἀνηγόρευσαν, ὡς μὴ δοκεῖν τοῦ φρονήματος ὑφίεσθαι διὰ τὴν ἧτταν.
18.2Böylece bu şey rekabetle bütün haleflere yayıldı. Lysimakhos diadem takmaya başladı; barbarlarla işlerini daha önce kral sıfatıyla gören Seleukos da artık Yunanlılarla görüşmelerinde aynısını yaptı. Kassandros ise, öbürleri ona mektuplarında ve hitaplarında kral dedikleri hâlde, kendisi mektuplarını eskisi gibi yazmayı sürdürdü.
ἐπενείματο δὲ οὕτως τὸ πρᾶγμα τῷ ζήλῳ τοὺς διαδόχους. καὶ γὰρ Λυσίμαχος ἤρξατο φορεῖν διάδημα, καὶ Σέλευκος ἐντυγχάνων τοῖς Ἕλλησιν, ἐπεὶ τοῖς γε βαρβάροις πρότερον οὗτος ὡς βασιλεὺς ἐχρημάτιζε. Κάσανδρος δέ, τῶν ἄλλων αὐτὸν βασιλέα καὶ γραφόντων καὶ καλούντων, αὐτός, ὥσπερ πρότερον εἰώθει, τὰς ἐπιστολὰς ἔγραφε.
18.3Bu, yalnız bir unvan eklemek ve görünüşü değiştirmekle kalmadı; adamların gururunu kabarttı, düşüncelerini yükseltti, yaşayışlarına ve sohbetlerine bir kibir ve ağırlık kattı. Tıpkı trajedi oyuncularının kostümle birlikte yürüyüşlerini, seslerini, oturuşlarını ve hitap biçimlerini de değiştirmeleri gibi.
τοῦτο δὲ οὐ προσθήκην ὀνόματος καὶ σχήματος ἐξαλλαγὴν εἶχε μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ φρονήματα τῶν ἀνδρῶν ἐκίνησε καὶ τὰς γνώμας ἐπῆρε καὶ τοῖς βίοις καὶ ταῖς ὁμιλίαις αὐτῶν ὄγκον ἐνεποίησε καὶ βαρύτητα, καθ άπερ τραγικῶν ὑποκριτῶν ἅμα τῇ σκενῇ συμμεταβαλλόντων καὶ βάδισμα καὶ φωνὴν καὶ κατάκλισιν καὶ προσαγόρευσιν.
18.4Bundan ötürü yargılarında da daha sert oldular; önceleri uyruklarına karşı onları birçok konuda daha hafif ve daha yumuşak kılan, güçlerini gizleme tavrını bir kenara bıraktılar. Bir dalkavuğun tek sesi bu kadar güçlü oldu ve dünyayı bunca değişimle doldurdu.
ἐκ δὲ τούτων ἐγένοντο καὶ περὶ τὰς δικαιώσεις βιαιότεροι, τὴν εἰς πολλὰ παρέχουσαν αὐτοὺς ἐλαφροτέρους καὶ μαλακωτέρους τοῖς ὑπηκόοις πρότερον εἰρωνείαν τῆς ἐξουσίας ἀφελόντες. τοσοῦτον ἴσχυσε κόλακος φωνὴ μία καὶ τοσαύτης ἐνέπλησε τὴν οἰκουμένην μεταβολῆς.
19.119. Bölüm
Antigonos, Demetrios'un Kıbrıs'ta yaptıklarıyla şevklenerek hemen Ptolemaios'un üzerine yürüdü: Kendisi ordusunu karadan götürüyor, Demetrios büyük bir donanmayla kıyı boyunca ona eşlik ediyordu. İşlerin nasıl sonuçlanacağını Antigonos'un dostu Medios bir rüyada gördü.
Ἀντίγονος δὲ τοῖς πεπραγμένοις ὑπὸ Δημητρίου περὶ Κύπρον ἐπαρθεὶς εὐθὺς ἐστράτευσεν ἐπὶ Πτολεμαῖον, αὐτὸς μὲν ἄγων πεζῇ τὴν δύναμιν, Δημητρίου δὲ μεγάλῳ στόλῳ συμπαραπλέοντος. ὃν δὲ τρόπον ἔμελλε κρίνεσθαι τὰ πράγματα, Μήδιος, Ἀντιγόνου φίλος, ὄψιν εἶδε κατὰ τοὺς ὕπνους.
19.2Rüyasında Antigonos'un bütün ordusuyla bir diaulos yarışına katıldığını, önce güçlü ve hızlı koştuğunu, sonra gücünün yavaş yavaş tükendiğini, en sonunda dönüşte zayıf düşüp soluk soluğa kalarak güçlükle toparlanabildiğini gördü. Nitekim Antigonos karada pek çok güçlükle karşılaştı; Demetrios da şiddetli bir fırtına ve dalgalar yüzünden limansız, tehlikeli yerlere sürüklenme tehlikesi geçirip birçok gemisini kaybetti. Böylece Antigonos sonuç alamadan geri döndü.
ἐδόκει γὰρ αὐτὸν Ἀντίγονον ἀγωνίζεσθαι μετὰ τῆς στρατιᾶς ἁπάσης δίαυλον εὐρώστως καὶ ταχὺ τὸ πρῶτον, εἶτα κατὰ μικρὸν ἐνδιδόναι τὴν δύναμιν αὐτῷ· καὶ τέλος, ὡς ἔκαμψεν, ἀσθενῆ γενόμενον καὶ μεστὸν ἄσθματος οὐ ῥᾳδίως ἀναφέρειν. αὐτός τε οὖν ἐντυχὼν κατὰ γῆν πολλαῖς ἀπορίαις, καὶ Δημητρίου χειμῶνι μεγάλῳ καὶ κλύδωνι κινδυνεύσαντος εἰς τόπους ἀλιμένους καὶ χαλεποὺς ἐκριφῆναι, πολλὰς δὲ τῶν νεῶν ἀπολέσαντος, ἐπανῆλθεν ἄπρακτος.
19.3O sırada seksenine yaklaşmıştı; yaşlılıktan çok iri ve ağır bedeni yüzünden seferlere götürülmesi güç olmuştu. Bu yüzden, hem talihli hem de artık deneyimli olduğu için en büyük işleri iyi yürüten oğluna güveniyor, onun sefahatinden, masraflarından, içki âlemlerinden rahatsız olmuyordu. Çünkü Demetrios barış zamanında bunlara dalar, boş vakitlerinde kendini hazlara gevşekçe ve doyasıya bırakırdı; savaşlarda ise tabiatça itidalli olanlar gibi ayık kalırdı.
ἦν δὲ τότε μικρὸν ἀπολείποντα γεγονὼς ἔτη ὀγδοήκοντα, μεγέθει δὲ καὶ βαρύτητι σώματος μᾶλλον ἢ διὰ τὸ γῆρας ἐπὶ τὰς στρατείας γεγονὼς δυσπαρακόμιστος ἐχρῆτο τῷ παιδὶ καὶ δι’ ἐυτυχίαν καὶ δι’ ἐμπειρίαν ἤδη τὰ μέγιστα καλῶς διοικοῦντι, τρυφὰς δὲ καὶ πολυτελείας καὶ πότους αὐτοῦ μὴ βαρυνόμενος. εἰρήνης γὰρ οὔσης ἀφύβριζεν εἰς ταῦτα καὶ σχολάζων ἐχρῆτο πρὸς τὰς ἡδονὰς ἀνειμένως αὑτῷ καὶ κατακόρως, ἐν δὲ τοῖς πολέμοις ὡς οἱ φύσει σώφρονες ἔνηφε.
19.4Rivayete göre Lamia artık açıkça onun gönlüne hükmederken, yurt dışından dönen Demetrios Antigonos'u öptüğünde, Antigonos gülerek, "Oğlum, sanki Lamia'yı öpüyorsun," demişti. Bir keresinde de günlerce içki âlemlerinde kalıp bahane olarak bir nezlenin kendisini rahatsız ettiğini söyleyince, "Duydum," demişti Antigonos, "ama o akıntı Thasos'tan mıydı, Khios'tan mı?"
λέγεται δὲ τῆς Λαμίας ἀναφανδὸν ἤδη κρατούσης, τὸν Ἀντίγονον ὑπὸ τοῦ Δημητρίου καταφιλούμενον ἥκοντος ἀπὸ ξένης εἰπεῖν ἅμα γελῶντα, δοκεῖς Λαμιαν, ὦ παῖ, καταφιλεῖν. πάλιν δέ ποτε πλείονας ἡμέρας ἐν πότοις γενομένου, καὶ πρόφασιν λέγοντος ὡς ῥεῦμα διοχλήσειεν αὐτόν, ἐπυθόμην, φάναι τὸν Ἀντίγονον, ἀλλὰ πότερον Θάσιον ἢ Χῖον ἦν τὸ ῥεῦμα;
19.5Başka bir sefer oğlunun hasta olduğunu öğrenip görmeye gitti ve kapıda yakışıklı oğlanlardan biriyle karşılaştı. İçeri girip yanına oturdu ve elini tuttu. Demetrios ateşinin şimdi çıktığını söyleyince, "Elbette, yavrum," dedi, "az önce kapıda çıkarken bana da rastladı."
πυθόμενος δὲ αὖθις ἀσθενῶς ἔχειν αὐτὸν ἐβάδιζεν ὀψόμενος, καὶ τῶν καλῶν τινι περὶ θύρας ἀπήντησεν· εἰσελθὼν δὲ καὶ καθίσας παρʼ αὐτὸν ἥψατο τῆς χειρός· ἐκείνου δὲ εἰπόντος ὅτι νῦν ὁ πυρετὸς ἀποκεχώρηκεν, ἀμέλει, παιδίον, ἔφη, καὶ ἐμοὶ νῦν περὶ θύρας ἀπιὼν ἀπήντηκε.
19.6Demetrios'un bunlarını, öbür işlerindeki başarısı yüzünden böyle hoşgörüyle karşılardı. İskitler içip sarhoş olurken yay kirişlerini çınlatırlar, sanki hazzın gevşettiği thymoslarını geri çağırırlar. Demetrios ise kendini bir yandan büsbütün hazza, bir yandan da büsbütün ciddi işe verir, ikisini de birbirine karıştırmadan sürdürür, savaş hazırlıklarında da hiç geri kalmazdı.
ταῦτα δὲ οὕτω πρᾴως ἔφερε τοῦ Δημητρίου διὰ τὴν ἄλλην πρᾶξιν. οἱ μὲν γὰρ Σκύθαι πίνοντες καὶ μεθυσκόμενοι παραψάλλουσι τὰς νευρὰς τῶν τόξων, οἷον ἐκλυόμενον ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ἀνακαλούμενοι τὸν θυμόν, ἐκεῖνος δὲ τὰ μὲν ἡδονῇ διδοὺς ἁπλῶς ἑαυτόν, τὰ δὲ σπουδῇ, καὶ θάτερα τῶν ἑτέρων ἄκρατα μεταχειριζόμενος, οὐχ ἧττον ἦν δεινὸς ἐν ταῖς τοῦ πολέμου παρασκευαῖς.
20.120. Bölüm
Hatta bir komutan olarak kuvvetleri hazırlamakta, kullanmaktan daha iyi görünürdü; her ihtiyaç için her şeyin bol bol elinin altında olmasını isterdi ve gemilerle kuşatma makinelerindeki büyük işlere, sırf seyretme zevkiyle bile, doymak bilmez bir tutkusu vardı. Yetenekli ve merak sahibi biri olduğu için, sanat sevgisini öbür krallar gibi oyunlara ya da yararsız eğlencelere, aulos çalmaya, resim yapmaya, oymacılığa harcamadı.
ἀλλὰ καὶ παρασκευάσασθαι δύναμιν ἢ χρήσασθαι βελτίων ἐδόκει στρατηγὸς εἶναι, πάντα μὲν ἐκ περιουσίας ὑπάρχειν βουλόμενος ἐπὶ τὰς χρείας, τῆς δὲ περὶ τὰς ναῦς καὶ τὰ μηχανήματα μεγαλουργίας καὶ καθʼ ἡδονήν τινα τοῦ θεωρεῖν ἀπλήστως ἔχων. εὐφυὴς γὰρ ὢν καὶ θεωρητικὸς οὐκ εἰς παιδιὰς οὐδʼ εἰς διαγωγὰς ἀχρήστους ἔτρεψε τὸ φιλότεχνον, ὥσπερ ἄλλοι βασιλεῖς αὐλοῦντες καὶ ζωγραφοῦντες καὶ τορεύοντες.
20.2Makedonyalı Aeropos boş zamanlarını küçük masalar ve kandillikler yapmakla geçirirdi. Attalos Philometor şifalı otlar yetiştirirdi: Yalnız banotu ve çöpleme değil, baldıran, kurtboğan ve dorykniyon da; bunları sarayda kendi eliyle eker, özsularını ve meyvelerini tanımayı ve mevsiminde toplamayı iş edinmişti. Parth kralları ise ok uçlarına şekil vermek ve onları bizzat bilemekle övünürlerdi.
Ἀέροπος γὰρ ὁ Μακεδὼν τραπέζια μικρὰ καὶ λυχνίδια τεκταινόμενος, ὁπότε σχολάζοι, διῆγεν. Ἄτταλος δὲ ὁ Φιλομήτωρ ἐκήπευε τὰς φαρμακώδεις βοτάνας, οὐ μόνον ὑοσκύαμον καὶ ἐλλέβορον, ἀλλὰ καὶ κώνειον καὶ ἀκόνιτον καὶ δορύκνιον, αὐτὸς ἐν τοῖς βασιλείοις σπείρων καὶ φυτεύων, ὀπούς τε καὶ καρπὸν αὐτῶν ἔργον πεποιημένος εἰδέναι καὶ κομίζεσθαι καθʼ ὥραν. οἱ δὲ Πάρθων βασιλεῖς ἐσεμνύνοντο τὰς ἀκίδας τῶν βελῶν χαράττοντες αὐτοὶ καὶ παραθήγοντες.
20.3Ama Demetrios'un el işi bile krallara yakışırdı; yöntemi büyüklük taşırdı. Yaptıkları, olağanüstülükleri ve sanatlarıyla birlikte düşünce ve ruh yüceliği de yansıtır, yalnız bir kralın kavrayışına ve servetine değil, eline de yaraşır görünürdü. Büyüklükleriyle dostlarını şaşırtıyor, güzellikleriyle düşmanlarını bile sevindiriyordu. Bu söz, kulağa hoş geldiğinden de öte, gerçektir.
ἀλλὰ μὴν Δημητρίου καὶ τὸ βάναυσον ἦν βασιλικόν, καὶ μέγεθος ἡ μέθοδος εἶχεν, ἅμα τῷ περιττῷ καὶ φιλοτέχνῳ τῶν ἔργων ὕψος τι διανοίας καὶ φρονήματος συνεκφερόντων, ὥστε μὴ μόνον γνώμης καὶ περιουσίας, ἀλλὰ καὶ χειρὸς ἄξια φαίνεσθαι βασιλικῆς. μεγέθει μὲν γὰρ ἐξέπληττε καὶ τοὺς φίλους, κάλλει δὲ καὶ τοὺς πολεμίους ἔτερπε. τοῦτο δὲ ἔτι μᾶλλον ἀληθῶς ἢ κομψῶς εἴρηται.
20.4Düşmanları, on altı ve on beş sıralı kürekli gemilerini kıyılarından geçerken durup hayranlıkla seyrederlerdi; helepolis kuleleri de kuşatılanlar için birer temaşaydı. Olayların kendisi buna tanıklık eder. Krallar arasında Demetrios'un en büyük düşmanı olan Lysimakhos, Demetrios Kilikia'daki Soloi'yi kuşatırken ona karşı ordu kurmuşken, makinelerini ve gemilerini seyir hâlinde kendisine göstermesini rica etmek için adam göndermiş, gösterilince de hayranlıkla çekilip gitmişti.
καὶ τὰς μὲν ἑκκαιδεκήρεις αὐτοῦ καὶ τὰς πεντεκαιδεκήρεις ἐθαύμαζον ἑστῶτες οἱ πολέμιοι παρὰ τὴν γῆν αὐτῶν πλεούσας, αἱ δʼ ἑλεπόλεις ὡς θέαμα τοῖς πολιορκουμένοις ἦσαν, ὡς αὐτὰ τὰ πράγματα μαρτυρεῖ. Λυσίμαχος μὲν γάρ, ἔχθιστος ὢν Δημητρίῳ τῶν βασιλέων καὶ πολιορκοῦντι Σόλους τοὺς Κιλικίους ἀντιτεταγμένος, ἔπεμψε παρακαλῶν ἐπιδεῖξαι τὰς μηχανὰς αὐτῷ καὶ τὰς ναῦς πλεούσας· ἐπιδείξαντος δὲ θαυμάσας ἀπῆλθε.
20.5Uzun süre onun kuşatması altında kalan Rodoslular da savaşa son verdiklerinde, hem onun gücünün hem de kendi yiğitliklerinin hatırası olsun diye makinelerinden bazılarını istediler.
Ῥόδιοι δὲ πολὺν χρόνον ὑπʼ αὐτοῦ πολιορκηθέντες, ἐπεὶ κατελύσαντο τὸν πόλεμον, ᾐτήσαντο τῶν μηχανῶν ἐνίας, ὅπως ὑπόμνημα τῆς ἐκείνου δυνάμεως ἅμα καὶ τῆς αὑτῶν ἀνδραγαθίας ἔχωσιν.
21.121. Bölüm
Demetrios, Ptolemaios'un müttefiki oldukları için Rodoslularla savaşmış ve surlara en büyük helepolisini yaklaştırmıştı. Bu kulenin tabanı kare biçimindeydi; alt çerçevesinin her kenarı kırk sekiz arşındı. Yüksekliği altmış altı arşındı ve yukarı doğru daralan kenarlarıyla tepede tabandan daha dar oluyordu.
ἐπολέμησε δὲ Ῥοδίοις Πτολεμαίου συμμάχοις οὖσι, καὶ τὴν μεγίστην ἑλέπολιν τοῖς τείχεσι προσήγαγεν, ἧς ἕδρα μὲν ἦν τετράγωνος, ἑκάστην ἔχουσα τοῦ κάτω πλαισίου πλευρὰν ὀκτὼ καὶ τεσσαράκοντα πηχῶν, ἓξ δὲ καὶ ἑξήκοντα πηχῶν ὕψος εἶχεν, εἰς κορυφὴν συννεύουσα ταῖς ἄνω πλευραῖς στενωτέραν τῆς βάσεως.
21.2İçi katlara ve pek çok bölmeye ayrılmıştı. Düşmana bakan yüzünde her katta mazgallar açılmıştı ve bunlardan her türlü mermi fırlatılıyordu; çünkü kule her tür savaşta çarpışan adamlarla doluydu. Hareket ederken titremiyor, yana yatmıyor, tabanı üzerinde dimdik ve sarsılmadan, dengeli olarak büyük bir uğultu ve gerginlikle ilerliyordu; bu da bakanların psykhēsini şaşkınlıkla, gözlerini ise hoş bir manzarayla dolduruyordu.
ἔνδοθεν μὲν οὖν στέγαις διεπέφρακτο καὶ χώραις πολλαῖς, τὸ δὲ πρὸς τοὺς πολεμίους αὐτῆς μέτωπον ἀνέῳκτο καθʼ ἑκάστην στέγην θυρίσιν, καὶ διὰ τούτων ἐξέπιπτε βέλη παντοδαπά· μεστὴ γὰρ ἦν ἀνδρῶν μαχομένων πᾶσαν ἰδέαν μάχης. καὶ τὸ μὴ κραδαινόμενον αὐτῆς μηδὲ κλινόμενον ἐν ταῖς κινήσεσιν, ἀλλʼ ὀρθὸν ἐν ἕδρᾳ καὶ ἀσάλευτον, ἰσορρόπως ἅμα ῥοίζῳ καὶ τόνῳ πολλῷ προχωροῦν, θάμβος ἅμα τῇ ψυχῇ καὶ χάριν τινα τῇ ὄψει τῶν θεωμένων παρεῖχε.
21.3Bu savaş için ona Kıbrıs'tan iki demir zırh da getirildi; her biri kırk mina ağırlığındaydı. Zırhların dayanıklılığını ve gücünü göstermek isteyen zanaatkâr Zoilos, yirmi adımdan bir mancınık oku fırlatılmasını emretti. Ok çarptığı hâlde demir delinmedi, üzerinde bir kalem izi gibi hafif bir çizik kaldı.
πρὸς δὲ τοῦτον τὸν πόλεμον αὐτῷ καὶ θώρακες ἐκομίσθησαν ἐκ Κύπρου δύο σιδηροῖ, μνῶν ὁλκῆς ἑκάτερος τεσσαράκοντα. δυσπάθειαν δὲ καὶ ῥώμην αὐτῶν ἐπιδεικνύμενος ὁ τεχνίτης Ζωΐλος ἐκέλευσεν ἐξ εἴκοσι βημάτων ἀφεῖναι καταπελτικὸν βέλος, οὗ προσπεσόντος ἀρραγὴς διέμεινεν ὁ σίδηρος, ἀμυχὴν δὲ μόλις ἔσχεν ἀμβλεῖαν, οἷον ἀπὸ γραφείου.
21.4Bu zırhı kendisi giyerdi, öbürünü de Epeirosçu Alkimos. Alkimos, yanındakilerin en savaşçı ve en güçlü adamıydı; öbürleri bir talantlık zırh kuşanırken iki talantlık zırh giyen tek kişi oydu. Rodos'ta tiyatronun yakınında çarpışırken düştü.
τοῦτον αὐτὸς ἐφόρει· τὸν δʼ ἕτερον Ἄλκιμος ὁ Ἠπειρώτης, ἀνὴρ πολεμικώτατος τῶν σὺν αὐτῷ καὶ ῥωμαλεώτατος, ὃς μόνος ἐχρῆτο διταλάντῳ πανοπλίᾳ, τῶν ἄλλων χρωμένων ταλαντιαίᾳ· καὶ μαχόμενος ἐν Ῥόδῳ περὶ τὸ θέατρον ἔπεσεν.
22.122. Bölüm
Rodoslular da güçlü bir direniş gösteriyordu. Demetrios kayda değer bir şey başaramıyor, yine de onlara karşı inatla savaşıyordu; çünkü karısı Phila'nın ona gönderdiği mektupları, yatak takımlarını ve giysileri taşıyan gemiyi ele geçirip olduğu gibi Ptolemaios'a yollamışlardı. Atinalıların insanlığını örnek almamışlardı: Atinalılar, Philippos'la savaşırken yakaladıkları ulakların mektuplarını okumuş, yalnız Olympias'ınkini açmamış, mühürlü hâliyle Philippos'a göndermişlerdi.
εὐρώστως δὲ καὶ τῶν Ῥοδίων ἀμυνομένων, οὐδὲν ἄξιον λόγου πράττων ὁ Δημήτριος ὅμως ἐθυμομάχει πρὸς αὐτούς, ὅτι, Φίλας τῆς γυναικὸς αὐτῷ γράμματα καὶ στρώματα καὶ ἱμάτια πεμψάσης, λαβόντες τὸ πλοῖον, ὥσπερ εἶχε, πρὸς Πτολεμαῖον ἀπέστειλαν, καὶ τὴν Ἀθηναίων οὐκ ἐμιμήσαντο φιλανθρωπίαν, οἳ Φιλίππου πολεμοῦντος αὐτοῖς γραμματοφόρους ἑλόντες τὰς μὲν ἄλλας ἀνέγνωσαν ἐπιστολάς, μόνην δὲ τὴν Ὀλυμπιάδος οὐκ ἔλυσαν, ἀλλ’, ὥσπερ ἦν κατασεσημασμένη, πρὸς ἐκεῖνον ἀπέστειλαν.
22.2Bununla birlikte, buna çok içerlemesine rağmen, Rodoslular hemen ardından ona bir fırsat verdiklerinde, Demetrios onların canını yakmaya katlanmadı. Kaunoslu Protogenes o sırada onlar için Ialysos'u anlatan bir tablo yapıyordu; Demetrios, tamamlanmak üzere olan tabloyu bir banliyöde ele geçirdi. Rodoslular bir haberci gönderip tablonun bağışlanmasını ve yok edilmemesini rica ettiler. Demetrios, babasının heykellerini yakmayı, böyle büyük bir tekhnē emeğini yakmaya yeğleyeceğini söyledi.
οὐ μὴν ἀλλά, καίπερ ἐπὶ τούτῳ σφόδρα δηχθεὶς ὁ Δημήτριος, εὐθὺς παρασχόντας λαβὴν οὐχ ὑπέμεινεν ἀντιλυπῆσαι τοὺς Ῥοδίους. ἔτυχε γὰρ αὐτοῖς ὁ Καύνιος Πρωτογένης γράφων τὴν περὶ τὸν Ἰάλυσον διάθεσιν, καὶ τὸν πίνακα μικρὸν ἀπολείποντα τοῦ τέλος ἔχειν ἔν τινι τῶν προαστείων ἔλαβεν ὁ Δημήτριος. πεμψάντων δὲ κήρυκα τῶν Ῥοδίων καὶ δεομένων φείσασθαι καὶ μὴ διαφθεῖραι τὸ ἔργον, ἀπεκρίνατο τὰς τοῦ πατρὸς εἰκόνας ἂν ἐμπρῆσαι μᾶλλον ἢ τέχνης πόνον τοσοῦτον.
22.3Rivayete göre Protogenes tabloyu yedi yılda bitirmişti. Apelles eseri görünce öyle şaşırdığını, sesinin kesildiğini anlatır; epey sonra, emeğin büyük ve eserin hayranlık verici olduğunu, ama kendi yaptığı tablolara göğe erişmiş dedirten cazibenin bunda olmadığını söylemiş.
ἑπτὰ γὰρ ἔτεσι λέγεται συντελέσαι τὴν γραφὴν ὁ Πρωτογένης. καί φησιν ὁ Ἀπελλῆς οὕτως ἐκπλαγῆναι θεασάμενος τὸ ἔργον ὥστε καὶ φωνὴν ἐπιλιπεῖν αὐτόν, ὀψὲ δὲ εἰπεῖν ὅτι μέγας ὁ πόνος καὶ θαυμαστὸν τὸ ἔργον, οὐ μὴν ἔχειν γε χάριτας δι’ ἃς οὐρανοῦ ψαύειν τὰ ὑπʼ αὐτοῦ γραφόμενα.
22.4Bu tablo, öbür tablolarla birlikte Roma'da yığıldığında, yangında yanıp yok oldu. Rodoslular artık savaştan bezince, zaten bir bahane arayan Demetrios'u Atinalılar gelip onlarla barıştırdı: Rodoslular, Ptolemaios'a karşı olmamak üzere, Antigonos ve Demetrios'un müttefiki olacaktı.
ταύτην μὲν οὖν τὴν γραφὴν εἰς ταὐτὸ ταῖς ἄλλαις συνωσθεῖσαν ἐν Ῥώμῃ τὸ πῦρ ἐπενείματο. τῶν δὲ Π̔οδίων κατεξανισταμένων τοῦ πολέμου, δεόμενον προφάσεως τὸν Δημήτριον Ἀθηναῖοι παραγενόμενοι διήλλαξαν ἐπὶ τῷ συμμαχεῖν Ῥοδίους Ἀντιγόνῳ καὶ Δημητρίῳ πλὴν ἐπὶ Πτολεμαῖον.
23.123. Bölüm
Atinalılar, Kassandros şehirlerini kuşattığı için Demetrios'u çağırdı. Demetrios üç yüz otuz gemi ve çok sayıda hoplitle denize açıldı; Kassandros'u yalnız Attika'dan kovmakla kalmadı, Thermopylai'ye kadar kovalayıp bozguna uğrattı. Kendiliğinden yanına geçen Herakleia'yı aldı ve altı bin Makedonyalı da safına geçti.
ἐκάλουν δὲ τὸν Δημήτριον οἱ Ἀθηναῖοι Κασάνδρου τὸ ἄστυ πολιορκοῦντος. ὁ δὲ ναυσὶν ἐπιπλεύσας τριακοσίαις τριάκοντα καὶ πολλοῖς ὁπλίταις, οὐ μόνον ἐξήλασε τῆς Ἀττικῆς τὸν Κάσανδρον, ἀλλὰ καὶ φεύγοντα μέχρι Θερμοπυλῶν διώξας καὶ τρεψάμενος, Ἡράκλειαν ἔλαβεν, ἑκουσίως αὐτῷ προσθεμένην, καὶ τῶν Μακεδόνων ἑξακισχιλίους μεταβαλομένους πρὸς αὐτόν.
23.2Dönüşte Thermopylai'nin berisindeki Yunanlıları özgürleştirdi, Boiotialıları müttefik yaptı, Kenkhreai'yi aldı. Kassandros'un garnizon tuttuğu, Attika üzerindeki Phyle ve Panakton kalelerini zaptedip Atinalılara geri verdi. Atinalılar daha önce kendilerini ona bütünüyle kaptırıp her tür onuru tüketmiş olmalarına rağmen, yine de dalkavuklukta taze ve yeni görünmenin yolunu buldular.
ἐπανιὼν δὲ τοὺς ἐντὸς Πυλῶν Ἕλληνας ἠλευθέρου, καὶ Βοιωτοὺς ἐποιήσατο συμμάχους, καὶ Κεγχρέας εἷλε· καὶ Φυλὴν καὶ Πάνακτον, ἐπιτειχίς ματα τῆς Ἀττικῆς ὑπὸ Κασάνδρου φρουρούμενα, καταστρεψάμενος ἀπέδωκε τοῖς Ἀθηναίοις. οἱ δὲ καίπερ ἐκκεχυμένοι πρότερον εἰς αὐτὸν καὶ κατακεχρημένοι πᾶσαν φιλοτιμίαν, ἐξεῦρον ὅμως καὶ τότε πρόσφατοι καὶ καινοὶ ταῖς κολακείαις φανῆναι.
23.3Parthenon'un arka odasını ona kalacak yer olarak gösterdiler; orada yaşıyordu ve Athena'nın onu ağırlayıp konuk ettiği söyleniyordu. Pek edepli bir konuk değildi, bir bakirenin evine yakışır ölçüde de sessiz sakin kalmıyordu.
τὸν γὰρ ὀπισθόδομον τοῦ Παρθενῶνος ἀπέδειξαν αὐτῷ κατάλυσιν· κἀκεῖ δίαιταν εἶχε, τῆς Ἀθηνᾶς λεγομένης ὑποδέχεσθαι καὶ ξενίζειν αὐτόν, οὐ πάνυ κόσμιον ξένον οὐδὲ ὡς παρθένῳ πρᾴως ἐπισταθμεύοντα.
23.4Oysa babası bir zamanlar kardeşi Philippos'un, üç genç kadın bulunan bir evde kaldığını öğrenince ona hiçbir şey söylememiş, onun yanında konak görevlisini çağırıp, "Sen, oğlumu bu sıkışık yerden çıkarmayacak mısın?" demişti.
καίτοι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Φίλιππον αἰσθόμενός ποτε ὁ πατὴρ ἐν οἰκίᾳ καταλύοντα τρεῖς ἐχούσῃ νέας γυναῖκας, πρὸς ἐκεῖνον μὲν οὐδὲν ἐφθέγξατο, παρόντος δὲ ἐκείνου, τὸν σταθμοδότην μεταπεμψάμενος, οὗτος, εἶπεν, οὐκ ἐξάξεις μου τὸν υἱὸν ἐκ τῆς στενοχωρίας;
24.124. Bölüm
Demetrios ise, başka bir sebeple değilse bile, onun ablası sayıldığı için Athena'ya saygı göstermesi gerekirken (kendisi böyle denmesini isterdi), akropolisi hür çocuklara ve vatandaş kadınlarına öylesine zorbalıkla doldurdu ki, oranın en temiz sayıldığı zamanlar, Khrysis, Lamia, Demo ve Antikyra adlı o fahişelerle birlikte zevk ve sefa sürdüğü zamanlar oldu.
Δημήτριος δέ, τὴν Ἀθηνᾶν αὐτῷ προσῆκον, εἰ δι’ ἄλλο μηδέν, ὥς γε πρεσβυτέραν ἀδελφὴν αἰσχύνεσθαι (τοῦτο γὰρ ἐβούλετο λέγεσθαι), τοσαύτην ὕβριν εἰς παῖδας ἐλευθέρους καὶ γυναῖκας ἀστὰς κατεσκέδασε τῆς ἀκροπόλεως ὥστε δοκεῖν τότε μάλιστα καθαρεύειν τὸν τόπον, ὅτε Χρυσίδι καὶ Λαμίᾳ καὶ Δημοῖ καὶ Ἀντικύρᾳ, ταῖς πόρναις ἐκείναις, συνακολασταίνοι.
24.2Şehrin hatırına öbür olayları açıkça anlatmak uygun düşmez; ama Demokles'in aretēsini ve itidalini anmadan geçmemek gerekir. O henüz bir çocuktu; "Güzel Demokles" lakabı Demetrios'un dikkatinden kaçmadı. Birçok girişime, armağana ve tehdide boyun eğmedi; sonunda palaestralardan ve gymnasiondan uzak durup ayrı bir hamama gitmeye başladı. Demetrios fırsat kollayıp oraya, çocuk yalnızken daldı.
τὰ μὲν οὖν ἄλλα σαφῶς ἀπαγγέλλειν οὐ πρέπει διὰ τὴν πόλιν, τὴν δὲ Δημοκλέους ἀρετὴν καὶ σωφροσύνην ἄξιόν ἐστι μὴ παρελθεῖν. ἐκεῖνος γὰρ ἦν ἔτι παῖς ἄνηβος, οὐκ ἔλαθε δὲ τὸν Δημήτριον ἔχων τῆς εὐμορφίας τὴν ἐπωνυμίαν κατήγορον· ἐκαλεῖτο γὰρ Δημοκλῆς ὁ καλός. ὡς δὲ πολλὰ πειρώντων καὶ διδόντων καὶ φοβούντων ὑπʼ οὐδενὸς ἡλίσκετο, τέλος δὲ φεύγων τὰς παλαίστρας καὶ τὸ γυμνάσιον εἴς τι βαλανεῖον ἰδιωτικὸν ἐφοίτα λουσόμενος, ἐπιτηρήσας τὸν καιρὸν ὁ Δημήτριος ἐπεισῆλθεν αὐτῷ μόνῳ.
24.3Çocuk, tek başına ve çaresiz olduğunu görünce kazanın kapağını kaldırıp kaynar suya atladı ve kendini öldürdü. Hak etmediği bir sona uğradı, ama yurduna ve kendine yaraşır bir yürek gösterdi. Kleomedon'un oğlu Kleainetos ise böyle davranmadı: Babası elli talant cezaya çarptırılınca bağışlanmasını sağlamak için Demetrios'tan halka mektup getirdi ve yalnız kendini rezil etmekle kalmadı, şehri de karıştırdı.
καὶ ὁ παῖς, ὡς συνεῖδε τὴν περὶ αὑτὸν ἐρημίαν καὶ τὴν ἀνάγκην, ἀφελὼν τὸ πῶμα τοῦ χαλκώματος εἰς ζέον ὕδωρ ἐνήλατο καὶ διέφθειρεν αὑτόν, ἀνάξια μὲν παθών, ἄξια δὲ τῆς πατρίδος καὶ τοῦ κάλλους φρονήσας, οὐχ ὡς Κλεαίνετος ὁ Κλεομέδοντος, ὃς ὠφληκότι τῷ πατρὶ δίκην πεντήκοντα ταλάντων ἀφεθῆναι διαπραξάμενος καὶ γράμματα παρὰ Δημητρίου κομίσας πρὸς τὸν δῆμον οὐ μόνον ἑαυτὸν κατῄσχυνεν, ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν συνετάραξε.
24.4Kleomedon'u cezadan muaf tuttular, ama hiçbir vatandaşın Demetrios'tan mektup getirmemesi yolunda bir karar çıkarıldı. Demetrios bunu duyunca soğukkanlılıkla karşılamayıp öfkelenince, korkuya kapıldılar: Kararı kaldırmakla kalmadılar, önerenlerin ve destekleyenlerin bir kısmını öldürdüler, bir kısmını sürdüler; üstelik şu kararı da aldılar: Atina halkı, Kral Demetrios ne buyurursa buyursun, bunun tanrılar katında dindarca, insanlar katında adil olduğuna hükmetmiştir.
τὸν μὲν γὰρ Κλεομέδοντα τῆς δίκης ἀφῆκαν, ἐγράφη δὲ ψήφισμα μηδένα τῶν πολιτῶν ἐπιστολὴν παρὰ Δημητρίου κομίζειν. ἐπεὶ δὲ ἀκούσας ἐκεῖνος οὐκ ἤνεγκε μετρίως, ἀλλʼ ἠγανάκτησε, δείσαντες αὖθις οὐ μόνον τὸ ψήφισμα καθεῖλον, ἀλλὰ καὶ τῶν εἰσηγησαμένων καὶ συνειπόντων τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, τοὺς δὲ ἐφυγάδευσαν, ἔτι δὲ προσεψηφίσαντο δεδόχθαι τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηναίων πᾶν, ὅ τι ἂν ὁ βασιλεὺς Δημήτριος κελεύσῃ, τοῦτο καὶ πρὸς θεοὺς ὅσιον καὶ πρὸς ἀνθρώπους εἶναι δίκαιον.
24.5Saygın kimselerden biri, Stratokles'in böyle öneriler getirmekle deliliğini söylemesi üzerine, Leukonoeli Demokhares, "Deli olmasa, deli olurdu," dedi. Stratokles dalkavukluğundan çok çıkar sağlıyordu. Demokhares bu yüzden iftiraya uğradı ve sürgüne yollandı. Garnizondan kurtulduğunu ve özgürlüğüne kavuştuğunu düşünen Atinalıların yaptıkları bunlardı.
εἰπόντος δέ τινος τῶν καλῶν κἀγαθῶν ἀνδρῶν μαίνεσθαι τὸν Στρατοκλέα τοιαῦτα γράφοντα, Δημοχάρης ὁ Λευκονοεὺς μαίνοιτο μέντἄν, εἶπεν, εἰ μὴ μαίνοιτο. πολλὰ γὰρ ὁ Στρατοκλῆς ὠφελεῖτο διὰ τὴν κολακείαν. ὁ δὲ Δημοχάρης ἐπὶ τούτῳ διαβληθεὶς ἐφυγαδεύθη. τοιαῦτα ἔπραττον Ἀθηναῖοι φρουρᾶς ἀπηλλάχθαι καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἔχειν δοκοῦντες.
25.125. Bölüm
Demetrios Peloponnesos'a geçti. Düşmanlarından kimse karşısına çıkmıyor, hepsi kaçıp şehirleri bırakıyordu. Akte denen bölgeyi ve Mantineia dışında Arkadia'yı kendine bağladı; garnizonlara yüz talant vererek Argos'u, Sikyon'u ve Korinthos'u kurtardı.
Δημήτριος δὲ παρελθὼν εἰς Πελοπόννησον, οὐδενὸς ὑφισταμένου τῶν ἐναντίων, ἀλλὰ φευγόντων καὶ προϊεμένων τὰς πόλεις, προσηγάγετο τήν τε καλουμένην Ἀκτὴν καὶ Ἀρκαδίαν, πλὴν Μαντινείας, καὶ Ἄργος καὶ Σικυῶνα καὶ Κόρινθον ἐλύσατο τάλαντα δοὺς ἑκατὸν τοῖς φρουροῦσιν.
25.2Argos'ta Hera bayramı geldiğinde yarışmaları yönetip Yunanlılarla birlikte kutladı ve Molossos kralı Aiakides'in kızı, Pyrrhos'un kız kardeşi Deidameia ile evlendi. Sikyonluların şehirlerini şehrin yanı başında kurduklarını söyleyerek onları bugün oturdukları yere taşınmaya ikna etti; yerle birlikte şehrin adını da değiştirip Sikyon yerine Demetrias dedi.
ἐν Ἄργει μὲν οὖν τῆς τῶν Ἡραίων ἑορτῆς καθηκούσης, ἀγωνοθετῶν καὶ συμπανηγυρίζων τοῖς Ἕλλησιν, ἔγημε τὴν Αἰακίδου θυγατέρα, τοῦ Μολοττῶν βασιλέως, ἀδελφὴν δὲ Πύρρου, Δηϊδάμειαν. Σικυωνίους δὲ φήσας παρὰ τὴν πόλιν οἰκεῖν τὴν πόλιν, ἔπεισεν οὗ νῦν οἰκοῦσι μετοικίσασθαι· τῷ δὲ τόπῳ καὶ τοὔνομα τὴν πόλιν συμμεταβαλοῦσαν ἀντὶ Σικυῶνος Δημητριάδα προσηγόρευσεν.
25.3İsthmos'ta ortak bir kurul toplandı ve kalabalık bir topluluk önünde, daha önce Philippos ile İskender olduğu gibi, Yunanistan'ın başkomutanı ilan edildi. Demetrios, o anki talihiyle ve işlerindeki güçle gururlanarak kendisini onlardan az değil, çok daha üstün sayıyordu. İskender hiçbir krala kral adını çok görmemiş, kendini krallar kralı ilan etmemişti; oysa birçok kişiye kral adını ve krallığı bizzat kendisi vermişti.
ἐν δὲ Ἰσθμῷ κοινοῦ συνεδρίου γενομένου καὶ πολλῶν ἀνθρώπων συνελθόντων, ἡγεμὼν ἀνηγορεύθη τῆς Ἑλλάδος, ὡς πρότερον οἱ περὶ Φίλιππον καὶ Ἀλέξανδρον· ὧν ἐκεῖνος οὐ παρὰ μικρὸν ἐνόμιζεν ἑαυτὸν εἶναι βελτίονα, τῇ τύχῃ τῇ παρούσῃ καὶ τῇ δυνάμει τῶν πραγμάτων ἐπαιρόμενος. Ἀλέξανδρος γοῦν οὐδένα τῶν ἄλλων βασιλέων ἀπεστέρησε τῆς ὁμωνυμίας, οὐδὲ αὑτὸν ἀνεῖπε βασιλέων βασιλέα, καίτοι πολλοῖς τὸ καλεῖσθαι καὶ εἶναι βασιλέας αὐτὸς δεδωκώς·
25.4Demetrios ise babası ile kendisinden başka birine kral diyenlerle alay eder, gülerdi. Sofrada kadeh kaldıranların "Kral Demetrios'a, fil başkomutanı Seleukos'a, donanma komutanı Ptolemaios'a, hazinedar Lysimakhos'a, Adalar valisi Sicilyalı Agathokles'e" demesinden hoşlanırdı.
ἐκεῖνος δὲ χλευάζων καὶ γελῶν τοὺς ἄλλον τινὰ πλὴν τοῦ πατρὸς καὶ αὐτοῦ βασιλέα προσαγορεύοντας, ἡδέως ἤκουε τῶν παρὰ πότον ἐπιχύσεις λαμβανόντων Δημητρίου βασιλέως, Σελεύκου δὲ ἐλεφαντάρχου, Πτολεμαίου δὲ ναυάρχου, Λυσιμάχου δὲ γαζοφύλακος, Ἀγαθοκλέους δὲ τοῦ Σικελιώτου νησιάρχου.
25.5Bu sözler krallara ulaşınca öbürleri güldü; yalnız Lysimakhos, Demetrios'un kendisini hadım saymasına öfkelendi. Çünkü hazinedarlar çoğunlukla hadımlardan seçilirdi.
τούτων δὲ πρὸς τοὺς βασιλεῖς ἐκφερομένων οἱ μὲν ἄλλοι βασιλεῖς κατεγέλων, Λυσίμαχος δʼ ἠγανάκτει μόνος εἰ σπάδοντα νομίζει Δημήτριος αὐτόν· ἐπιεικῶς γὰρ εἰώθεισαν εὐνούχους ἔχειν γαζοφύλακας.
25.6Lysimakhos, ona en düşman olan kişiydi. Lamia aşkını alaya alarak şöyle demişti: İlk kez bir fahişenin trajedi sahnesinden çıktığını görüyorum. Demetrios da kendi fahişesinin onun Penelope'sinden daha itidalli olduğunu söylemişti.
ἦν δὲ καὶ πάντων ἀπεχθέστατος ὁ Λυσίμαχος αὐτῷ, καὶ λοιδορῶν εἰς τὸν ἔρωτα τῆς Λαμίας ἔλεγε νῦν πρῶτον ἑωρακέναι πόρνην προερχομένην ἐκ τραγικῆς σκηνῆς· ὁ δὲ Δημήτριος ἔφη τὴν ἑαυτοῦ πόρνην σωφρονεστέραν εἶναι τῆς ἐκείνου Πηνελόπης.
26.126. Bölüm
Atina'ya dönerken, şehre varır varmaz sırlara ermek ve bütün töreni, küçük törenlerden en üst aşama epopteia'ya kadar bir kerede tamamlamak istediğini yazdı. Bu, dinen yasaktı, daha önce de görülmemişti: Küçük Sırlar Anthesterion'da, Büyük Sırlar Boedromion'da yapılırdı ve Büyük Sırlar'dan sonra epopteia için en az bir yıl beklenirdi.
τότε δʼ οὖν ἀναζευγνύων εἰς τὰς Ἀθήνας ἔγραψεν ὅτι βούλεται παραγενόμενος εὐθὺς μυηθῆναι καὶ τὴν τελετὴν ἅπασαν ἀπὸ τῶν μικρῶν ἄχρι τῶν ἐποπτικῶν παραλαβεῖν. τοῦτο δὲ οὐ θεμιτὸν ἦν οὐδὲ γεγονὸς πρότερον, ἀλλὰ τὰ μικρὰ τοῦ Ἀνθεστηριῶνος ἐτελοῦντο, τὰ δὲ μεγάλα τοῦ Βοηδρομιῶνος· ἐπώπτευον δὲ τοὐλάχιστον ἀπὸ τῶν μεγάλων ἐνιαυτὸν διαλείποντες.
26.2Mektup okunduğunda yalnız meşaleci Pythodoros karşı çıkmaya cesaret etti, ama bir şey elde edemedi. Stratokles'in önerisiyle Munykhion'a Anthesterion denmesine ve öyle sayılmasına karar verildi, Demetrios için Agrai'deki tören yapıldı. Ardından Munykhion bu kez Anthesterion'dan Boedromion'a dönüştürüldü ve kalan tören yapıldı; böylece Demetrios epopteia'yı da tamamladı.
ἀναγνωσθέντων δὲ τῶν γραμμάτων μόνος ἐτόλμησεν ἀντειπεῖν Πυθόδωρος ὁ δᾳδοῦχος, ἐπέρανε δὲ οὐδέν· ἀλλὰ Στρατοκλέους γνώμην εἰπόντος Ἀνθεστηριῶνα τὸν Μουνυχιῶνα ψηφισαμένους καλεῖν καὶ νομίζειν, ἐτέλουν τῷ Δημητρίῳ τὰ πρὸς Ἄγραν· καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ἐξ Ἀνθεστηριῶνος ὁ Μουνυχιὼν γενόμενος Βοηδρομιὼν ἐδέξατο τὴν λοιπὴν τελετήν, ἅμα καὶ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Δημητρίου προσεπιλαβόντος.
26.3Bu yüzden Philippides, Stratokles'i şöyle yerdi:
Bütün yılı bir aya sığdıran adam.
Parthenon'daki konaklama için de:
Akropolisi hana çeviren, bakirenin evine hayat kadınlarını sokan.
26.3διὸ καὶ Φιλιππίδης τὸν Στρατοκλέα λοιδορῶν ἐποίησεν· ὁ τὸν ἐνιαυτὸν συντεμὼν εἰς μῆνʼ ἕνα, καὶ περὶ τῆς ἐν τῷ Παρθενῶνι κατασκηνώσεως· ὁ τὴν ἀκρόπολιν πανδοκεῖον ὑπολαβὼν καὶ τὰς ἑταίρας εἰσαγαγὼν τῇ παρθένῳ.
27.127. Bölüm
O sırada şehirde yapılan pek çok yanlış ve kanunsuzluktan Atinalıları en çok üzenin şu olduğu söylenir: Hemen iki yüz elli talant bulup vermeleri emredildi; para büyük bir sertlikle ve göz açtırmadan toplandı. Demetrios biriken gümüşü görünce onu Lamia ile yanındaki hayat kadınlarına sabun parası olarak vermelerini emretti. İnsanları kayıptan çok bu utanç ve bu söz yaralamıştı.
πολλῶν δὲ γενομένων ἐν τῇ πόλει τότε πλημμελημάτων καὶ παρανομημάτων ἐκεῖνο μάλιστα λέγεται λυπῆσαι τοὺς Ἀθηναίους, ὅτι διακόσια καὶ πεντήκοντα τάλαντα πορίσαι ταχὺ καὶ δοῦναι προσταχθὲν αὐτοῖς καὶ τῆς εἰσπράξεως συντόνου καὶ ἀπαραιτήτου γενομένης, ἰδὼν ἠθροισμένον τὸ ἀργύριον ἐκέλευσε Λαμίᾳ καὶ ταῖς περὶ αὐτὴν ἑταίραις εἰς σμῆγμα δοθῆναι. ἡ γὰρ αἰσχύνη τῆς ζημίας καὶ τὸ ῥῆμα τοῦ πράγματος μᾶλλον ἠνώχλησε τοὺς ἀνθρώπους.
27.2Bazıları bunun Atinalılara değil Teselyalılara yapıldığını söyler. Bundan ayrı olarak, Lamia da krala bir ziyafet hazırlarken pek çok kişiden kendi başına para topladı. Bu ziyafet masraflarıyla o kadar ün saldı ki Samoslu Lynkeus onu yazıya geçirdi. Bu yüzden komedya şairlerinden biri Lamia'ya yerinde bir sözle, gerçekten de Şehir Alan (Helepolis) demişti. Soloili Demokhares de Demetrios'a Masal derdi; çünkü onun da masallardaki gibi bir Lamia'sı vardı.
ἔνιοι δὲ τοῦτο Θετταλοῖς, οὐκ Ἀθηναίοις, ὑπʼ αὐτοῦ συμβῆναι λέγουσι. χωρὶς δὲ τούτων αὐτὴ καθʼ ἑαυτὴν ἡ Λάμια τῷ βασιλεῖ παρασκευάζουσα δεῖπνον ἠργυρολόγησε πολλούς. καὶ τὸ δεῖπνον οὕτως ἤνθησε τῇ δόξῃ διὰ τὴν πολυτέλειαν ὥστε ὑπὸ Λυγκέως τοῦ Σαμίου συγγεγράφθαι. διὸ καὶ τῶν κωμικῶν τις οὐ φαύλως τὴν Λάμιαν Ἑλέπολιν ἀληθῶς προσεῖπε. Δημοχάρης δʼ ὁ Σόλιος τὸν Δημήτριον αὐτὸν ἐκάλει Μῦθον· εἶναι γὰρ αὐτῷ καὶ Λάμιαν.
27.3Lamia gördüğü iltifat ve sevgiyle yalnız Demetrios'un karılarında değil, dostlarında da kıskançlık ve haset uyandırıyordu. Bir keresinde onun tarafından Lysimakhos'a elçi gönderilenler gelmişti. Lysimakhos boş bir anında uyluklarında ve kollarında aslan pençelerinin bıraktığı derin yara izlerini onlara gösterdi ve İskender'in kendisini aslanla birlikte kafese kapatmasıyla yaptığı dövüşü anlattı. Elçiler gülerek, kendi krallarının boynunda da korkunç bir canavarın, Lamia'nın ısırık izleri olduğunu söylediler.
οὐ μόνον δὲ ταῖς γαμεταῖς, ἀλλὰ καὶ τοῖς φίλοις τοῦ Δημητρίου ζῆλον καὶ φθόνον εὐημεροῦσα καὶ στεργομένη παρεῖχεν. ἀφίκοντο γοῦν τινες παρʼ αὐτοῦ κατὰ πρεσβείαν πρὸς Λυσίμαχον, οἷς ἐκεῖνος ἄγων σχολὴν ἐπέδειξεν ἔν τε τοῖς μηροῖς καὶ τοῖς βραχίοσιν ὠτειλὰς βαθείας ὀνύχων λεοντείων· καὶ διηγεῖτο τὴν γενομένην αὐτῷ μάχην πρὸς τὸ θηρίον, ὑπὸ Ἀλεξάνδρου συγκαθειρχθέντι τοῦ βασιλέως. οἱ δὲ γελῶντες ἔφασαν καὶ τὸν αὑτῶν βασιλέα δεινοῦ θηρίου δήγματα φέρειν ἐν τῷ τραχήλῳ, Λαμίας.
27.4Şaşılacak şey şuydu: Başlangıçta Phila'nın yaş farkından hoşnut olmayan Demetrios, Lamia'ya bu kadar teslim olmuş, onu gençliği geçtiği hâlde bunca zaman sevmişti. Lakabı Mania olan Demo, bir ziyafette Lamia aulos çalarken Demetrios'un "Sence nasıl?" sorusuna, "Yaşlı bir kadın, kralım," demişti. Bir keresinde de tatlılar getirildiğinde Demetrios ona, "Görüyor musun Lamia bana neler gönderiyor?" deyince, "Annemle de yatmak istersen sana daha çoğunu gönderir," demişti.
ἦν δὲ θαυμαστὸν ὅτι τῆς φίλας ἐν ἀρχῇ τὸ μὴ καθʼ ἡλικίαν δυσχεραίνων, ἥττητο τῆς Λαμίας, καὶ τοσοῦτον ἤρα χρόνον, ἤδη παρηκμακυίας. Δημὼ γοῦν, ἡ ἐπικαλουμένη Μανία, παρὰ δεῖπνον αὐλούσης τῆς Λαμίας καὶ τοῦ Δημητρίου πυθομένου, τί σοι δοκεῖ; Γραῦς, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ. πάλιν δὲ τραγημάτων παρατεθέντων κἀκείνου πρὸς αὐτὴν εἰπόντος, ὁρᾷς ὅσα μοι Λάμια πέμπει; πλείονα, ἔφη, πεμφθήσεταί σοι παρὰ τῆς ἐμῆς μητρός, ἐὰν θέλῃς καὶ μετʼ αὐτῆς καθεύδειν.
27.5Lamia'nın, Bokkhoris'in ünlü hükmüne verdiği cevap da anılır. Mısır'da hayat kadını Thonis'e âşık bir adam ondan yüklü bir altın istemiş, sonra rüyasında onunla birlikte olduğunu görüp arzusundan kurtulmuştu. Thonis de onu ücret için dava etti.
ἀπομνημονεύεται δὲ τῆς Λαμίας καὶ πρὸς τὴν λεγομένην Βοκχώρεως κρίσιν ἀντίρρησις. ἐπεὶ γάρ τις ἐρῶν ἐν Αἰγύπτῳ τῆς ἑταίρας Θώνιδος ᾐτεῖτο συχνὸν χρυσίον, εἶτα κατὰ τοὺς ὕπνους δόξας αὐτῇ συγγενέσθαι τῆς ἐπιθυμίας ἐπαύσατο, δίκην ἔλαχεν ἡ Θωνὶς αὐτῷ τοῦ μισθώματος.
27.6Olayı dinleyen Bokkhoris, adama istenen altını bir kapta sayıp elinde bir ileri bir geri gezdirmesini, kadına da onun gölgesini tutmasını emretti; çünkü kanaat, gerçeğin gölgesiydi. Lamia bu hükmün adil olmadığını düşünüyordu: Gölge, kadını gümüş arzusundan kurtarmamıştı, oysa rüya genci aşkından kurtarmıştı. Lamia hakkında bu kadar yeter.
ἀκούσας δὲ τὸν λόγον ὁ Βόκχωρις ἐκέλευσε τὸν ἄνθρωπον ὅσον ᾐτήθη χρυσίον ἠριθμημένον ἐν τῷ ἀγγείῳ διαφέρειν δεῦρο κᾀκεῖσε τῇ χειρί, τὴν δὲ ἑταίραν ἔχεσθαι τῆς σκιᾶς, ὡς τὴν δόξαν τῆς ἀληθείας σκιὰν οὖσαν. οὐκ ᾤετο ταύτην εἶναι τὴν κρίσιν ἡ Λάμια δικαίαν· οὐ γὰρ ἀπέλυσεν ἡ σκιὰ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ ἀργυρίου τὴν ἑταίραν, τὸ δὲ ὄναρ ἔπαυσεν ἐρῶντα τὸν νεανίσκον. ταῦτα μὲν οὖν περὶ Λαμίας.
28.128. Bölüm
Anlatımı, sanki komedya sahnesinden çıkarıp yeniden trajedi sahnesine, anlattığımız adamın talihleri ve yaptıkları götürüyor. Bütün öbür krallar Antigonos'a karşı birleşip kuvvetlerini bir araya getirince Demetrios Yunanistan'dan ayrıldı; yaşına rağmen savaşa hırsla sarılan babasının yanına gidince kendisi de iyice güçlendi.
τὴν δὲ διήγησιν, ὥσπερ ἐκ κωμικῆς σκηνῆς, πάλιν εἰς τραγικὴν μετάγουσιν αἱ τύχαι καὶ αἱ πράξεις τοῦ ἀνδρὸς ὃν διηγούμεθα. τῶν γὰρ ἄλλων βασιλέων ἁπάντων συνισταμένων ἐπὶ τὸν Ἀντίγονον καὶ συμφερόντων εἰς ταὐτὸ τὰς δυνάμεις, ἀπῆρεν ὁ Δημήτριος ἐκ τῆς Ἑλλάδος, καὶ τῷ πατρὶ συμμίξας φιλοτιμουμένῳ παρʼ ἡλικίαν πρὸς τὸν πόλεμον, ἔτι μᾶλλον αὐτὸς ἐπερρώσθη.
28.2Gerçi Antigonos birkaç küçük şeyden vazgeçip aşırı egemenlik hırsını gevşetseydi, birinciliği sonuna kadar elinde tutabilir ve oğluna bırakabilirdi. Ama tabiatça sert ve kibirliydi, sözleri de işleri kadar kaba olduğundan, genç ve güçlü pek çok adamı azdırıp kışkırtıyordu. Onların o sıradaki birleşmesi için de, tohum toplayan kuşların toplanması gibi bir taş ve bir gürültüyle hepsini dağıtacağını söylüyordu.
καίτοι δοκεῖ γε Ἀντίγονος, εἰ μικρῶν τινων ὑφεῖτο καὶ τῆς ἄγαν φιλαρχίας ἐχάλασε, μέχρι παντὸς ἂν αὑτῷ διαφυλάξαι κἀκείνῳ καταλιπεῖν τὸ πρῶτον εἶναι. φύσει δὲ βαρὺς ὢν καὶ ὑπερόπτης, καὶ τοῖς λόγοις οὐχ ἧττον ἢ τοῖς πράγμασι τραχύς, πολλοὺς καὶ νέους καὶ δυνατοὺς ἄνδρας ἐξηγρίαινε καὶ παρώξυνε· καὶ τήν γε τότε σύστασιν καὶ κοινωνίαν αὐτῶν ἔλεγεν ὥσπερ ὀρνίθων σπερμολόγων συνδρομὴν ἑνὶ λίθῳ καὶ ψόφῳ συνδιαταράξειν.
28.3Yetmiş binden fazla piyade, on bin süvari ve yetmiş beş fille yürüdü; düşmanların ise altmış dört bin piyadesi, kendisininkinden beş yüz fazla süvarisi, dört yüz fili ve yüz yirmi savaş arabası vardı. Onlara yaklaşınca umudunda, kararlılığından çok, bir değişiklik oldu.
ἦγε δὲ πεζοὺς μὲν ἑπτακισμυρίων πλείους, ἱππεῖς δὲ μυρίους, ἐλέφαντας δὲ ἑβδομήκοντα πέντε, τῶν ἐναντίων ἐχόντων πεζοὺς μὲν ἑξακισμυρίους καὶ τετρακισχιλίους, ἱππεῖς δὲ πεντακοσίους τῶν ἐκείνου πλείονας, ἐλέφαντας δὲ τετρακοσίους, ἅρματα δὲ ἑκατὸν εἴκοσι. γενομένῳ δʼ ἐγγὺς αὐτῶν τροπὴν ἔσχεν ἡ διάνοια τῆς ἐλπίδος μᾶλλον ἢ τῆς γνώμης.
28.4Çarpışmalarda yüksek ve mağrur olmaya, gür sesle ve kibirli sözlerle konuşmaya, çoğu kez düşman kapıdayken bir alay ya da şaka ederek metanetini ve küçümsemesini göstermeye alışkındı. Bu kez ise çoğu zaman düşünceli ve sessiz görünüyordu; oğlunu da orduya tanıtıp halefi olarak gösterdi.
ὑψηλὸς γὰρ εἶναι καὶ γαῦρος εἰωθὼς ἐν τοῖς ἀγῶσι καὶ χρώμενος φωνῇ τε μεγάλῃ καὶ λόγοις σοβαροῖς, πολλάκις δὲ καὶ τῷ παρασκῶψαί τι καὶ γελοῖον εἰπεῖν τῶν πολεμίων ἐν χερσὶν ὄντων ἐπιδειξάμενος εὐστάθειαν καὶ καταφρόνησιν, τότε σύννους ἑωρᾶτο καὶ σιωπηλὸς τὰ πολλά, καὶ τὸν υἱὸν ἀπέδειξε τῷ πλήθει καὶ συνέστησε διάδοχον.
28.5Herkesi en çok şaşırtan, çadırda onunla baş başa konuşması oldu. Çünkü ona bile sırlarını açmayı âdet edinmemişti, kendi kararını kendisi verir, kendi başına düşündüklerini sonra açıkça emrederdi. Rivayete göre Demetrios daha delikanlıyken ne zaman yola çıkacaklarını sormuş, o da öfkeyle, "Trompeti bir tek senin duymayacağından mı korkuyorsun?" demişti.
ὃ δὲ μάλιστα πάντες ἐθαύμασαν, ἐν τῇ σκηνῇ μόνος διελέχθη πρὸς αὐτόν, οὐκ εἰθισμένος ἔχειν οὐδὲ πρὸς ἐκεῖνον ἀπορρήτους κοινολογίας, ἀλλὰ ἴδιος ὢν γνώμῃ, εἶτα προστάττων φανερῶς καὶ χρώμενος οἷς βουλεύσαιτο καθʼ ἑαυτόν. λέγεται γοῦν μειράκιον ἔτι ὄντα τὸν Δημήτριον αὐτοῦ πυθέσθαι πότε μέλλουσιν ἀναζευγνύειν· τὸν δὲ εἰπεῖν πρὸς ὀργήν· ἀγωνιᾷς μὴ μόνος σὺ τῆς σάλπιγγος οὐκ ἀκούσῃς;
29.129. Bölüm
Yine de o sırada kötü işaretler onların yüreklerine korku saldı. Demetrios rüyasında, parlak silahlarla kuşanmış İskender'in, savaş için hangi parolayı vereceklerini sorduğunu gördü. "Zeus ve Zafer," deyince İskender, "Öyleyse ben düşmanların yanına gidiyorum," demişti, "çünkü onlar beni çağırıyor."
τότε μέντοι καὶ σημεῖα μοχθηρὰ κατεδουλοῦτο τὴν γνώμην αὐτῶν. Δημήτριος μὲν γὰρ ἔδοξε κατὰ τοὺς ὕπνους Ἀλέξανδρον ὡπλισμένον λαμπρῶς ἐρωτᾶν ὁποῖόν τι σύνθημα διδόναι πρὸς τὴν μάχην μέλλουσιν· αὐτοῦ δὲ φήσαντος, Δία καὶ Νίκην ἄπειμι τοίνυν, φάναι, πρὸς τοὺς ἐναντίους· ἐκεῖνοι γάρ με παραλαμβάνουσιν.
29.2Antigonos da falanks dizilirken çıktığında sendeleyip yüzüstü düştü ve ağır biçimde yaralandı. Ayağa kalkıp ellerini göğe uzatarak tanrılardan zafer ya da yenilgiden önce acısız bir ölüm diledi.
Ἀντίγονος δὲ παραταττομένης ἤδη τῆς φάλαγγος ἐξιὼν προσέπταισεν, ὥστε πεσεῖν ὅλως ἐπὶ στόμα καὶ διατεθῆναι χαλεπῶς· ἀναστὰς δὲ καὶ τὰς χεῖρας ἀνατείνας πρὸς τὸν οὐρανὸν ᾐτήσατο νίκην παρὰ τῶν θεῶν ἢ θάνατον ἀναίσθητον πρὸ τῆς ἥττης.
29.3Savaş başlayınca Demetrios süvarilerin çoğunu ve en iyisini alıp Seleukos'un oğlu Antiokhos'un üzerine atıldı. Düşmanı bozguna uğratıncaya dek parlak bir şekilde çarpıştı, ama kibirli ve şan peşinde, zamansız bir kovalamayla zaferi mahvetti. Çünkü filler araya girdiği için geri dönüp piyadeyle birleşemedi. Seleukos ve adamları falanksın süvarisiz kaldığını görünce saldırmadılar, ama saldıracakmış gibi korkutup etrafında dönerek onlara saf değiştirme fırsatı verdiler. Nitekim öyle de oldu.
γενομένης δὲ τῆς μάχης ἐν χερσὶ Δημήτριος ἔχων τοὺς πλείστους καὶ κρατίστους τῶν ἱππέων Ἀντιόχῳ τῷ Σελεύκου συνέπεσε, καὶ μέχρι τροπῆς τῶν πολεμίων λαμπρῶς ἀγωνισάμενος ἐν τῇ διώξει σοβαρᾷ καὶ φιλοτίμῳ παρὰ καιρὸν γενομένῃ τὴν νίκην διέφθειρεν. αὐτὸς μὲν γὰρ οὐκ ἔσχε πάλιν ἀναστρέψας συμμῖξαι τοῖς πεζοῖς τῶν ἐλεφάντων ἐν μέσῳ γενομένων, τὴν δὲ φάλαγγα γυμνὴν ἱππέων κατιδόντες οἱ περι Σέλευκον οὐκ ἐνέβαλον μέν, ὡς δὲ ἐμβαλοῦντες ἐφόβουν καὶ περιήλαυνον, μεταβάλλεσθαι διδόντες αὐτοῖς· ὃ καὶ συνέβη.
29.4Büyük bir kısım ayrılıp kendiliğinden onların tarafına geçti, geri kalanlar da bozguna uğradı. Birçoğu Antigonos'un üzerine doğru gelirken, çevresindekilerden biri, "Bunlar sana doğru geliyor, kralım," deyince, "Benden başka hedefleri mi var?" dedi. "Ama Demetrios yardıma gelecek."
πολὺ γὰρ μέρος ἀπορραγὲν ἑκουσίως μετεχώρησε πρὸς ἐκείνους, τὸ δὲ λοιπὸν ἐτράπη. φερομένων δὲ πολλῶν ἐπὶ τὸν Ἀντίγονον καί τινος τῶν περὶ αὐτὸν εἰπόντος, ἐπὶ σὲ οὗτοι, βασιλεῦ, τίνα γάρ, εἶπε, πλὴν ἐμοῦ σκοπὸν ἔχουσιν; ἀλλὰ Δημήτριος ἀφίξεται βοηθῶν.
29.5Bunu sonuna kadar umarak oğlunu gözleriyle ararken üzerine pek çok cirit atıldı ve düştü. Öbür yandaşları ve dostları onu bırakıp gitti; cesedin yanında yalnız Larisalı Thorax kaldı.
καὶ τοῦτο μέχρι παντὸς ἐλπίζων καὶ περισκοπῶν τὸν υἱὸν ἅμα πολλῶν ἀκοντισμάτων εἰς αὐτὸν ἀφεθέντων ἔπεσε· καὶ τῶν ἄλλων ἀπολιπόντων ὀπαδῶν καὶ φίλων μόνος παρέμεινε τῷ νεκρῷ Θώραξ ὁ Λαρισσαῖος.
30.130. Bölüm
Savaş böyle sonuçlanınca galip krallar, Antigonos ile Demetrios'un bütün egemenlik alanını büyük bir beden gibi parçalara ayırdılar ve her biri payını alıp daha önce sahip oldukları eyaletlere onların eyaletlerini de kattı. Demetrios beş bin piyade ve dört bin süvariyle kaçıp hızla Ephesos'a ulaştı. Herkes, paraya sıkıştığı için tapınağa el uzatmaktan kendini alamayacağını düşünüyordu.
οὕτω δὲ κριθείσης τῆς μάχης, οἱ μὲν νενικηκότες βασιλεῖς τὴν ὑπʼ Ἀντιγόνῳ καὶ Δημητρίῳ πᾶσαν ἀρχὴν ὥσπερ μέγα σῶμα κατακόπτοντες ἐλάμβανον μερίδας, καὶ προσδιενείμαντο τὰς ἐκείνων ἐπαρχίας αἷς εἶχον αὐτοὶ πρότερον. Δημήτριος δὲ μετὰ πεντακισχιλίων πεζῶν καὶ τετρακισχιλίων ἱππέων φεύγων καὶ συντόνως ἐλάσας εἰς Ἔφεσον, οἰομένων ἁπάντων ἀποροῦντα χρημάτων αὐτὸν οὐκ ἀφέξεσθαι τοῦ ἱεροῦ,
30.2O ise askerlerinin bunu yapmasından korkarak hemen ayrıldı ve Yunanistan'a doğru yola çıktı; kalan umutlarının en büyüğünü Atinalılara bağlamıştı. Çünkü orada gemileri, paraları ve karısı Deidameia kalmıştı ve işlerinin bu durumu için Atinalıların sevgisinden daha sağlam bir sığınak olmadığını düşünüyordu.
φοβηθεὶς τοὺς στρατιώτας μὴ τοῦτο ποιήσωσιν, ἀνέστη διὰ ταχέων, καὶ τὸν πλοῦν ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος ἐποιεῖτο, τῶν λοιπῶν ἐλπίδων ἐν Ἀθηναίοις ἔχων τὰς μεγίστας. καὶ γὰρ καὶ ναῦς ἐκεῖ καὶ χρήματα καὶ γυναῖκα Δηϊδάμειαν ἐτύγχανε καταλελοιπώς, καὶ βεβαιοτέραν οὐκ ἐνόμιζε καταφυγὴν εἶναι τοῖς πράγμασι τῆς Ἀθηναίων εὐνοίας.
30.3Bu yüzden Kyklades açıklarındayken Atinalıların elçileri onu karşılayıp şehirden uzak durmasını rica edince (halk, kralların hiçbirini şehre almama kararı almıştı) ve Deidameia'yı onura yaraşır bir kafileyle Megara'ya gönderdiklerini söyleyince, öfkeden kendinden geçti. Oysa öbür talihsizliği son derece kolay karşılamış, işlerin böylesine değişmesinde bile alçalmamış, korkaklık etmemişti.
ὅθεν ἐπεὶ γενομένῳ περὶ τὰς Κυκλάδας αὐτῷ πρέσβεις Ἀθηναίων ἀπήντησαν ἀπέχεσθαι τῆς πόλεως παρακαλοῦντες, ὡς ἐψηφισμένου τοῦ δήμου μηδένα δέχεσθαι τῇ πόλει τῶν βασιλέων, τὴν δὲ Δηϊδάμειαν εἰς Μέγαρα ἐξέπεμψαν μετὰ τιμῆς καὶ πομπῆς πρεπούσης, τοῦ καθεστηκότος ἐξέστη δι’ ὀργὴν αὐτοῦ, καίπερ ἐνηνοχὼς ῥᾷστα τὴν ἄλλην ἀτυχίαν καὶ γεγονὼς ἐν τοιαύτῃ μεταβολῇ πραγμάτων οὐ ταπεινὸς οὐδʼ ἀγεννής.
30.4Ama Atinalıların umudunu boşa çıkarması ve görünürdeki sevginin olaylarla boş ve sahte olduğunun anlaşılması ona acı veriyordu. Görünen o ki krallar ve hükümdarlar için halkların sevgisinin en kötü kanıtı aşırı onurlardır; onurun güzelliği verenlerin prohairesisinde yatar, ama korku ona güveni ortadan kaldırır. Çünkü insanlar aynı kararları hem korkarak hem severek alırlar.
ἀλλὰ τὸ παρʼ ἐλπίδα διεψεῦσθαι τῶν Ἀθηναίων καὶ τὴν δοκοῦσαν εὔνοιαν ἐξεληλέγχθαι τοῖς πράγμασι κενὴν καὶ πεπλασμένην οὖσαν ὀδυνηρὸν ἦν αὐτῷ. τὸ γὰρ φαυλότατον, ὡς ἔοικεν, εὐνοίας ὄχλων βασιλεῦσι καὶ δυνάσταις τεκμήριόν ἐστιν ὑπερβολὴ τιμῶν, ἧς ἐν τῇ προαιρέσει τῶν ἀποδιδόντων ἐχούσης τὸ καλὸν ἀφαιρεῖ τὴν πίστιν ὁ φόβος· τὰ γὰρ αὐτὰ καὶ δεδιότες ψηφίζονται καὶ φιλοῦντες.
30.5Bu yüzden nous sahibi kimseler heykellere, tablolara ve tanrılaştırmalara değil, daha çok kendi işlerine ve eylemlerine bakarak, bunlara ya onur olarak güvenirler, ya da zorunluluk olarak güvenmezler. Çünkü halklar çoğu kez tam da onur verirken, bunları ölçüsüzce, aşırı biçimde ve istemeyen kimselerden alanlardan nefret ederler.
διόπερ οἱ νοῦν ἔχοντες οὐκ εἰς ἀνδριάντας οὐδὲ γραφὰς οὐδὲ ἀποθεώσεις, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς τὰ ἔργα καὶ τὰς πράξεις τὰς ἑαυτῶν ἀποβλέποντες ἢ πιστεύουσιν, ὡς τιμαῖς, ἢ ἀπιστοῦσιν, ὡς ἀνάγκαις· ὡς οἵ γε δῆμοι πολλάκις ἐν αὐταῖς μάλιστα ταῖς τιμαῖς μισοῦσι τοὺς ἀμέτρως καὶ ὑπερόγκως καὶ παρʼ ἀκόντων λαμβάνοντας.
31.131. Bölüm
Demetrios da o sırada korkunç bir haksızlığa uğradığını düşünüyor, ama karşılık veremiyordu. Atinalılara ölçülü bir sitem gönderip gemilerini geri istedi; bunların arasında on üç sıralı kürekli gemi de vardı. Gemileri alınca İsthmos'a doğru kıyı boyunca yol aldı. Durumu kötüydü: Garnizonları her yerden sürülüyor, her şey düşmanın eline geçiyordu.
ὁ γοῦν Δημήτριος τότε δεινὰ μὲν ἡγούμενος πάσχειν, ἀδύνατος δὲ ὢν ἀμύνασθαι, προσέπεμψε τοῖς Ἀθηναίοις ἐγκαλῶν μετρίως, ἀξιῶν δὲ τὰς ναῦς ἀπολαβεῖν, ἐν αἷς ἦν καὶ ἡ τρισκαιδεκήρης. κομισάμενος δὲ παρέπλευσεν εἰς Ἰσθμόν, καὶ τῶν πραγμάτων αὐτῷ κακῶς ἐχόντων (ἐξέπιπτον γὰρ ἑκασταχόθεν αἱ φρουραὶ καὶ μεθίστατο πάντα πρὸς τοὺς πολεμίους)
31.2Yunanistan'da Pyrrhos'u bırakıp kendisi Khersonesos'a doğru denize açıldı. Bir yandan Lysimakhos'a zarar veriyor, bir yandan da yanındaki gücü faydalandırıp bir arada tutuyordu; bu güç toparlanmaya ve yeniden küçümsenmeyecek hâle gelmeye başlamıştı. Lysimakhos'a ise öbür krallar aldırış etmiyordu; ondan hiç daha iyi görünmüyordu, gücü daha fazla olduğundan da daha korkunçtu.
ἀπολιπὼν ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος Πύρρον αὐτὸς ἄρας ἐπὶ τὴν Χερρόνησον ἔπλευσε· καὶ κακῶς ἅμα ποιῶν Λυσίμαχον ὠφέλει καὶ συνεῖχε τὴν περὶ αὑτὸν δύναμιν, ἀρχομένην ἀναλαμβάνειν καὶ γίνεσθαι πάλιν οὐκ εὐκαταφρόνητον. ὁ δὲ Λυσίμαχος ὑπὸ τῶν ἄλλων βασιλέων ἠμελεῖτο, μηδὲν ἐπιεικέστερος ἐκείνου δοκῶν εἶναι, τῷ δὲ μᾶλλον ἰσχύειν καὶ φοβερώτερος.
31.3Az sonra Seleukos, Demetrios ile Phila'nın kızı Stratonike'yi istemek için adam gönderdi. Persli Apama'dan oğlu Antiokhos vardı, ama egemenliğinin birden fazla halefe yeteceğini düşünüyor, Demetrios'la akrabalığa ihtiyaç duyuyordu; zira Lysimakhos'un da Ptolemaios'un kızlarından birini kendisine, birini oğlu Agathokles'e aldığını görüyordu.
οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον Σέλευκος ἐμνᾶτο πέμπων τὴν Δημητρίου καὶ Φίλας θυγατέρα Στρατονίκην, ἔχων μὲν ἐξ Ἀπάμας τῆς Περσίδος υἱὸν Ἀντίοχον, οἰόμενος δὲ τὰ πράγματα καὶ διαδόχοις ἀρκεῖν πλείοσι, καὶ δεῖσθαι τῆς πρὸς ἐκεῖνον οἰκειότητος, ἐπεὶ καὶ Λυσίμαχον ἑώρα τῶν Πτολεμαίου θυγατέρων τὴν μὲν ἑαυτῷ, τὴν δὲ Ἀγαθοκλεῖ τῷ υἱῷ λαμβάνοντα.
31.4Seleukos'la akraba olmak, Demetrios için umulmadık bir talihti. Kızı alıp bütün gemileriyle Suriye'ye doğru yola çıktı; zorunlu olarak kıyılara uğruyor, Kilikia'ya da yanaşıyordu. Burası, Antigonos'la savaştan sonra krallarca Pleistarkhos'a özel olarak verilmişti; Pleistarkhos, Kassandros'un kardeşiydi.
Δημητρίῳ δʼ ἦν ἀνέλπιστος εὐτυχία κηδεῦσαι Σελεύκω. καὶ τὴν κόρην ἀναλαβὼν ἔπλει ταῖς ναυσὶ πάσαις εἰς Συρίαν, τῇ τε ἄλλῃ γῇ προσέχων ἀναγκαίως καὶ τῆς Κιλικίας ἁπτόμενος, ἣν Πλείσταρχος εἶχε μετὰ τὴν πρὸς Ἀντίγονον μάχην ἐξαίρετον αὐτῷ δοθεῖσαν ὑπὸ τῶν βασιλέων· ἦν δὲ Κασάνδρου Πλείσταρχος ἀδελφός.
31.5Pleistarkhos, Demetrios'un çıkarmalarıyla ülkesine zarar verdiğini düşünerek ve öbür krallar olmadan ortak düşmanla barıştığı için Seleukos'a sitem etmek isteyerek onun yanına gitti.
ἀδικεῖσθαι δὲ τὴν χώραν αὑτοῦ νομίζων ὑπὸ Δημητρίου κατὰ τὰς ἀποβάσεις, καὶ μέμψασθαι βουλόμενος τὸν Σέλευκον ὅτι τῷ κοινῷ διαλλάττεται πολεμίῳ δίχα τῶν ἄλλων βασιλέων, ἀνέβη πρὸς αὐτόν.
32.132. Bölüm
Demetrios bunu haber alınca denizden Kyinda'ya atıldı. Oradaki hazinede kalan bin iki yüz talantı bulup topladı, onu önce gemilere yükleyip hızla açıldı. Yanında karısı Phila da varken Seleukos onu Rhosos yakınlarında karşıladı.
αἰσθόμενος δὲ τοῦτο Δημήτριος ὥρμησεν ἀπὸ θαλάσσης ἐπὶ Κυΐνδων· καὶ τῶν χρημάτων εὑρὼν ἔτι λοιπὰ χίλια καὶ διακόσια τάλαντα, ταῦτα συσκευασάμενος καὶ φθάσας ἐμβαλέσθαι διὰ ταχέων ἀνήχθη. καὶ παρούσης ἤδη Φίλας τῆς γυναικὸς αὐτῷ περὶ Ῥωσσὸν ἀπήντησε Σέλευκος.
32.2Görüşmeleri hemen hilesiz, kuşkusuz ve krallara yaraşır biçimde oldu. Önce Seleukos, Demetrios'u ordugâhta çadırda ağırladı, sonra Demetrios onu on üç sıralı gemisinde karşıladı. Muhafızsız ve silahsız olarak birlikte vakit geçiriyor, konuşuyor, günlerini beraber geçiriyorlardı. Sonunda Seleukos, Stratonike'yi görkemle alıp Antiokheia'ya gitti.
καὶ τὴν ἔντευξιν εὐθὺς ἄδολον καὶ ἀνύποπτον καὶ βασιλικὴν ἐποιοῦντο, πρότερον μὲν Σέλευκος ἑστιάσας ἐπὶ σκηνῆς ἐν τῷ στρατοπέδῳ Δημήτριον, αὖθις δὲ Δημήτριος ἐκεῖνον ἐν τῇ τρισκαιδεκήρει δεξάμενος. ἦσαν δὲ καὶ σχολαὶ καὶ κοινολογίαι καὶ συνδιημερεύσεις ἀφρούρων καὶ ἀνόπλων, ἄχρι οὗ Σέλευκος τὴν Στρατονίκην ἀναλαβὼν λαμπρῶς εἰς Ἀντιόχειαν ἀνέβη.
32.3Demetrios ise Kilikia'yı ele geçirdi ve Pleistarkhos'un suçlamalarını çürütmesi için karısı Phila'yı kardeşi Kassandros'a gönderdi. Bu arada Deidameia Yunanistan'dan yanına geldi, onunla kısa bir süre geçirdikten sonra hastalanıp öldü. Seleukos aracılığıyla Ptolemaios'la dostluk kurulunca, Ptolemaios'un kızı Ptolemais'i eş olarak alması kararlaştırıldı.
Δημήτριος δὲ Κιλικίαν κατέσχε, καὶ Φίλαν τὴν γυναῖκα πρὸς Κάσανδρον ἔπεμψε τὸν ἀδελφόν, ἀπολυσομένην τὰς Πλειστάρχου κατηγορίας. ἐν δὲ τούτῳ Δηϊδάμεια πλεύσασα πρὸς αὐτὸν ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος καὶ συγγενομένη χρόνον οὐ πολὺν ἐξ ἀρρωστίας τινὸς ἐτελεύτησε. γενομένης δὲ πρὸς Πτολεμαῖον διὰ Σελεύκου φιλίας αὐτῷ, ὡμολογήθη Πτολεμαΐδα τὴν Πτολεμαίου θυγατέρα λαβεῖν αὐτὸν γυναῖκα.
32.4Buraya kadar Seleukos'un davranışı inceydi. Ama Kilikia'yı para karşılığında kendisine devretmesini isteyip Demetrios'u ikna edemeyince, öfkeyle Sidon ve Tyros'u da istedi. Bu, zorba ve çirkin bir davranış olarak görüldü: Hindistan'dan Suriye denizine kadar her yeri eline geçirmiş olan adam hâlâ o kadar ihtiyaç içinde ve o kadar yoksuldu ki iki şehir uğruna, damadı olan ve talihi tersine dönmüş bir adamı sürmeye kalkıyordu.
καὶ ταῦτα μὲν ἀστεῖα τοῦ Σελεύκου. Κιλικίαν δὲ ἀξιῶν χρήματα λαβόντα παραδοῦναι Δημήτριον, ὡς οὐκ ἔπειθε, Σιδῶνα καὶ Τύρον ἀπαιτῶν πρὸς ὀργὴν ἐδόκει βίαιος εἶναι καὶ δεινὰ ποιεῖν, εἰ τὴν ἀπʼ Ἰνδῶν ἄχρι τῆς κατὰ Συρίαν θαλάσσης ἅπασαν ὑφʼ αὑτῷ πεποιημένος οὕτως ἐνδεής ἐστιν ἔτι πραγμάτων καὶ πτωχὸς ὡς ὑπὲρ δυεῖν πόλεων ἄνδρα κηδεστὴν καὶ μεταβολῇ τύχης κεχρημένον ἐλαύνειν,
32.5Böylece Platon'a parlak bir tanıklık etmiş oluyordu: Platon, gerçekten zengin olmak isteyenin mal varlığını artırmak yerine doymazlığını azaltması gerektiğini öğütler; çünkü zenginlik sevgisini durdurmayan kimse ne yoksulluktan ne de sıkıntıdan kurtulur.
λαμπρὰν τῷ Πλάτωνι μαρτυρίαν διδοὺς διακελευομένῳ μὴ τὴν οὐσίαν πλείω, τὴν δὲ ἀπληστίαν ποιεῖν ἐλάσσω τόν γε βουλόμενον ὡς ἀληθῶς εἶναι πλούσιον, ὡς ὅ γε μὴ παύων φιλοπλουτίαν, οὗτος οὔτε πενίας οὔτε ἀπορίας ἀπήλλακται.
33.133. Bölüm
Yine de Demetrios yılmadı. İpsos gibi on bin savaş daha yitirse bile, Seleukos'u parayla damat edinmeye razı olmayacağını söyleyerek şehirleri garnizonlarla güçlendirdi. Kendisi de Lakhares'in, Atinalıların iç çekişmesinden yararlanıp tiranlık kurduğunu öğrenince, görünür görünmez şehri kolayca alacağını umdu. Büyük bir donanmayla açık denizi güvenle geçti, ama Attika kıyısı boyunca ilerlerken fırtınaya yakalandı, gemilerinin çoğunu yitirdi ve onlarla birlikte azımsanmayacak sayıda adam da öldü.
οὐ μὴν ὑπέπτηξε Δημήτριος, ἀλλὰ φήσας οὐδʼ ἂν μυριάκις ἡττηθῇ μάχας ἄλλας ἐν Ἴψῳ γαμβρὸν ἀγαπήσειν ἐπὶ μισθῷ Σέλευκον, τὰς μὲν πόλεις ἐκρατύνατο φρουραῖς, αὐτὸς δὲ πυθόμενος Λαχάρη στασιάζουσιν Ἀθηναίοις ἐπιθέμενον τυραννεῖν, ἤλπιζε ῥᾳδίως ἐπιφανεὶς λήψεσθαι τὴν πόλιν. καὶ τὸ μὲν πέλαγος ἀσφαλῶς διεπεραιώθη μεγάλῳ στόλῳ, παρὰ δὲ τὴν Ἀττικὴν παραπλέων ἐχειμάσθη καὶ τὰς πλείστας ἀπέβαλε τῶν νεῶν, καὶ συνδιεφθάρη πλῆθος ἀνθρώπων οὐκ ὀλίγον.
33.2Kendisi kurtuldu ve Atinalılarla bir tür savaşa girişti. Bir şey elde edemeyince yeniden donanma toplamak için adam gönderdi, kendisi de Peloponnesos'a geçip Messene'yi kuşattı. Surlara saldırırken tehlike atlattı; bir mancınık oku yüzüne, çenesinden geçip ağzına saplanmıştı.
αὐτὸς δὲ σωθεὶ͂ς ἥψατο μέν τινος πολέμου πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, ὡς δʼ οὐδὲν ἐπέραινε, πέμψας ναυτικὸν αὖθις ἀθροίσοντας αὐτὸς εἰς Πελοπόννησον παρῆλθε καὶ Μεσσήνην ἐπολιόρκει. καὶ προσμαχόμενος τοῖς τείχεσιν ἐκινδύνευσε, καταπελτικοῦ βέλους εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῷ καὶ τὸ στόμα διὰ τῆς σιαγόνος ἐμπεσόντος.
33.3İyileşince bazı isyancı şehirleri yeniden kendine bağladı, tekrar Attika'ya girdi, Eleusis ve Rhamnus'u alıp ülkeyi yağmaladı. Atinalılara buğday götüren bir gemiyi yakalayıp tüccarla dümenciyi astı. Öbürleri korkup uzak durduğundan şehirde şiddetli bir kıtlık başladı, yiyeceğin yanında başka şeyler de bulunmaz oldu. Bir medimnos tuz kırk drahmiye satın alınıyor, bir modios buğday üç yüz drahmiye gidiyordu.
ἀναληφθεὶς δὲ καὶ πόλεις τινὰς ἀφεστώσας προσαγαγόμενος πάλιν εἰς τὴν Ἀττικὴν ἐνέβαλε, καὶ κρατήσας Ἐλευσῖνος καὶ Ῥαμνοῦντος ἔφθειρε τὴν χώραν, καὶ ναῦν τινα λαβὼν ἔχουσαν σῖτον καὶ εἰσάγουσαν τοῖς Ἀθηναίοις ἐκρέμασε τὸν ἔμπορον καὶ τὸν κυβερνήτην, ὥστε τῶν ἄλλων ἀποτρεπομένων διὰ φόβον σύντονον λιμὸν ἐν ἄστει γενέσθαι, πρὸς δὲ τῷ λιμῷ καὶ τῶν ἄλλων ἀπορίαν. ἁλῶν γοῦν μέδιμνον ὠνοῦντο τετταράκοντα δραχμῶν, ὁ δὲ τῶν πυρῶν μόδιος ὤνιος ἦν τριακοσίων.
33.4Ptolemaios'un yardıma gönderdiği yüz elli geminin Aigina açıklarında görünmesi Atinalılara kısa bir soluk aldırdı. Ama Demetrios'un yanına Peloponnesos'tan ve Kıbrıs'tan çok sayıda gemi gelip toplam üç yüze ulaşınca Ptolemaios'un gemileri çekilip kaçtı, tiran Lakhares de şehri bırakıp firar etti.
μικρὰν δὲ τοῖς Ἀθηναίοις ἀναπνοὴν παρέσχον ἑκατὸν πεντήκοντα νῆες φανεῖσαι περὶ Αἴγιναν, ἃς ἔπεμψεν ἐπικούρους αὐτοῖς Πτολεμαῖος. εἶτα Δημητρίῳ πολλῶν μὲν ἐκ Πελοποννήσου, πολλῶν δὲ ἀπὸ Κύπρου νεῶν παραγενομένων, ὥστε συμπάσας ἀθροισθῆναι τριακοσίας, ἔφυγον ἄραντες οἱ Πτολεμαίου, καὶ Λαχάρης ὁ τύραννος ἀπέδρα προέμενος τὴν πόλιν.
34.134. Bölüm
Atinalılar, Demetrios'la barıştan ve uzlaşmadan söz edene ölüm cezası vermeye karar vermiş olmalarına rağmen, hemen yakındaki kapıları açtılar ve elçiler gönderdiler. Ondan iyi bir şey beklemiyorlardı, ama çaresizlik onları zorluyordu.
οἱ δὲ Ἀθηναῖοι, καίπερ ψηφισάμενοι θάνατον εἰ μνησθείη τις εἰρήνης καὶ διαλλαγῆς πρὸς Δημήτριον, εὐθὺς ἀνεῴγνυσαν τὰς ἐγγὺς πύλας καὶ πρέσβεις ἔπεμπον, οὐδὲν μὲν ἀπʼ ἐκείνου χρηστὸν προσδοκῶντες, ἐκβιαζομένης δὲ τῆς ἀπορίας,
34.2Birçok güçlüğün üst üste geldiği bu sıkıntı sırasında şöyle bir olay da anlatılır: Bir baba ile oğlu, her ümidi yitirmiş, bir odada oturuyordu. Tavandan ölü bir fare düştü; ikisi de onu görür görmez fırlayıp onun için kavgaya tutuştu. Filozof Epikuros'un da o sırada arkadaşlarını, onlarla sayıyla bakla paylaşarak beslediği anlatılır.
ἐν ᾗ δυσχερῶν πολλῶν συμπεσόντων λέγεταί τι καὶ τοιοῦτον γενέσθαι· πατέρα καὶ υἱὸν ἐν οἰκήματι καθέζεσθαι τὰ καθʼ ἑαυτοὺς ἀπεγνωκότας, ἐκ δὲ τῆς ὀροφῆς μῦν νεκρὸν ἐκπεσεῖν, τοὺς δέ, ὡς εἶδον, ἀναπηδήσαντας ἀμφοτέρους διαμάχεσθαι περὶ αὐτοῦ. τότε καὶ τὸν φιλόσοφον Ἐπίκουρον ἱστοροῦσι διαθρέψαι τοὺς συνήθεις κυάμους πρὸς ἀριθμὸν μετʼ αὐτῶν διανεμόμενον.
34.3Şehir bu durumdayken Demetrios içeri girdi ve herkesin tiyatroda toplanmasını emretti. Sahneyi silahlılarla doldurdu, oyuncuların konuştuğu yeri muhafızlarla çevirdi; kendisi de trajedi oyuncuları gibi üstteki girişlerden indi. Atinalıların korkusu daha da artmıştı, ama sözünün başlangıcı onların korkusuna son verdi.
οὕτως οὖν τῆς πόλεως ἐχούσης εἰσελθὼν ὁ Δημήτριος, καὶ κελεύσας εἰς τὸ θέατρον ἀθροισθῆναι πάντας, ὅπλοις μὲν συνέφραξε τὴν σκηνὴν καὶ δορυφόροις τὸ λογεῖον περιέλαβεν, αὐτὸς δὲ καταβάς, ὥσπερ οἱ τραγῳδοί, διὰ τῶν ἄνω παρόδων, ἔτι μᾶλλον ἐκπεπληγμένων τῶν Ἀθηναίων τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου πέρας ἐποιήσατο τοῦ δέους αὐτῶν.
34.4Sert bir sesten ve acı sözlerden kaçınarak, onlara hafifçe ve dostça sitem etti ve barıştı. Üstelik yüz bin medimnos buğday bağışladı, halkın en çok sevdiği kimseleri makamlara getirdi. Hatip Dromokleides, halkın sevinçten türlü sesler çıkardığını ve kürsüdeki demagogların övgülerini geçmeye çabaladığını görünce, Peiraieus ile Munykhia'nın Kral Demetrios'a teslim edilmesi önergesini verdi.
καὶ γὰρ τόνου φωνῆς καὶ ῥημάτων πικρίας φεισάμενος, ἐλαφρῶς δὲ καὶ φιλικῶς μεμψάμενος αὐτοὺς διηλλάσσετο, καὶ δέκα μυριάδας σίτου μεδίμνων ἐπέδωκε, καὶ κατέστησεν ἀρχὰς αἳ μάλιστα τῷ δήμῳ προσφιλεῖς ἦσαν. συνιδὼν δὲ Δρομοκλείδης ὁ ῥήτωρ ὑπὸ χαρᾶς τὸν δῆμον ἔν τε φωναῖς ὄντα παντοδαταῖς καὶ τοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπαίνους τῶν δημαγωγῶν ἁμιλλώμενον ὑπερβαλέσθαι, γνώμην ἔγραψε Δημητρίῳ τῷ βασιλεῖ τὸν Πειραιᾶ παραδοθῆναι καὶ τὴν Μουνυχίαν.
34.5Bu oylanıp kabul edildikten sonra Demetrios, halkın yeniden diklenip başka işlerinin önüne geçmemesi için kendi başına Museion'a da bir garnizon yerleştirdi.
ἐπιψηφισθέντων δὲ τούτων ὁ Δημήτριος αὐτὸς ἐφʼ ἑαυτοῦ προσενέβαλε φρουρὰν εἰς τὸ Μουσεῖον, ὡς μὴ πάλιν ἀναχαιτίσαντα τὸν δῆμον ἀσχολίας αὐτῷ πραγμάτων ἑτέρων παρασχεῖν.
35.135. Bölüm
Atina'yı ele geçirir geçirmez Sparta'ya göz dikti. Mantineia yakınlarında kendisine karşı çıkan Kral Arkhidamos'u savaşta yenip bozguna uğrattı ve Lakonia'ya girdi. Sparta'nın tam önünde yeniden meydan savaşı yaparak beş yüz esir aldı, iki yüz kişiyi öldürdü; o zamana kadar alınmamış olan şehri ele geçirmesine ramak kalmış gibiydi.
ἐχομένων δὲ τῶν Ἀθηνῶν εὐθὺς ἐπεβούλευε τῇ Λακεδαίμονι. καὶ περὶ Μαντίνειαν Ἀρχιδάμου τοῦ βασιλέως ἀπαντήσαντος αὐτῷ νικήσας μάχῃ καὶ τρεψάμενος εἰς τὴν Λακωνικὴν ἐνέβαλε. καὶ πρὸς αὐτῇ τῇ Σπάρτῃ πάλιν ἐκ παρατάξεως ἑλὼν πεντακοσίους καὶ διαφθείρας διακοσίους, ὅσον οὔπω τὴν πόλιν ἔχειν ἐδόκει μέχρι τῶν χρόνων ἐκείνων ἀνάλωτον οὖσαν.
35.2Ama talih, krallardan hiçbirinde bu kadar büyük ve hızlı dönüşler yapmamış, başka hiçbir durumda bu kadar sık küçülüp yeniden büyümemiş, parlaklıktan alçaklığa, zayıflıktan yeniden güce geçmemiş gibidir. Bu yüzden Demetrios'un kötü zamanlarında talihe Aiskhylos'un şu sözünü söylediği rivayet edilir: "Beni sen körüklüyorsun, sen yakıp kül ediyorsun sanırım."
ἀλλʼ ἡ τύχη περὶ οὐδένα τῶν βασιλέων ἔοικεν οὕτω τροπὰς λαβεῖν μεγάλας καὶ ταχείας, οὐδʼ ἐν ἑτέροις πράγμασι τοσαυτάκις μικρὰ καὶ πάλιν μεγάλη καὶ ταπεινὴ μὲν ἐκ λαμπρᾶς, ἰσχυρὰ δὲ αὖθις ἐκ φαύλης γενέσθαι. διὸ καί φασιν αὐτὸν ἐν ταῖς χείροσι μεταβολαῖς πρὸς τὴν τύχην ἀναφθέγγεσθαι τὸ Αἰσχύλειον· σύ τοί με φυσᾷς, σύ με καταίθειν μοι δοκεῖς.
35.3O sırada da, işleri egemenlik ve güç bakımından böylesine yolunda giderken, önce Lysimakhos'un Asya'daki şehirlerini aldığı, sonra Ptolemaios'un Salamis dışında bütün Kıbrıs'ı ele geçirdiği, Salamis'te de çocuklarını ve annesini kuşatma altına aldığı haberi geldi.
καὶ γὰρ τότε τῶν πραγμάτων οὕτως εὐπόρων αὐτῷ πρὸς ἀρχὴν καὶ δύναμιν ἐπιδιδόντων ἀγγέλλεται Λυσίμαχος μὲν πρῶτος ἀφῃρημένος αὐτοῦ τὰς ἐν Ἀσίᾳ πόλεις, Κύπρον δὲ Πτολεμαῖος ᾑρηκὼς ἄνευ μιᾶς πόλεως Σαλαμῖνος, ἐν δὲ Σαλαμῖνι πολιορκῶν τοὺς παῖδας αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα κατειλημμένους.
35.4Ne var ki talih, Arkhilokhos'un şiirindeki kadın gibi, "bir elinde su taşırken hileyle, öbüründe ateş", böylesi ürkütücü haberlerle onu Sparta'dan uzaklaştırdıktan sonra, hemen yeni ve büyük işlere ilişkin başka umutlar getirdi. Bunun sebebi şuydu.
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἡ τύχη, καθάπερ ἡ παρʼ Ἀρχιλόχῳ γυνὴ τῇ μὲν ὕδωρ ἐφόρει δολοφρονέουσα χειρί, τῇ δʼ ἑτέρῃ πῦρ, δεινοῖς αὐτὸν οὕτω καὶ φοβεροῖς ἀγγέλμασιν ἀποστήσασα τῆς Λακεδαίμονος, εὐθὺς ἑτέρας πραγμάτων καινῶν καὶ μεγάλων ἐπήνεγκεν ἐλπίδας ἐκ τοιαύτης αἰτίας.
36.136. Bölüm
Kassandros ölünce en büyük oğlu Philippos kısa bir süre Makedonya kralı olduktan sonra öldü, kalan iki oğul birbirine düştü. Bunlardan Antipatros annesi Thessalonike'yi öldürünce, öbürü olan Aleksandros, Epeiros'tan Pyrrhos'u, Peloponnesos'tan da Demetrios'u yardıma çağırdı.
ἐπεὶ Κασάνδρου τελευτήσαντος ὁ πρεσβύτατος αὐτοῦ τῶν παίδων Φίλιππος οὐ πολὺν χρόνον βασιλεύσας Μακεδόνων ἀπέθανεν, οἱ λοιποὶ δύο πρὸς ἀλλήλους ἐστασίαζον, θατέρου δὲ αὐτῶν Ἀντιπάτρου τὴν μητέρα Θεσσαλονίκην φονεύσαντος, ἅτερος ἐκάλει βοηθοὺς ἐκ μὲν Ἠπείρου Πύρρον, ἐκ δὲ Πελοποννήσου Δημήτριον.
36.2Önce Pyrrhos geldi ve yardımın karşılığı olarak Makedonya'nın büyük bir parçasını kopardı; böylece Aleksandros'un korkunç bir komşusu oldu. Demetrios, mektubu alır almaz ordusuyla yola çıkınca genç adam itibarı ve şöhreti yüzünden ondan daha da korktu ve onu Dion yakınlarında karşıladı. Selam verip iltifat ediyor, ama işlerin artık onun varlığına ihtiyacı olmadığını söylüyordu.
ἔφθασε δὲ Πύρρος ἐλθών, καὶ πολὺ μέρος Μακεδονίας ἀποτεμόμενος τῆς βοηθείας μισθὸν φοβερὸς μὲν ἦν ἤδη παροικῶν Ἀλεξάνδρῳ· Δημητρίου δέ, ὡς ἐδέξατο τὰ γράμματα, μετὰ τῆς δυνάμεως προσιόντος, ἔτι μᾶλλον ὁ νεανίας τοῦτον φοβηθεὶς διὰ τὸ ἀξίωμα καὶ τὴν δόξαν ἀπήντησεν αὐτῷ περὶ Δῖον, ἀσπαζόμενος μὲν καὶ φιλοφρονούμενος, οὐδὲν δὲ φάσκων ἔτι τῆς ἐκείνου δεῖσθαι τὰ πράγματα παρουσίας.
36.3Bundan birbirlerine karşı kuşkular doğdu. Demetrios gencin davetiyle yemeğe giderken biri ona bir tuzak olduğunu, içki sırasında onu öldüreceklerini haber verdi. Hiç telaşlanmadı, yalnız yürüyüşünü biraz yavaşlattı. Komutanlara orduyu silah başında tutmalarını, yanındaki bütün maiyetine ve uşaklarına da (bunlar Aleksandros'unkilerden çok daha fazlaydı) onunla birlikte erkekler salonuna girip kalkıncaya kadar orada kalmalarını emretti.
ἦσαν οὖν ἐκ τούτων ὑποψίαι πρὸς ἀλλήλους αὐτοῖς, καὶ βαδίζοντι Δημητρίῳ πρὸς δεῖπνον ὑπὸ τοῦ νεανίσκου παρακεκλημένῳ μηνύει τις ἐπιβουλήν, ὡς ἐν αὐτῷ τῷ πότῳ μελλόντων αὐτὸν ἀνελεῖν. ὁ δὲ μηδὲν διαταραχθείς, ἀλλὰ μικρὸν ὑφεὶς τῆς πορείας, ἐκέλευσε τοὺς μὲν ἡγεμόνας ἐν τοῖς ὅπλοις τὴν στρατιὰν ἔχειν, ἀκολούθους δὲ καὶ παῖδας, ὅσοι περὶ αὐτὸν ἦσαν (ἦσαν δὲ πολὺ πλείους τῶν Ἀλεξάνδρου), συνεισελθεῖν εἰς τὸν ἀνδρῶνα καὶ παραμένειν ἄχρι ἂν ἐξαναστῇ.
36.4Aleksandros'un adamları korkup harekete geçmeye cesaret edemediler. Demetrios da bedeninin içkiye uygun olmadığını bahane ederek çabucak ayrıldı. Ertesi gün yola çıkmaya hazırlandı; yeni işler çıktığını söylüyor, Aleksandros'tan erken ayrılışını bağışlamasını rica ediyor, boş kaldığında onunla daha çok vakit geçireceğini söylüyordu. Aleksandros, onun düşmanlıktan değil de kendi isteğiyle ülkeden ayrıldığına sevindi ve onu Teselya'ya kadar uğurladı.
τοῦτο δείσαντες οἱ περὶ τὸν Ἀλέξανδρον οὐκ ἐτόλμησαν ἐπιχειρῆσαι. καὶ ὁ μὲν Δημήτριος οὐκ ἔχειν αὐτῷ τὸ σῶμα ποτικῶς σκηψάμενος διὰ ταχέων ἀπῆλθε· τῇ δὲ ὑστεραίᾳ περὶ ἀναζυγὴν εἶχε, πράγματα ϝεώτερα προσπεπτωκέναι φάμενος αὐτῷ, καὶ παρῃτεῖτο συγγνώμην ἔχειν τὸν Ἀλέξανδρον, εἰ τάχιον ἀπαίρει· συνέσεσθαι γὰρ αὐτῷ μᾶλλον ἄλλοτε σχολάζων. ἔχαιρεν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος, ὡς οὐ πρὸς ἔχθραν, ἀλλʼ ἑκουσίως ἐκ τῆς χώρας ἀπαίροντος αὐτοῦ, καὶ προέπεμπεν ἄχρι Θετταλίας.
36.5Larisa'ya vardıklarında yine karşılıklı ziyafet çağrılarıyla birbirlerine tuzak kurdular. İşte Aleksandros'u Demetrios'un eline düşüren bu oldu. Çünkü önlem almaktan çekiniyordu, o zaman öbürü de önlem almayı öğrenecek diye; böylece, tam Demetrios'a kaçamayacağı bir tuzak kurmak üzereyken, kurduğu tuzağa önce kendisi düştü. Yemeğe çağrılıp Demetrios'un yanına geldi. Demetrios yemeğin ortasında kalkınca Aleksandros korkup o da kalktı ve peşinden kapıya kadar gitti.
ἐπεὶ δὲ εἰς Λάρισσαν ἧκον, αὖθις ἀλλήλοις ἐπήγγελλον ἑστιάσεις ἀντεπιβουλεύοντες· ὃ δὴ μάλιστα τὸν Ἀλέξανδρον ὑποχείριον ἐποίησε τῷ Δημητρίῳ. φυλάττεσθαι γὰρ ὀκνῶν, ὡς μὴ κἀκεῖνον ἀντιφυλάττεσθαι διδάξῃ, παθὼν ἔφθασε (δρᾶν μέλλοντος αὐτοῦ μὴ διαφυγεῖν ἐκεῖνον) ὃ ἐμηχανᾶτο. κληθεὶς γὰρ ἐπὶ δεῖπνον ἦλθε πρὸς τὸν Δημήτριον. ὡς δὲ ἐκεῖνος ἐξανέστη μεταξὺ δειπνῶν, φοβηθεὶς ὁ Ἀλέξανδρος συνεξανέστη καὶ κατὰ πόδας αὐτῷ πρὸς τὰς θύρας συνηκολούθει.
36.6Demetrios kapıda muhafızlarının yanına gelince yalnız, "Beni izleyeni kes," dedi ve kendisi çıkıp gitti. Aleksandros ile yardımına koşan dostları muhafızlarca doğrandı. Bunlardan birinin boğazlanırken, Demetrios'un onlardan bir gün önce davrandığını söylediği anlatılır.
γενόμενος οὖν ὁ Δημήτριος πρὸς ταῖς θύραις κατὰ τοὺς ἑαυτοῦ δορυφόρους καὶ τοῦτο μόνον εἰπών, κόπτε τὸν ἑπόμενον, αὐτὸς μὲν ὑπεξῆλθεν, ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ὑπʼ ἐκείνων κατεκόπη καὶ τῶν φίλων οἱ προσβοηθοῦντες, ὧν ἕνα λέγουσι σφαττόμενον εἰπεῖν ὡς ἡμέρᾳ μιᾷ φθάσειεν αὐτοὺς ὁ Δημήτριος.
37.137. Bölüm
O gece elbette bir kargaşa içinde geçti. Sabah Makedonyalılar telaş içinde Demetrios'un gücünden korkuyordu; ama kimse üzerlerine korkutucu biçimde gelmedi. Demetrios da onlarla görüşüp yaptıklarını açıklamak istediğini bildirince cesaret buldular ve onu dostça karşılamaya karar verdiler.
ἡ μὲν οὖν νὺξ οἷον εἰκὸς θόρυβον ἔσχεν. ἅμα δὲ ἡμέρᾳ ταραττομένοις τοῖς Μακεδόσι καὶ φοβουμένοις τὴν τοῦ Δημητρίου δύναμιν, ὡς ἐπῄει μὲν οὐδεὶς φοβερός, ὁ δὲ Δημήτριος ἔπεμπε βουλόμενος ἐντυχεῖν καὶ περὶ τῶν πεπραγμένων ἀπολογήσασθαι, θαρρεῖν παρέστη καὶ δέχεσθαι φιλανθ ρώπως αὐτόν.
37.2Geldiğinde uzun söze gerek kalmadı. Annesinin katili olan Antipatros'tan nefret ettikleri ve daha iyisini bulamadıkları için onu Makedonya kralı ilan ettiler ve hemen alıp Makedonya'ya götürdüler. Yurttaki Makedonyalılar da bu değişikliğe karşı değildi; çünkü Kassandros'un ölü İskender'e karşı yaptığı kanunsuzlukları hiç unutmamışlar, ondan nefret ediyorlardı.
ὡς δὲ ἦλθεν, οὐ μακρῶν ἐδέησεν αὐτῷ λόγων, ἀλλὰ τῷ μισεῖν μὲν τὸν Ἀντίπατρον, φονέα μητρὸς ὄντα, βελτίονος δὲ ἀπορεῖν, ἐκεῖνον ἀνηγόρευσαν βασιλέα Μακεδόνων, καὶ παραλαβόντες εὐθὺς κατῆγον εἰς Μακεδονίαν. ἦν δὲ καὶ τοῖς οἴκοι Μακεδόσιν οὐκ ἀκούσιος ἡ μεταβολή, μεμνημένοις ἀεὶ καὶ μισοῦσιν ἃ Κάσανδρος εἰς Ἀλέξανδρον τεθνηκότα παρηνόμησεν.
37.3Yaşlı Antipatros'un ılımlılığına dair hâlâ bir anı kaldıysa, onun meyvesini de Phila'yla evli olan ve ondan olan oğlunu, artık delikanlı olup babasıyla birlikte sefere çıkan oğlunu, egemenliğin halefi olarak gören Demetrios topladı.
εἰ δέ τις ἔτι μνήμη τῆς Ἀντιπάτρου τοῦ παλαιοῦ μετριότητος ὑπελείπετο, καὶ ταύτην Δημήτριος ἐκαρποῦτο Φίλᾳ συνοικῶν καὶ τὸν ἐξ ἐκείνης υἱὸν ἔχων διάδοχον τῆς ἀρχῆς, ἤδη τότε μειράκιον ὄντα καὶ τῷ πατρὶ συστρατευόμενον.
38.138. Bölüm
Böylesine parlak bir talih yaşarken, çocukları ile annesinin Ptolemaios tarafından armağanlar ve onurlarla serbest bırakıldığını öğrendi. Seleukos'la evlenmiş olan kızının da Seleukos'un oğlu Antiokhos ile evli olduğunu ve yukarı ülkelerdeki barbarların kraliçesi ilan edildiğini duydu.
οὕτω δὲ λαμπρᾷ κεχρημένος εὐτυχίᾳ πυνθάνεται μὲν περὶ τῶν τέκνων καὶ τῆς μητρὸς ὡς μεθεῖνται, δῶρα καὶ τιμὰς Πτολεμαίου προσθέντος αὐτοῖς, πυνθάνεται δὲ περὶ τῆς Σελεύκῳ γαμηθείσης θυγατρὸς ὡς Ἀντιόχῳ τῷ Σελεύκου συνοικεῖ καὶ βασίλισσα τῶν ἄνω βαρβάρων ἀνηγόρευται.
38.2Anlatıldığına göre olay şöyle olmuştu: Antiokhos, Seleukos'tan bir çocuğu da olan genç Stratonike'ye âşık olmuş, perişan olmuş, bu duyguyla savaşmak için çok çaba göstermişti. Sonunda korkunç bir arzu duyduğuna, derdinin çaresiz olduğuna, aklının yenildiğine hükmedip hayattan kurtulmanın yolunu aradı; bir hastalık bahanesiyle bakımını ihmal edip yemek yemeyerek bedenini yavaş yavaş tüketti.
συνέβη γάρ, ὡς ἔοικε, τὸν Ἀντίοχον ἐρασθέντα τῆς Στρατονίκης νέας οὔσης, ἤδη δὲ παιδίον ἐχούσης ἐκ τοῦ Σελεύκου, διακεῖσθαι κακῶς καὶ πολλὰ ποιεῖν τῷ πάθει διαμαχόμενον, τέλος δʼ ἑαυτοῦ καταγνόντα δεινῶν μὲν ἐπιθυμεῖν, ἀνήκεστα δὲ νοσεῖν, κεκρατῆσθαι δὲ τῷ λογισμῷ, τρόπον ἀπαλλαγῆς τοῦ βίου ζητεῖν καὶ παραλύειν ἀτρέμα καὶ θεραπείας ἀμελείᾳ καὶ τροφῆς ἀποχῇ τὸ σῶμα, νοσεῖν τινα νόσον σκηπτόμενον.
38.3Hekim Erasistratos onun âşık olduğunu kolayca fark etti, ama kime âşık olduğunu kestirmek güçtü. Bunu bulmak için bütün gün odada kalıyor, yaşı uygun genç erkeklerden ya da kadınlardan biri girdiğinde Antiokhos'un yüzünü dikkatle izliyor, psykhēnin değişimlerine en çok eşlik eden beden bölümlerini ve hareketlerini gözlüyordu.
Ἐρασίστρατον δὲ τὸν ἰατρὸν αἰσθέσθαι μὲν οὐ χαλεπῶς ἐρῶντος αὐτοῦ, τὸ δὲ οὗτινος ἐρᾷ δυστόπαστον ὂν ἐξανευρεῖν βουλόμενον ἀεὶ μὲν ἐν τῷ δωματίῳ διημερεύειν, εἰ δέ τις εἰσίοι τῶν ἐν ὥρᾳ μειρακίων ἢ γυναικῶν, ἐγκαθορᾶν τε τῷ προσώπῳ τοῦ Ἀντιόχου καὶ τὰ συμπάσχειν μάλιστα τῇ ψυχῇ τρεπομένῃ πεφυκότα μέρη καὶ κινήματα τοῦ σώματος ἐπισκοπεῖν.
38.4Başkaları girdiğinde bir değişiklik olmuyordu. Ama Stratonike, ister tek başına ister Seleukos'la sık sık uğradığında, Sappho'nun anlattığı belirtilerin hepsi görülüyordu: Sesi kesiliyor, yüzü ateş gibi kızarıyor, gözleri kararıyor, soğuk terler döküyor, nabzı bozulup telaşlanıyor, sonunda psykhēsi bütünüyle yenilip çaresizlik, şaşkınlık ve solgunluk başlıyordu.
ὡς οὖν τῶν μὲν ἄλλων εἰσιόντων ὁμοίως εἶχε, τῆς δὲ Στρατονίκης καὶ καθʼ ἑαυτὴν καὶ μετὰ τοῦ Σελεύκου φοιτώσης πολλάκις ἐγίνετο τὰ τῆς Σαπφοῦς ἐκεῖνα περὶ αὐτὸν πάντα, φωνῆς ἐπίσχεσις, ἐρύθημα πυρῶδες, ὄψεων ὑπολείψεις, ἱδρῶτες ὀξεῖς, ἀταξία καὶ θόρυβος ἐν τοῖς σφυγμοῖς, τέλος δὲ τῆς ψυχῆς κατὰ κράτος ἡττημένης ἀπορία καὶ θάμβος καὶ ὠχρίασις,
38.5Erasistratos buna bir de şu makul düşünceyi ekledi: Bir kralın oğlu, başka bir kadına âşık olsaydı ölünceye dek susmaya katlanmazdı. Bunu söyleyip açıklamak güç olsa da, Seleukos'un oğluna duyduğu sevgiye güvenerek bir gün göze aldı: Gencin derdinin aşk olduğunu, ama imkânsız ve çaresiz bir aşk olduğunu söyledi.
ἐπὶ τούτοις προσλογιζόμενον τὸν Ἐρασίστρατον κατὰ τὸ εἰκὸς ὡς οὐκ ἂν ἑτέρας ἐρῶν βασιλέως υἱὸς ἐνεκαρτέρει τῷ σιωπᾶν μέχρι θανάτου, χαλεπὸν μὲν ἡγεῖσθαι τὸ φράσαι ταῦτα καὶ κατειπεῖν, οὐ μὴν ἀλλὰ πιστεύοντα τῇ πρὸς τὸν υἱὸν εὐνοίᾳ τοῦ Σελεύκου παρακινδυνεῦσαί ποτε, καὶ εἰπεῖν ὡς ἔρως μὲν εἴη τοῦ νεανίσκου τὸ πάθος, ἔρως δὲ ἀδύνατος καὶ ἀνίατος.
38.6Seleukos çok şaşırıp neden çaresiz olduğunu sorunca, Erasistratos, "Çünkü vallahi," dedi, "karıma âşık." Seleukos, "Peki, Erasistratos," dedi, "oğlumun dostu olarak onun bu evliliği kabul etmez miydin? Hem de yalnız buna bağlı olduğumuzu görüyorken?" "Sen de bir baba olarak," dedi hekim, "Antiokhos, Stratonike'yi arzulasaydı bunu yapmazdın."
ἐκπλαγέντος δὲ ἐκείνου καὶ πυθομένου πῶς ἀνίατος, ὅτι νὴ Δία, φάναι τὸν Ἐρασίστρατον, ἐρᾷ τῆς ἐμῆς γυναικός. εἶτα οὐκ ἄν, εἰπεῖν τὸν Σέλευκον, ἐπιδοίης, Ἐρασίστρατε, τῷ ἐμῷ παιδὶ φίλος ὢν τὸν γάμον, καὶ ταῦτα ὁρῶν ἡμᾶς ἐπὶ τούτῳ μόνῳ σαλεύοντας; οὐδὲ γὰρ ἂν σύ, φάναι, τοῦτο πατὴρ ὢν ἐποίησας, εἰ Στρατονίκης Ἀντίοχος ἐπεθύμησε.
38.7Seleukos, "Dostum," dedi, "keşke tanrılardan ya da insanlardan biri bu derdi bir an önce o yana çevirse! Antiokhos'u yaşatmak için krallığımı bile bırakmak benim için güzel olurdu." Seleukos bunları büyük bir heyecanla ve gözyaşları dökerek söylerken Erasistratos elini tutup, Erasistratos'a ihtiyacı olmadığını, hem baba hem koca hem de kral olarak evinin en iyi hekiminin kendisi olduğunu söyledi.
καὶ τὸν Σέλευκον εἴθε γάρ, ἑταῖρε, εἰπεῖν, ταχὺ μεταστρέψαι τις ἐπὶ ταῦτα καὶ μεταβάλοι θεῶν ἢ ἀνθρώπων τὸ πάθος· ὡς ἐμοὶ καὶ τὴν βασιλείαν ἀφεῖναι καλὸν Ἀντιόχου περιεχομένῳ. ταῦτα ἐμπαθῶς σφόδρα τοῦ Σελεύκου μετὰ πολλῶν δακρύων λέγοντος, ἐμβαλόντα τὴν δεξιὰν αὐτῷ τὸν Ἐρασίστρατον εἰπεῖν ὡς οὐδὲν Ἐρασιστράτου δέοιτο· καὶ γὰρ πατὴρ καὶ ἀνὴρ ὢν καὶ βασιλεὺς αὐτὸς ἅμα καὶ ἰατρὸς εἴη τῆς οἰκίας ἄριστος.
38.8Bundan sonra Seleukos bütün halkı toplantıya çağırıp Antiokhos'u bütün yukarı ülkelerin kralı, Stratonike'yi de kraliçesi olarak birlikte yaşamak üzere atamak istediğini ve buna karar verdiğini söyledi. Her şeye itaate alışkın olan oğlunun bu evliliğe itiraz etmeyeceğini düşünüyordu.
ἐκ τούτου τὸν Σέλευκον ἐκκλησίαν ἀθροίσαντα πάνδημον εἰπεῖν ὅτι βούλεται καὶ διέγνωκε τῶν ἄνω πάντων τόπων Ἀντίοχον ἀποδεῖξαι βασιλέα καὶ Στρατονίκην βασιλίδα, ἀλλήλοις συνοικοῦντας· οἴεσθαι δὲ τὸν μὲν υἱὸν εἰθισμένον ἅπαντα πείθεσθαι καὶ κατήκοον ὄντα μηθὲν ἀντερεῖν αὐτῷ πρὸς τὸν γάμον·
38.9Kadın âdetlere aykırı olduğu için huysuzlanırsa, dostlarını ona, kralın kararlarını güzel, adil ve yararlı saymak gerektiğini öğretip ikna etmeye çağırıyordu. Antiokhos ile Stratonike'nin evliliğinin böyle bir bahaneyle gerçekleştiği anlatılır.
εἰ δʼ ἡ γυνὴ τῷ μὴ νενομισμένῳ δυσκολαίνοι, παρακαλεῖν τοὺς φίλους ὅπως διδάσκωσιν αὐτὴν καὶ πείθωσι καλὰ καὶ δίκαια τὰ δοκοῦντα βασιλεῖ μετὰ τοῦ συμφέροντος ἡγεῖσθαι. τὸν μὲν οὖν Ἀντιόχου καὶ Στρατονίκης γάμον ἐκ τοιαύτης γενέσθαι προφάσεως λέγουσι.
39.139. Bölüm
Demetrios, Makedonya'nın ardından Teselya'yı da eline geçirdi. Peloponnesos'un büyük bölümüne ve İsthmos dışında Megara ile Atina'ya sahipken Boiotialıların üzerine yürüdü. Önce dostluk konusunda ılımlı anlaşmalar yapıldı. Sonra Spartalı Kleonymos ordusuyla Thebai'ye gelince Boiotialılar cesaretlendi; o sırada şöhret ve güç bakımından önde gelen Thespiaili Pisis de onları kışkırtınca isyan ettiler.
Δημήτριος δὲ μετὰ Μακεδονίαν καὶ Θετταλίαν ἦν παρειληφώς. ἔχων δὲ καὶ Πελοποννήσου τὰ πλεῖστα καὶ τῶν ἐκτὸς Ἰσθμοῦ Μέγαρα καὶ Ἀθήνας ἐπὶ Βοιωτοὺς ἐστράτευσε. καὶ πρῶτον μὲν ἐγένοντο συμβάσεις μέτριαι περὶ φιλίας πρὸς αὐτόν· ἔπειτα Κλεωνύμου τοῦ Σπαρτιάτου παραβαλόντος εἰς Θήβας μετὰ στρατιᾶς, ἐπαρθέντες οἱ Βοιωτοί, καὶ Πίσιδος ἅμα τοῦ Θεσπιέως, ὃς ἐπρώτευε δόξῃ καὶ δυνάμει τότε, συμπαρορμῶντος αὐτούς, ἀπέστησαν.
39.2Demetrios kuşatma makinelerini Thebai'ye yaklaştırıp şehri kuşatınca Kleonymos korkup sıvıştı, dehşete düşen Boiotialılar da teslim oldu. Demetrios şehirlere garnizon yerleştirdi, onlardan çok para aldı ve tarihçi Hieronymos'u onların başına yönetici ve vali olarak bıraktı. Ama yumuşak davranmış sayıldı, özellikle Pisis yüzünden: Onu yakalayıp hiçbir kötülük yapmamış, üstelik selamlayıp iltifat ederek Thespiai'ye polemarkhos atamıştı.
ὡς δὲ ταῖς Θήβαις ἐπαγαγὼν τὰς μηχανὰς ὁ Δημήτριος ἐπολιόρκει καὶ φοβηθεὶς ὑπεξῆλθεν ὁ Κλεώνυμος, καταπλαγέντες οἱ Βοιωτοὶ παρέδωκαν ἑαυτούς. ὁ δὲ ταῖς πόλεσιν ἐμβαλὼν φρουρὰν καὶ πραξάμενος πολλὰ χρήματα, καὶ καταλιπὼν αὐτοῖς ἐπιμελητὴν καὶ ἁρμοστὴν Ἱερώνυμον τὸν ἱστορικόν, ἔδοξεν ἠπίως κεχρῆσθαι, καὶ μάλιστα διὰ Πίσιν. ἑλὼν γὰρ αὐτὸν οὐδὲν κακὸν ἐποίησεν, ἀλλὰ καὶ προσαγορεύσας καὶ φιλοφρονηθεὶς πολέμαρχον ἐν Θεσπιαῖς ἀπέδειξεν.
39.3Az sonra Lysimakhos, Dromikhaites tarafından esir alındı. Demetrios bunun üzerine savunmasız kaldığını düşündüğü Trakya'ya hızla atıldı. Bunun üzerine Boiotialılar yeniden isyan etti, aynı anda Lysimakhos'un serbest bırakıldığı haberi geldi. Demetrios öfkeyle hızla dönünce, Boiotialıların oğlu Antigonos'a savaşta yenildiğini gördü ve Thebai'yi yeniden kuşattı.
οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον ἁλίσκεται Λυσίμαχος ὑπὸ Δρομιχαίτοῦ· καὶ πρὸς τοῦτο Δημητρίου κατὰ τάχος ἐξορμήσαντος ἐπὶ Θρᾴκην, ὥσπερ ἔρημα καταληψομένου, πάλιν ἀπέστησαν οἱ Βοιωτοί, καὶ Λυσίμαχος ἅμα διειμένος ἀπηγγέλλετο. ταχέως οὖν καὶ πρὸς ὀργὴν ἀναστρέψας ὁ Δημήτριος εὗρεν ἡττημένους ὑπὸ τοῦ παιδὸς Ἀντιγόνου μάχῃ τοὺς Βοιωτούς, καὶ τὰς Θήβας αὖθις ἐπολιόρκει.
40.140. Bölüm
Pyrrhos Teselya'yı yağmalayıp Thermopylai'ye kadar görününce, kuşatmayı Antigonos'a bırakıp kendisi onun üzerine yürüdü. Pyrrhos hızla kaçtı; Teselya'ya on bin hoplit ve bin süvari yerleştirdikten sonra yeniden Thebai'nin üzerine yüklendi. Helepolis denen kuleyi yaklaştırdı; ağırlığı ve büyüklüğü yüzünden büyük zahmetle ve yavaş yavaş kaldıraçlarla ilerletiliyor, iki ayda ancak iki stadion yol alıyordu.
Πύρρου δὲ Θεσσαλίαν κατατρέχοντος καὶ μέχρι Θερμοπυλῶν παραφανέντος, Ἀντίγονον ἐπὶ τῆς πολιορκίας ἀπολιπὼν αὐτὸς ὥρμησεν ἐπʼ ἐκεῖνον. ὀξέως δὲ φυγόντος, ἐν Θεσσαλίᾳ καταστήσας μυρίους ὁπλίτας καὶ χιλίους ἱππεῖς, αὖθις ἐνέκειτο ταῖς Θήβαις καὶ προσῆγε τὴν λεγομένην ἑλέπολιν, πολυπόνως καὶ κατὰ μικρὸν ὑπὸ βρίθους καὶ μεγέθους μοχλευομένην, ὡς μόλις ἐν δυσὶ μησὶ δύο σταδίους προελθεῖν.
40.2Boiotialılar güçlü bir direniş gösteriyordu; Demetrios ise askerlerini çoğu kez gereksinimden çok inatla savaşmaya ve tehlikeye atılmaya zorluyordu. Antigonos, azımsanmayacak sayıda askerin düştüğünü görüp üzülerek, "Baba," dedi, "bu adamların boş yere harcanmasına neden göz yumuyoruz?" Demetrios sinirlenip, "Sen neye bozuluyorsun?" dedi. "Ölenlere tayın mı borçlusun?"
τῶν δὲ Βοιωτῶν ἐρρωμένως ἀμυνομένων καὶ τοῦ Δημητρίου πολλάκις φιλονεικίας ἕνεκα μᾶλλον ἢ χρείας μάχεσθαι καὶ κινδυνεύειν τοὺς στρατιώτας ἀναγκάζοντος, ὁρῶν ὁ Ἀντίγονος πίπτοντας οὐκ ὀλίγους καὶ περιπαθῶν, τί, ὦ πάτερ, ἔφη, παραναλισκομένους οὐκ ἀναγκαίως τούτους περιορῶμεν; ὁ δὲ παροξυνθείς, σὺ δέ, ἔφη, τί δυσχεραίνεις; ἢ διάμετρον ὀφείλεις τοῖς ἀποθνήσκουσιν;
40.3Yine de başkalarını esirgemeyen biri olarak görünmek istemediğinden, çarpışanlarla birlikte tehlikeye atılırken boynundan bir mancınık okuyla yaralandı. Durumu ağırdı, ama vazgeçmedi ve Thebai'yi yeniden aldı. Şehre girdiğinde en korkunç şeylere uğrayacaklarını düşündürerek onları gerginlik ve korku içinde bıraktı; ama on üç kişiyi öldürüp birkaçını sürdükten sonra öbürlerini bağışladı.
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ βουλόμενός γε μὴ δοκεῖν ἑτέρων ἀφειδεῖν μόνον, ἀλλὰ καὶ συγκινδυνεύειν τοῖς μαχομένοις, διελαύνεται τὸν τράχηλον ὀξυβελεῖ. καὶ δεινῶς μὲν ἔσχεν, οὐ μὴν ἀνῆκεν, ἀλλὰ εἷλε τὰς Θήβας πάλιν. καὶ παρελθὼν ἀνάτασιν μὲν καὶ φόβον ὡς τὰ δεινότατα πεισομένοις παρέσχεν, ἀνελὼν δὲ τρισκαίδεκα καὶ μεταστήσας τινας ἀφῆκε τοὺς ἄλλους.
40.4Thebai, yeniden kurulalı daha on yıl olmamışken bu süre içinde iki kez alınmış oldu. Pythia oyunları gelince Demetrios kendine çok alışılmadık bir hak tanıdı. Aitolialılar Delphoi çevresindeki geçitleri tuttuğu için yarışmaları ve bayramı kendisi Atina'da düzenledi; bu tanrının en çok burada onurlandırılmasının yerinde olduğunu, zira onun atalarının tanrısı ve soylarının kurucusu olduğunu söylüyordu.
ταῖς μὲν οὖν Θήβαις οὔπω δέκατον οἰκουμέναις ἔτος ἁλῶναι δὶς ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ συνέπεσε. τῶν δὲ Πυθίων καθηκόντων πρᾶγμα καινότατον ἐπέτρεψεν αὑτῷ ποιεῖν ὁ Δημήτριος. ἐπεὶ γὰρ Αἰτωλοὶ τὰ περὶ Δελφοὺς στενὰ κατεῖχον, ἐν Ἀθήναις αὐτὸς ἦγε τὸν ἀγῶνα καὶ τὴν πανήγυριν, ὡς δὴ προσῆκον αὐτόθι μάλιστα τιμᾶσθαι τὸν θεόν, ὃς καὶ πατρῷός ἐστι καὶ λέγεται τοῦ γένους ἀρχηγός.
41.141. Bölüm
Oradan Makedonya'ya döndü. Tabiatı gereği kendisi rahat duramıyordu; askerlerin de seferde ona daha çok bağlandığını, evde ise huzursuz ve işgüzar olduklarını görüyordu. Bu yüzden Aitolialıların üzerine yürüdü. Ülkeyi yağmaladı, orada Pantaukhos'u azımsanmayacak bir kuvvetle bıraktı ve kendisi Pyrrhos'un üzerine yürüdü; Pyrrhos da onun üzerine yürüyordu.
ἐντεῦθεν ἐπανελθὼν εἰς Μακεδονίαν καὶ μήτε αὐτὸς ἄγειν ἡσυχίαν πεφυκὼς τούς τε ἄλλους ὁρῶν ἐν ταῖς στρατείαις μᾶλλον αὐτῷ προσέχοντας, οἴκοι δὲ ταραχώδεις καὶ πολυπράγμονας ὄντας, ἐστράτευσεν ἐπʼ Αἰτωλούς· καὶ τὴν χώραν κακώσας καὶ Πάνταυχον ἐν αὐτῇ μέρος ἔχοντα τῆς δυνάμεως οὐκ ὀλίγον ἀπολιπὼν ἐπὶ Πύρρον αὐτὸς ἐχώρει καὶ Πύρρος ἐπʼ ἐκεῖνον·
41.2Birbirlerini ıskaladılar: Demetrios Epeiros'u yağmaladı; Pyrrhos ise Pantaukhos'a rastlayıp savaşa tutuştu. Onunla göğüs göğüse gelip karşılıklı yaralar alıp verdikten sonra onu bozguna uğrattı, askerlerinin birçoğunu öldürdü, beş binini de canlı olarak ele geçirdi.
ἀλλήλων δὲ διαμαρτόντες, ὁ μὲν ἐπόρθει τὴν Ἤπειρον, ὁ δὲ Πανταύχῳ περιπεσὼν καὶ μάχην συνάψας αὐτὸν μὲν ἄχρι τοῦ δοῦναι καὶ λαβεῖν πληγὴν ἐν χερσὶ γενόμενον ἐτρέψατο, τῶν δὲ ἄλλων πολλοὺς μὲν ἀπέκτεινεν, ἐζώγρησε δὲ πεντακισχιλίους.
41.3Demetrios'u en çok yıpratan bu oldu. Çünkü Pyrrhos yaptıklarıyla nefret kazanmaktan çok, işlerin çoğunu kendi eliyle başarmasıyla hayranlık kazanmıştı. Bu savaş sayesinde Makedonyalılar arasında büyük ve parlak bir ün elde etti. Birçok Makedonyalı, kralların arasında yalnız onda İskender'in gözüpekliğinin bir yansıması görüldüğünü, öbürlerinin, özellikle Demetrios'un ise, sahnedeki gibi bu adamın vakarını ve gururunu oynadığını söylemeye başladı.
καὶ τοῦτο μάλιστα Δημήτριον ἐκάκωσεν· οὐ γὰρ οὕτω μισηθεὶς ὁ Πύρρος ἀφʼ ὧν ἔπραξεν ὡς θαυμασθεὶς διὰ τὸ πλεῖστα τῇ χειρὶ κατεργάσασθαι, μέγα τε καὶ λαμπρὸν ἔσχεν ἀπὸ τῆς μάχης ἐκείνης ὄνομα παρὰ τοῖς Μακεδόσι· καὶ πολλοῖς ἐπῄει λέγειν τῶν Μακεδόνων ὡς ἐν μόνῳ τούτῳ τῶν βασιλέων εἴδωλον ἐνορῷτο τῆς Ἀλεξάνδρου τόλμης, οἱ δὲ ἄλλοι, καὶ μάλιστα Δημήτριος, ὡς ἐπὶ σκηνῆς τὸ βάρος ὑποκρίνοιντο καὶ τὸν ὄγκον τοῦ ἀνδρός.
41.4Gerçekten de Demetrios'un çevresinde büyük bir tiyatro vardı. Yalnız iki sargılı kausia şapkalar ve altın işlemeli erguvanlar kuşanmakla kalmıyor, ayağına da saf erguvandan keçeleştirilmiş, altınla süslü çizmeler giyiyordu. Ona uzun süredir bir pelerin dokunuyordu; kozmosun ve gökte görünenlerin tasvirini taşıyan görkemli bir işti.
ἦν δὲ ὡς ἀληθῶς τραγῳδία μεγάλη περὶ τὸν Δημήτριον, οὐ μόνον ἀμπεχόμενον καὶ διαδούμενον περιττῶς καυσίαις διμίτροις καὶ χρυσοπαρύφοις ἁλουργίσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῖς ποσὶν ἐκ πορφύρας ἀκράτου συμπεπιλημένης χρυσοβαφεῖς πεποιημένον ἐμβάδας. ἦν δέ τις ὑφαινομένη χλανὶς αὐτῷ πολὺν χρόνον, ἔργον ὑπερήφανον, εἴκασμα τοῦ κόσμου καὶ τῶν κατʼ οὐρανὸν φαινομένων·
41.5Bu pelerin, işlerin değişmesi yüzünden yarım kaldı ve sonradan Makedonya'da pek çok kibirli kral çıkmasına rağmen hiç kimse onu giymeye cesaret edemedi.
ὃ κατελείφθη μὲν ἡμιτελὲς ἐν τῇ μεταβολῇ τῶν πραγμάτων, οὐδεὶς δὲ ἐτόλμησεν αὐτῇ χρήσασθαι, καίπερ οὐκ ὀλίγων ὕστερον ἐν Μακεδονίᾳ σοβαρῶν γενομένων βασιλέων.
42.142. Bölüm
İnsanlar bu görkeme alışık olmadıkları için yalnız bu sahnelerle değil, onun sefahati ve yaşayışıyla da sıkılıyorlardı; en çok da görüşülmesinin güçlüğünden ve yanına yaklaşılamamasından. Ya kimseye görüşme fırsatı vermiyor ya da görüşenlere karşı sert ve kaba davranıyordu. Yunanlılar arasında en çok önem verdiği Atinalıların elçilerini iki yıl beklettirdi; Sparta'dan tek bir elçi geldiğinde ise küçümsendiğini düşünerek öfkelendi.
οὐ μόνον δὲ τούτοις τοῖς θεάμασιν ἐλύπει τοὺς ἀνθρώπους ἀήθεις ὄντας, ἀλλὰ καὶ τρυφὴν καὶ δίαιταν ἐβαρύνοντο· καὶ μάλιστα δὴ τὸ δυσόμιλον αὐτοῦ καὶ δυσπρόσοδον. ἢ γὰρ οὐ παρεῖχε καιρὸν ἐντυχεῖν, ἢ χαλεπὸς ἦν καὶ τραχὺς ἐντυγχάνουσιν. Ἀθηναίων μὲν γάρ, περὶ οὓς ἐσπουδάκει μάλιστα τῶν Ἑλλήνων, ἔτη δύο πρεσβείαν κατέσχεν· ἐκ Λακεδαίμονος δὲ ἑνὸς πρεσβευτοῦ παραγενομένου καταφρονεῖσθαι δοκῶν ἠγανάκτησεν.
42.2Elçi ise zarif ve Lakon usulü bir cevap verdi. Demetrios, "Ne diyorsun? Spartalılar bir tek elçi mi gönderdi?" deyince, "Evet, kralım," dedi, "bir tek kişiye." Bir keresinde daha halka yakın bir tavırla ata binmiş, görüşmelere hoşnut görünmüştü. Birkaç kişi yazılı dilekçeler vermek için yanına koştu. Demetrios hepsini alıp pelerininde topladı; insanlar sevinip peşinden gitti. Ama Axios Köprüsü'ne gelince pelerinini açıp hepsini nehre attı.
ἀστείως μέντοι καὶ Λακωνικῶς ἐκεῖνος, εἰπόντος αὐτοῦ τί σὺ λέγεις; ἕνα Λακεδαιμόνιοι πρεσβευτὴν ἔπεμψαν; ναί, εἶπεν, ὦ βασιλεῦ, πρὸς ἕνα. δόξαντος δὲ αὐτοῦ ποτε δημοτικώτερον ἐξελαύνειν, καὶ πρὸς ἔντευξιν ἔχειν οὐκ ἀηδῶς, σννέδραμόν τινες ἐγγράφους ἀξιώσεις ἀναδιδόντες. δεξαμένου δὲ πάσας καὶ τῇ χλαμύδι συλλαβόντος ἥσθησαν οἱ ἄνθ ρωποι καὶ παρηκολούθουν· ὡς δὲ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ Ἀξιοῦ γέφυραν, ἀναπτύξας τὴν χλαμύδα πάσας εἰς τὸν ποταμὸν ἐξέρριψε.
42.3Bu, Makedonyalıları çok üzdü; kral tarafından yönetilmediklerini, hakarete uğradıklarını düşündüler. Philippos'u anıyorlar ya da anımsayanlardan dinliyorlardı: Bu konularda ölçülü ve halka açıktı. Yoldan geçerken yaşlı bir kadın ona takılıp durmuş, sürekli dinlenmeyi rica etmişti. Philippos vakti olmadığını söyleyince kadın bağırmıştı: "O zaman kral olma!"
καὶ τοῦτο δὴ δεινῶς ἠνίασε τοὺς Μακεδόνας ὑβρίζεσθαι δοκοῦντας, οὐ βασιλεύεσθαι, καὶ Φιλίππου μνημονεύοντας, ἢ τῶν μνημονευόντων ἀκούοντας, ὡς μέτριος ἦν περὶ ταῦτα καὶ κοινός. καί ποτε πρεσβυτέρου γυναίου κόπτοντος αὐτὸν ἐν παρόδῳ τινὶ καὶ δεομένου πολλάκις ἀκουσθῆναι, φήσας μὴ σχολάζειν, ἐγκραγόντος ἐκείνου καὶ μὴ βασίλευε εἰπόντος,
42.4Çok etkilenen Philippos bunu düşünerek saraya dönmüş, her şeyi bir kenara bırakıp, işe bu yaşlı kadından başlayarak günlerce görüşmek isteyenlerle ilgilenmişti.
δηχθεὶς σφόδρα καὶ πρὸς τούτῳ γενόμενος ἀνέστρεψεν εἰς τὴν οἰκίαν, καὶ πάντα ποιησάμενος ὕστερα, τοῖς ἐντυχεῖν βουλομένοις, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς πρεσβύτιδος ἐκείνης, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἐσχόλασεν.
42.5Bir krala adaletin işi kadar yakışan başka bir şey yoktur. Timotheos'un dediği gibi Ares tirandır, Pindaros'a göre ise kanun herkesin kralıdır. Homeros, kralların Zeus'tan helepolisleri ya da tunç gövdeli gemileri değil, adalet ilkelerini alıp koruduğunu söyler. Zeus'un sohbet arkadaşı ve öğrencisi diye, en savaşçı, en haksız ve en kanlı olanı değil, kralların en adil olanını anar.
οὐδὲν γὰρ οὕτως βασιλεῖ προσῆκον ὡς τὸ τῆς δίκης ἔργον. Ἄρης μὲν γὰρ τύραννος, ὥς φησι Τιμόθεος, νόμος δὲ πάντων βασιλεὺς κατὰ Πίνδαρόν ἐστι· καὶ τοὺς βασιλεῖς Ὅμηρός φησιν οὐχ ἑλεπόλεις οὐδὲ ναῦς χαλκήρεις, ἀλλὰ θέμιστας παρὰ τοῦ Διὸς λαμβάνοντας ῥύεσθαι καὶ φυλάσσειν, καὶ τοῦ Διὸς οὐ τὸν πολεμικώτατον οὐδὲ τὸν ἀδικώτατον καὶ φονικώτατον τῶν βασιλέων, ἀλλὰ τὸν δικαιότατον ὀαριστὴν καὶ μαθητὴν προσηγόρευκεν.
42.6Demetrios ise tanrıların kralına hiç benzemeyen bir unvan taşımaktan hoşlanıyordu. Zeus "Şehirlerin Koruyucusu" ve "Şehirlerin Hâmisi" diye anılırken, onun lakabı "Şehir Kuşatan" idi. İşte böylece çirkin olan, bilgisizliğe dayanan güç yüzünden güzelin yerine geçti ve haksızlığı şanla kaynaştırdı.
ἀλλὰ Δημήτριος ἔχαιρε τῷ βασιλεῖ τῶν θεῶν ἀνομοιοτάτην ἐπιγραφόμενος προσωνυμίαν· ὁ μὲν γὰρ Πολιεὺς καὶ Πολιοῦχος, ὁ δὲ Πολιορκητὴς ἐπίκλησιν ἔσχεν. οὕτως ἐπὶ τὴν τοῦ καλοῦ χώραν τὸ αἰσχρὸν ὑπὸ δυνάμεως ἀμαθοῦς ἐπελθὸν συνῳκείωσε τῇ δόξῃ τὴν ἀδικίαν.
43.143. Bölüm
Demetrios o sırada Pella'da çok tehlikeli bir hastalığa yakalandı ve neredeyse Makedonya'yı kaybediyordu. Pyrrhos hızla saldırıp Edessa'ya kadar geldi. Biraz iyileşir iyileşmez Pyrrhos'u kolayca sürdü ve onunla bir anlaşma yaptı; yolu üzerindeki bu adamla sürekli çarpışıp sınır kavgaları yaparak planladığı işlerden geri kalmak istemiyordu.
ὁ δʼ οὖν Δημήτριος ἐπισφαλέστατα νοσήσας ἐν Πέλλῃ μικροῦ τότε Μακεδονίαν ἀπέβαλε, καταδραμόντος ὀξέως Πύρρου καὶ μέχρις Ἐδέσσης προελθόντος. ἅμα δὲ τῷ κουφότερος γενέσθαι πάνυ ῥᾳδίως ἐξελάσας αὐτὸν ἐποιήσατό τινας ὁμολογίας, οὐ βουλόμενος ἐμποδὼν ὄντι συνεχῶς προσπταίων καὶ τοπομαχῶν ἧττον εἶναι πρὸς οἷς διενοεῖτο.
43.2Planladığı şey azımsanacak gibi değildi: Babasının bütün egemenlik alanını geri almak. Bu umuda ve girişime hazırlıkları da uygun düşüyordu: Yüz binden iki bin eksik bir piyade ordusu, ayrıca on iki binden az eksik süvari toplamıştı.
διενοεῖτο δὲ οὐθὲν ὀλίγον, ἀλλὰ πᾶσαν ἀναλαμβάνειν τὴν ὑπὸ τῷ πατρὶ γενομένην ἀρχήν. καὶ τῆς ἐλπίδος ταύτης καὶ τῆς ἐπιβολῆς οὐκ ἀπελείπετο τὰ τῆς παρασκευῆς, ἀλλὰ στρατιᾶς μὲν ἤδη συνετέτακτο πεζῆς μυριάδας δέκα δισχιλίων ἀνδρῶν ἀποδεούσας, καὶ χωρὶς ἱππέας ὀλίγῳ δισχιλίων καὶ μυρίων ἐλάττους.
43.3Aynı anda beş yüz gemilik bir donanmanın omurgasını kurdurdu; bir kısmını Peiraieus'ta, bir kısmını Korinthos'ta, bir kısmını Khalkis'te, bir kısmını Pella yakınlarında. Her yere bizzat gidip yapılması gerekenleri gösteriyor, işe katılıyordu. Herkes eserlerin sayısına olduğu kadar büyüklüğüne de şaşıyordu.
στόλον δὲ νεῶν ἅμα πεντακοσίων καταβαλλόμενος τὰς μὲν ἐν Πειραιεῖ τρόπεις ἔθετο, τὰς δὲ ἐν Κορίνθῳ, τὰς δὲ ἐν Χαλκίδι, τὰς δὲ περὶ Πέλλαν, αὐτὸς ἐπιὼν ἑκασταχόσε καὶ διδάσκων ἃ χρὴ καὶ συντεχνώμενος, ἐκπληττομένων ἁπάντων οὐ τὰ πλήθη μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἔργων.
43.4O zamana dek kimse on beş ya da on altı sıralı bir gemi görmemişti. Sonradan Ptolemaios Philopator kırk sıralı bir gemi yaptırdı: Uzunluğu iki yüz seksen arşın, kıç üstü süsüne kadar yüksekliği kırk sekiz arşındı; küreklilerin dışında dört yüz tayfa, dört bin kürekçi ve bunlardan ayrı olarak geçitlerde ve güvertede neredeyse üç bin hoplit alıyordu.
οὐδεὶς γὰρ εἶδεν ἀνθρώπων οὔτε πεντεκαιδεκήρη ναῦν πρότερον οὔτε ἑκκαιδεκήρη, ἀλλʼ ὕστερον τεσσαρακοντήρη Πτολεμαῖος ὁ Φιλοπάτωρ ἐναυπηγήσατο, μῆκος διακοσίων ὀγδοήκοντα πηχῶν, ὕψος δὲ ἕως ἀκροστολίου πεντήκοντα δυεῖν δεόντων, ναύταις δὲ χωρὶς ἐρετῶν ἐξηρτυμένην τετρακοσίοις, ἐρέταις δὲ τετρακισχιλίοις, χωρὶς δὲ τούτων ὁπλίτας δεχομένην ἐπί τε τῶν παρόδων καὶ τοῦ καταστρώματος ὀλίγῳ τρισχιλίων ἀποδέοντας.
43.5Ama o gemi yalnız seyirlikti; sabit binalardan pek farkı yoktu, gösteriş için ortaya çıkarılıyor, işe yaramıyor, güçlükle ve tehlikeli biçimde hareket ediyordu. Demetrios'un gemilerinin güzelliği ise savaştan uzak değildi; yapımlarının görkemi onları işe yaramaz kılmıyordu, hızları ve işlevleri büyüklüklerinden daha göz alıcıydı.
ἀλλὰ θέαν μόνην ἐκείνη παρέσχε· καὶ μικρὸν ὅσον διαφέρουσα τῶν μονίμων οἰκοδομημάτων, φανῆναι πρὸς ἐπίδειξιν, οὐ χρείαν, ἐπισφαλῶς καὶ δυσέργως ἐκινήθη. τῶν δὲ Δημητρίου νεῶν οὐκ ἦν τὸ καλὸν ἀναγώνιστον, οὐδὲ τῷ περιττῷ τῆς κατασκευῆς ἀπεστεροῦντο τὴν χρείαν, ἀλλὰ τὸ τάχος καὶ τὸ ἔργον ἀξιοθεατότερον τοῦ μεγέθους παρεῖχον.
44.144. Bölüm
İskender'den beri hiç kimsenin sahip olmadığı büyüklükte böyle bir güç Asya'ya doğru hazırlanırken, üç kral Demetrios'a karşı birleşti: Seleukos, Ptolemaios ve Lysimakhos. Ardından birlikte Pyrrhos'a haber gönderip ona Makedonya'ya saldırmasını, Demetrios'la yaptığı antlaşmayı antlaşma saymamasını söylediler; çünkü Demetrios bununla ona güvenlik vermemiş, yalnız kendisine istediğine önce saldırma hakkı tanımıştı.
αἰρομένης οὖν τοσαύτης δυνάμεως ἐπὶ τὴν Ἀσίαν ὅσην μετʼ Ἀλέξανδρον οὐδεὶς ἔσχε πρότερον, οἱ τρεῖς συνέστησαν ἐπὶ τὸν Δημήτριον, Σέλευκος, Πτολεμαῖος, Λυσίμαχος· ἔπειτα κοινῇ πρὸς Πύρρον ἀποστείλαντες ἐκέλευον ἐξάπτεσθαι Μακεδονίας καὶ μὴ νομίζειν σπονδὰς αἷς Δημήτριος οὐκ ἐκείνῳ τὸ μὴ πολεμεῖσθαι δέδωκεν, ἀλλʼ εἴληφεν ἑαυτῷ τὸ πολεμεῖν οἷς βούλεται πρότερον.
44.2Pyrrhos kabul edince Demetrios daha harekete geçmeden önce büyük bir savaş çemberiyle kuşatıldı. Ptolemaios büyük bir donanmayla Yunanistan'ı ayaklandırıyor, Lysimakhos Trakya'dan, Pyrrhos komşu topraklardan Makedonya'ya girip yağmalıyordu. Demetrios oğlunu Yunanistan'da bıraktı, kendisi Makedonya'ya yardıma koşup önce Lysimakhos'un üzerine yürüdü. Bu sırada Pyrrhos'un Beroia şehrini aldığı haberi geldi.
δεξαμένου δὲ Πύρρου πολὺς περιέστη πόλεμος ἔτι μέλλοντα Δημήτριον. ἅμα γὰρ τὴν μὲν Ἑλλάδα πλεύσας στόλῳ μεγάλῳ Πτολεμαῖος ἀφίστη, Μακεδονίαν δὲ Λυσίμαχος ἐκ Θρᾴκης, ἐκ δὲ τῆς ὁμόρου Πύρρος ἐμβαλόντες ἐλεηλάτουν. ὁ δὲ τὸν μὲν υἱὸν ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος κατέλιπεν, αὐτὸς δὲ βοηθῶν Μακεδονίᾳ πρῶτον ὥρμησεν ἐπὶ Λυσίμαχον. ἀγγέλλεται δὲ αὐτῷ Πύρρος ᾑρηκὼς πόλιν Βέροιαν.
44.3Bu haber Makedonyalılar arasında hızla yayılınca Demetrios'ta düzen diye bir şey kalmadı. Ordugâh ağıt, gözyaşı, ona karşı öfke ve küfürle doldu. Askerler onunla kalmak istemiyor, sözde evlerine, gerçekte ise Lysimakhos'a gitmek istiyorlardı.
καὶ τοῦ λόγου ταχέως εἰς τοὺς Μακεδόνας ἐμπεσόντος οὐδὲν ἔτι τῷ Δημητρίῳ κατὰ κόσμον εἶχεν, ἀλλὰ καὶ ὀδυρμῶν καὶ δακρύων καὶ πρὸς ἐκεῖνον ὀργῆς καὶ βλασφημιῶν μεστὸν ἦν τὸ στρατόπεδον, καὶ συμμένειν οὐκ ἤθελον, ἀλλʼ ἀπιέναι, τῷ μὲν λόγῳ πρὸς τὰ οἴκοι, τῇ δὲ ἀληθείᾳ πρὸς τὸν Λυσίμαχον.
44.4Demetrios bunun üzerine Lysimakhos'tan olabildiğince uzak durmaya, Pyrrhos'a yönelmeye karar verdi. Lysimakhos soydaşlarıydı ve İskender aracılığıyla birçoğunun tanıdığıydı; ama Makedonyalılar, yabancı ve dışarıdan gelme biri olan Pyrrhos'u ona tercih etmezlerdi. Ama bu hesabında çok yanıldı.
ἔδοξεν οὖν τῷ Δημητρίῳ Λυσιμάχου μὲν ἀποστῆναι πορρωτάτω, πρὸς δὲ Πύρρον τρέπεσθαι· τὸν μὲν γὰρ ὁμόφυλον εἶναι καὶ πολλοῖς συνήθη δι’ Ἀλέξανδρον, ἔπηλυν δὲ καὶ ξένον ἄνδρα τὸν Πύρρον οὐκ ἂν αὑτοῦ προτιμῆσαι Μακεδόνας. τούτων μέντοι πολὺ διεψεύσθη τῶν λογισμῶν.
44.5Pyrrhos'a yaklaşıp ordugâh kurunca, Makedonyalılar zaten onun savaştaki parlaklığına hep hayrandılar, eskiden beri savaşta en güçlü olanı en krala yaraşır kişi saymaya alışmışlardı. Üstelik o sırada esirlere yumuşak davrandığını da duyuyorlardı. Her hâlükârda, başka birine de olsa ona da olsa Demetrios'tan kurtulmak istediklerinden, önce gizlice ve azar azar kaçmaya başladılar, sonra açıkça bütün ordugâhta bir hareketlenme ve kargaşa başladı.
ὡς γὰρ ἐγγὺς ἐλθὼν τῷ Πύρρῳ παρεστρατοπέδευσεν, ἀεὶ μὲν αὐτοῦ τὴν ἐν τοῖς ὅπλοις λαμπρότητα θαυμάζοντες, ἔκ τε τοῦ παλαιοτάτου καὶ βασιλικώτατον εἰθισμένοι νομίζειν τὸν ἐν τοῖς ὅπλοις κράτιστον, τότε δὲ καὶ πρᾴως κεχρῆσθαι τοῖς ἁλισκομένοις πυνθανόμενοι, πάντως δὲ καὶ πρὸς ἕτερον καὶ πρὸς τοῦτον ἀπαλλαγῆναι τοῦ Δημητρίου ζητοῦντες, ἀπεχώρουν λάθρα καὶ κατʼ ὀλίγους τό γε πρῶτον, εἶτα φανερῶς ἅπαν εἶχε κίνησιν καὶ ταραχὴν τὸ στρατόπεδον,
44.6Sonunda birkaç kişi cesaretini toplayıp Demetrios'un yanına gitti ve ona gidip kendini kurtarmasını söyledi; çünkü Makedonyalılar artık onun sefahati için savaşmaktan bıkmıştı. Öbür sert sözlere göre bu sözler Demetrios'a son derece ölçülü geldi. Bir kral gibi değil, bir oyuncu gibi çadırına gitti, o trajik giysinin yerine kara bir pelerin giyip gizlice sıvıştı.
τέλος δὲ τῷ Δημητρίῳ τολμήσαντές τινες προσελθεῖν ἐκέλευον ἀπιέναι καὶ σώζειν αὑτόν· ἀπειρηκέναι γὰρ ἤδη Μακεδόνας ὑπὲρ τῆς ἐκείνου τρυφῆς πολεμοῦντας. οὗτοι μετριώτατοι τῶν λόγων ἐφαίνοντο τῷ Δημητρίῳ πρὸς τὴν τῶν ἄλλων τραχύτητα· καὶ παρελθὼν ἐπὶ σκηνήν, ὥσπερ οὐ βασιλεύς, ἀλλʼ ὑποκριτής, μεταμφιέννυται χλαμύδα φαιὰν ἀντὶ τῆς τραγικῆς ἐκείνης, καὶ διαλαθὼν ὑπεχώρησεν.
44.7Askerlerin çoğu hemen yağmaya koyuldu, birbirleriyle kavga edip çadırı parçaladılar. Pyrrhos görününce savaşmadan ordugâhı ele geçirdi. Demetrios'un yedi yıl sağlam biçimde yönettiği bütün Makedonya, böylece Pyrrhos ile Lysimakhos arasında paylaşıldı.
ὁρμησάντων δὲ τῶν πλείστων εὐθὺς ἐφʼ ἁρπαγὴν καὶ πρὸς ἀλλήλους διαμαχομένων καὶ τὴν σκηνὴν διασπώντων, ἐπιφανεὶς ὁ Πύρρος ἐκράτησεν αὐτοβοεὶ καὶ κατέσχε τὸ στρατόπεδον. καὶ γίνεται πρὸς Λυσίμαχον αὐτῷ συμπάσης Μακεδονίας νέμησις, ἑπταετίαν ὑπὸ Δημητρίου βεβαίως ἀρχθείσης.
45.145. Bölüm
Demetrios işlerden böylece düşüp Kassandreia'ya sığınınca, karısı Phila kederlendi. Kralların en talihsizi olan Demetrios'u yeniden sıradan biri ve sürgün olarak görmeye katlanamadı. Her umudunu yitirip iyi zamanlardan çok kötü zamanlarda sabit olan talihinden nefret ederek zehir içip öldü. Demetrios ise kalan gemi enkazlarına tutunmak isteyerek Yunanistan'a geçti ve oradaki komutanlarını ve dostlarını topladı.
οὕτω δὲ τοῦ Δημητρίου τῶν πραγμάτων ἐκπεσόντος καὶ καταφυγόντος εἰς Κασάνδρειαν, ἡ γυνὴ Φίλα περιπαθὴς γενομένη προσιδεῖν μὲν οὐχ ὑπέμεινεν αὖθις ἰδιώτην καὶ φυγάδα τὸν τλημονέστατον βασιλέων Δημήτριον, ἀπειπαμένη δὲ πᾶσαν ἐλπίδα καὶ μισήσασα τὴν τύχην αὐτοῦ βεβαιοτέραν ἐν τοῖς κακοῖς οὖσαν ἢ τοῖς ἀγαθοῖς, πιοῦσα φάρμακον ἀπέθανε. Δημήτριος δὲ ἔτι τῶν λοιπῶν ναυαγίων ἔχεσθαι διανοηθεὶς ἀπῆρεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοὺς ἐκεῖ στρατηγοὺς καὶ φίλους συνῆγεν.
45.2Sophokles'in Menelaos'unun kendi talihine benzettiği şey şudur:
Ama benim yazgım hep tanrının hızlı çarkında döner, tabiatını değiştirir; ayın yüzü de iki gece art arda aynı biçimde kalamaz hiçbir zaman: Önce karanlıktan yeni doğar, yüzünü güzelleştirip dolunaya erer, en soylu hâliyle göründüğünde ise yeniden erir, hiçliğe gider.
45.2ἣν οὖν ὁ Σοφοκλέους Μενέλαος εἰκόνα ταῖς αὑτοῦ τύχαις παρατίθησιν, ἀλλʼ οὑμὸς ἀεὶ πότμος ἐν πυκνῷ θεοῦ τροχῷ κυκλεῖται καὶ μεταλλάσσει φύσιν, ὥσπερ σελήνης δʼ ὄψις εὐφρόνας δύο στῆναι δύναιτʼ ἂν οὔποτʼ ἐν μορφῇ μιᾷ, ἀλλʼ ἐξ ἀδήλου πρῶτον ἔρχεται νέα πρόσωπα καλλύνουσα καὶ πληρουμένη, χὥτανπερ αὑτῆς εὐγενεστάτη φανῇ, πάλιν διαρρεῖ κεἰς τὸ μηδὲν ἔρχεται,
45.3Demetrios'un işlerini ve hayatındaki büyüme, sönme, yeniden dolma ve alçalmaları da en çok buna benzetebiliriz. Nitekim o sırada büsbütün tükenip sönecek gibi görünürken, gücü yeniden parladı ve azar azar akıp gelen kuvvetler umudunu yeniden doldurdu. Önce sıradan bir insan olarak, kraliyet süslerinden yoksun biçimde şehirleri dolaşıyordu. Thebai'de onu bu hâlde gören biri, Euripides'in şu dizelerini hoş bir şekilde kullandı:
Tanrı biçimini ölümlü biçimle değiştirip geldi Dirke'nin kaynaklarına, İsmenos'un sularına.
45.3ταύτῃ μᾶλλον ἄν τις ἀπεικάσαι τὰ Δημητρίου πράγματα καὶ τὰς περὶ αὐτὸν αὐξήσεις καὶ φθίσεις καὶ ἀναπληρώσεις καὶ ταπεινότητας, οὗ γε καὶ τότε παντάπασιν ἀπολείπειν καὶ κατασβέννυσθαι δοκοῦντος ἀνέλαμπεν αὖθις ἡ ἀρχή, καὶ δυνάμεις τινὲς ἐπιρρέουσαι κατὰ μικρὸν ἀνεπλήρουν τὴν ἐλπίδα. καὶ τό γε πρῶτον ἰδιώτης καὶ τῶν βασιλικῶν κοσμίων ἔρημος ἐπεφοίτα ταῖς πόλεσι, καί τις αὐτὸν ἐν Θήβαις τοιοῦτον θεασάμενος ἐχρήσατο τοῖς Εὐριπίδου στίχοις οὐκ ἀηδῶς· μορφὴν ἀμείψας ἐκ θεοῦ βροτησίαν πάρεστι Δίρκης νάματʼ Ἰσμηνοῦ θʼ ὕδωρ.
46.146. Bölüm
Umudu bir kez olsun kral yoluna girip çevresinde yeniden bir egemenlik gövdesi ve görünüşü oluşmaya başlayınca Thebaililere yönetimlerini geri verdi. Atinalılar ise ondan ayrıldı. Kurtarıcılar Rahibi olarak yazılmış olan Diphilos'u yıla adını verenler listesinden sildiler, yeniden atalardan kalma biçimde arkhon seçmeye karar verdiler ve Demetrios'un beklediklerinden daha güçlü olduğunu görünce Pyrrhos'u Makedonya'dan çağırdılar.
ἐπεὶ δὲ ἅπαξ ὥσπερ εἰς ὁδὸν βασιλικὴν τὴν ἐλπίδα κατέστη καὶ συνίστατο πάλιν σῶμα καὶ σχῆμα περὶ αὑτὸν ἀρχῆς, Θηβαίοις μὲν ἀπέδωκε τὴν πολιτείαν, Ἀθηναῖοι δὲ ἀπέστησαν αὐτοῦ. καὶ τόν τε Δίφιλον, ὃς ἦν ἱερεὺς τῶν Σωτήρων ἀναγεγραμμένος, ἐκ τῶν ἐπωνύμων ἀνεῖλον, ἄρχοντας αἱρεῖσθαι πάλιν, ὥσπερ ἦν πάτριον, ψηφισάμενοι, τόν τε Πύρρον ἐκ Μακεδονίας μετεπεμποντο, μᾶλλον ἢ προσεδόκησαν ἰσχύοντα τὸν Δημήτριον ὁρῶντες.
46.2Demetrios öfkeyle üzerlerine yürüdü ve şehri sıkı bir kuşatma altına aldı. Halk ona ünlü ve etkili bir adam olan filozof Krates'i gönderdi. Demetrios, kısmen Krates'in Atinalılar için yaptığı ricalarla ikna olarak, kısmen de ona kendi çıkarını öğretmesiyle anlayarak kuşatmayı kaldırdı. Elindeki bütün gemileri toplayıp süvarilerle birlikte on bir bin asker bindirdi ve Lysimakhos'un elinden Karia ile Lydia'yı ayırmak için Asya'ya doğru yola çıktı.
ὁ δὲ ὀργῇ μὲν ἐπῆλθεν αὐτοῖς καὶ πολιορκίαν περὶ τὸ ἄστυ συνεστήσατο καρτεράν, Κράτητος δὲ τοῦ φιλοσόφου πεμφθέντος ὑπὸ τοῦ δήμου πρὸς αὐτόν, ἀνδρὸς ἐνδόξου καὶ δυνατοῦ, τὰ μὲν οἷς ὑπὲρ τῶν Ἀθηναίων ἐδεῖτο πεισθείς, τὰ δὲ ἐξ ὧν ἐδίδασκε περὶ τῶν ἐκείνῳ συμφερόντων νοήσας ἔλυσε τὴν πολιορκίαν, καὶ συναγαγὼν ὅσαι νῆες ἦσαν αὐτῷ, καὶ στρατιώτας μυρίους καὶ χιλίους σὺν ἱππεῦσιν ἐμβιβάσας, ἐπὶ τὴν Ἀσίαν ἔπλει, Λυσιμάχου Καρίαν καὶ Λυδίαν ἀποστήσων.
46.3Onu Miletos yakınlarında, Phila'nın kız kardeşi Eurydike karşıladı; yanında, kendisinin Ptolemaios'tan olan kızlarından, daha önce Seleukos aracılığıyla Demetrios'a söz verilmiş olan Ptolemais'i getiriyordu. Demetrios, Eurydike'nin verdiği bu kızla evlendi. Düğünden hemen sonra şehirlere yöneldi; birçoğu kendiliğinden ona bağlandı, birçoğunu da zorla aldı.
δέχεται δὲ αὐτὸν Εὐρυδίκη περὶ Μίλητον, ἀδελφὴ Φίλας, ἄγουσα τῶν αὐτῆς καὶ Πτολεμαίου θυγατέρων Πτολεμαΐδα καθωμολογημένην ἐκείνῳ πρότερον διὰ Σελεύκου. ταύτην γαμεῖ Δημήτριος Εὐρυδίκης ἐκδιδούσης. καὶ μετὰ τὸν γάμον εὐθὺς ἐπὶ τὰς πόλεις τρέπεται, πολλῶν μὲν ἑκουσίως προστιθεμένων, πολλὰς δὲ καὶ βιαζόμενος.
46.4Sardeis'i de aldı. Lysimakhos'un bazı komutanları para ve askerle yanına geçti. Lysimakhos'un oğlu Agathokles ordusuyla üzerine gelince Phrygia'ya çıktı. Armenia'yı ele geçirirse Media'yı da ayaklandırmaya ve yukarı ülkelere tutunmaya kararlıydı; çünkü buralar sürülen birine pek çok sığınak ve geri çekilme imkânı veriyordu.
ἔλαβε δὲ καὶ Σάρδεις· καί τινες τῶν Λυσιμάχου στρατηγῶν ἀπεχώρησαν πρὸς αὐτὸν χρήματα καὶ στρατιὰν κομίζοντες. ἐπερχομένου δὲ Ἀγαθοκλέους τοῦ Λυσιμάχου μετὰ δυνάμεως ἀνέβαινεν εἰς Φρυγίαν, ἐγνωκώς, ἄνπερ Ἀρμενίας ἐπιλάβηται, Μηδίαν κινεῖν καὶ τῶν ἄνω πραγμάτων ἔχεσθαι, πολλὰς ἐξωθουμένῳ περιφυγὰς καὶ ἀναχωρήσεις ἐχόντων.
46.5Agathokles peşinden geldi. Demetrios çarpışmalarda üstün geliyordu, ama erzak ve yem toplaması engellenince sıkıntıya düştü; askerleri de onun kendilerini Armenia ve Media'ya götürüp yurtlarından uzaklaştıracağından kuşkulanıyordu. Bu arada kıtlık daha da arttı; Lykos Nehri'ni geçerken yapılan bir yanlışlık yüzünden büyük bir kalabalık akıntıya kapılıp yok oldu. Yine de alay etmeyi bırakmadılar. Biri onun çadırının önüne, Oidipus'un ilk dizelerini biraz değiştirerek şunu yazdı:
Kör ihtiyar Antigonos'un yavrusu, hangi yerlere geldik?
46.5ἑπομένου δὲ Ἀγαθοκλέους ἐν ταῖς συμπλοκαῖς περιῆν, ἐπισιτισμοῦ δὲ καὶ προνομῶν εἰργόμενος ἠπορεῖτο, καὶ τοῖς στρατιώταις δι’ ὑποψίας ἦν ὡς ἐπʼ Ἀρμενίαν καὶ Μηδίαν ἐκτοπίζων. ἅμα δὲ μᾶλλον ὁ λιμὸς ἐπέτεινε, καὶ διαμαρτία τις γενομένη περὶ τὴν τοῦ Λύκου διάβασιν πλῆθος ἀνθρώπων ἁρπασθὲν ὑπὸ τοῦ ῥεύματος ἀπώλεσεν. ὅμως δὲ τοῦ σκώπτειν οὐκ ἀπείχοντο· προγράφει δέ τις αὐτοῦ πρὸ τῆς σκηνῆς τὴν τοῦ Οἰδίποδος ἀρχὴν μικρὸν παραλλάξας· τέκνον τυφλοῦ γέροντος Ἀντιγόνου· τίνας χώρους ἀφίγμεθα;
47.147. Bölüm
Sonunda kıtlığa bir de hastalık eklendi, her zamanki gibi insanlar zorunlu yiyeceklere yöneldi. Demetrios en az sekiz bin adamını yitirip kalanları geri götürdü. Tarsos'a indiğinde o sırada Seleukos'un elinde olan bu topraklara dokunmamak ve ona hiçbir bahane vermemek istiyordu.
τέλος δὲ καὶ νόσου τῷ λιμῷ συνεπιτιθεμένης, ὥσπερ εἴωθεν, ἐπὶ βρώσεις ἀναγκαίας τρεπομένων, τοὺς πάντας οὐκ ἐλάσσονας ὀκτακισχιλίων ἀποβαλὼν ἀνῆγεν ὀπίσω τοὺς λοιπούς· καὶ καταβὰς εἰς Ταρσὸν ἐβούλετο μὲν ἀπέχεσθαι τῆς χώρας, οὔσης ὑπὸ Σελεύκῳ τότε, καὶ πρόφασιν ἐκείνῳ μηδεμίαν παρασχεῖν,
47.2Ama askerleri son derece çaresiz durumdaydı ve Agathokles Toros geçitlerini kapatmıştı; bu yüzden bu imkânsızdı. Seleukos'a bir mektup yazdı; bu mektup kendi talihine uzun bir ağıttı, sonra da bir akraba olarak, düşmanların bile acıyacağı şeylere uğramış bir adama merhamet göstermesi için büyük bir yakarış ve ricaydı. Seleukos biraz yumuşadı ve oradaki komutanlarına Demetrios'a kraliyet harcamaları, ordusuna da bol yiyecek vermelerini yazdı.
ὡς δὲ ἦν ἀμήχανον, ἐν ταῖς ἐσχάταις ὄντων ἀπορίαις τῶν στρατιωτῶν, καὶ τοῦ Ταύρου τὰς ὑπερβολὰς Ἀγαθοκλῆς ἀπετείχισε, γράφει πρὸς Σέλευκον ἐπιστολὴν μακρόν τινα τῆς αὑτοῦ τύχης ὀδυρμόν, εἶτα πολλὴν ἱκεσίαν καὶ δέησιν ἔχουσαν ἀνδρὸς οἰκείου λαβεῖν οἶκτον, ἄξια καὶ πολεμίοις συναλγῆσαι πεπονθότος. Ἐπικλασθέντος δέ πως Σελεύκου, καὶ γράψαντος τοῖς ἐκεῖ στρατηγοῖς ὅπως αὐτῷ τε τῷ Δημητρίῳ χορηγίαν βασιλικὴν καὶ τῇ δυνάμει τροφὴν ἄφθονον παρέχωσιν,
47.3Ama akıllı biri sayılan ve Seleukos'un güvenilir dostu olan Patrokles geldi ve dedi ki: Demetrios'un askerlerini beslemenin masrafı en önemli şey değildi; önemli olan, kralların en zorbası ve en büyük işlere atılanı olan Demetrios'un ülkede kalmasına göz yummanın doğru olmamasıydı. O şimdi, tabiatça ölçülü olanları bile cüret etmeye ve haksızlığa sürükleyen bir talih içindeydi.
ἐπελθὼν Πατροκλῆς, ἀνὴρ συνετὸς εἶναι δοκῶν καὶ Σελεύκῳ φίλος πιστός, οὐ τὸ τῆς δαπάνης ἔφη πλεῖστον εἶναι τῶν Δημητρίου στρατιωτῶν τρεφομένων, ἀλλʼ ἐνδιατρίβοντα τῇ χώρᾳ Δημήτριον οὐ καλῶς περιορᾶν αὐτόν, ὃς ἀεὶ βιαιότατος ὢν καὶ μεγαλοπραγμονέστατος βασιλέων νῦν ἐν τύχαις γέγονεν αἳ καὶ τοὺς φύσει μετρίους ἐξάγουσι τολμᾶν καὶ ἀδικεῖν.
47.4Bu sözle kışkırtılan Seleukos büyük bir orduyla Kilikia'ya doğru yola çıktı. Seleukos'un bu ani değişikliğine şaşırıp korkan Demetrios Toroslar'ın en sarp yerlerine çekildi ve haber gönderdi: En çok istediği, özerk barbarlardan birinin elinde bir egemenlik alanı kazanıp orada dolaşmayı ve sürgünü bırakarak ömrünü sürdürmeye izin verilmesiydi. Bu olmazsa, kışı orduyu burada besleyerek geçirmesine izin verilmesini, her şeyden yoksun ve çıplak bir hâlde sürülüp düşmanlara teslim edilmemesini rica ediyordu.
ἐκ τούτου παροξυνθεὶς ὁ Σέλευκος ἐξώρμησεν εἰς Κιλικίαν μετὰ πολλῆς δυνάμεως. ὁ δὲ Δημήτριος ἐκπλαγεὶς τῇ δι’ ὀλίγου μεταβολῇ τοῦ Σελεύκου καὶ φοβηθείς, ὑπέστειλε τοῖς ὀχυρωτάτοις τοῦ Ταύρου, καὶ διαπεμπόμενος ἠξίου μάλιστα μὲν αὐτὸν περιϊδεῖν τῶν αὐτονόμων τινὰ βαρβάρων κτησάμενον ἀρχήν, ἐν ᾗ καταβιώσεται πλάνης καὶ φυγῆς παυσάμενος, εἰ δὲ μή, τὸν χειμῶνα διαθρέψαι τὴν δύναμιν αὐτόθι, καὶ μὴ πάντων ἐνδεᾶ καὶ γυμνὸν ἐξελαύνειν καὶ προβάλλειν τοῖς πολεμίοις.
48.148. Bölüm
Seleukos tüm bunlardan kuşkulanarak ona, isterse en önde gelen dostlarını rehin verip iki ay Kataonia'da kışlayabileceğini bildirdi; aynı zamanda Suriye'ye giden geçitleri de kapattı. Bir hayvan gibi kapatılıp kuşatılan Demetrios zorunlu olarak gücüne başvurdu: Ülkeyi yağmaladı, saldıran Seleukos'la her çarpışmasında üstün geldi.
ἐπεὶ δὲ Σέλευκος ταῦτα πάντα ὑποπτεύων ἐκέλευσεν αὐτόν, εἰ βούλεται, δύο μῆνας ἐν τῇ Καταονίᾳ χειμάσαι, δόντα τοὺς πρώτους τῶν φίλων ὁμήρους, ἅμα δὲ τὰς εἰς Συρίαν ἀπετείχιζεν ὑπερβολάς, ἐγκλειόμενος, ὥσπερ θηρίον, ὁ Δημήτριος κύκλῳ καὶ περιβαλλόμενος, ὑπʼ ἀνάγκης τρέπεται πρὸς ἀλκήν, καὶ τήν τε χώραν κατέτρεχε καὶ τῷ Σελεύκῳ προσβάλλοντι συμπλεκόμενος ἀεὶ πλέον εἶχε.
48.2Bir seferinde üzerine salıverilen tırpanlı arabalara göğüs gerip onları bozguna uğrattı, Suriye geçitlerini kapatanları kovup ele geçirdi. Gururu tamamen kabarmıştı; askerlerinin yeniden cesaret kazandığını görerek, kendisi de sıkıntıda olan Seleukos'la en büyük ödüller için son kez çarpışmaya hazırlandı.
καί ποτε τῶν δρεπανηφόρων εἰς αὐτὸν ἀφεθέντων ὑποστὰς τροπὴν ἐποιήσατο, καὶ τῶν εἰς Συρίαν ὑπερβολῶν τοὺς ἀποτειχίζοντας ἐξελάσας ἐκράτησε. καὶ ὅλως ἐπῆρτο τῇ γνώμῃ, καὶ τοὺς στρατιώτας ἀνατεθαρρηκότας ὁρῶν παρεσκευάζετο διαγωνίσασθαι πρὸς τὸν Σέλευκον ἐπὶ τοῖς μεγίστοις ἄθλοις, ἠπορημένον ἤδη καὶ αὐτόν.
48.3Seleukos, Lysimakhos'un yardımını güvenmediği ve korktuğu için geri çevirmişti, tek başına da Demetrios'la çarpışmaktan çekiniyordu; onun umutsuz atılganlığından ve en büyük talihsizliklerden hep en büyük başarılara götüren dönüşlerinden korkuyordu. Ama bu sırada Demetrios'a ağır bir hastalık geldi; bedenini ciddi biçimde yıprattı ve işlerini tamamen mahvetti. Askerlerinin bir kısmı düşmana geçti, bir kısmı dağılıp gitti.
ἀπέστρεψε μὲν γὰρ τὴν παρὰ Λυσιμάχου βοήθειαν ἀπιστῶν καὶ φοβούμενος, αὐτὸς δὲ καθʼ ἑαυτὸν ὤκνει τῷ Δημητρίῳ συνάψαι, δεδιὼς τὴν ἀπόνοιαν αὐτοῦ καὶ τὴν ἀεὶ μεταβολὴν ἐκ τῶν ἐσχάτων ἀποριῶν τὰς μεγίστας εὐτυχίας ἐπιφέρουσαν. νόσος μέντοι βαρεῖα τὸν Δημήτριον ἐν τούτῳ καταλαβοῦσα τό τε σῶμα δεινῶς ἐκάκωσε καὶ τὰ πράγματα παντάπασι διέφθειρεν. οἱ μὲν γὰρ ἀπεχώρησαν πρὸς τοὺς πολεμίους, οἱ δὲ διερρύησαν αὐτοῦ τῶν στρατιωτῶν.
48.4Kırk gün sonra güçlükle toparlandı, kalanları topladı ve düşmanın görüp sanması için Kilikia yönünde yürür gibi yaptı. Sonra gece trompet çalmadan öbür yöne doğru kalktı, Amanos'u aştı ve Kyrrhestike'ye kadar alt bölgeyi yağmaladı.
μόλις δὲ ἐν ἡμέραις τεσσαράκοντα ῥαΐσας καὶ τοὺς ὑπολοίπους ἀναλαβών, καὶ ὁρμήσας, ὅσον ἰδεῖν καὶ δοξάσαι τοὺς πολεμίους, ἐπὶ Κιλικίας, εἶτα νυκτὸς ἄνευ σάλπιγγος ἄρας ἐπὶ θάτερα καὶ τὸν Ἀμανὸν ὑπερβαλὼν ἐπόρθει τὴν κάτω χώραν ἄχρι τῆς Κυρρηστικῆς.
49.149. Bölüm
Seleukos görünüp yakına karargâh kurunca Demetrios gece ordusunu kaldırıp, hiçbir şeyden habersiz uyuyan Seleukos'un üzerine yürüdü. Seleukos'a kaçan birkaç asker gelip tehlikeyi haber verdi. Şaşkınlıkla fırlayıp ayağa kalktı, işaret verilmesini emretti; bir yandan çizmelerini giyiyor, bir yandan da dostlarına korkunç bir canavarla boğuştuğunu haykırıyordu. Demetrios düşman kampından gelen gürültüden haber verildiğini anlayıp hızla geri çekildi.
ἐπιφανέντος δὲ τοῦ Σελεύκου καὶ ποιουμένου τὰς καταλύσεις ἐγγύς, ἀναστήσας ὁ Δημήτριος τὸ στράτευμα νυκτὸς ἐβάδιζεν ἐπʼ αὐτὸν ἀγνοοῦντα μέχρι πολλοῦ καὶ κοιμώμενον. αὐτομόλων δέ τινων παραγενομένων καὶ φρασάντων τὸν κίνδυνον, ἐκπλαγεὶς καὶ ἀναπηδήσας ἐκέλευσε σημαίνειν, ἅμα τὰς κρηπῖδας ὑποδούμενος καὶ βοῶν πρὸς τοὺς ἑταίρους ὡς θηρίῳ δεινῷ συμπέπλεκται. Δημήτριος δὲ τῷ θορύβῳ τῶν πολεμίων αἰσθόμενος ὅτι μεμήνυται, κατὰ τάχος ἀπῆγεν.
49.2Sabah Seleukos üstüne gelince Demetrios bir subayını öbür kanada gönderdi ve düşmana biraz bozgun yaşattı. Bunun üzerine Seleukos bizzat atından indi, miğferini çıkardı, hafif bir kalkan alıp paralı askerlerin karşısına çıktı. Kendisini gösteriyor, onları saf değiştirmeye çağırıyor, uzun süredir Demetrios'u değil, onları esirgediğini anlamalarını söylüyordu.
ἅμα δʼ ἡμέρᾳ προσκειμένου τοῦ Σελεύκου, πέμψας τινὰ τῶν περὶ αὑτὸν ἐπὶ θάτερον κέρας ἐποίησέ τινα τροπὴν τῶν ἐναντίων. εἶτα μέντοι Σέλευκος αὐτὸς ἀφεὶς τὸν ἵππον καὶ τὸ κράνος ἀποθέμενος καὶ λαβὼν πέλτην ἀπήντα τοῖς μισθοφόροις, ἐπιδεικνύμενος αὑτὸν καὶ μεταβαλέσθαι παρακαλῶν, ἤδη ποτὲ συμφρονήσαντας ὅτι φειδόμενος ἐκείνων, οὐ Δημητρίου, χρόνον πολὺν διατετέλεκεν.
49.3Bunun üzerine hepsi onu selamlayıp kral diye seslenerek yanına geçti. Demetrios birçok değişiklik yaşadığı hâlde bu sonuncunun geldiğini anladı ve Amanos Kapıları'na doğru kaçtı. Çok az sayıda dost ve maiyetle sık bir ormana sığınıp geceyi bekledi; mümkünse Kaunos yoluna girip denize ulaşmak istiyordu, orada donanmasını bulmayı umuyordu.
ἐκ τούτου πάντες ἀσπαζόμενοι καὶ βασιλέα προσαγορεύοντες μεθίσταντο. Δημήτριος δὲ πολλῶν μεταβολῶν αἰσθόμενος ἐσχάτην ἐκείνην ἥκουσαν ἐπʼ αὐτόν, ἐκκλίνας ἐπὶ τὰς Ἀμανίδας ἔφυγε πύλας, καὶ καταβαλὼν εἰς ὕλην τινὰ συνηρεφῆ μετὰ φίλων τινῶν καὶ ἀκολούθων ὀλίγων παντάπασιν ὄντων προσέμενε τὴν νύκτα, βουλόμενος, εἰ δύναιτο, τῆς ἐπὶ Καῦνον ὁδοῦ λαβέσθαι καὶ διεκπεσεῖν ἐπὶ τὴν θάλασσαν, οὗ τὸν ναύσταθμον εὑρήσειν ἤλπιζεν.
49.4O günlük bile erzakları olmadığını anlayınca başka şeyler düşündü. Bu sırada dostu Sosigenes yanında dört yüz altın para taşıyarak geldi. Bununla denize kadar ulaşabileceklerini umarak karanlıkta geçitlere doğru yola çıktılar. Geçitlerin yanında düşman ateşleri yandığını görünce o yoldan umutlarını kesip yeniden aynı yere döndüler; artık hepsi yoktu, bazıları kaçmıştı, kalanların da hevesi eskisi gibi değildi.
ὡς δὲ ἔγνω μηδὲ ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἐφόδιον ἔχοντας αὐτούς, ἐπʼ ἄλλων ἐγένετο λογισμῶν. εἶτα μέντοι Σωσιγένης ἐπῆλθεν, ἑταῖρος αὐτοῦ, χρυσοῦς τετρακοσίους ὑπεζωσμένος· καὶ ἀπὸ τούτων ἐλπίζοντες ἄχρι θαλάσσης διαγενήσεσθαι, πρὸς τὰς ὑπερβολὰς ἐχώρουν σκοταῖοι. πυρῶν δὲ καιομένων πρὸς αὐταῖς πολεμίων ἀπογνόντες ἐκείνην τὴν ὁδὸν αὖθις ἀνεχώρησαν εἰς τὸν αὐτὸν τόπον, οὔτε πάντες (ἔνιοι γὰρ ἀπέδρασαν) οὔτε ὁμοίως οἱ παραμένοντες πρόθυμοι·
49.5Biri, Demetrios'un kendini Seleukos'a teslim etmesi gerektiğini söylemeye cesaret edince, kılıcını çekip kendini öldürmeye kalktı. Ama dostları çevresini sarıp teselli ederek onu ikna ettiler. O da Seleukos'a haber gönderip kendini ona bıraktı.
τολμήσαντος δέ τινος εἰπεῖν τι, ὡς Σελεύκῳ χρὴ τὸ σῶμα παραδοῦναι Δημήτριον, ὥρμησε μὲν τὸ ξίφος σπασάμενος ἀνελεῖν ἑαυτόν, οἱ δὲ φίλοι περιστάντες καὶ παραμυθούμενοι συνέπεισαν οὕτω ποιῆσαι. καὶ πέμπει πρὸς Σέλευκον ἐπιτρέπων ἐκείνῳ τὰ καθʼ ἑαυτόν.
50.150. Bölüm
Seleukos bunu duyunca Demetrios'un kurtuluşunun Demetrios'un değil kendi talihi sayesinde olduğunu söyledi; talih, bütün öbür güzelliklerin yanı sıra ona insanlık ve iyilik göstermek fırsatı da vermişti. Görevlileri çağırıp bir kraliyet çadırı kurmalarını, karşılama ve ağırlama için görkemli her şeyi hazırlamalarını emretti.
ἀκούσας δὲ Σέλευκος οὐκ ἔφη τῇ Δημητρίου τύχῃ σώζεσθαι Δημήτριον, ἀλλὰ τῇ αὑτοῦ, μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν αὐτῷ φιλανθ ρωπίας καὶ χρηστότητος ἐπίδειξιν διδούσῃ. καλέσας δὲ τοὺς ἐπιμελητὰς σκηνήν τε πηγνύναι βασιλικὴν ἐκέλευσε, καὶ τἆλλα πάντα ποιεῖν καὶ παρασκευάζειν εἰς ὑποδοχὴν καὶ θεραπείαν μεγαλοπρεπῶς.
50.2Seleukos'un yanında Demetrios'un eski tanıdığı Apollonides diye biri vardı. Onu hemen Demetrios'a gönderdi, keyiflensin ve bir akrabanın, damadın yanına gelir gibi cesaretle gelsin diye. Niyeti belli olunca dostları önce azar azar, sonra büyük çoğunlukla, birbirleriyle yarışarak Demetrios'un yanına koştu; çünkü Demetrios'un hemen Seleukos'un yanında en büyük kişi olacağı umuluyordu.
ἦν δέ τις Ἀπολλωνίδης παρὰ τῷ Σελεύκῳ, τοῦ Δημητρίου γεγονὼς συνήθης· τοῦτον εὐθὺς ἐξέπεμψε πρὸς αὐτόν, ὅπως ἡδίων γένηται καὶ θαρρῶν ὡς πρὸς οἰκεῖον ἄνδρα καὶ κηδεστὴν ἀπαντᾶν. φανερᾶς δὲ τῆς γνώμης αὐτοῦ γενομένης ὀλίγοι τὸ πρῶτον, εἶτα οἱ πλεῖστοι τῶν φίλων ἐξεπήδων παρὰ τὸν Δημήτριον, ἁμιλλώμενοι καὶ φθάνοντες ἀλλήλους· ἠλπίζετο γὰρ εὐθὺς παρὰ τῷ Σελεύκῳ μέγιστος ἔσεσθαι.
50.3Bu ise acımayı kıskançlığa çevirdi; kötü niyetli ve kıskanç kimselere de kralın insanlığını engelleyip bozmak için fırsat verdi. Onu korkuttular: Bu adam görünür görünmez, geciktirmeye gerek kalmadan, ordugâhta büyük bir ayaklanma çıkacaktı.
τοῦτο δὲ ἐκείνῳ μὲν εἰς φθόνον μετέβαλε τὸν ἔλεον, τοῖς δὲ κακοήθεσι καὶ βασκάνοις παρέσχεν ἀποτρέψαι καὶ διαφθεῖραι τὴν φιλανθ ρωπίαν τοῦ βασιλέως, ἐκφοβήσασιν αὐτόν, ὡς οὐκ εἰς ἀναβολάς, ἀλλʼ ἅμα τῷ πρῶτον ὀφθῆναι τὸν ἄνδρα, μεγάλων ἐσομένων ἐν τῷ στρατοπέδῳ νεωτερισμῶν.
50.4Apollonides sevinçle Demetrios'un yanına yeni gelmişti; öbürleri de gelip Seleukos hakkında harika sözler aktarıyorlardı. Demetrios, bunca felaket ve kötü talihten sonra, önce teslim oluşunu utanç verici bulmuştu, ama şimdi cesaret ve umutlarına güvenerek bunu düşünmekten vazgeçmişti. İşte tam o sırada Pausanias, piyade ve süvari olarak toplam bin kadar askerle çıkageldi.
ἄρτι δὴ τοῦ Ἀπολλωνίδου πρὸς τὸν Δημήτριον ἀφιγμένου περιχαροῦς, καὶ τῶν ἄλλων ἐπερχομένων καὶ λόγους θαυμαστοὺς ἀπαγγελλόντων περὶ τοῦ Σελεύκου, καὶ τοῦ Δημητρίου μετὰ τηλικαύτην δυστυχίαν καὶ κακοπραγίαν, εἰ καὶ πρότερον ἐδόκει τὴν παράδοσιν τοῦ σώματος αἰσχρὰν πεποιῆσθαι, τότε μετεγνωκότος διὰ τὸ θαρρεῖν καὶ πιστεύειν ταῖς ἐλπίσιν, ἦλθε Παυσανίας ἔχων στρατιώτας ὁμοῦ πεζοὺς καὶ ἱππεῖς περὶ χιλίους.
50.5Bunlarla Demetrios'u aniden kuşatıp öbürlerini uzaklaştırdı; onu Seleukos'un görüşüne çıkarmadan Suriye Khersonesos'una götürdü. Orada ona sıkı bir muhafaza kondu. Seleukos'tan yeterli hizmetkâr ve para geliyor, günlük yaşam gideri kusursuz hazırlanıyordu; kraliyet yürüyüş ve gezinti yolları, av parkları da ona ayrılmıştı.
καὶ τούτοις περισχὼν τὸν Δημήτριον ἄφνω, τοὺς δὲ ἄλλους ἀποστήσας, Σελεύκῳ μὲν αὐτὸν εἰς ὄψιν οὐ κατέστησεν, εἰς δὲ Χερρόνησον τὴν Συριακὴν ἀπήγαγεν, ὅπου τὸ λοιπὸν ἰσχυρᾶς φυλακῆς ἐπισταθείσης θεραπεία μὲν ἧκεν ἱκανὴ παρὰ Σελεύκου καὶ χρήματα καὶ δίαιτα παρεσκευάζετο καθʼ ἡμέραν οὐ μεμπτή, δρόμοι δὲ καὶ περίπατοι βασιλικοὶ καὶ παράδεισοι θήρας ἔχοντες ἀπεδείχθησαν·
50.6Birlikte kaçan dostlarından isteyenler yanında kalabiliyordu. Seleukos'tan da yanına gelip giden kimseler vardı; yumuşak sözler getiriyor, ona cesaret veriyor, Antiokhos ile Stratonike gelir gelmez meselenin çözüleceğini söylüyorlardı.
ἦν δὲ καὶ τῶν φίλων τῶν συμφυγόντων τῷ βουλομένῳ συνεῖναι, καὶ παρʼ αὐτὸν τινες ὅμως ἐπιφοιτῶντες ἀπὸ τοῦ Σελεύκου ἧκον κομίζοντες ἐπιεικεῖς λόγους καὶ θαρρεῖν παρακαλοῦντες, ὡς, ὅταν πρῶτον Ἀντίοχος ἀφίκηται σὺν Στρατονίκῃ, διεθησόμενον.
51.151. Bölüm
Demetrios bu duruma düşünce, oğluna, Atina ve Korinthos'taki komutanlara ve dostlarına ne kendi mektuplarına ne de mührüne güvenmelerini, onu ölmüş sayıp şehirleri ve geri kalan her şeyi Antigonos için korumalarını yazdı.
ὁ δὲ Δημήτριος ἐν τῇ τοιαύτῃ τύχῃ γεγονὼς ἐπέστειλε τοῖς περὶ τὸν υἱὸν καὶ τοῖς περὶ Ἀθήνας καὶ Κόρινθον ἡγεμόσι καὶ φίλοις μήτε γράμμασιν αὐτοῦ μήτε σφραγῖδι πιστεύειν, ἀλλʼ ὥσπερ τεθνηκότος Ἀντιγόνῳ τὰς πόλεις καὶ τὰ λοιπὰ πράγματα διαφυλάττειν.
51.2Antigonos babasının tutsak olduğunu öğrenince çok üzüldü ve yas giysisi giydi. Öbür krallara ve Seleukos'a da yazdı, yalvardı; kalan her şeyi teslim etmeye ve her şeyden önce babasının yerine rehin kalmaya hazırdı. Lysimakhos dışındaki birçok şehir ve hükümdar da bunu rica etti.
Ἀντίγονος δὲ τὴν τοῦ πατρὸς σύλληψιν πυθόμενος καὶ βαρέως ἐνεγκὼν καὶ πενθίμην ἀναλαβὼν ἐσθῆτα πρός τε τοὺς ἄλλους βασιλεῖς ἔγραψε καὶ πρὸς αὐτὸν Σέλευκον, δεόμενος, καὶ πᾶν ὅ τι λοιπὸν ἦν αὐτοῖς παραδιδούς, καὶ πρὸ παντὸς ὁμηρεύειν ἕτοιμος ὢν αὐτὸς ὑπὲρ τοῦ πατρός. καὶ συνεδέοντο ταῦτα πόλεις τε πολλαὶ καὶ δυνάσται πλὴν Λυσιμάχου.
51.3Lysimakhos ise Demetrios'u öldürürse büyük bir para vereceğini Seleukos'a vaat ederek haber yolladı. Seleukos zaten ondan hoşlanmazdı, bunun üzerine onu daha da iğrenç ve barbar saydı. Demetrios'u oğlu Antiokhos ile Stratonike için saklıyor, iyiliğin onlardan gelmesini istiyordu; böylece zamanı geçirdi.
Λυσίμαχος δὲ καὶ χρήματα πολλὰ πέμπων ὑπισχνεῖτο Σελεύκῳ κτείναντι Δημήτριον. ὁ δὲ ἐκεῖνον μὲν καὶ ἄλλως προβαλλόμενος ἔτι μᾶλλον ἐπὶ τούτῳ μιαρὸν ἡγεῖτο καὶ βάρβαρον, Ἀντιόχῳ δὲ τῷ παιδὶ καὶ Στρατονίκῃ φυλάττων Δημήτριον, ὡς ἐκείνων ἡ χάρις γένοιτο, παρῆγε τὸν χρόνον.
52.152. Bölüm
Demetrios başta başına gelen talihe dayandı ve durumuna alışıp bunu daha kolay taşımaya başladı. Önce bedenini biraz olsun çalıştırıyor, elinden geldiğince ava ve koşuya çıkıyordu. Sonra yavaş yavaş bunlara karşı isteksizlik ve uyuşukluk doldu; kendini içkiye ve zara verdi, vaktinin çoğunu bunlarla geçirdi.
ὁ δὲ Δημήτριος, ὡς ἐν ἀρχῇ τὴν τύχην προσπεσοῦσαν ὑπέμεινε, καὶ ῥᾷον ἤδη φέρειν εἰθίζετο τὰ παρόντα, πρῶτον μὲν ἁμῶς γέ πως ἐκίνει τὸ σῶμα, θήρας, ἐφʼ ὅσον ἦν, καὶ δρόμων ἁπτόμενος, ἔπειτα κατὰ μικρὸν ὄκνου πρὸς αὐτὰ καὶ νωθείας ἐπίμπλατο, καὶ φέρων ἑαυτὸν εἰς πότους καὶ κύβους κατέβαλε καὶ τοῦ χρόνου τὸν πλεῖστον ἐν τούτοις διῆγεν,
52.2Belki ayıkken durumunu düşünmekten kaçıyor, aklını sarhoşlukla örtüyordu; belki de, eskiden beri özleyip aradığı, ama akılsızlığı ve boş şöhret hırsı yüzünden yolunu şaşırdığı hayatın bu olduğunu anlamıştı. Kendisine de başkalarına da çok sıkıntı vermiş, iyiyi silahlarda, donanmalarda ve ordugâhlarda aramış, şimdi ise onu beklemediği bir biçimde işsizlikte, boş zamanda ve dinlenmede bulmuştu.
εἴτε τοὺς ἐν τῷ νήφειν ἀναλογισμοὺς τῶν παρόντων ἀποδιδράσκων καὶ παρακαλυπτόμενος τῇ μέθῃ τὴν διάνοιαν, εἴτε συγγνοὺς ἑαυτῷ τοῦτον εἶναι τὸν βίον, ὃν ἔκπαλαι ποθῶν καὶ διώκων ἄλλως ὑπʼ ἀνοίας καὶ κενῆς δόξης ἐπλάζετο καὶ πολλὰ μὲν ἑαυτῷ, πολλὰ δὲ ἑτέροις πράγματα παρεῖχεν, ἐν ὅπλοις καὶ στόλοις καὶ στρατοπέδοις τὸ ἀγαθὸν ζητῶν, ὃ νῦν ἐν ἀπραγμοσύνῃ καὶ σχολῇ καὶ ἀναπαύσει μὴ προσδοκήσας ἀνεύρηκε.
52.3Kötü krallar için savaşların ve tehlikelerin başka hangi sonu vardır? Kötü ve akılsız bir hâlde oldukları için, yalnız aretē ve güzellik yerine sefahat ve haz peşinde koşmakla kalmazlar, gerçek anlamda haz duymayı ve keyif sürmeyi de bilmezler. Demetrios, Khersonesos'ta hapsedildiği üçüncü yılda tembellikten, tıkınmaktan ve şaraptan hastalanarak elli dört yaşında öldü.
τί γὰρ ἄλλο τῶν πολέμων καὶ τῶν κινδύνων πέρας ἐστὶ τοῖς φαύλοις βασιλεῦσι, κακῶς καὶ ἀνοήτως διακειμένοις, οὐχ ὅτι μόνον τρυφὴν καὶ ἡδονὴν ἀντὶ τῆς ἀρετῆς καὶ τοῦ καλοῦ διώκουσιν, ἀλλʼ ὅτι μηδὲ ἥδεσθαι μηδὲ τρυφᾶν ὡς ἀληθῶς ἴσασιν; ὁ δʼ οὖν Δημήτριος ἔτος τρίτον ἐν τῇ Χερρονήσῳ καθειργμένος ὑπʼ ἀργίας καὶ πλησμονῆς καὶ οἴνου νοσήσας ἀπέθανεν, ἔτη τέσσαρα καὶ πεντήκοντα βεβιωκώς.
52.4Seleukos kınandı ve Demetrios'a kuşkuyla baktığına çok pişman oldu; yakalanan Lysimakhos'a böylesine insanca ve krala yaraşır biçimde davranan Trakyalı barbar Dromikhaites'i bile örnek almamıştı.
καὶ Σέλευκος ἤκουσέ τε κακῶς καὶ μετενόησεν οὐ μετρίως ἐν ὑποψίᾳ τὸν Δημήτριον θέμενος τότε, καὶ μηδὲ Δρομιχαίτην, ἄνδρα βάρβαρον Θρᾷκα, μιμησάμενος οὕτω φιλανθρώπως καὶ βασιλικῶς ἁλόντι Λυσιμάχῳ χρησάμενον.
53.153. Bölüm
Demetrios'un cenazesi de trajik ve teatral bir düzenle yapıldı. Oğlu Antigonos, kalıntıların getirildiğini öğrenince bütün gemileriyle adalara doğru açılıp onu karşıladı. Dövme altından yapılmış küpü alıp amiral gemilerinin en büyüğüne yerleştirdi.
ἔσχε μέντοι καὶ τὰ περὶ τὴν ταφὴν αὐτοῦ τραγικήν τινα καὶ θεατρικὴν διάθεσιν. ὁ γὰρ υἱὸς Ἀντίγονος, ὡς ᾔσθετο τὰ λείψανα κομιζόμενα, πάσαις ἀναχθεὶς ταῖς ναυσὶν ἐπὶ νήσων ἀπήντησε· καὶ δεξάμενος εἰς τὴν μεγίστην τῶν ναυαρχίδων ἔθετο τὴν ὑδρίαν χρυσήλατον οὖσαν.
53.2Uğradıkları şehirler küpe çelenkler sunuyor, cenazeye katılıp onu uğurlamak üzere yas giysileri içinde adamlar gönderiyordu. Donanma Korinthos'a yanaşırken gemi kıçında kraliyet erguvanı ve diademiyle süslü küp herkesçe görülüyor, yanında silahlı genç muhafızlar duruyordu. Dönemin en ünlü aulos çalgıcısı Ksenophantos yakınında oturup en kutsal ezgiyi çalıyordu.
αἱ δὲ πόλεις αἷς προσεῖχον, τοῦτο μὲν στεφάνους ἐπέφερον τῇ ὑδρίᾳ, τοῦτο δὲ ἄνδρας ἐν σχήματι πενθίμῳ συνθάψοντας καὶ συμπαραπέμψοντας ἀπέστελλον. εἰς δὲ Κόρινθον τοῦ στόλου καταπλέοντος ἥ τε κάλπις ἐκ πρύμνης περιφανὴς ἑωρᾶτο πορφύρᾳ βασιλικῇ καὶ διαδήματι κεκοσμημένη, καὶ παρειστήκεισαν ἐν ὅπλοις νεανίσκοι δορυφοροῦντες. ὁ δὲ τῶν τότε αὐλητῶν ἐλλογιμώτατος Ξενόφαντος ἐγγὺς καθεζόμενος προσηύλει τῶν μελῶν τὸ ἱερώτατον·
53.3Kürek hareketi de bu ezgiye uygun olarak belli bir ritimle ilerliyordu; ses, göğüs dövenlerin ritmi gibi, aulos ezgisinin dönüşlerine karşılık veriyordu. Ama en çok acıma ve ağıtı, denize toplananların, başı eğik ve gözyaşları içinde gördükleri Antigonos uyandırıyordu. Korinthos yakınlarında onurlar ve çelenkler sunulduktan sonra, kalıntıları Demetrias'a götürüp oraya koydu. Bu şehir onun adını taşıyordu ve Iolkos yakınındaki küçük kasabaların birleştirilmesiyle kurulmuştu.
καὶ πρὸς τοῦτο τῆς εἰρεσίας ἀναφερομένης μετὰ ῥυθμοῦ τινος, ἀπήντα ψόφος, ὥσπερ ἐν κοπετῷ, ταῖς τῶν αὐλημάτων περιόδοις· τὸν δὲ πλεῖστον οἶκτον καὶ ὀλοφυρμὸν αὐτὸς ὁ Ἀντίγονος τοῖς ἠθροισμένοις ἐπὶ τὴν θάλασσαν ὀφθεὶς ταπεινὸς καὶ δεδακρυμένος παρέσχεν. ἐπενεχθεισῶν δὲ τιμῶν καὶ στεφάνων περὶ Κόρινθον εἰς Δημητριάδα κομίσας ἔθηκε τὰ λείψανα, πόλιν ἐπώνυμον ἐκείνου, συνοικισθεῖσαν ἐκ μικρῶν τῶν περὶ τὴν Ἰωλκὸν πολιχνίων.
53.4Demetrios'un soyundan kalanlar şunlardı: Phila'dan Antigonos ve Stratonike; Demetrios adlı iki oğlu, biri İllyrialı bir kadından doğan İnce Demetrios, öbürü Ptolemais'ten olan Kyrene hükümdarı; Deidameia'dan da Mısır'da ömrünü tamamlayan Aleksandros. Eurydike'den de Korrhagos adında bir oğlu olduğu söylenir. Krallık soyu halefler yoluyla en son Perseus'a kadar indi; onun zamanında Romalılar Makedonya'yı egemenlik altına aldılar. Makedon dramı sona erdiğine göre, Roma dramını sahneye koyma vakti gelmiştir.
ἀπέλιπε δὲ γενεὰν ὁ Δημήτριος Ἀντίγονον μὲν ἐκ Φίλας καὶ Στρατονίκην, δύο δὲ Δημητρίους, τὸν μὲν Λεπτόν, ἐξ Ἰλλυρίδος γυναικός, τὸν δὲ ἄρξαντα Κυρήνης ἐκ Πτολεμαΐδος, ἐκ δὲ Δηϊδαμείας Ἀλέξανδρον, ὃς ἐν Αἰγύπτῳ κατεβίωσε. λέγεται δὲ καὶ Κόρραγον υἱὸν ἐξ Εὐρυδίκης αὐτῷ γενέσθαι. κατέβη δὲ ταῖς διαδοχαῖς τὸ γένος αὐτοῦ βασιλεῦον εἰς Περσέα τελευταῖον, ἐφʼ οὗ Ῥωμαῖοι Μακεδονίαν ὑπηγάγοντο. διηγωνισμένου δὲ τοῦ Μακεδονικοῦ δράματος ὥρα τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐπεισαγαγεῖν.