Plutarkhos
Antonius
Ἀντώνιος
1.11. Bölüm
Antonius'un dedesi, Sulla'nın yanında yer aldığı için Marius'un öldürttüğü hatip Antonius'tu. Babası ise Creticus lakaplı Antonius'tu; siyasette pek ünlü ve parlak biri değildi, ama iyi yürekli ve dürüsttü, özellikle de cömertti. Bunu tek bir olaydan anlamak mümkündür.
Ἀντωνίου πάππος μὲν ἦν ὁ ῥήτωρ Ἀντώνιος, ὃν τῆς Σύλλα γενόμενον στάσεως Μάριος ἀπέκτεινε, πατὴρ δὲ ὁ Κρητικὸς ἐπικληθεὶς Ἀντώνιος, οὐχ οὕτω μὲν εὐδόκιμος ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἀνὴρ οὐδὲ λαμπρός, εὐγνώμων δὲ καὶ χρηστός, ἄλλως τε καὶ πρὸς τὰς μεταδόσεις ἐλευθέριος, ὡς ἀφʼ ἑνὸς ἄν τις ἔργου καταμάθοι.
1.2Fazla malı yoktu ve bu yüzden karısı onun cömertliğine engel oluyordu. Bir gün tanıdıklarından biri gelip ondan para istedi. Parası yoktu; bir köle çocuğa gümüş bir kâseye su koyup getirmesini söyledi. Çocuk getirince, tıraş olacakmış gibi çenesini ıslattı.
κεκτημένος γὰρ οὐ πολλὰ καὶ διὰ τοῦτο τῇ φιλανθρωπίᾳ χρῆσθαι κωλυόμενος ὑπὸ τῆς γυναικός, ἐπεί τις ἀφίκετο τῶν συνήθων πρὸς αὐτὸν ἀργυρίου δεόμενος, ἀργύριον μὲν οὐκ εἶχε, παιδαρίῳ δὲ προσέταξεν εἰς ἀργυροῦν σκύφον ὕδωρ ἐμβαλόντι κομίσαι· καὶ κομίσαντος, ὡς ξύρεσθαι μέλλων κατέβρεχε τὰ γένεια.
1.3Sonra başka bir bahaneyle çocuğu dışarı yolladı, kâseyi dostuna verip kullanmasını söyledi. Hizmetkârlar arasında büyük bir arama başladı. Karısının öfkelenip herkesi tek tek sorgulamak istediğini görünce itiraf etti ve onu bağışlamasını rica etti.
τοῦ δὲ παιδαρίου καθʼ ἑτέραν πρόφασιν ἐκποδὼν γενομένου, τὸν μὲν σκύφον ἔδωκε τῷ φίλῳ χρῆσθαι κελεύσας, ζητήσεως δὲ πολλῆς ἐν τοῖς οἰκέταις οὔσης ὁρῶν χαλεπαίνουσαν τὴν γυναῖκα καὶ βουλομένην καθʼ ἕκαστον ἐξετάζειν ὡμολόγησε, συγγνώμην ἔχειν δεηθείς.
2.12. Bölüm
Karısı, Caesarlar ailesinden Julia idi; dönemin en iyi ve en itidalli kadınlarıyla yarışırdı. Oğlu Antonius, babasının ölümünden sonra onun yanında büyüdü. Julia sonra Catilina'nın yandaşı olduğu için Cicero'nun öldürttüğü Cornelius Lentulus ile evlendi. Antonius'un Cicero'ya duyduğu şiddetli düşmanlığın başlangıcı ve sebebi bu gibi görünüyor.
ἦν δὲ αὐτῷ γυνὴ Ἰουλία τοῦ Καισάρων οἴκου, ταῖς ἀρίσταις τότε καὶ σωφρονεστάταις ἐνάμιλλος. ὑπὸ ταύτης ὁ υἱὸς Ἀντώνιος ἐτράφη μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτὴν Κορνηλίῳ Λέντλῳ γαμηθείσης, ὃν Κικέρων ἀπέκτεινε τῶν Κατιλίνα συνωμοτῶν γενόμενον. αὕτη δοκεῖ τῆς σφοδρᾶς ἔχθρας Ἀντωνίῳ πρὸς Κικέρωνα πρόφασις καὶ ἀρχὴ γενέσθαι.
2.2Antonius, Cicero'nun karısının annesine yalvarmadan Lentulus'un cesedinin bile kendilerine verilmediğini söyler. Ama bunun yalan olduğu kabul edilir; zira Cicero'nun o sırada cezalandırdıklarından hiçbiri gömülmekten yoksun bırakılmamıştır.
φησὶ γοῦν Ἀντώνιος οὐδὲ τὸν νεκρὸν αὐτοῖς ἀποδοθῆναι τοῦ Λέντλου πρότερον ἢ τῆς γυναικὸς τοῦ Κικέρωνος τὴν μητέρα δεηθῆναι. τοῦτο μὲν οὖν ὁμολογουμένως ψεῦδός ἐστιν· οὐδεὶς γὰρ εἴρχθη ταφῆς τῶν τότε κολασθέντων ὑπὸ τοῦ Κικέρωνος·
2.3Antonius gençliğinde parlak biri olunca, Curio'nun dostluğu ve yakınlığı başına adeta bir bela gibi çöktü. Curio hazlar konusunda terbiyesizdi ve Antonius'u daha kolay eline almak için onu içki âlemlerine, kadınlara, masraflı ve ölçüsüz harcamalara sürükledi. Bu yüzden yaşına yakışmayan iki yüz elli talantlık ağır bir borca girdi.
Ἀντωνίῳ δὲ λαμπρῷ καθʼ ὥραν γενομένῳ τὴν Κουρίωνος φιλίαν καὶ συνήθειαν ὥσπερ τινὰ κῆρα προσπεσεῖν λέγουσιν, αὐτοῦ τε περὶ τὰς ἡδονὰς ἀπαιδεύτου γενομένου, καὶ τὸν Ἀντώνιον, ὡς μᾶλλον εἴη χειροήθης, εἰς πότους καὶ γύναια καὶ δαπάνας πολυτελεῖς καὶ ἀκολάστους ἐμβάλλοντος. ἐξ ὧν ὄφλημα βαρὺ καὶ παρʼ ἡλικίαν αὐτῷ συνήχθη πεντήκοντα καὶ διακοσίων ταλάντων.
2.4Curio bu paranın tamamına kefil oldu. Babası bunu öğrenince Antonius'u evinden kovdu. Antonius kısa bir süre, dönemin en küstah ve en iğrenç demagogu olan Clodius'un her şeyi altüst eden akımına katıldı. Ama onun deliliğinden çabuk bıktı ve Clodius'a karşı birleşenlerden korkarak İtalya'dan ayrılıp Yunanistan'a gitti. Orada bedenini askerî yarışmalar için çalıştırıyor, konuşma alıştırmaları yapıyordu.
τοῦτο πᾶν ἐγγυησαμένου τοῦ Κουρίωνος ὁ πατὴρ αἰσθόμενος ἐξήλασε τὸν Ἀντώνιον ἐκ τῆς οἰκίας. ὁ δὲ βραχὺν μέν τινα χρόνον τῇ Κλωδίου τοῦ θρασυτάτου καὶ βδελυρωτάτου τῶν τότε δημαγωγῶν φορᾷ πάντα τὰ πράγματα ταραττούσῃ προσέμιξεν ἑαυτόν· ταχὺ δὲ τῆς ἐκείνου μανίας μεστὸς γενόμενος, καὶ φοβηθεὶς τοὺς συνισταμένους ἐπὶ τὸν Κλώδιον, ἀπῆρεν ἐκ τῆς Ἰταλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ διέτριβε τό τε σῶμα γυμνάζων πρὸς τοὺς στρατιωτικοὺς ἀγῶνας καὶ λέγειν μελετῶν.
2.5Asya tarzı denen ve özellikle o dönemde çok yaygın olan söz sanatını benimsemişti. Bu tarz onun hayatına çok benziyordu; gösterişli, kabarık, boş övünme ve tutarsız şöhret hırsıyla doluydu.
ἐχρῆτο δὲ τῷ καλουμένῳ μὲν Ἀσιανῷ ζήλῳ τῶν λόγων, ἀνθοῦντι μάλιστα κατʼ ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ἔχοντι δὲ πολλὴν ὁμοιότητα πρὸς τὸν βίον αὐτοῦ, κομπώδη καὶ φρυαγματίαν ὄντα καὶ κενοῦ γαυριάματος καὶ φιλοτιμίας ἀνωμάλου μεστόν.
3.13. Bölüm
Konsüllük yapmış Gabinius, Suriye'ye yelken açarken onu sefere katılmaya ikna etti. Antonius sıradan biri olarak gitmeyeceğini söyledi, ama süvari komutanı atanınca sefere katıldı. Önce Yahudileri isyana teşvik eden Aristobulos'un üzerine gönderildi. En büyük kaleye ilk çıkan kendisi oldu, Aristobulos'u hepsinden sürdü. Sonra çarpışmaya girip kendi sayıca az askeriyle onun kat kat fazla olan askerlerini bozguna uğrattı ve birkaçı dışında hepsini öldürdü; Aristobulos da oğluyla birlikte yakalandı.
ἐπεὶ δὲ Γαβίνιος ἀνὴρ ὑπατικὸς εἰς Συρίαν πλέων ἀνέπειθεν αὐτὸν ὁρμῆσαι πρὸς τὴν στρατείαν, ἰδιώτης μὲν οὐκ ἂν ἔφη συνεξελθεῖν, ἀποδειχθεὶς δὲ τῶν ἱππέων ἄρχων συνεστράτευε. καὶ πρῶτον μὲν ἐπʼ Ἀριστόβουλον Ἰουδαίους ὰφιστάντα πεμφθεὶς αὐτὸς μὲν ἐπέβη τοῦ μεγίστου τῶν ἐρυμάτων πρῶτος, ἐκεῖνον δὲ πάντων ἐξήλασεν· εἶτα μάχην συνάψας καὶ τρεψάμενος ὀλίγοις τοῖς σὺν αὑτῷ τοὺς ἐκείνου πολλαπλασίους ὄντας ἀπέκτεινε πλὴν ὀλίγων ἅπαντας· αὐτὸς δὲ μετὰ τοῦ παιδὸς Ἀριστόβουλος ἥλω.
3.2Bundan sonra Ptolemaios, Gabinius'u on bin talant karşılığında kendisiyle Mısır'a girip krallığını geri almaya ikna etmeye çalıştı. Komutanların çoğu buna karşıydı; on bin talantın tam tutsağı olmasına rağmen Gabinius'un da bu savaşa çekinceleri vardı. Ama Antonius hem büyük işlere istekli olduğu hem de yalvaran Ptolemaios'un gönlünü hoş etmek istediği için Gabinius'u ikna edip onunla birlikte sefere çıktı.
μετὰ ταῦτα Γαβίνιον ἐπὶ μυρίοις ταλάντοις Πτολεμαίου πείθοντος εἰς Αἴγυπτον ἅμα συνεμβαλεῖν αὐτῷ καὶ τὴν βασιλείαν ἀναλαβεῖν, οἱ μὲν πλεῖστοι τῶν ἡγεμόνων ἠναντιοῦντο, καὶ Γαβίνιον δὲ ὄκνος τις εἶχε τοῦ πολέμου, καίπερ ἐξηνδραποδισμένον κομιδῆ τοῖς μυρίοις ταλάντοις, Ἀντώνιος δὲ καὶ πράξεων μεγάλων ἐφιέμενος καὶ τῷ Πτολεμαίῳ χαριζόμενος δεομένῳ συνέπεισε μὲν καὶ συνεξώρμησεν ἐπὶ τὴν στρατείαν τὸν Γαβίνιον,
3.3Savaştan çok Pelusion yolundan korkuyorlardı. Çünkü yol, Ekregma ve Serbonis bataklığı boyunca derin, susuz kumdan geçiyordu. Mısırlılar buraya Typhon'un soluğu derler; bu, Kızıldeniz'in iç denizle en dar kıstağında ayrıldığı yerde, altından süzülen ve sızan suyu gibi görünür.
ἐπεὶ δὲ τοῦ πολέμου μᾶλλον ἐφοβοῦντο τὴν ἐπὶ τὸ Πηλούσιον ὁδόν, ἅτε δὴ διὰ ψάμμου βαθείας καὶ ἀνύδρου παρὰ τὸ Ἔκρηγμα καὶ τὰ τῆς Σερβωνίδος ἕλη γινομένης αὐτοῖς τῆς πορείας, ἃς Τυφῶνος μὲν ἐκπνοὰς Αἰγύπτιοι καλοῦσι, τῆς δʼ ἐρυθρᾶς θαλάσσης ὑπονόστησις εἶναι δοκεῖ καὶ διήθησις, ᾗ βραχυτάτῳ διορίζεται πρὸς τὴν ἐντὸς θάλασσαν ἰσθμῷ,
3.4Süvarilerle gönderilen Antonius yalnız dar geçidi tutmakla kalmadı, büyük bir şehir olan Pelusion'u da alıp garnizonunu ele geçirdi. Böylece orduya güvenli bir yol, komutana da sağlam bir zafer umudu sağladı. Şöhret hırsından düşmanlar bile faydalandı. Ptolemaios Pelusion'a girer girmez öfke ve nefretle Mısırlıları öldürmeye kalkınca Antonius karşı çıkıp engel oldu.
πεμφθεὶς μετὰ τῶν ἱππέων ὁ Ἀντώνιος οὐ μόνον τὰ στενὰ κατέσχεν, ἀλλὰ καὶ Πηλούσιον ἑλών, πόλιν μεγάλην, καὶ τῶν ἐν αὐτῇ φρουρῶν κρατήσας, ἅμα καὶ τὴν ὁδὸν ἀσφαλῆ τῷ στρατεύματι καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς νίκης ἐποίησε τῷ στρατηγῷ βέβαιον. ἀπέλαυσαν δὲ τῆς φιλοτιμίας αὐτοῦ καὶ οἱ πολέμιοι. Πτολεμαίου γὰρ ἅμα τῷ παρελθεῖν εἰς τὸ Πηλούσιον ὑπʼ ὀργῆς καὶ μίσους ὡρμημένου φονεύειν τοὺς Αἰγυπτίους ἐνέστη καὶ διεκώλυσεν.
3.5Sonraki büyük ve sık savaşlarda ve çarpışmalarda gözüpeklik ve komutanlık öngörüsüyle pek çok iş yaptı. Hele düşmanı çevirip arkadan kuşatarak cepheden savaşanlara zafer kazandırdığı zaman en parlak hâlini gösterdi ve ona yakışan ödüller ve onurlar aldı. Halkın gözünden, ölü Arkhelaos'a gösterdiği insanlık da kaçmadı.
ἐν δὲ ταῖς μάχαις καὶ τοῖς ἀγῶσι μεγάλοις καὶ συχνοῖς γενομένοις πολλὰ καὶ τόλμης ἔργα καὶ προνοίας ἡγεμονικῆς ἀποδειξάμενος, ἐμφανέστατα δὲ τῷ κυκλώσασθαι καὶ περιβαλεῖν κατόπιν τοὺς πολεμίους τὴν νίκην τοῖς κατὰ στόμα παρασχών, ἀριστεῖα καὶ τιμὰς ἔλαβε πρεπούσας. οὐ διέλαθε δὲ τοὺς πολλοὺς οὐδὲ ἡ πρὸς Ἀρχέλαον αὐτοῦ τεθνηκότα φιλανθρωπία·
3.6Onun tanıdığı ve konuğuydu; hayattayken onunla zorunlu olarak savaştı, ama düştükten sonra cesedini arayıp buldu ve krala yakışır bir biçimde süsleyip gömdü. Bu davranışlarıyla İskenderiyelilerde çok büyük bir ün bıraktı, Romalı askerlerin gözünde de en parlak adam oldu.
γεγονὼς γὰρ αὐτῷ συνήθης καὶ ξένος ἐπολέμει μὲν ἀναγκαίως ζῶντι, τὸ δὲ σῶμα πεσόντος ἐξευρὼν καὶ κοσμήσας βασιλικῶς ἐκήδευσεν. ἐπὶ τούτοις Ἀλεξανδρεῦσί τε πλεῖστον αὑτοῦ λόγον κατέλιπε, καὶ Ῥωμαίων τοῖς στρατευομένοις ἀνὴρ ἔδοξε λαμπρότατος εἶναι.
4.14. Bölüm
Görünüşünde soylu bir vakar da vardı. Pek hoş bir sakalı, geniş alnı ve kartal burnu, Herakles'in resim ve heykellerinin erkekliğini andırıyordu. Antoniusların, Herakles'in oğlu Anton'dan gelen Herakleidai soyundan oldukları yolunda eski bir rivayet de vardı.
προσῆν δὲ καὶ μορφῆς ἐλευθέριον ἀξίωμα, καὶ πώγων τις οὐκ ἀγεννὴς καὶ πλάτος μετώπου καὶ γρυπότης μυκτῆρος ἐδόκει τοῖς γραφομένοις καὶ πλαττομένοις Ἡρακλέους προσώποις ἐμφερὲς ἔχειν τὸ ἀρρενωπόν. ἦν δὲ καὶ λόγος παλαιὸς Ἡρακλείδας εἶναι τοὺς Ἀντωνίους, ἀπʼ Ἄντωνος, παιδὸς Ἡρακλέους, γεγονότας.
4.2Dediğimiz gibi bu rivayeti görünüşüyle olduğu kadar giyimiyle de doğrulamak isterdi. Kalabalık önüne çıkacağı zaman hep tuniğini uyluğuna kadar kuşanır, yanına büyük bir kılıç asar, sırtına kalın bir pelerin alırdı. Başkalarına kaba gelen şeyler bile, övünmesi, alaycılığı, açıkça içmesi, yemek yiyenin yanına oturması ve ayakta asker sofrasından yemesi, askerlerin ona şaşılacak derecede bir sevgi ve özlem duymasını sağlıyordu.
καὶ τοῦτον ᾤετο τὸν λόγον τῇ τε μορφῇ τοῦ σώματος, ὥσπερ εἴρηται, καὶ τῇ στολῇ βεβαιοῦν. ἀεὶ γάρ, ὅτε μέλλοι πλείοσιν ὁρᾶσθαι, χιτῶνα εἰς μηρὸν ἔζωστο, καὶ μάχαιρα μεγάλη παρήρτητο, καὶ σάγος περιέκειτο τῶν στερεῶν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ τοῖς ἄλλοις φορτικὰ δοκοῦντα, μεγαλαυχία καὶ σκῶμμα καὶ κώθων ἐμφανὴς καὶ καθίσαι παρὰ τὸν ἐσθίοντα καὶ φαγεῖν ἐπιστάντα τραπέζῃ στρατιωτικῇ, θαυμαστὸν ὅσον εὐνοίας καὶ πόθου πρὸς αὐτὸν ἐνεποίει τοῖς στρατιώταις.
4.3Aşk konusunda da hiç nasipsiz değildi, bununla da pek çok kişinin gönlünü kazanıyordu; âşıklara yardım ediyor, kendi aşkları için yapılan alaylardan da hoşlanıyordu. Cömertliği ve askerlere ve dostlarına küçük ya da cimri olmayan bir elle armağanlar dağıtması, güçlenmesi için ona parlak bir başlangıç sağladı. Büyük olduktan sonra da, sayısız başka hatasıyla sarsılan gücünü daha da yükseltti. Cömertliğine bir örnek vereyim.
ἦν δέ που καὶ τὸ ἐρωτικὸν οὐκ ἀναφρόδιτον, ἀλλὰ καὶ τούτῳ πολλοὺς ἐδημαγώγει, συμπράττων τε τοῖς ἐρῶσι καὶ σκωπτόμενος οὐκ ἀηδῶς εἰς τοὺς ἰδίους ἔρωτας. ἡ δʼ ἐλευθεριότης καὶ τὸ μηδὲν ὀλίγῃ χειρὶ μηδὲ φειδομένῃ χαρίζεσθαι στρατιώταις καὶ φίλοις ἀρχήν τε λαμπρὰν ἐπὶ τὸ ἰσχύειν αὐτῷ παρέσχε, καὶ μεγάλου γενομένου τὴν δύναμιν ἐπὶ πλεῖον ἐπῆρεν, ἐκ μυρίων ἄλλων ἁμαρτημάτων ἀνατρεπομένην. ἓν δέ τι τοῦ μεγαλοδώρου παράδειγμα διηγήσομαι.
4.4Dostlarından birine iki yüz elli bin drahmi verilmesini emretmişti; Romalılar buna decies der. Şaşıran kâhya, miktarın büyüklüğünü göstermek için parayı ortaya yığdı. Antonius geçerken bunun ne olduğunu sordu. Kâhya, verilmesini emrettiği para olduğunu söyleyince, Antonius onun kötü niyetini anlayıp, "Ben decies'in daha fazla olduğunu sanıyordum," dedi, "bu ise azmış. Bir o kadar daha ekle."
τῶν φίλων τινὶ μυριάδας ἐκέλευσε πέντε καὶ εἴκοσι δοθῆναι· τοῦτο Ῥωμαῖοι δεκίης καλοῦσι. τοῦ δʼ ἐπιτρόπου θαυμάσαντος καὶ ἵνα δείξῃ τὸ πλῆθος αὐτῷ καταβαλόντος ἐν μέσῳ τὸ ἀργύριον, ἠρώτησε παριὼν ὅ τι δὴ τοῦτο εἴη. τοῦ δʼ ἐπιτρόπου φήσαντος ὡς ὃ κελεύσειε δοθῆναι, συμβαλὼν αὐτοῦ τὴν κακοήθειαν ὁ Ἀντώνιος, ἐγὼ πλεῖον ᾤμην, ἔφη, τὸ δεκίης εἶναι· τοῦτο δὲ μικρόν ἐστιν· ὥστε ἄλλο πρόσθες αὐτῷ τοσοῦτον.
5.15. Bölüm
Bunlar sonraki olaylardır. Roma'nın işleri ikiye bölününce, aristokratlar şehirde bulunan Pompeius'a bağlandı, halk tarafı da Galatia'da ordu başında olan Caesar'ı çağırdı. Bu sırada Antonius'un dostu Curio saf değiştirip Caesar'ı desteklemeye başlamıştı ve Antonius'u da yanına çekti. Curio halk önündeki konuşmalarıyla güçlü olduğundan ve Caesar'ın verdiği parayı cömertçe harcadığından Antonius'u halk tribünü, sonra da auspicium rahiplerinden yani Augur seçtirdi.
ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον· ἐπεὶ δὲ τὰ Ῥωμαίων πράγματα διέστη, τῶν μὲν ἀριστοκρατικῶν Πομπηΐῳ παρόντι προσθεμένων, τῶν δὲ δημοτικῶν Καίσαρα καλούντων ἐκ Γαλατίας ἐν τοῖς ὅπλοις ὄντα, Κουρίων ὁ Ἀντωνίου φίλος ἐκ μεταβολῆς θεραπεύων τὰ Καίσαρος Ἀντώνιον προσηγάγετο, καὶ μεγάλην μὲν ἀπὸ τοῦ λέγειν ἐν τοῖς πολλοῖς ἔχων ἰσχύν, χρώμενος δὲ καὶ δαπάναις ἀφειδῶς ἀφʼ ὧν Καῖσαρ ἐχορήγει, δήμαρχον ἀπέδειξε τὸν Ἀντώνιον, εἶτα τῶν ἐπʼ οἰωνοῖς ἱερέων, οὓς Αὔγουρας καλοῦσιν.
5.2Antonius göreve başlar başlamaz Caesar için çalışanlara küçümsenmeyecek bir yarar sağladı. Önce konsül Marcellus, Pompeius'a zaten toplanmış olan askerleri veriyor ve yenilerini toplamasına izin veriyordu. Antonius buna engel oldu: Toplanan kuvvetin Suriye'ye gidip Parthlarla savaşan Bibulus'a yardım etmesini, Pompeius'un topladıklarının da ona uymamasını buyuran bir emir yazdı.
ὁ δὲ εὐθὺς εἰς τὴν ἀρχὴν παρελθὼν οὐ μικρὸν ἦν ὄφελος τοῖς πολιτευομένοις ὑπὲρ Καίσαρος. ἀλλὰ πρῶτον μὲν Μαρκέλλου τοῦ ὑπάτου Πομπηΐῳ τούς τε συνειλεγμένους ἤδη στρατιώτας παρεγγυῶντος καὶ καταλέγειν ἑτέρους διδόντος ἐμποδὼν ἔστη, διάταγμα γράψας ὅπως ἡ μὲν ἠθροισμένη δύναμις εἰς Συρίαν πλέῃ καὶ Βύβλῳ βοηθῇ πολεμοῦντι Πάρθοις, οὓς δὲ Πομπήϊος καταλέγει, μὴ προσέχωσιν αὐτῷ·
5.3İkincisi, senatörler Caesar'ın mektuplarını kabul etmiyor, okutmuyordu. Antonius görevinin verdiği yetkiyle onları okudu ve birçok kişinin kanaatini değiştirdi; çünkü Caesar'ın yazdıklarından onun adil ve ölçülü şeyler istediği anlaşılıyordu.
δεύτερον δὲ τὰς Καίσαρος ἐπιστολὰς οὐ προσιεμένων οὐδὲ ἐώντων ἀναγινώσκεσθαι τῶν συγκλητικῶν, αὐτὸς ἰσχύων διὰ τὸ ἄρχειν ἀνέγνω, καὶ πολλοὺς μετέστησε τῇ γνώμῃ, δίκαια καὶ μέτρια Καίσαρος ἀξιοῦν ἀφʼ ὧν ἔγραψε δόξαντος.
5.4Sonunda senatoda iki soru soruldu: Pompeius ordularını bırakmalı mı, Caesar bırakmalı mı? Pompeius'a silahlarını bırakmasını yalnız birkaç kişi, Caesar'a ise birkaç kişi dışında herkes söyledi. Antonius ayağa kalkıp Pompeius ile Caesar'ın ikisinin de birlikte silahlarını bırakıp ordularını dağıtmasını isteyip istemediklerini sordu. Bu önergeyi herkes coşkuyla karşıladı; bağırarak Antonius'u övüp oylama yapılmasını istediler. Konsüller izin vermeyince Caesar'ın dostları, makul görünen başka önerilerle geldi. Cato bunlara karşı çıktı, konsül Lentulus da Antonius'u senatodan attı. Antonius çıkarken onlara çok lanet etti, köle kılığına girdi, Quintus Cassius'la birlikte bir arabayla yola çıkıp Caesar'ın yanına gitti. Görünür görünmez, Roma'da artık düzen kalmadığını, tribünlerin bile söz hakkı olmadığını, hakkı savunan herkesin kovulup tehlikeye atıldığını haykırdılar.
τέλος δὲ δυεῖν ἐρωτήσεων ἐν τῇ βουλῇ γενομένων, τῆς μὲν εἰ δοκεῖ Πομπήϊον ἀφεῖναι τὰ στρατεύματα, τῆς δὲ εἰ Καίσαρα, καὶ Πομπήϊον μὲν ὀλίγων τὰ ὅπλα καταθέσθαι, Καίσαρα δὲ πάντων παρʼ ὀλίγους κελευόντων, ἀναστὰς Ἀντώνιος ἠρώτησεν εἰ δοκεῖ καὶ Πομπήϊον ὁμοῦ καὶ Καίσαρα τὰ ὅπλα καταθέσθαι καὶ τὰς δυνάμεις ἀφεῖναι. ταύτην ἐδέξαντο λαμπρῶς τὴν γνώμην ἅπαντες, καὶ μετὰ βοῆς ἐπαινοῦντες τὸν Ἀντώνιον ἠξίουν ἐπιψηφίζεσθαι. μὴ βουλομένων δὲ τῶν ὑπάτων, αὖθις ἑτέρας οἱ Καίσαρος φίλοι προὔτειναν ἐπιεικεῖς εἶναι δοκούσας ἀξιώσεις, αἷς ὅ τε Κάτων ἀντέπιπτε καὶ Λέντλος ὑπατεύων ἐξέβαλε τῆς βουλῆς τὸν Ἀντώνιον. ὁ δὲ πολλὰ μὲν αὐτοῖς ἐξιὼν ἐπηράσατο, λαβὼν δὲ θεράποντος ἐσθῆτα καὶ μισθωσάμενος μετὰ Κασσίου Κοΐντου ζεῦγος, ἐξώρμησε πρὸς Καίσαρα· καὶ κατεβόων εὐθὺς ὀφθέντες ὡς οὐδένα κόσμον ἔτι τῶν ἐν Ῥώμῃ πραγμάτων ἐχόντων, ὅτε μηδὲ δημάρχοις παρρησίας μέτεστιν, ἀλλʼ ἐλαύνεται καὶ κινδυνεύει πᾶς ὁ φθεγξάμενος ὑπὲρ τῶν δικαίων.
6.16. Bölüm
Bunun üzerine Caesar ordusunu alıp İtalya'ya girdi. Bu yüzden Cicero, Philippica'larda Troya Savaşı'nın başlangıcının Helene, iç savaşın başlangıcının ise Antonius olduğunu yazmıştır. Ama bu apaçık bir yalandır.
ἐκ τούτου λαβὼν τὴν στρατιὰν ὁ Καῖσαρ εἰς Ἰταλίαν ἐνέβαλε. διὸ καὶ Κικέρων ἐν τοῖς Φιλιππικοῖς ἔγραψε τοῦ μὲν Τρωϊκοῦ πολέμου τὴν Ἑλένην, τοῦ δʼ ἐμφυλίου τὸν Ἀντώνιον ἀρχὴν γενέσθαι, περιφανῶς ψευδόμενος.
6.2Gaius Caesar, öfkeyle aklını yitirecek kadar kolay ve hafif bir adam değildi. Eğer bunu çoktan yapmaya karar vermemiş olsaydı, sırf Antonius ile Cassius'u kötü bir kılıkta kiralık bir arabayla kendisine kaçmış görünce böyle fırsatını bulup vatanına karşı savaş açmazdı.
οὐ γὰρ οὕτως εὐχερὴς ἦν οὐδὲ ῥᾴδιος ὑπʼ ὀργῆς ἐκπεσεῖν τῶν λογισμῶν Γάϊος Καῖσαρ ὥστε, εἰ μὴ ταῦτα πάλαι ἔγνωστο πράττειν, οὕτως ἂν ἐπὶ καιροῦ τὸν κατὰ τῆς πατρίδος ἐξενεγκεῖν πόλεμον, ὅτι φαύλως ἠμφιεσμένον εἶδεν Ἀντώνιον καὶ Κάσσιον ἐπὶ ζεύγους μισθίου πεφευγότας πρὸς αὐτόν,
6.3Bu olay, çoktan bahane arayan Caesar'a yalnız savaş için uygun bir görünüş ve gerekçe verdi. Onu bütün insanlığa karşı sürükleyen, daha önce İskender'i ve çok önce Kyros'u da sürükleyen şeydi: Teskin edilmez bir egemenlik tutkusu, birinci ve en büyük olmaya duyulan delice arzu. Bunlara ise Pompeius yok edilmeden erişilemezdi.
ἀλλὰ ταῦτα πάλαι δεομένῳ προφάσεως σχῆμα καὶ λόγον εὐπρεπῆ τοῦ πολέμου παρέσχεν. ἦγε δὲ αὐτὸν ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους ἃ καὶ πρότερον Ἀλέξανδρον καὶ πάλαι Κῦρον, ἔρως ἀπαρηγόρητος ἀρχῆς καὶ περιμανὴς ἐπιθυμία τοῦ πρῶτον εἶναι καὶ μέγιστον· ὧν τυχεῖν οὐκ ἦν μὴ Πομπηΐου καταλυθέντος.
6.4Caesar gelip Roma'yı ele geçirdi, Pompeius'u İtalya'dan sürdü ve önce Pompeius'un İberya'daki kuvvetlerine yönelmeye, sonra donanma hazırlayıp Pompeius'un peşinden geçmeye karar verdi. Roma'yı praetor Lepidus'a, orduları ve İtalya'yı da tribün Antonius'a bıraktı.
ὡς δʼ οὖν ἐπελθὼν ἐκράτησε τῆς Ῥώμης καὶ Πομπήϊον ἐξήλασε τῆς Ἰταλίας καὶ πρὸς τὰς ἐν Ἰβηρίᾳ Πομπηΐου δυνάμεις ἐπιστρέφειν ἔγνω πρότερον, εἶτα οὕτως παρασκευας άμενος στόλον ἐπὶ Πομπήϊον διαβαίνειν, Λεπίδῳ μὲν στρατηγοῦντι τὴν Ῥώμην, Ἀντωνίῳ δὲ δημαρχοῦντι τὰ στρατεύματα καὶ τὴν Ἰταλίαν ἐπέτρεψεν.
6.5Antonius askerlerce hemen sevildi; onlarla birlikte idman yapıyor, çoğu zaman aynı hayatı yaşıyor, elinden geldiğince armağanlar veriyordu. Ama başkaları için çekilmez oldu. Tembelliğinden haksızlığa uğrayanları umursamıyor, başvuranları öfkeyle dinliyor, başkalarının karılarıyla adı çıkıyordu.
ὁ δὲ τοῖς μὲν στρατιώταις εὐθὺς προσφιλὴς ἦν συγγυμναζόμενος καὶ συνδιαιτώμενος τὰ πολλὰ καὶ δωρούμενος ἐκ τῶν παρόντων, τοῖς δὲ ἄλλοις ἐπαχθής. καὶ γὰρ ἀδικουμένων ὑπὸ ῥᾳθυμίας ὠλιγώρει, καὶ πρὸς ὀργὴν ἠκροᾶτο τῶν ἐντυγχανόντων καὶ κακῶς ἐπὶ γυναιξὶν ἀλλοτρίαις ἤκουε.
6.6Kısacası, Caesar'ın egemenliği kendisi sayesinde tiranlıktan başka her şeye benzerken, dostları onu kötü gösteriyordu; bunların arasında Antonius, en büyük güce sahip olduğu için en büyük hataları yapıyor göründüğünden, suçun en büyük payını aldı.
καὶ ὅλως τὴν Καίσαρος ἀρχήν, πάντα μᾶλλον ἢ τυραννίδα δι’ αὐτὸν ἐκεῖνον φανεῖσαν, οἱ φίλοι διέβαλλον, ὧν Ἀντώνιος ἀπʼ ἐξουσίας μεγίστης ἁμαρτάνειν μέγιστα δόξας τὴν πλείστην αἰτίαν ἔλαβεν.
7.17. Bölüm
Yine de Caesar İberya'dan dönünce onun suçlarını görmezden geldi. Onu savaşta enerjik, cesur ve komutanlığa yatkın biri olarak kullanmakta hiç yanılmadı. Kendisi birkaç adamıyla Brundisium'dan İon Denizi'ni geçti, gemileri geri yolladı ve Gabinius ile Antonius'a kuvvetleri gemilere bindirip hızla Makedonya'ya geçirmelerini emretti.
οὐ μὴν ἀλλʼ ε͂πανελθὼν ὁ Καῖσαρ ἐκ τῆς Ἰβηρίας τὰ μὲν ἐγκλήματα παρεῖδεν αὐτοῦ, πρὸς δὲ τὸν πόλεμον ὡς ἐνεργῷ καὶ ἀνδρείῳ καὶ ἡγεμονικῷ χρώμενος οὐδαμῆ διήμαρτεν. αὐτὸς μὲν οὖν μετʼ ὀλίγων ἀπὸ Βρεντεσίου διαπεράσας τὸν Ἰόνιον ἔπεμψεν ὀπίσω τὰ πλοῖα, Γαβινίῳ καὶ Ἀντωνίῳ τὰς δυνάμεις ἐμβιβάζειν καὶ περαιοῦν κατὰ τάχος εἰς Μακεδονίαν ἐπιστείλας.
7.2Gabinius, kış mevsiminde zor olan bu yolculuktan korkup orduyu karadan uzun yoldan dolaştırmaya kalktı. Antonius ise birçok düşman arasında kuşatılmış olan Caesar için korkarak, liman ağzında demirlemiş olan Libo'yu, triremelerinin çevresine pek çok hafif tekne yığarak geri püskürttü; sonra gemilere sekiz yüz süvari ve yirmi bin hoplit bindirip açıldı.
Γαβινίου δὲ πρὸς τὸν πλοῦν χαλεπὸν ὄντα χειμῶνος ὥρᾳ καταδειλιάσαντος καὶ πεζῇ μακρὰν ὁδὸν περιάγοντος τὸν στρατόν, Ἀντώνιος ὑπὲρ Καίσαρος ἐν πολλοῖς ἀπειλημμένου πολεμίοις φοβηθεὶς Λίβωνα μὲν ἐφορμοῦντα τῷ στόματι τοῦ λιμένος ἀπεκρούσατο, πολλὰ τῶν λεπτῶν ἀκατίων ταῖς τριήρεσιν αὐτοῦ περιστήσας, ἐμβιβάσας δὲ ταὶς ναυσὶν ἱππεῖς ὀκτακοσίους καὶ δισμυρίους ὁπλίτας ἀνήχθη.
7.3Düşmanlar onu görüp kovaladı. Bu tehlikeden kurtuldu, çünkü güçlü bir güney rüzgârı onların triremelerinin çevresinde büyük dalgalar ve çukur bir deniz yarattı. Ama kendi gemileri de uçurumlara ve derin geçitlere doğru sürükleniyordu ve kurtuluş umudu kalmamıştı.
καὶ γενόμενος καταφανὴς τοῖς πολεμίοις καὶ διωκόμενος τὸν μὲν ἐκ τούτων κίνδυνον διέφυγε, λαμπροῦ νότου κῦμα μέγα καὶ κοίλην θάλατταν ταῖς τριήρεσιν αὐτῶν περιστήσαντος, ἐκφερόμενος δὲ ταῖς ναυσὶ πρὸς κρημνοὺς καὶ φάραγγας ἀγχιβαθεῖς οὐδεμίαν ἐλπίδα σωτηρίας εἶχεν.
7.4Birden körfezden güçlü bir lodos esti, dalgalar karadan açığa doğru yöneldi. Karadan uzaklaşıp mağrur bir şekilde yol alırken sahilin enkazla dolu olduğunu gördü. Rüzgâr, onu kovalayan triremeleri oraya atmış, azımsanmayacak kadarı parçalanmıştı. Antonius pek çok adamı ve mal ele geçirdi, Lissos'u aldı ve böyle büyük bir kuvvetle tam zamanında gelerek Caesar'a büyük cesaret verdi.
ἄφνω δὲ τοῦ κόλπου πολὺν ἐκπνεύσαντος λίβα, καὶ τοῦ κλύδωνος ἀπὸ τῆς γῆς εἰς τὸ πέλαγος διαχεομένου, μεταβαλόμενος ἀπὸ τῆς γῆς καὶ πλέων σοβαρῶς ὁρᾷ ναυαγίων περίπλεων τὸν αἰγιαλόν. ἐνταῦθα γὰρ ἐξέβαλε τὸ πνεῦμα τὰς διωκούσας αὐτὸν τριήρεις, καὶ διεφθάρησαν οὐκ ὀλίγαι· καὶ σωμάτων πολλῶν καὶ χρημάτων ἐκράτησεν Ἀντώνιος, καὶ Λίσσον εἷλε, καὶ μέγα Καίσαρι παρέσχε θάρσος ἐν καιρῷ μετὰ τηλικαύτης ἀφικόμενος δυνάμεως.
8.18. Bölüm
Birçok ardışık çarpışmada hepsinde öne çıktı. İki kez, darmadağın kaçan Caesar'ın askerlerini karşılayıp geri çevirdi, kovalayanlara tekrar karşı durmalarını sağlayıp zafer kazandı. Bu yüzden ordugâhta Caesar'dan sonra en çok onun adı anılıyordu.
πολλῶν δὲ γινομένων καὶ συνεχῶν ἀγώνων ἐν πᾶσι μὲν ἦν διαπρεπής, δὶς δὲ φεύγοντας προτροπάδην τοὺς Καίσαρος ἀπαντησας ἀνέστρεψε καὶ στῆναι καὶ συμβαλεῖν αὖθις τοῖς διώκουσιν ἀναγκάσας ἐνίκησεν. ἦν οὖν αὐτοῦ μετὰ Καίσαρα πλεῖστος ἐν τῷ στρατοπέδῳ λόγος·
8.2Caesar da onun hakkındaki kanaatini gösterdi. Pharsalos'ta son ve her şeyi belirleyecek savaşa girerken sağ kanadı kendisi aldı, sol kanadın komutasını ise emrindekilerin en savaşçısı olarak Antonius'a verdi.
ἐδήλωσε δὲ Καῖσαρ ἣν ἔχοι περὶ αὐτοῦ δόξαν. ἐπεὶ γὰρ ἔμελλε τὴν τελευταίαν καὶ τὰ ὅλα κρίνασαν ἐν Φαρσάλῳ μάχην μάχεσθαι, τὸ μὲν δεξιὸν αὐτὸς εἶχε κέρας, τοῦ δʼ εὐωνύμου τὴν ἡγεμονίαν Ἀντωνίῳ παρέδωκεν, ὡς πολεμικωτάτῳ τῶν ὑφʼ ἑαυτῷ.
8.3Zaferden sonra diktatör ilan edilince kendisi Pompeius'u kovaladı; Antonius'u da süvari komutanı seçip Roma'ya gönderdi. Bu makam, diktatör varken ikinci, yokken birinci ve neredeyse tek makamdır. Çünkü diktatör seçilince tribünlük kalır, öbür makamların hepsi ortadan kalkar.
μετὰ δὲ τὴν νίκην δικτάτωρ ἀναγορευθεὶς αὐτὸς μὲν ἐδίωκε Πομπήϊον, Ἀντώνιον δὲ ἵππαρχον ἑλόμενος εἰς Ῥώμην ἔπεμψεν. ἔστι δὲ ἡ ἀρχὴ δευτέρα τοῦ δικτάτορος παρόντος· ἂν δὲ μὴ παρῇ, πρώτη καὶ μόνη σχεδόν· ἡ γὰρ δημαρχία διαμένει, τὰς δὲ ἄλλας καταλύουσι πάσας δικτάτορος αἱρεθέντος.
9.19. Bölüm
O sırada genç ve yenilik peşinde olan tribün Dolabella borçların silinmesini öneriyordu. Dostu olan ve her zaman halkın hoşuna gitmek isteyen Antonius'u bu politikada kendisiyle birlikte çalışmaya ikna etti. Asinius ve Trebellius tersini öğütlüyorlardı. Bu sırada Antonius'un aklına rastlantı eseri korkunç bir kuşku düştü: Dolabella'nın evliliğine haksızlık ettiğini sandı.
οὐ μὴν ἀλλὰ τότε δημαρχῶν Δολοβέλλας, νέος ἀνὴρ καὶ νέων πραγμάτων ὀρεγόμενος, εἰσηγεῖτο χρεῶν ἀποκοπάς, καὶ τὸν Ἀντώνιον αὐτῷ τε φίλον ὄντα καὶ βουλόμενον ἀεὶ τοῖς πολλοῖς ἀρέσκειν ἔπειθε συμπράττειν καὶ κοινωνεῖν τοῦ πολιτεύματος. Ἀσινίου δὲ καὶ Τρεβελλίου τἀναντία παρακαλούντων ὑπόνοια δεινὴ κατὰ τύχην τῷ Ἀντωνίῳ προσέπεσεν ὡς ἀδικουμένῳ περὶ τὸν γάμον ὑπὸ τοῦ Δολοβέλλα.
9.2Buna çok üzülerek, amcası Gaius Antonius'un, yani Cicero'yla birlikte konsül olanın kızı olan karısını evden kovdu; Asinius tarafını tutup Dolabella'ya savaş açtı. Dolabella, yasayı zorla geçirmek için forumu ele geçirmişti. Senato da Dolabella'ya karşı silah gerektiğine karar verince, Antonius üzerine yürüyüp çarpıştı; adamlarından bazılarını öldürdü, kendi adamlarından da kayıplar verdi.
καὶ τὸ πρᾶγμα βαρέως ἐνεγκὼν τήν τε γυναῖκα τῆς οἰκίας ἐξήλασεν ἀνεψιὰν οὖσαν αὐτοῦ (θυγάτηρ γὰρ ἦν Γαΐου Ἀντωνίου τοῦ Κικέρωνι συνυπατεύσαντος), καὶ τοὺς περὶ Ἀσίνιον δεξάμενος ἐπολέμει τῷ Δολοβέλλᾳ. κατέλαβε γὰρ τὴν ἀγορὰν ἐκεῖνος ὡς βίᾳ κυρώσων τὸν νόμον. Ἀντώνιος δέ, καὶ τῆς βουλῆς ψηφισαμένης ὅπλων δεῖν ἐπὶ τὸν Δολοβέλλαν, ἐπελθὼν καὶ μάχην συνάψας ἀπέκτεινέ τέ τινας τῶν ἐκείνου καὶ τῶν ἰδίων ἀπέβαλε.
9.3Bu olaylar yüzünden halkın nefretini kazandı; dürüst ve itidalli kimseler de, Cicero'nun dediği gibi, öbür yaşayışı yüzünden ondan hoşlanmıyor, nefret ediyordu. Zamansız sarhoşluklarından, çekilmez harcamalarından, kadınlar arasında yuvarlanmasından, gündüz sarhoşluğunu uyumakla ya da avare dolaşmakla geçirip gece de âlemlere, tiyatrolara, mimos oyuncularının ve soytarıların düğünlerine gitmesinden iğreniyorlardı.
τοῖς μὲν οὖν πολλοῖς ἐκ τούτων ἀπηχθάνετο, τοῖς δὲ χρηστοῖς καὶ σώφροσι διὰ τὸν ἄλλον βίον οὐκ ἦν ἀρεστός, ὡς Κικέρων φησίν, ἀλλʼ ἐμισεῖτο, βδελυττομένων αὐτοῦ μέθας ἀώρους καὶ δαπάνας ἐπαχθεῖς καὶ κυλινδήσεις ἐν γυναίοις, καὶ μεθʼ ἡμέραν μὲν ὕπνους καὶ περιπάτους ἀλύοντος καὶ κραιπαλῶντος, νύκτωρ δὲ κώμους καὶ θέατρα καὶ διατριβὰς ἐν γάμοις μίμων καὶ γελωτοποιῶν.
9.4Anlatıldığına göre bir keresinde mimos oyuncusu Hippias'ın düğününde gece boyu yiyip içmiş, sabah halk onu foruma çağırınca, karnı hâlâ doluyken gelmiş ve bir dostunun tuttuğu pelerine kusmuştu. Mimos oyuncusu Sergius da yanında en çok sözü geçenlerdendi; aynı sahneden Kytheris adında sevgilisi vardı. Antonius şehirleri dolaşırken onu bir tahtırevanla götürüyordu ve onun tahtırevanına, kendi annesininkinden az olmayan bir maiyet eşlik ediyordu.
λέγεται γοῦν, ὡς ἐν Ἱππίου ποτὲ τοῦ μίμου γάμοις ἑστιαθεὶς καὶ πιὼν διὰ νυκτός, εἶτα πρωῒ τοῦ δήμου καλοῦντος εἰς ἀγορὰν προελθὼν ἔτι τροφῆς μεστὸς ἐμέσειε, τῶν φίλων τινὸς ὑποσχόντος τὸ ἱμάτιον. ἦν δὲ καὶ Σέργιος ὁ μῖμος τῶν μέγιστον παρʼ αὐτῷ δυναμένων, καὶ Κυθηρὶς ἀπὸ τῆς αὐτῆς παλαίστρας γύναιον ἀγαπώμενον, ὃ δὴ καὶ τὰς πόλεις ἐπιὼν ἐν φορείῳ περιήγετο, καὶ τὸ φορεῖον οὐκ ἐλάττους ἢ τὸ τῆς μητρὸς αὐτοῦ περιέποντες ἠκολούθουν.
9.5Ayrıca seyahatlerde tören alaylarındaki gibi taşınan altın kadehlerin görüntüsü, yol kenarlarına kurulan çadırlar, korularda ve nehir kıyılarında hazırlanan masraflı sofralar, arabalara koşulan aslanlar, itidalli erkek ve kadınların evlerine yerleştirilen fahişeler ve sambyke çalgıcısı kadınlar insanları üzüyordu.
ἐλύπουν δὲ καὶ χρυσῶν ἐκπωμάτων ὥσπερ ἐν πομπαῖς ταῖς ἀποδημίαις διαφερομένων ὄψεις, καὶ στάσεις ἐνόδιοι σκηνῶν, καὶ πρὸς ἄλσεσι καὶ ποταμοῖς ἀρίστων πολυτελῶν διαθέσεις, καὶ λέοντες ἅρμασιν ὑπεζευγμένοι, καὶ σωφρόνων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν οἰκίαι χαμαιτύπαις καὶ σαμβυκιστρίαις ἐπισταθμευόμεναι.
9.6Caesar'ın İtalya dışında açıkta kalıp büyük zahmetler ve tehlikelerle savaşın kalıntılarını temizlerken, onun sayesinde başkalarının sefahat sürüp vatandaşlara hakaret etmesini dehşetle karşılıyorlardı.
δεινὸν γὰρ ἐποιοῦντο Καίσαρα μὲν αὐτὸν ἔξω τῆς Ἰταλίας θυραυλεῖν, τὰ περιόντα τοῦ πολέμου μεγάλοις πόνοις καὶ κινδύνοις ἀνακαθαιρόμενον, ἑτέρους δὲ δι’ ἐκεῖνον τρυφᾶν τοῖς πολίταις ἐνυβρίζοντας.
10.110. Bölüm
Bu olaylar ayaklanmayı körüklemiş, askerleri de korkunç zorbalıklara ve açgözlülüğe sevk etmiş görünüyor. Bu yüzden Caesar dönünce Dolabella'yı bağışladı ve üçüncü kez konsül seçilince meslektaş olarak Antonius'u değil Lepidus'u seçti.
ταῦτα καὶ τὴν στάσιν αὐξῆσαι δοκεῖ καὶ τὸ στρατιωτικὸν εἰς ὕβρεις δεινὰς καὶ πλεονεξίας ἀνεῖναι. διὸ καὶ Καῖσαρ ἐπανελθὼν Δολοβέλλᾳ τε συγγνώμην ἔδωκε, καὶ τὸ τρίτον αἱρεθεὶς ὕπατος οὐκ Ἀντώνιον, ἀλλὰ Λέπιδον εἵλετο συνάρχοντα.
10.2Pompeius'un satılan evini Antonius satın aldı, ama bedeli istenince öfkelendi. Daha önceki başarılarının karşılığını alamadığı için Caesar'ın Afrika seferine katılmadığını kendisi söyler. Görünüşe göre Caesar, hatalarını görmezden gelmeyerek onun akılsızlığını ve müsrifliğini büyük ölçüde gidermiştir.
τὴν δὲ Πομπηΐου πωλουμένην οἰκίαν ὠνήσατο μὲν Ἀντώνιος, ἀπαιτούμενος δὲ τὴν τιμὴν ἠγανάκτει· καί φησιν αὐτὸς διὰ τοῦτο μὴ μετασχεῖν Καίσαρι τῆς εἰς Λιβύην στρατείας, ἐπὶ τοῖς προτέροις κατορθώμασιν οὐ τυχὼν ἀμοιβῆς. ἔοικε μέντοι τὸ πολὺ τῆς ἀβελτερίας αὐτοῦ καὶ ἀσωτίας ἀφελεῖν ὁ Καῖσαρ, οὐκ ἀναισθήτως τὰ πλημμελήματα δεξάμενος.
10.3O yaşantıyı bırakıp evliliğe yöneldi ve demagog Clodius'un dul karısı Fulvia ile evlendi. Bu kadın yün eğirmeye ya da ev işlerine aldırış etmez, sıradan bir kocayı yönetmekle yetinmez, bir yöneticiyi yönetmek, bir komutana komuta etmek isterdi. Öyle ki Kleopatra, kadınlara boyun eğmesi için Antonius'u yetiştirdiği için Fulvia'ya borçludur: Onu baştan kadın dinlemeye iyice alıştırılmış, uysal biri olarak teslim almıştır.
ἀπαλλαγεὶς γὰρ ἐκείνου τοῦ βίου γάμῳ προσέσχε, Φουλβίαν ἀγαγόμενος τὴν Κλωδίῳ τῷ δημαγωγῷ συνοικήσασαν, οὐ ταλασίαν οὐδὲ οἰκουρίαν φρονοῦν γύναιον, οὐδὲ ἀνδρὸς ἰδιώτου κρατεῖν ἀξιοῦν, ἀλλʼ ἄρχοντος ἄρχειν καὶ στρατηγοῦντος στρατηγεῖν βουλόμενον, ὥστε Κλεοπάτραν διδασκάλια Φουλβίᾳ τῆς Ἀντωνίου γυναικοκρατίας ὀφείλειν, πάνυ χειροήθη καὶ πεπαιδαγωγημένον ἀπʼ ἀρχῆς ἀκροᾶσθαι γυναικῶν παραλαβοῦσαν αὐτόν.
10.4Yine de Antonius şaka yapıp delikanlı gibi davranarak onu keyiflendirmeye çalışırdı. Örneğin Caesar'ın İberya zaferinden sonra birçok kişi onu karşılamaya çıkarken kendisi de yola çıktı. Sonra birden İtalya'ya, Caesar öldü, düşmanlar geliyor diye bir söylenti yayıldı ve Roma'ya döndü. Köle kılığına girip gece evine geldi, Fulvia'ya Antonius'tan mektup getirdiğini söyleyip başı örtülü olarak onun yanına götürüldü.
οὐ μὴν ἀλλὰ κἀκείνην ἐπειρᾶτο προσπαίζων καὶ μειρακιευόμενος ἱλαρωτέραν ποιεῖν ὁ Ἀντώνιος· οἷον ὅτε, Καίσαρι πολλῶν ἀπαντώντων μετὰ τὴν ἐν Ἰβηρίᾳ νίκην, καὶ αὐτὸς ἐξῆλθεν. εἶτα ἄφνω φήμης εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐμπεσούσης ὡς ἐπίασιν οἱ πολέμιοι Καίσαρος τεθνηκότος, ἀνέστρεψεν εἰς Ῥώμην. λαβὼν δὲ θεράποντος ἐσθῆτα νύκτωρ ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἦλθε, καὶ φήσας ἐπιστολὴν Φουλβίᾳ παρʼ Ἀντωνίου κομίζειν εἰσήχθη πρὸς αὐτὴν ἐγκεκαλυμμένος.
10.5Fulvia heyecanla, mektubu almadan önce Antonius'un yaşayıp yaşamadığını sordu. Antonius sessizce mektubu uzattı; Fulvia mektubu açıp okumaya başlayınca kollarını ona dolayıp öptü. Çok sayıdaki örnekten yalnız birkaçını göstermek için bunları anlattık.
εἶτα ἡ μὲν ἐκπαθὴς οὖσα, πρὶν ἢ τὰ γράμματα λαβεῖν ἠρώτησεν εἰ ζῇ ὁ Ἀντώνιος· ὁ δὲ τὴν ἐπιστολὴν σιωπῇ προτείνας ἀρξαμένην λύειν καὶ ἀναγινώσκειν περιβαλὼν κατεφίλησε. ταῦτα μὲν οὖν ὀλίγα πολλῶν ὄντων ἕνεκα δείγματος ἐξενηνόχαμεν.
11.111. Bölüm
Caesar İberya'dan dönerken bütün önde gelenler onu günlerce uzaklıkta karşıladı; ama Antonius'a özel bir onur verdi. İtalya boyunca arabayla ilerlerken Antonius yanında oturuyordu, arkada ise Brutus Albinus ile kız kardeşinin kızının oğlu Octavianus vardı; bu kişi sonra Caesar adını aldı ve Romalıları çok uzun süre yönetti.
ἐκ δὲ Ἰβηρίας ἐπανιόντι Καίσαρι πάντες μὲν οἱ πρῶτοι πολλῶν ἡμερῶν ὁδὸν ἀπήντων, ἐτιμήθη δὲ Ἀντώνιος ἐκπρεπῶς ὑπʼ αὐτοῦ. κομιζόμενος γὰρ ἐπὶ ζεύγους διὰ τῆς Ἰταλίας Ἀντώνιον εἶχε μεθʼ ἑαυτοῦ συνοχούμενον, ὄπισθεν δὲ Βροῦτον Ἀλβῖνον καὶ τὸν τῆς ἀδελφιδῆς υἱὸν Ὀκταουϊανόν, ὃς μετὰ ταῦτα Καῖσαρ ὠνομάσθη καὶ Ῥωμαίων ἦρξε πλεῖστον χρόνον.
11.2Caesar beşinci kez konsül seçilince, hemen Antonius'u meslektaş olarak seçti, ama makamını bırakıp Dolabella'ya vermek istedi ve bunu senatoya bildirdi. Antonius sertçe karşı çıktı, Dolabella'ya çok kötü sözler söyledi, kendisi de ondan az işitmedi. Caesar o gün bu edepsizlikten utanarak çekildi.
ἐπεὶ δὲ τὸ πέμπτον ἀπεδείχθη Καῖσαρ ὕπατος, προσείλετο μὲν εὐθὺς συνάρχοντα τὸν Ἀντώνιον, ἐβούλετο δὲ τὴν ἀρχὴν ἀπειπάμενος Δολοβέλλᾳ παρεγγυῆσαι· καὶ τοῦτο πρὸς τὴν σύγκλητον ἐξήνεγκεν. Ἀντωνίου δὲ τραχέως ἀντιπεσόντος καὶ πολλὰ μὲν εἰπόντος κακὰ Δολοβέλλαν, οὐκ ἐλάττονα δὲ ἀκούσαντος, τότε μὲν αἰσχυνθεὶς τὴν ἀκοσμίαν ὁ Καῖσαρ ἀπηλλάγη.
11.3Sonra Dolabella'yı ilan etmek için ortaya çıktığında Antonius auspicium'ların buna karşı olduğunu bağırınca Caesar geri adım attı ve kırgın Dolabella'dan vazgeçti. Caesar'ın Dolabella'dan Antonius'tan az iğrenmediği sanılıyordu. Anlatıldığına göre biri ikisini birden ona kötülediğinde, bu şişman ve saçlılardan değil, Brutus ile Cassius'u göstererek, o solgun ve zayıf olanlardan korktuğunu söylemişti; tuzak kurup onu öldürecek olanlar da onlardı.
μετὰ δὲ ταῦτα προελθὼν ἀναγορεῦσαι τὸν Δολοβέλλαν, Ἀντωνίου τοὺς οἰωνοὺς ἐναντιοῦσθαι βοῶντος, εἶξε καὶ προήκατο Δολοβέλλαν ἀχθόμενον. ἐδόκει δὲ κᾀκεῖνον οὐδὲν ἧττον τοῦ Ἀντωνίου βδελύττεσθαι. λέγεται γὰρ ὡς, ἀμφοτέρους τινὸς ὁμοῦ διαβάλλοντος πρὸς αὐτόν, εἴποι, μὴ δεδιέναι τοὺς παχεῖς τούτους καὶ κομήτας, ἀλλὰ τοὺς ὠχροὺς καὶ λεπτοὺς ἐκείνους, Βροῦτον καὶ Κάσσιον ἀποδεικνύμενος, ὑφʼ ὧν ἔμελλεν ἐπιβουλευθεὶς ἀναιρεῖσθαι.
12.112. Bölüm
Onlara en güzel bahaneyi Antonius farkında olmadan verdi. Romalıların Lykaia bayramı vardı, buna Lupercalia derler. Caesar zafer giysileriyle forumda kürsüde oturmuş, koşanları seyrediyordu. Soylu gençlerden ve yöneticilerden birçoğu yağlanıp koşar, tüylü deri kayışlarla, şakayla karşılaştıklarına vururlar.
κἀκείνοις δὲ τὴν εὐπρεπεστάτην πρόφασιν ἄκων παρεσχεν Ἀντώνιος. ἦν μὲν γὰρ ἡ τῶν Λυκαίων ἑορτὴ Ῥωμαίοις, ἣν Λουπερκάλια καλοῦσι, Καῖσαρ δὲ κεκοσμημένος ἐσθῆτι θριαμβικῇ καὶ καθήμενος ὑπὲρ βήματος ἐν ἀγορᾷ τοὺς διαθέοντας ἐθεᾶτο· διαθέουσι δὲ τῶν εὐγενῶν νέοι πολλοὶ καὶ τῶν ἀρχόντων, ἀληλιμμένοι λίπα, σκύτεσι λασίοις καθικνούμενοι μετὰ παιδιᾶς τῶν ἐντυγχανόντων.
12.2Bu koşanlar arasında Antonius, atalardan kalma töreni bırakıp bir diademi defne çelengine dolayarak kürsüye koştu; koşanların kaldırmasıyla yukarı çıkıp, ona krallık yaraşır diye diademi Caesar'ın başına koydu. Caesar nazlanıp başını çekince halk memnun olup el çırptı.
ἐν τούτοις ὁ Ἀντώνιος διαθέων τὰ μὲν πάτρια χαίρειν εἴασε, διάδημα δὲ δάφνης στεφάνῳ περιελίξας προσέδραμε τῷ βήματι, καὶ συνεξαρθεὶς ὑπὸ τῶν συνθεόντων ἐπέθηκε τῇ κεφαλῇ τοῦ Καίσαρος, ὡς δὴ βασιλεύειν αὐτῷ προσῆκον. ἐκείνου δὲ θρυπτομένου καὶ διακλίνοντος ἡσθεὶς ὁ δῆμος ἀνεκρότησε·
12.3Antonius yine uzattı, Caesar yine reddetti. Uzun süre bu çekişme sürdü; Antonius zorladıkça onu birkaç dostu, Caesar reddettikçe bütün halk bağırarak alkışlıyordu. Şaşırtıcı olan buydu: Gerçekte krallığa katlanan bu insanlar, kral adından özgürlüğün yıkılışı gibi kaçınıyordu.
καὶ πάλιν ὁ Ἀντώνιος ἐπῆγε, καὶ πάλιν ἐκεῖνος ἀπετρίβετο. καὶ πολὺν χρόνον οὕτω διαμαχομένων Ἀντωνίῳ μὲν ὀλίγοι τῶν φίλων βιαζομένῳ, Καίσαρι δὲ ἀρνουμένῳ πᾶς ὁ δῆμος ἐπεκρότει μετὰ βοῆς· ὃ καὶ θαυμαστὸν ἦν, ὅτι τοῖς ἔργοις τὰ τῶν βασιλευομένων ὑπομένοντες τοὔνομα τοῦ βασιλέως ὡς κατάλυσιν τῆς ἐλευθερίας ἔφευγον.
12.4Caesar sıkılarak kürsüden kalktı; pelerinini boynundan çekip isteyen boğazını kessin diye bağırdı. Çelengi heykellerinden birine takmışlardı; birkaç tribün onu indirdi. Halk onları alkışlarla izledi, Caesar ise onları görevden aldı.
ἀνέστη μὲν οὖν ὁ Καῖσαρ ἀχθεσθεὶς ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ τὸ ἱμάτιον ἀπάγων ἀπὸ τοῦ τραχήλου τῷ βουλομένῳ παρέχειν τὴν σφαγὴν ἐβόα. τὸν δὲ στέφανον ἑνὶ τῶν ἀνδριάντων αὐτοῦ περιτεθέντα δήμαρχοί τινες κατέσπασαν, οὓς ὁ δῆμος εὐφημῶν μετὰ κρότου παρείπετο, Καῖσαρ δὲ τῆς ἀρχῆς ἀπέστησεν.
13.113. Bölüm
Bunlar Brutus ile Cassius'un çevresindekileri cesaretlendirdi. Güvendikleri dostlarını suikast için seçerken Antonius'u da düşündüler. Öbürleri onu istiyordu, ama Trebonius karşı çıktı: Caesar İberya'dan dönerken onu karşılamaya gittikleri sırada Antonius'la aynı çadırda kalıp yol arkadaşlığı etmiş, ağzını yavaşça ve dikkatle aramıştı. Antonius anlamış, ama teklifi kabul etmemişti; yine de Caesar'a söylememiş, sözü sadakatle saklamıştı.
ταῦτα τοὺς περὶ Βροῦτον καὶ Κάσσιον ἐπέρρωσε· καὶ τῶν φίλων τοὺς πιστοὺς καταλέγοντες ἐπὶ τὴν πρᾶξιν ἐσκέπτοντο περὶ Ἀντωνίου. τῶν δὲ ἄλλων προσιεμένων τὸν ἄνδρα Τρεβώνιος ἀντεῖπεν· ἔφη γὰρ ὑφʼ ὃν χρόνον ἀπήντων ἐξ Ἰβηρίας ἐπανιόντι Καίσαρι, τοῦ Ἀντωνίου συσκηνοῦντος αὐτῷ καὶ συνοδεύοντος, ἅψασθαι τῆς γνώμης ἀτρέμα πως καὶ μετʼ εὐλαβείας, τὸν δὲ νοῆσαι μέν, οὐ δέξασθαι δὲ τὴν πεῖραν, οὐ μὴν οὐδὲ πρὸς Καίσαρα κατειπεῖν, ἀλλὰ πιστῶς κατασιωπῆσαι τὸν λόγον.
13.2Bunun üzerine Caesar'ı öldürdükten sonra Antonius'u da öldürmeyi düşündüler. Ama Brutus buna engel oldu: Kanunlar ve hak uğruna göze alınan bu işin arı ve haksızlıktan uzak olması gerektiğini söyledi. Antonius'un gücünden ve makamının saygınlığından korktukları için, Caesar senatoya girip iş yapılacağı zaman, onu dışarıda konuşma ve ciddi işlerle oyalamak üzere komplocularından bazılarını görevlendirdiler.
ἐκ τούτου πάλιν ἐβουλεύοντο Καίσαρα κτείναντες ἐπισφάττειν Ἀντώνιον· ἐκώλυσε δὲ Βροῦτος, ἀξιῶν τὴν ὑπὲρ τῶν νόμων καὶ τῶν δικαίων τολμωμένην πρᾶξιν εἰλικρινῆ καὶ καθαρὰν ἀδικίας εἶναι. φοβούμενοι δὲ τήν τε ῥώμην τοῦ Ἀντωνίου καὶ τὸ τῆς ἀρχῆς ἀξίωμα, τάττουσιν ἐπʼ αὐτὸν ἐνίους τῶν ἐκ τῆς συνωμοσίας, ὅπως, ὅταν εἰσίῃ Καῖσαρ εἰς τὴν βουλὴν καὶ μέλλῃ δρᾶσθαι τὸ ἔργον, ἔξω διαλεγόμενοί τι καὶ σπουδάζοντες κατέχωσιν αὐτόν.
14.114. Bölüm
Bunlar kararlaştırıldığı gibi yapıldı ve Caesar senatoda düştü. Antonius hemen köle kılığına girip saklandı. Komplocuların kimseye dokunmadığını, Capitolium'a toplandıklarını öğrenince, oğlunu rehin vererek aşağı inmelerini sağladı. Cassius'u kendisi, Brutus'u da Lepidus yemeğe çağırdı.
τούτων δὲ πραττομένων ὡς συνετέθη, καὶ πεσόντος ἐν τῇ βουλῇ τοῦ Καίσαρος, εὐθὺς μὲν ὁ Ἀντώνιος ἐσθῆτα θεράποντος μεταλαβὼν ἔκρυψεν αὑτόν. ὡς δʼ ἔγνω τοὺς ἄνδρας ἐπιχειροῦντας μὲν οὐδενί, συνηθροισμένους δὲ εἰς τὸ Καπιτώλιον, ἔπεισε καταβῆναι λαβόντας ὅμηρον παρʼ αὐτοῦ τὸν υἱόν· καὶ Κάσσιον μὲν αὐτὸς ἐδείπνισε, Βροῦτον δὲ Λέπιδος.
14.2Senatoyu toplayıp genel af ve Cassius ile Brutus'a eyaletlerin verilmesi yönünde konuştu. Senato bunu onayladı ve Caesar'ın yaptıklarından hiçbirini değiştirmemeye karar verdi. Antonius senatodan insanların en parlağı olarak çıktı; bir iç savaşı önlemiş, zor ve büyük karışıklıklar çıkaran işleri en akıllıca ve en devlet adamına yaraşır biçimde idare etmiş görünüyordu.
συναγαγὼν δὲ βουλὴν αὐτὸς μὲν ὑπὲρ ἀμνηστίας εἶπε καὶ διανομῆς ἐπαρχιῶν τοῖς περὶ Κάσσιον καὶ Βροῦτον, ἡ δὲ σύγκλητος ἐκύρωσε ταῦτα καὶ τῶν ὑπὸ Καίσαρος γεγονότων ἐψηφίσαντο μηδὲν ἀλλάττειν. ἐξῄει δὲ τῆς βουλῆς λαμπρότατος ἀνθρώπων ὁ Ἀντώνιος, ἀνῃρηκέναι δοκῶν ἐμφύλιον πόλεμον καὶ πράγμασι δυσκολίας ἔχουσι καὶ ταραχὰς οὐ τὰς τυχούσας ἐμφρονέστατα κεχρῆσθαι καὶ πολιτικώτατα.
14.3Ama bu düşünceden onu, Brutus devrilirse birinci olacağı umudunu kesin olarak veren halkın desteği çabucak uzaklaştırdı. Caesar'ın cenazesi âdet üzere foruma getirilirken Antonius'un övgü konuşması yapması gerekti. Halkın konuşmasına kapılıp büyülendiğini görünce övgülerine acıma ve olayın dehşetini kattı. Konuşmanın sonunda ölünün kılıçlarla delik deşik edilmiş, kanlı giysilerini kaldırıp salladı.
τούτων μέντοι ταχὺ τῶν λογισμῶν ἐξέσεισεν αὐτὸν ἡ παρὰ τῶν ὄχλων δόξα, πρῶτον ἐλπίσαντα βεβαίως ἔσεσθαι Βρούτου καταλυθέντος. ἔτυχε μὲν οὖν ἐκκομιζομένου Καίσαρος, ὥσπερ ἔθος ἦν, ἐν ἀγορᾷ διεξιὼν ἐγκώμιον· ὁρῶν δὲ τὸν δῆμον ὑπερφυῶς ἀγόμενον καὶ κηλούμενον ἐνέμιξε τοῖς ἐπαίνοις οἶκτον ἅμα καὶ δείνωσιν ἐπὶ τῷ πάθει, καὶ τῷ λόγῳ τελευτῶντι τούς τε χιτωνίσκους τοῦ τεθνηκοτος ᾑμαγμένους καὶ διακεκομμένους τοῖς ξίφεσιν ἀνασείων,
14.4Bunları yapanlara katil ve cani dedi; halkı öyle bir öfkeye sürükledi ki, sıraları ve masaları toplayıp Caesar'ın cesedini forumda yaktılar; sonra odunları kapıp katillerin evlerine koşup saldırdılar.
καὶ τοὺς εἰργασμένους ταῦτα καλῶν παλαμναίους καὶ ἀνδροφόνους, τοσοῦτον ὀργῆς ἐνέβαλε τοῖς ἀνθρώποις ὥστε τὸ μὲν σῶμα τοῦ Καίσαρος ἐν ἀγορᾷ καθαγίσαι, συνενεγκαμένους τὰ βάθρα καὶ τὰς τραπέζας, ἁρπάζοντας δὲ τοὺς ἀπὸ τῆς πυρᾶς δαλοὺς ἐπὶ τὰς οἰκίας θεῖν τῶν ἀπεκτονότων καὶ προσμάχεσθαι.
15.115. Bölüm
Bu yüzden Brutus ve adamları şehirden ayrıldı. Caesar'ın dostları Antonius'un çevresinde toplandı; karısı Calpurnia da ona güvenerek evdeki paraların çoğunu ona teslim etti; bunlar toplam dört bin talant tutuyordu.
διὰ ταῦτα τῶν περὶ Βροῦτον ἐκ τῆς πόλεως ἀπελθόντων οἵ τε φίλοι τοῦ Καίσαρος συνίσταντο πρὸς τὸν Ἀντώνιον, ἥ τε γυνὴ Καλπουρνία πιστεύσασα τῶν χρημάτων τὰ πλεῖστα κατέθετο πρὸς αὐτὸν ἐκ τῆς οἰκίας, εἰς λόγον τὰ σύμπαντα τετρακισχιλίων ταλάντων.
15.2Caesar'ın yargı ve kararlarının kayıtlı olduğu defterlerini de aldı. Bunlara istediklerini ekleyerek çok sayıda yönetici ve senatör atadı, bazı sürgünleri geri getirdi, hapistekileri serbest bıraktı; bütün bunların Caesar'ın kararı olduğunu söylüyordu.
ἔλαβε δὲ καὶ τὰ βιβλία τοῦ Καίσαρος, ἐν οἷς ὑπομνήματα τῶν κεκριμένων καὶ δεδογμένων ἦν ἀναγεγραμμένα· καὶ τούτοις παρεγγράφων οὓς ἐβούλετο, πολλοὺς μὲν ἄρχοντας ἀπεδείκνυε, πολλοὺς δὲ βουλευτάς, ἐνίους δὲ καὶ κατῆγε πεφυγαδευμένους καὶ καθειργμένους ἔλυεν, ὡς δὴ ταῦτα τῷ Καίσαρι δόξαντα.
15.3Romalılar bu yüzden hepsine alaycı bir biçimde Kharonitler diyorlardı; çünkü sorgulandıklarında ölünün defterlerine sığınıyorlardı. Antonius öbür işleri de yetkili bir hükümdar gibi yürütüyordu: Kendisi konsüldü, kardeşleri de makamlarda meslektaşıydı; Gaius praetor, Lucius tribündü.
διὸ τούτους ἅπαντας ἐπισκώπτοντες οἱ Ῥωμαῖοι Χαρωνίτας ἐκάλουν· ἐλεγχόμενοι γὰρ εἰς τοὺς τοῦ νεκροῦ κατέφευγον ὑπομνηματισμούς. καὶ τἆλλα δὲ ἔπραττεν αὐτοκρατορικῶς ὁ Ἀντώνιος, αὐτὸς μὲν ὑπατεύων, τοὺς δὲ ἀδελφοὺς ἔχων συνάρχοντας, Γάϊον μὲν στρατηγόν, Λεύκιον δὲ δήμαρχον.
16.116. Bölüm
İşler bu durumdayken genç Caesar Roma'ya geldi. Söylediğimiz gibi ölünün kız kardeşinin kızının oğluydu, mal varlığının mirasçısı olarak bırakılmıştı ve Caesar öldürüldüğünde Apollonia'da bulunuyordu. Antonius'u babasının dostu olarak selamlayıp emanetleri sordu. Çünkü Caesar vasiyetinde her Romalıya yetmiş beş drahmi verilmesini yazmıştı ve ona bu borcu vardı.
ἐνταῦθα δὲ τῶν πραγμάτων ὄντων ὁ νέος ἀφικνεῖται Καῖσαρ εἰς Ῥώμην, ἀδελφιδῆς μὲν ὢν τοῦ τεθνηκότος υἱός, ὡς εἴρηται, κληρονόμος δὲ τῆς οὐσίας ἀπολελειμμένος, ἐν Ἀπολλωνία δὲ διατρίβων ὑφʼ ὃν χρόνον ἀνῄρητο Καῖσαρ. οὗτος εὐθὺς Ἀντώνιον, ὡς δὴ πατρῷον φίλον, ἀσπασάμενος τῶν παρακαταθηκῶν ἐμέμνητο. καὶ γὰρ ὤφειλε Ῥωμαίων ἑκάστῳ δραχμὰς ἑβδομήκοντα πέντε δοῦναι, Καίσαρος ἐν ταῖς διαθήκαις γράψαντος.
16.2Antonius onu delikanlı diye küçümseyerek önce aklının yerinde olmadığını, iyi bir akıldan ve dostlardan yoksun olduğunu, Caesar'ın halefliğinin taşınamaz bir yük olduğunu söyledi. O vazgeçmeyip parayı isteyince ona çok hakaretler etti, kötülükler yaptı. Tribünlüğe aday olmasına karşı çıktı, babasının altın koltuğunu karar gereği yerine koyduğunda halk tahrikine son vermezse hapse atacağını söyleyerek tehdit etti.
Ἀντώνιος δὲ τὸ μὲν πρῶτον ὡς μειρακίου καταφρονῶν ἔλεγεν οὐχ ὑγιαίνειν αὐτόν, ἀλλὰ καὶ φρενῶν ἀγαθῶν καὶ φίλων ἔρημον ὄντα φορτίον ἀβάστακτον αἴρεσθαι τὴν Καίσαρος διαδοχήν· μὴ πειθομένου δὲ τούτοις, ἀλλʼ ἀπαιτοῦντος τὰ χρήματα, πολλὰ καὶ λέγων πρὸς ὕβριν αὐτοῦ καὶ πράττων διετέλει. δημαρχίαν τε γὰρ ἐνέστη μετιόντι, καὶ δίφρον χρυσοῦν τοῦ πατρός, ὥσπερ ἐψήφιστο, τιθέντος ἠπείλησεν εἰς φυλακὴν ἀπάξειν, εἰ μὴ παύσαιτο δημαγωγῶν.
16.3Ama genç adam kendini Cicero'ya ve Antonius'tan nefret eden öbürlerine verip onlar aracılığıyla senatoyu kazanmaya, kendisi de halkı toparlamaya, yerleşim yerlerindeki askerleri toplamaya başlayınca Antonius korktu ve onunla Capitolium'da görüşüp barıştı. O gece Antonius garip bir rüya gördü: Sağ elini bir yıldırım çarptı sandı.
ἐπεὶ μέντοι Κικέρωνι δοὺς ἑαυτὸν ὁ νεανίας καὶ τοῖς ἄλλοις ὅσοι τὸν Ἀντώνιον ἐμίσουν, δι’ ἐκείνων μὲν ᾠκειοῦτο τὴν βουλήν, αὐτὸς δὲ τὸν δῆμον ἀνελάμβανε καὶ τοὺς στρατιώτας ἀπὸ τῶν κατοικιῶν συνῆγε, δείσας ὁ Ἀντώνιος εἰς λόγους αὐτῷ συνῆλθεν ἐν Καπιτωλίῳ, καὶ διηλλάγησαν. εἶτα κοιμώμενος ἐκείνης τῆς νυκτὸς ὄψιν εἶδεν ἄτοπον ὁ Ἀντώνιος. ἐδόκει γὰρ αὑτοῦ τὴν δεξιὰν χεῖρα βεβλῆσθαι κεραυνῷ.
16.4Birkaç gün sonra Caesar'ın ona tuzak kurduğu söylentisi çıktı. Caesar savunmasını yaptı, ama ikna edemedi. Düşmanlık yeniden alevlendi; ikisi de İtalya'yı dolaşıp yerleşim yerlerindeki askerleri büyük paralarla ayağa kaldırıyor, silah altındakileri birbirlerinden önce davranarak kendi yanlarına çekiyorlardı.
καὶ μεθʼ ἡμέρας ὀλίγας ἐνέπεσε λόγος ὡς ἐπιβουλεύοι Καῖσαρ αὐτῷ. Καῖσαρ δὲ ἀπελογεῖτο μέν, οὐκ ἔπειθε δέ· καὶ πάλιν ἦν ἐνεργὸς ἡ ἔχθρα, καὶ περιθέοντες ἀμφότεροι τὴν Ἰταλίαν τὸ μὲν ἱδρυμένον ἐν ταῖς κατοικίαις ἤδη τοῦ στρατιωτικοῦ μεγάλοις ἀνίστασαν μισθοῖς, τὸ δʼ ἐν ὅπλοις ἔτι τεταγμένον ὑποφθάνοντες ἀλλήλους προσήγοντο.
17.117. Bölüm
Şehirde en güçlü olan Cicero, herkesi Antonius'a karşı kışkırtıyor, sonunda senatoyu onu düşman ilan etmeye, Caesar'a liktörlük ve praetor süsleri göndermeye, Antonius'u İtalya'dan sürmek için Pansa ile Hirtius'u yollamaya ikna etti. Bunlar o sıra konsüldü. Mutina şehri yakınlarında Antonius ile çarpıştılar; Caesar da yanlarında savaşıyordu. Düşmanı yendiler, ama kendileri öldü.
τῶν δʼ ἐν τῇ πόλει Κικέρων μέγιστον δυνάμενος, καὶ παροξύνων ἐπὶ τὸν Ἀντώνιον ἅπαντας ἀνθρώπους, τέλος ἔπεισε τὴν βουλὴν ἐκεῖνον μὲν πολέμιον ψηφίσασθαι, Καίσαρι δὲ ῥαβδουχίαν πέμψαι καὶ στρατηγικὰ κόσμια, Πάνσαν δὲ καὶ Ἵρτιον ἀποστέλλειν ἐξελῶντας Ἀντώνιον ἐκ τῆς Ἰταλίας. οὗτοι δὲ ἦσαν ὕπατοι τότε· καὶ συμβαλόντες Ἀντωνίῳ περὶ πόλιν Μυτίνην, Καίσαρος παρόντος καὶ συμμαχομένου, τοὺς μὲν πολεμίους ἐνίκων, αὐτοὶ δὲ ἀπέθανον.
17.2Kaçan Antonius'un başına pek çok sıkıntı geldi, en kötüsü kıtlıktı. Ama o kötü zamanlarda tabiatı gereği kendinin en iyisi olurdu; talihsizliğinde iyi bir insana en yakındı. Sıkıntıya düşen herkes aretēnin değerini anlar, ama talih değiştiğinde, imrendiği şeyi taklit edip sevmediğinden kaçınacak güce herkes sahip değildir; bazıları zayıflıktan alışkanlıklarına daha çok yenilir, akılları dağılır.
φεύγοντι δὲ Ἀντωνίῳ πολλὰ συνέπιπτε τῶν ἀπόρων, ὁ δὲ λιμὸς ἀπορώτατον. ἀλλὰ φύσει παρὰ τὰς κακοπραγίας ἐγίνετο βέλτιστος ἑαυτοῦ καὶ δυστυχῶν ὁμοιότατος ἦν ἀγαθῷ, κοινοῦ μὲν ὄντος τοῦ αἰσθάνεσθαι τῆς ἀρετῆς τοῖς δι’ ἀπορίαν τινὰ σφαλλομένοις, οὐ μὴν ἁπάντων ἃ ζηλοῦσι μιμεῖσθαι καὶ φεύγειν ἃ δυσχεραίνουσιν ἐρρωμένων ἐν ταῖς μεταβολαῖς, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐνίων τοῖς ἔθεσιν ἐνδιδόντων ὑπὸ ἀσθενείας καὶ θραυομένων τὸν λογισμόν.
17.3O sırada Antonius askerlere şaşırtıcı bir örnek oldu. Böylesine sefahat ve lüksten gelmesine rağmen bozuk suyu rahatça içti, yabani meyve ve kök yedi. Rivayete göre kabuk bile yediler, Alpleri aşarken daha önce tatmadıkları hayvanların etini yediler.
ὁ δʼ οὖν Ἀντώνιος τότε θαυμαστὸν ἦν παράδειγμα τοῖς στρατιώταις, ἀπὸ τρυφῆς τοσαύτης καὶ πολυτελείας ὕδωρ τε πίνων διεφθαρμένον εὐκόλως, καὶ καρποὺς ἀγρίους καὶ ῥίζας προσφερόμενος. ἐβρώθη δὲ καὶ φλοιός, ὡς λέγεται, καὶ ζῴων ἀγεύστων πρότερον ἥψαντο τὰς Ἄλπεις ὑπερβάλλοντες.
18.118. Bölüm
Hedefi öbür taraftaki ordulara, Lepidus'un komutasındakilere ulaşmaktı. Lepidus, Antonius'un dostu sayılıyor ve onun sayesinde Caesar'ın dostluğundan çok yararlanmış görünüyordu. Yanına gelip yakınlarda ordugâh kurdu, ama hiçbir dostluk görmeyince bir şey denemeye karar verdi. Bozgundan sonra saçları dağınık, sakalı uzamıştı; koyu renkli bir pelerin alıp Lepidus'un çitinin yanına gitti ve konuşmaya başladı.
ἦν δὲ ὁρμὴ τοῖς ἐπέκεινα στρατεύμασιν ἐντυχεῖν, ὧν Λέπιδος ἦρχε, φίλος εἶναι δοκῶν Ἀντωνίου καὶ πολλὰ τῆς Καίσαρος φιλίας ἀπολελαυκέναι δι’ αὐτόν. ἐλθὼν δὲ καὶ παραστρατοπεδεύσας πλησίον, ὡς οὐθὲν ἀπήντα φιλάνθρωπον, ἔγνω παραβαλέσθαι. καὶ κόμη μὲν ἀτημελὴς καὶ βαθὺς πώγων μετὰ τὴν ἧτταν εὐθὺς ἦν αὐτῷ καθειμένος, λαβὼν δὲ φαιὸν ἱμάτιον ἐγγὺς προσῆγε τῷ χάρακι τοῦ Λεπίδου καὶ λέγειν ἤρξατο.
18.2Birçoğu onun görünüşüne üzülüyor, sözlerinden etkileniyordu. Korkan Lepidus, Antonius duyulmasın diye trompetlerin hep birlikte çalmasını emretti. Askerler ona daha çok acıdılar ve gizlice onunla görüştüler. Laelius ile Clodius'u, hayat kadını kılığında ona yolladılar. Bunlar Antonius'a çite cesaretle saldırmasını, onu karşılayacak çok kişi olduğunu, isterse Lepidus'u öldüreceklerini söylediler.
πολλῶν δὲ καὶ πρὸς τὴν ὄψιν ἐπικλωμένων καὶ τοῖς λόγοις ἀγομένων, δείσας ὁ Λέπιδος τὰς σάλπιγγας ἐκέλευσε συνηχούσας ἀφελέσθαι τὸ κατακούεσθαι τὸν Ἀντώνιον. οἱ δὲ στρατιῶται μᾶλλον ᾤκτειραν καὶ διελέγοντο κρύφα, Λαίλιον καὶ Κλώδιον ἀποστείλαντες πρὸς αὐτόν, ἐσθῆτας λαβόντας ἑταιρευομένων γυναικῶν, οἳ τὸν Ἀντώνιον ἐκέλευον ἐπιχειρεῖν θαρροῦντα τῷ χάρακι· πολλοὺς γὰρ εἶναι δεξομένους καὶ τὸν Λέπιδον, εἰ βούλοιτο, κτενοῦντας.
18.3Antonius, Lepidus'a dokunulmasına izin vermedi, ertesi gün ordusuyla nehri denedi. İlk suya giren kendisi oldu ve karşı kıyıya doğru ilerledi. Lepidus'un askerlerinden birçoğunun ona ellerini uzattığını ve çiti yıktığını görüyordu. İçeri girip hepsine egemen olduktan sonra Lepidus'a son derece nazik davrandı: Onu selamlayıp baba diye seslendi. Gerçekte her şeyin efendisi kendisiydi, ama ona komutan unvanını ve onurunu bırakmayı sürdürdü.
Ἀντώνιος δὲ Λεπίδου μὲν οὐκ εἴασεν ἅψασθαι, μεθʼ ἡμέραν δὲ τὸν στρατὸν ἔχων ἀπεπειρᾶτο τοῦ ποταμοῦ. καὶ πρῶτος αὐτὸς ἐμβὰς ἐπορεύετο πρὸς τὴν ἀντιπέρας ὄχθην, ὁρῶν ἤδη πολλοὺς τῶν Λεπίδου στρατιωτῶν τάς τε χεῖρας ὀρέγοντας αὐτῷ καὶ τὸν χάρακα διασπῶντας. εἰσελθὼν δὲ καὶ κρατήσας ἁπάντων ἡμερώτατα Λεπίδῳ προσηνέχθη. πατέρα γὰρ προσηγόρευσεν αὐτὸν ἀσπασάμενος· καὶ τῷ μὲν ἔργῳ πάντων αὐτὸς ἦν κύριος, ἐκείνῳ δʼ ὄνομα καὶ τιμὴν αὐτοκράτορος διετέλει φυλάττων.
18.4Bu, yakınlarda büyük bir kuvvetle duran Munatius Plancus'u da yanına çekti. Böylece büyük bir güce ulaşıp yeniden Alpleri aştı, İtalya'ya on yedi piyade lejyonu ve on bin süvari götürdü; ayrıca Galatia'ya garnizon olarak altı lejyon, Cotylo diye anılan yakını ve içki arkadaşı Varius ile birlikte bıraktı.
τοῦτο καὶ Πλάγκον αὐτῷ Μουνάτιον ἐποίησε προσθέσθαι, καθήμενον οὐ πρόσω μετὰ συχνῆς δυνάμεως. οὕτω δὲ μέγας ἀρθεὶς αὖθις ὑπερέβαλε τὰς Ἄλπεις, εἰς τὴν Ἰταλίαν ἄγων ἑπτακαίδεκα τέλη πεζῶν σὺν αὑτῷ καὶ μυρίους ἱππεῖς· χωρὶς δὲ φρουρὰν Γαλατίας ἓξ τάγματα λελοίπει μετὰ Οὐαρίου τινὸς τῶν συνήθων καὶ συμποτῶν, ὃν Κοτύλωνα προσηγόρευον.
19.119. Bölüm
Caesar artık Cicero'ya önem vermiyordu, çünkü onun özgürlüğe bağlı olduğunu görüyordu. Antonius'u dostları aracılığıyla anlaşmaya çağırdı. Üçü nehir çevrili küçük bir adada toplanıp üç gün görüştüler. Öbür konular kolayca kararlaştırıldı ve bütün egemenliği baba mirası gibi aralarında paylaştılar. Ama ölecek kimseler konusundaki anlaşmazlık onlara çok sıkıntı verdi; her biri düşmanlarının öldürülmesini, akrabalarının kurtarılmasını istiyordu.
Καῖσαρ δὲ Κικέρωνι μὲν οὐκέτι προσεῖχε, τῆς ἐλευθερίας ὁρῶν περιεχόμενον, Ἀντώνιον δὲ προὐκαλεῖτο διὰ τῶν φίλων εἰς διαλύσεις. καὶ συνελθόντες οἱ τρεῖς εἰς νησῖδα ποταμῷ περιρρεομένην ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας συνήδρευσαν. καὶ τἆλλα μὲν ἐπιεικῶς ὡμολογεῖτο, καὶ διενείμαντο τὴν σύμπασαν ἀρχὴν ὥσπερ οὐσίαν πατρῴαν ἀλλήλοις, ἡ δὲ περὶ τῶν ἀπολουμένων ἀνδρῶν ἀμφισβήτησις αὐτοῖς πλεῖστα πράγματα παρέσχε, τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἀνελεῖν ἑκάστου, σῶσαι δὲ τοὺς προσήκοντας ἀξιοῦντος.
19.2Sonunda nefret ettiklerine duydukları öfkeyle akrabalara saygıyı ve dostlara sevgiyi bir kenara attılar. Caesar, Cicero'yu Antonius'a bıraktı; Antonius da dayısı Lucius Caesar'ı ona bıraktı; Lepidus'a da kardeşi Paulus'u öldürme izni verildi. Bazıları Lepidus'un Paulus'u, onlar ölümünü isteyince bıraktığını söyler.
τέλος δὲ τῇ πρὸς τοὺς μισουμένους ὀργῇ καὶ συγγενῶν τιμὴν καὶ φίλων εὔνοιαν προέμενοι, Κικέρωνος μὲν Ἀντωνίῳ Καῖσαρ ἐξέστη, τούτῳ δὲ Ἀντώνιος Λευκίου Καίσαρος, ὃς ἦν θεῖος αὐτῷ πρὸς μητρός· ἐδόθη δὲ καὶ Λεπίδῳ Παῦλον ἀνελεῖν τὸν ἀδελφόν· οἱ δέ φασιν ἐκστῆναι τοῦ Παύλου τὸν Λέπιδον ἐκείνοις ἀποθανεῖν αὐτὸν αἰτησαμένοις.
19.3Bu değiş tokuştan daha zalim ve daha vahşi bir şey olmadığını düşünüyorum. Cinayetleri cinayetlerle takas ediyor, aldıklarını öldürdükleri gibi verdiklerini de öldürüyorlardı; ama nefret bile etmeden öldürdükleri dostlarına karşı daha da haksız davranıyorlardı.
οὐδὲν ὠμότερον οὐδὲ ἀγριώτερον τῆς διαμείψεως ταύτης δοκῶ γενέσθαι. φόνων γὰρ ἀντικαταλλασσόμενοι φόνους ὁμοίως μὲν οἷς ἐλάμβανον ἀνῄρουν οὓς ἐδίδοσαν, ἀδικώτεροι δὲ περὶ τοὺς φίλους ἦσαν, οὓς ἀπεκτίννυσαν μηδὲ μισοῦντες.
20.120. Bölüm
Bu uzlaşmadan sonra askerler çevrelerini sarıp Caesar'ın, Antonius'un karısı Fulvia'nın kızı Clodia ile evlenerek dostluğu pekiştirmesini istediler. Bu da kabul edildikten sonra, üç yüz kişi proskripsiyon listesiyle ölüme gönderildi.
ἐπὶ δʼ οὖν ταῖς διαλλαγαῖς ταύταις οἱ στρατιῶται περιστάντες ἠξίουν καὶ γάμῳ τινὶ τὴν φιλίαν συνάψαι Καίσαρα, λαβόντα τὴν Φουλβίας τῆς Ἀντωνίου γυναικὸς θυγατέρα Κλωδίαν. ὁμολογηθέντος δὲ καὶ τούτου τριακόσιοι μὲν ἐκ προγραφῆς ἐθανατώθησαν ὑπʼ αὐτῶν·
20.2Cicero boğazlanınca Antonius başının ve Antonius'a karşı konuşmaları yazan sağ elinin kesilmesini emretti. Bunlar getirilince sevinçle seyretti, zevkten sık sık kahkaha attı. Doyunca, foruma kürsünün üzerine konmasını emretti. Sanki ölüye hakaret ediyordu, oysa aslında talihine hakaret ettiğini ve gücünü küçülttüğünü gösteriyordu.
Κικέρωνος δὲ σφαγέντος ἐκέλευσεν Ἀντώνιος τήν τε κεφαλὴν ἀποκοπῆναι καὶ τὴν χεῖρα τὴν δεξιάν, ᾗ τοὺς κατʼ αὐτοῦ λόγους ἔγραψε. καὶ κομισθέντων ἐθεᾶτο γεγηθὼς καὶ ἀνακαγχάζων ὑπὸ χαρᾶς πολλάκις· εἶτα ἐμπλησθεὶς ἐκέλευσεν ὑπὲρ τοῦ βήματος ἐν ἀγορᾷ τεθῆναι, καθάπερ εἰς τὸν νεκρὸν ὑβρίζων, οὐχ αὑτὸν ἐνυβρίζοντα τῇ τύχῃ καὶ καταισχύνοντα τὴν ἐξουσίαν ἐπιδεικνύμενος.
20.3Dayısı Lucius Caesar aranıp kovalanınca kız kardeşine sığındı. Katiller gelip odasına girmek için zorlayınca kadın kapıya dikildi, kollarını iki yana açıp defalarca haykırdı: "Komutanı doğuran beni öldürmeden Lucius Caesar'ı öldüremezsiniz!" Böyle davranarak kardeşini kaçırıp kurtardı.
ὁ δὲ θεῖος αὐτοῦ Καῖσαρ ζητούμενος καὶ διωκόμενος κατέφυγε πρὸς τὴν ἀδελφήν. ἡ δέ, τῶν σφαγέων ἐπιστάντων καὶ βιαζομένων εἰς τὸ δωμάτιον αὐτῆς, ἐν ταῖς θύραις στᾶσα καὶ διασχοῦσα τὰς χεῖρας ἐβόα πολλάκις· οὐκ ἀποκτενεῖτε Καίσαρα Λεύκιον, ἐὰν μὴ πρότερον ἐμὲ ἀποκτείνητε τὴν τὸν αὐτοκράτορα τεκοῦσαν. ἐκείνη μὲν οὖν τοιαύτη γενομένη διέκλεψε καὶ διέσωσε τὸν ἀδελφόν.
21.121. Bölüm
Üçlü yönetim Romalıları çoğunlukla bunaltıyordu. Suçun en büyük payı Antonius'undu; çünkü Caesar'dan yaşlı, Lepidus'tan güçlüydü. İşleri eline alır almaz yeniden o eski zevk düşkünü, ölçüsüz yaşama kendini bırakmıştı.
ἦν δὲ καὶ τὰ πολλὰ Ῥωμαίοις ἐπαχθὴς ἡ τῶν τριῶν ἀρχή· καὶ τὸ πλεῖστον ὁ Ἀντώνιος τῆς αἰτίας εἶχε, πρεσβύτερος μὲν ὢν Καίσαρος, Λεπίδου δὲ δυνατώτερος, εἰς δὲ τὸν βίον ἐκεῖνον αὖθις τὸν ἡδυπαθῆ καὶ ἀκόλαστον, ὡς πρῶτον ἀνεχαίτισε τῶν πραγμάτων, ἐκκεχυμένος.
21.2Genel kötü şöhretine, oturduğu ev yüzünden doğan büyük bir nefret de ekleniyordu. Bu ev Büyük Pompeius'un eviydi; Pompeius üç zaferinden olduğu kadar itidali, düzenli ve halka yakın yaşayışıyla da hayranlık uyandıran bir adamdı. İnsanlar evin komutanlara, generallere ve elçilere çoğu zaman kapalı olduğunu, bunların hakaretle kapıdan kovulduğunu görüyor, buna sinirleniyorlardı. Ev ise mimos oyuncuları, hokkabazlar ve sarhoş dalkavuklarla doluydu; en zalim ve en zorlu yollarla toplanan paraların çoğu bunlara harcanıyordu.
προσῆν δὲ τῇ κοινῇ κακοδοξίᾳ τὸ διὰ τὴν οἰκίαν οὐ μικρὸν μῖσος, ἣν ᾤκει, Πομπηΐου τοῦ Μεγάλου γενομένην, ἀνδρὸς οὐχ ἧττον ἐπὶ σωφροσύνῃ καὶ τῷ τεταγμένως καὶ δημοτικῶς διαιτᾶσθαι θαυμασθέντος ἢ διὰ τοὺς τρεῖς θριάμβους. ἤχθοντο γὰρ ὁρῶντες αὐτὴν τὰ πολλὰ κεκλεισμένην μὲν ἡγεμόσι καὶ στρατηγοῖς καὶ πρέσβεσιν, ὠθουμένοις πρὸς ὕβριν ἀπὸ τῶν θυρῶν, μεστὴν δὲ μίμων καὶ θαυματοποιῶν καὶ κολάκων κραιπαλώντων, εἰς οὓς τὰ πλεῖστα κατανηλίσκετο τῶν χρημάτων τῷ βιαιοτάτῳ καὶ χαλεπωτάτῳ τρόπῳ ποριζομένων.
21.3Çünkü yalnız öldürülenlerin mal varlıklarını satmakla, akrabalarına ve karılarına iftira etmekle, her türlü vergiyi uygulamakla kalmadılar; Vesta rahibelerinin yanında yabancıların ve vatandaşların emanetleri bulunduğunu öğrenince gidip onları da aldılar.
οὐ γὰρ μόνον ἐπώλουν οὐσίας τῶν φονευομένων, ἐπισυκοφαντοῦντες οἰκείους καὶ γυναῖκας αὐτῶν, οὐδὲ τελῶν πᾶν ἐκίνησαν γένος, ἀλλὰ καὶ παρὰ ταῖς Ἑστιάσι πυθόμενοι παρθένοις παρακαταθήκας τινὰς κεῖσθαι καὶ ξένων καὶ πολιτῶν ἔλαβον ἐπελθόντες.
21.4Antonius'a hiçbir şey yetmediğinden Caesar paraların kendisiyle paylaşılmasını istedi. Orduyu da paylaştılar; ikisi birlikte Brutus ve Cassius'un üzerine Makedonya'ya yürürken Roma'yı Lepidus'a bıraktılar.
ὡς δὲ οὐδὲν ἦν ἱκανὸν Ἀντωνίῳ, Καῖσαρ ἠξίωσε νείμασθαι τὰ χρήματα πρὸς αὐτόν. ἐνείμαντο δὲ καὶ τὸν στρατόν, ἐπὶ Βροῦτον καὶ Κάσσιον εἰς Μακεδονίαν στρατεύοντες ἀμφότεροι, Λεπίδῳ δὲ τὴν Ῥώμην ἐπέτρεψαν.
22.122. Bölüm
Denizi geçip savaşa başladıklarında, düşmanın yanına ordugâh kurdular; Antonius, Cassius'un, Caesar da Brutus'un karşısındaydı. Caesar'ın büyük bir başarısı görülmedi, hep kazanan ve başaran Antonius oldu.
ὡς μέντοι διαβάντες ἥψαντο πολέμου καὶ παρεστρατοπέδευσαν τοῖς πολεμίοις, Ἀντωνίου μὲν ἀντιτεταγμένου Κασσίῳ, Βρούτῳ δὲ Καίσαρος, οὐθὲν ἔργον ἐφάνη μέγα τοῦ Καίσαρος, ἀλλʼ Ἀντώνιος ἦν ὁ νικῶν πάντα καὶ κατορθῶν.
22.2İlk savaşta Caesar, Brutus'a ağır biçimde yenildi, ordugâhını kaybetti ve kovalayanlardan güç bela kurtuldu. Kendisi anılarında, dostlarından birinin gördüğü bir rüya yüzünden savaştan önce çekildiğini yazar.
τῇ μέν γε προτέρᾳ μάχῃ Καῖσαρ ὑπὸ Βρούτου κατὰ κράτος ἡττηθεὶς ἀπέβαλε τὸ στρατόπεδον, καὶ μικρὸν ἔφθη τοὺς διώκοντας ὑπεκφυγών· ὡς δὲ αὐτὸς ἐν τοῖς ὑπομνήμασι γέγραφε, τῶν φίλων τινὸς ὄναρ ἰδόντος ἀνεχώρησε πρὸ τῆς μάχης.
22.3Antonius ise Cassius'u yendi. Gerçi bazıları Antonius'un savaşta bulunmadığını, savaştan sonra kovalayanlara katıldığını yazmıştır. Cassius'u, güvendiği azatlılarından Pindaros, kendisi yalvarıp emredince öldürdü; Brutus'un kazandığını bilmiyordu.
Ἀντώνιος δὲ Κάσσιον ἐνίκησε· καίτοι γεγράφασιν ἔνιοι μὴ παραγενέσθαι τῇ μάχῃ τὸν Ἀντώνιον, ἀλλὰ προσγενέσθαι μετὰ τὴν μάχην ἤδη διώκουσι. Κάσσιον δὲ Πίνδαρος τῶν πιστῶν τις ἀπελευθέρων αὐτοῦ δεομένου καὶ κελεύοντος ἔσφαξεν· οὐ γὰρ ἔγνω νενικηκότα Βροῦτον.
22.4Birkaç gün sonra yeniden savaştılar. Brutus yenilip kendini öldürdü. Antonius, Caesar hasta olduğu için zaferin şanının çoğunu kazandı. Brutus'un cesedinin başında durdu, kardeşi Gaius'un ölümü için biraz kınadı (Brutus, Cicero'nun öcünü almak için onu Makedonya'da öldürtmüştü). Kardeşinin boğazlanmasında Brutus'tan çok Hortensius'u suçlu saydığını söyleyerek Hortensius'un mezarının başında boğazlanmasını emretti. Brutus'un üzerine kendi değerli erguvan pelerinini attı ve azatlılarından birine cenazeyle ilgilenmesini söyledi. Sonra bu adamın pelerini cesetle birlikte yakmadığını, cenaze harcamalarından da çok para çaldığını öğrenince onu öldürttü.
ὀλίγων δὲ ἡμερῶν διαγενομένων πάλιν ἐμαχέσαντο· καὶ Βροῦτος μὲν ἡττηθεὶς ἑαυτὸν ἀνεῖλεν, Ἀντώνιος δὲ τῆς νίκης ἠνέγκατο τῇ δόξῃ τὸ πλεῖστον, ἅτε δὴ καὶ νοσοῦντος τοῦ Καίσαρος. ἐπιστὰς δὲ τῷ Βρούτου νεκρῷ μικρὰ μὲν ὠνείδισεν ὑπὲρ τῆς Γαΐου τοῦ ἀδελφοῦ τελευτῆς ʽἀνῃρήκει γὰρ ἐκεῖ νον ὁ Βροῦτος ἐν Μακεδονίᾳ Κικέρωνι τιμωρῶν̓, φήσας δὲ μᾶλλον Ὁρτήσιον ἢ Βροῦτον αἰτιᾶσθαι τῆς τοῦ ἀδελφοῦ σφαγῆς Ὁρτήσιον μὲν ἐκέλευσεν ἐπισφάξαι τῷ μνήματι, Βρούτῳ δὲ τὴν αὑτοῦ φοινικίδα πολλῶν χρημάτων ἀξίαν οὖσαν ἐπέρριψε, καὶ τῶν ἀπελευθέρων τινὶ τῶν ἑαυτοῦ προσέταξε τῆς ταφῆς ἐπιμεληθῆναι. τοῦτον ὕστερον γνοὺς οὐ συγκατακαύσαντα τὴν φοινικίδα τῷ νεκρῷ καὶ πολλὰ τῆς εἰς τὴν ταφὴν δαπάνης ὑφῃρημένον ἀπέκτεινεν.
23.123. Bölüm
Bundan sonra Caesar, hastalıktan uzun süre kurtulamayacağı sanılarak Roma'ya götürüldü. Antonius ise doğudaki bütün eyaletlerden para toplamak üzere büyük bir orduyla Yunanistan'a geçti. Her askere beş bin drahmi vaat ettikleri için daha sert para toplama ve vergilere ihtiyaçları vardı.
ἐκ τούτου Καῖσαρ μὲν εἰς Ῥώμην ἐκομίζετο, δοκῶν οὐ περιέσεσθαι πολὺν χρόνον ἐκ τῆς ἀρρωστίας, Ἀντώνιος δὲ τὰς πρὸς ἕω πάσας ἐπαρχίας ἀργυρολογήσων διέβαινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, πολλὴν στρατιὰν ἄγων· ὑπεσχημένοι γὰρ ἑκάστῳ στρατιώτῃ δραχμὰς πεντακισχιλίας ἐδέοντο συντονωτέρου χρηματισμοῦ καὶ δασμολογίας.
23.2Yunanlılara önce uygunsuz ya da kaba davranmadı. Eğlencesini edebiyatçıları dinlemeye, yarışmaları seyretmeye, sırlara ermeye ayırıyordu; yargılarında ılımlıydı, Yunan dostu diye anılmaktan, daha da çok Atina dostu diye anılmaktan hoşlanıyor, şehre pek çok armağan veriyordu.
τοῖς μὲν οὖν Ἕλλησιν οὐκ ἄτοπος οὐδὲ φορτικὸς συνηνέχθη τό γε πρῶτον, ἀλλὰ καὶ τὸ παῖζον αὑτοῦ πρὸς ἀκροάσεις φιλολόγων καὶ θεας ἀγώνων καὶ μυήσεις ἔτρεπε, καὶ περὶ τὰς κρίσεις ἦν ἐπιεικής, καὶ φιλέλλην ἀκούων ἔχαιρεν, ἔτι δὲ μᾶλλον φιλαθήναιος προσαγορευόμενος, καὶ τῇ πόλει πλείστας δωρεὰς ἔδωκε.
23.3Megaralılar da Atina'ya karşı bir güzellik göstermek isteyip ondan meclis binalarını görmesini rica ettiler. Antonius çıkıp baktı. Nasıl bulduğunu sorduklarında, "Küçük," dedi, "ama çürük." Pythios tapınağını da tamamlamak için ölçtürdü; senatoya bunu vaat etmişti.
βουλομένων δέ τι καὶ Μεγαρέων καλὸν ἀντεπιδείξασθαι ταῖς Ἀθήναις καὶ τὸ βουλευτήριον ἰδεῖν αὐτὸν ἀξιωσάντων ἀναβὰς καὶ θεασάμενος, ὡς ἐπυνθάνοντο τί δοκοίη, μικρὸν μέν, ἔφη, σαπρὸν δέ. καὶ τὸν τοῦ Πυθίου νεὼν κατεμέτρησεν ὡς συντελέσων· τοῦτο γὰρ ὑπέσχετο πρὸς τὴν σύγκλητον.
24.124. Bölüm
Lucius Censorinus'u Yunanistan'da bırakıp Asya'ya geçti ve oradaki zenginliklere el attı. Krallar kapısına geliyor, kraliçeler armağanları ve güzellikleriyle birbirleriyle yarışıyor, onun için kendilerini tüketiyordu. Roma'da Caesar iç çekişmelerle ve savaşlarla yıpranırken o büyük bir rahatlık ve barış içinde, tutkularıyla eski yaşayışına döndü.
ἐπεὶ δὲ Λεύκιον Κηνσωρῖνον ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος καταλιπὼν εἰς Ἀσίαν διέβη καὶ τῶν ἐκεῖ πλούτων ἥψατο, καὶ βασιλεῖς ἐπὶ θύρας ἐφοίτων καὶ βασιλέων γυναῖκες ἁμιλλώμεναι δωρεαῖς πρὸς ἀλλήλας καὶ κάλλεσιν ἐφθείροντο πρὸς αὐτόν, ἐν Ῥώμῃ δὲ Καίσαρος στάσεσι καὶ πολέμοις ἀποτρυχομένου πολλὴν αὐτὸς ἄγων σχολὴν καὶ εἰρήνην ἀνεκυκλεῖτο τοῖς πάθεσιν εἰς τὸν συνήθη βίον,
24.2Kitharacı Anaxenorlar, aulosçu Ksuthoslar, dansçı Metrodoros ve Asya'nın bu tür çalgıcılarından oluşan bir topluluk, şehvet ve soytarılıkta İtalya'dan gelen belaları geride bırakarak saraya akıp burayı yönetmeye başladı. Her şey buna doğru kaydıkça artık hiçbir şey çekilir olmaktan çıktı.
Ἀναξήνορες δὲ κιθαρῳδοὶ καὶ Ξοῦθοι χοραῦλαι καὶ Μητρόδωρός τις ὀρχηστὴς καὶ τοιοῦτος ἄλλος Ἀσιανῶν ἀκροαμάτων θίασος, ὑπερβαλλομένων λαμυρίᾳ καὶ βωμολοχίᾳ τὰς ἀπὸ τῆς Ἰταλίας κῆρας, εἰσερρύη καὶ διῴκει τὴν αὐλήν, οὐδὲν ἦν ἀνεκτόν, εἰς ταῦτα φορουμένων ἁπάντων.
24.3Bütün Asya, Sophokles'in şehri gibi, "bir yandan tütsüyle, bir yandan da paian ve iniltilerle doluydu". Ephesos'a girerken kadınlar Bakkhalar kılığında, erkekler ve çocuklar Satirler ve Panlar kılığında önünde yürüyordu. Şehir sarmaşık, thyrsos, lir, syrinks ve aulosla doluydu; ona lütuf veren ve tatlı Dionysos diye sesleniyorlardı.
ἡ γὰρ Ἀσία πᾶσα, καθάπερ ἡ Σοφόκλειος ἐκείνη πόλις, ὁμοῦ μὲν θυμιαμάτων ἔγεμεν, ὁμοῦ δὲ παιάνων τε καὶ στεναγμάτων. εἰς γοῦν Ἔφεσον εἰσιόντος αὐτοῦ γυναῖκες μὲν εἰς Βάκχας, ἄνδρες δὲ καὶ παῖδες εἰς Σατύρους καὶ Πᾶνας ἡγοῦντο διεσκευασμένοι, κιττοῦ δὲ καὶ θύρσων καὶ ψαλτηρίων καὶ συρίγγων καὶ αὐλῶν ἡ πόλις ἦν πλέα, Διόνυσον αὐτὸν ἀνακαλουμένων χαριδότην καὶ μειλίχιον.
24.4Bazıları için öyleydi de; ama çoğu için et yiyen, vahşi bir Dionysos'tu. Soylu insanların mallarını elinden alıp kırbaçlık kölelere ve dalkavuklara veriyordu. Bazıları, hayatta olan birçok kişinin malını ölmüş gibi isteyip aldı. Bir Magnesialının evini, bir tek akşam yemeği yüzünden övgü kazanan bir aşçıya armağan ettiği anlatılır.
ἦν γὰρ ἀμέλει τοιοῦτος ἐνίοις, τοῖς δὲ πολλοῖς ὠμηστὴς καὶ ἀγριώνιος. ἀφῃρεῖτο γὰρ εὐγενεῖς ἀνθρώπους τὰ ὄντα μαστιγίαις καὶ κόλαξι χαριζόμενος. πολλῶν δὲ καὶ ζώντων ὡς τεθνηκότων αἰτησάμενοί τινες οὐσίας ἔλαβον. ἀνδρὸς δὲ Μάγνητος οἶκον ἐδωρήσατο μαγείρῳ περὶ ἕν, ὡς λέγεται, δεῖπνον εὐδοκιμήσαντι.
24.5Sonunda şehirlere ikinci kez vergi koyunca, Hybreas Asya adına konuşurken şunu söylemeye cesaret etti. Söz halk ağzındandı ve Antonius'un zevkine de uygundu: "Bir yılda iki kez vergi alabiliyorsan, bize iki yaz, iki hasat da verebilirsin." Sonra da işe yarayan ve cesur bir şekilde, Asya'nın iki yüz bin talant verdiğini hesap etti: "Bunu almadıysan alanlardan iste. Aldıysan ve artık sende yoksa, mahvolduk."
τέλος δέ, ταῖς πόλεσι δεύτερον ἐπιβάλλοντος φόρον, ἐτόλμησεν Ὑβρέας ὑπὲρ τῆς Ἀσίας λέγων εἰπεῖν ἀγοραίως μὲν ἐκεῖνα καὶ πρὸς τὸν Ἀντωνίου ζῆλον οὐκ ἀηδῶς, εἰ δύνασαι δὶς λαβεῖν ἑνὸς ἐνιαυτοῦ φόρον, δύνασαι καὶ δὶς ἡμῖν ποιήσασθαι θέρος καὶ δὶς ὀπώραν, πρακτικῶς δὲ καὶ παραβόλως συναγαγὼν ὅτι μυριάδας εἴκοσι ταλάντων ἡ Ἀσία δέδωκε, ταῦτα, εἶπεν, εἰ μὲν οὐκ εἴληφας, ἀπαίτει παρὰ τῶν λαβόντων· εἰ δὲ λαβὼν οὐκ ἔχεις, ἀπολώλαμεν.
24.6Bu söz Antonius'u çok sarstı. Olup bitenlerin çoğundan habersizdi; tembelliğinden değil, saflığından çevresindekilere güvendiği için. Çünkü yaratılışında bir saflık vardı, geç anlıyordu; ama yaptığı hataları anlayınca güçlü bir pişmanlık duyuyor, haksızlık ettiklerine bunu itiraf ediyordu. Ödüllendirirken de cezalandırırken de büyük davranırdı; yine de cezalandırmaktan çok armağan verirken ölçüyü aşardı.
ἐτρέψατο τούτῳ δεινῶς τὸν Ἀντώνιον· ἠγνόει γὰρ τὰ πολλὰ τῶν γιγνομένων, οὐχ οὕτω ῥᾴθυμος ὤν, ὡς δι’ ἁπλότητα πιστεύων τοῖς περὶ αὑτόν. ἐνῆν γὰρ ἁπλότης τῷ ἤθει καὶ βραδεῖα μὲν αἴσθησις, αἰσθανομένῳ δὲ τῶν ἁμαρτανομένων ἰσχυρὰ μετάνοια καὶ πρὸς αὐτοὺς ἐξομολόγησις τοὺς ἀγνωμονηθέντας, μέγεθος δὲ καὶ περὶ τὰς ἀμοιβὰς καὶ περὶ τὰς τιμωρίας. μᾶλλόν γε μὴν ἐδόκει χαριζόμενος ἢ κολάζων ὑπερβάλλειν τὸ μέτριον.
24.7Şakalardaki ve alaylardaki küstahlığı ise kendi ilacını da taşıyordu; çünkü karşılık vermek, ona da küstahlık etmek mümkündü; gülmek kadar kendisine gülünmesinden de hoşlanırdı. İşlerinin çoğunu bu mahvetti. Çünkü şakada açık konuşanların ciddi konularda ona dalkavukluk edeceğini düşünmüyor, övgülere kolayca kapılıyordu.
ἡ δὲ περὶ τὰς παιδιὰς καὶ τὰς ἐπισκώψεις ὕβρις ἐν αὑτῇ τὸ φάρμακον εἶχεν. ἀντισκῶψαι γὰρ ἐξῆν καὶ ἀνθυβρίσαι, καὶ γελώμενος οὐχ ἧττον ἢ γελῶν ἔχαιρε. καὶ τοῦτο διελυμήνατο τὰ πολλὰ τῶν πραγμάτων. τοὺς γὰρ ἐν τῷ παίζειν παρρησιαζομένους οὐκ ἂν οἰηθεὶς σπουδάζοντας κολακεύειν αὐτὸν ἡλίσκετο ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν ἐπαίνων,
24.8Bazılarının, açık sözlülüğü dalkavukluğa buruk bir çeşni olarak katarak onun bıktırıcılığını giderdiklerini bilmiyordu. Kadeh başındaki cesaret ve gevezelikleri sayesinde, ciddi işlerdeki boyun eğmelerini ve onaylamalarını, onun hoşuna gitmek için değil, üstün aklına yenildikleri için yapıyormuş gibi gösteriyorlardı.
ἀγνοῶν ὅτι τὴν παρρησίαν τινὲς ὡς ὑποστῦφον ἥδυσμα τῇ κολακείᾳ παραμιγνύντες ἀφῄρουν τὸ πλήσμιον, τῇ παρὰ τὴν κύλικα θρασύτητι καὶ λαλιᾷ διαμηχανώμενοι τὴν ἐπὶ τῶν πραγμάτων ὕφεσιν καὶ συγκατάθεσιν μὴ πρὸς χάριν ὁμιλούντων, ἀλλὰ τῷ φρονεῖν ἡττωμένων φαίνεσθαι.
25.125. Bölüm
Tabiatı böyle olan Antonius'a son bela olarak Kleopatra aşkı geldi. Bu aşk, içinde hâlâ gizli ve sakin duran pek çok tutkuyu uyandırıp coşturdu, hâlâ direnen iyi ve kurtarıcı bir şey varsa onu da söndürüp bozdu. Bu aşka şöyle yakalandı: Parth savaşına girişirken Kleopatra'ya haber gönderip, Cassius'a çok para verip savaşa yardım ettiği suçlamalarına Kilikia'ya gelip cevap vermesini emretti.
τοιούτῳ δʼ οὖν ὄντι τὴν φύσιν Ἀντωνίῳ τελευταῖον κακὸν ὁ Κλεοπάτρας ἔρως ἐπιγενόμενος, καὶ πολλὰ τῶν ἔτι κρυπτομένων ἐν αὐτῷ καὶ ἀτρεμούντων παθῶν ἐγείρας καὶ ἀναβακχεύσας, εἴ τι χρηστὸν ἢ σωτήριον ὅμως ἀντεῖχεν, ἠφάνισε καὶ προσδιέφθειρεν. ἁλίσκεται δὲ τοῦτον τὸν τρόπον. ἁπτόμενος τοῦ Παρθικοῦ πολέμου ἔπεμψε πρὸς αὐτήν, κελεύων εἰς Κιλικίαν ἀπαντῆσαι λόγον ὑφέξουσαν ὧν ἐνεκαλεῖτο τοῖς περὶ Κάσσιον δοῦναι πολλὰ καὶ συμβαλέσθαι πρὸς τὸν πόλεμον.
25.2Gönderilen Dellius, kadının görünüşünü görüp konuşmasındaki maharet ve kurnazlığı anlayınca, Antonius'un böyle bir kadına hiçbir kötülük yapmayacağını, tersine onun yanında en büyük kişi olacağını hemen sezdi. Mısırlı kadına iltifat etmeye ve Homeros'un sözüyle "iyice süslenip" Kilikia'ya gelmesini, komutanların en hoşu ve en insancılı olan Antonius'tan korkmamasını öğütlemeye başladı.
ὁ δὲ πεμφθεὶς Δέλλιος, ὡς εἶδε τὴν ὄψιν καὶ κατέμαθε τὴν ἐν τοῖς λόγοις δεινότητα καὶ πανουργίαν, εὐθὺς αἰσθόμενος ὅτι κακὸν μὲν οὐδὲ μελλήσει τι ποιεῖν γυναῖκα τοιαύτην Ἀντώνιος, ἔσται δὲ μεγίστη παρʼ αὐτῷ, τρέπεται πρὸς τὸ θεραπεύειν καὶ προτρέπεσθαι τὴν Αἰγυπτίαν, τοῦτο δὴ τὸ Ὁμηρικόν, ἐλθεῖν εἰς Κιλικίαν εὖ ἐντύνασαν ἓ αὐτὴν καὶ μὴ φοβεῖσθαι τὸν Ἀντώνιον, ἥδιστον ἡγεμόνων ὄντα καὶ φιλανθρωπότατον.
25.3Kleopatra, Dellius'a inandı. Daha önce güzelliği sayesinde Caesar ve Pompeius'un oğlu Gnaeus ile kurduğu ilişkileri de düşünerek Antonius'u daha kolay kazanacağını umdu. Çünkü onlar onu daha genç ve işlerden anlamayan biri olarak tanımışlardı; şimdi ise kadınların güzelliğinin en parlak, aklının en olgun olduğu çağda Antonius'un karşısına çıkacaktı.
ἡ δὲ καὶ Δελλίῳ πεισθεῖσα, καὶ τοῖς πρὸς Καίσαρα καὶ Γναῖον τὸν Πομπηΐου παῖδα πρότερον αὐτῇ γενομένοις ἀφʼ ὥρας συμβολαίοις τεκμαιρομένη, ῥᾷον ἤλπιζεν ὑπάξεσθαι τὸν Ἀντώνιον. ἐκεῖνοι μὲν γὰρ αὐτὴν ἔτι κόρην καὶ πραγμάτων ἄπειρον ἔγνωσαν, πρὸς δὲ τοῦτον ἔμελλε φοιτήσειν ἐν ᾧ μάλιστα καιροῦ γυναῖκες ὥραν τε λαμπροτάτην ἔχουσι καὶ τὸ φρονεῖν ἀκμάζουσι.
25.4Bu yüzden büyük işler görmüş ve mesut bir krallıktan beklenecek ölçüde pek çok armağan, para ve süs hazırladı; ama en büyük umudunu kendisine, cazibesine ve büyülerine bağlayarak yola çıktı.
διὸ πολλὰ μὲν συνεσκευάσατο δῶρα καὶ χρήματα καὶ κόσμον οἷον εἰκὸς ἦν ἀπὸ πραγμάτων μεγάλων καὶ βασιλείας εὐδαίμονος κομίζειν, τὰς δὲ πλείστας ἐν ἑαυτῇ καὶ τοῖς περὶ αὑτὴν μαγγανεύμασι καὶ φίλτροις ἐλπίδας θεμένη παρεγένετο.
26.126. Bölüm
Antonius'tan da dostlarından da onu çağıran pek çok mektup aldı, ama adamı öylesine küçümseyip alaya aldı ki Kydnos ırmağından yukarı, kıçı altın kaplı bir kayıkla çıktı. Mor yelkenler açılmış, gümüş kürekler flütün, kavalların ve kitharaların uyumlu ezgisine göre suya inip kalkıyordu.
πολλὰ δὲ καὶ παρʼ αὐτοῦ καὶ παρὰ τῶν φίλων δεχομένη γράμματα καλούντων, οὕτω κατεφρόνησε καὶ κατεγέλασε τοῦ ἀνδρὸς ὥστε πλεῖν ἀνὰ τὸν Κύδνον ποταμὸν ἐν πορθμείῳ χρυσοπρύμνῳ, τῶν μὲν ἱστίων ἁλουργῶν ἐκπεπετασμένων, τῆς δὲ εἰρεσίας ἀργυραῖς κώπαις ἀναφερομένης πρὸς αὐλὸν ἅμα σύριγξι καὶ κιθάραις συνηρμοσμένον.
26.2Kendisi altın işlemeli bir gölgeliğin altında uzanmış, resimlerdeki Aphrodite gibi süslenmişti; resimlerdeki Erosları andıran çocuklar iki yanında durmuş onu yelpazeliyordu. En güzel cariyeleri de Nereidler ve Kharisler gibi giyinmiş, kimi dümenin, kimi halatların başında duruyordu. Tütsülerden yükselen olağanüstü kokular kıyıları sarmıştı.
αὐτὴ δὲ κατέκειτο μὲν ὑπὸ σκιάδι χρυσοπάστῳ κεκοσμημένη γραφικῶς ὥσπερ Ἀφροδίτη, παῖδες δὲ τοῖς γραφικοῖς Ἔρωσιν εἰκασμένοι παρʼ ἑκάτερον ἑστῶτες ἐρρίπιζον. ὁμοίως δὲ καὶ θεραπαινίδες αἱ καλλιστεύουσαι Νηρηΐδων ἔχουσαι καὶ Χαρίτων στολάς, αἱ μὲν πρὸς οἴαξιν, αἱ δὲ πρὸς κάλοις ἦσαν. ὀδμαὶ δὲ θαυμασταὶ τὰς ὄχθας ἀπὸ θυμιαμάτων πολλῶν κατεῖχον.
26.3Halkın bir kısmı daha ırmak ağzından başlayarak iki yakadan kayığa eşlik ediyor, bir kısmı da seyretmek için şehirden iniyordu. Agoradaki kalabalık da dışarı boşalınca sonunda Antonius kürsüde oturur hâlde yapayalnız kaldı. Herkesin ağzında aynı söz dolaşıyordu: Aphrodite, Asya'nın iyiliği için Dionysos'la cümbüşe geliyordu. Antonius onu akşam yemeğine davet etmek üzere haber gönderdi; ama Kleopatra, asıl onun kendisine gelmesini istedi.
τῶν δὲ ἀνθρώπων οἱ μὲν εὐθὺς ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ παρωμάρτουν ἑκατέρωθεν, οἱ δὲ ἀπὸ τῆς πόλεως κατέβαινον ἐπὶ τὴν θέαν. ἐκχεομένου δὲ τοῦ κατὰ τὴν ἀγορὰν ὄχλου τέλος αὐτὸς ὁ Ἀντώνιος ἐπὶ βήματος καθεζόμενος ἀπελείφθη μόνος. καί τις λόγος ἐχώρει διὰ πάντων ὡς ἡ Ἀφροδίτη κωμάζοι παρὰ τὸν Διόνυσον ἐπʼ ἀγαθῷ τῆς Ἀσίας. ἔπεμψε μὲν οὖν καλῶν αὐτὴν ἐπὶ τὸ δεῖπνον· ἡ δὲ μᾶλλον ἐκεῖνον ἠξίου πρὸς ἑαυτὴν ἥκειν.
26.4Antonius da uysal ve nazik görünmek isteyerek hemen bu isteğe uydu ve gitti. Orada anlatılamayacak kadar görkemli bir hazırlıkla karşılaştı; onu en çok da kandillerin çokluğu şaşkına çevirdi. Dediklerine göre her yandan aynı anda öyle çok kandil sarkıtılmış ve parlatılmış, bunlar birbirlerine göre öyle eğimlerle, dörtgenler ve daireler çizecek biçimde öyle düzenlenip dizilmişti ki bu manzara, görülmeye değer pek az güzel şeyden biri olmuştu.
εὐθὺς οὖν τινὰ βουλόμενος εὐκολίαν ἐπιδείκνυσθαι καὶ φιλοφροσύνην ὑπήκουσε καὶ ἦλθεν. ἐντυχὼν δὲ παρασκευῇ λόγου κρείττονι μάλιστα τῶν φώτων τὸ πλῆθος ἐξεπλάγη. τοσαῦτα γὰρ λέγεται καθίεσθαι καὶ ἀναφαίνεσθαι πανταχόθεν ἅμα, καὶ τοιαύταις πρὸς ἄλληλα κλίσεσι καὶ θέσεσι διακεκοσμημένα καὶ συντεταγμένα πλαισίων καὶ περιφερῶν τρόπῳ, ὥστε τῶν ἐν ὀλίγοις ἀξιοθεάτων καὶ καλῶν ἐκείνην γενέσθαι τὴν ὄψιν. # Bölüm 27
27.127. Bölüm
Ertesi gün Antonius ona karşılık bir ziyafet verdi; ihtişamda ve incelikte onu geçmek için çok uğraştı, ama ikisinde de geride kaldı ve yenildi. Bunun üzerine kendi sofrasının yoksulluğuyla ve kabalığıyla ilk alay eden o oldu. Kleopatra, Antonius'un şakalarında da kaba saba bir asker havasının ağır bastığını görünce, ona karşı aynı üslubu kullanmaya başladı; artık çekinmiyor, rahat ve cesurca davranıyordu.
τῇ δʼ ὑστεραίᾳ πάλιν ἀνθεστιῶν αὐτὴν ἐφιλοτιμήθη μὲν ὑπερβαλέσθαι τὴν λαμπρότητα καὶ τὴν ἐμμέλειαν, ἀμφοῖν δὲ λειπόμενος, καὶ κρατούμενος ἐν αὐτοῖς ἐκείνοις, πρῶτος ἔσκωπτεν εἰς αὐχμὸν καὶ ἀγροικίαν τὰ παρʼ αὑτῷ. πολὺν δὲ ἡ Κλεοπάτρα καὶ τοῖς σκώμμασι τοῦ Ἀντωνίου τὸν στρατιώτην ἐνορῶσα καὶ βάναυσον, ἐχρῆτο καὶ τούτῳ πρὸς αὐτὸν ἀνειμένως ἤδη καὶ κατατεθαρρηκότως.
27.2Çünkü söylendiğine göre güzelliği kendi başına eşsiz sayılmazdı, onu görenleri çarpacak türden de değildi; ama yanında vakit geçirmenin kurtulunamayan bir etkisi vardı. Görünüşü, konuşmasındaki ikna gücüne ve sohbetinin her yanına yayılan karakterine eklenince insana iğne gibi batan bir şey doğardı.
καὶ γὰρ ἦν, ὡς λέγουσιν, αὐτὸ μὲν καθʼ αὑτὸ τὸ κάλλος αὐτῆς οὐ πάνυ δυσπαράβλητον, οὐδὲ οἷον ἐκπλῆξαι τοὺς ἰδόντας, ἁφὴν δʼ εἶχεν ἡ συνδιαίτησις ἄφυκτον, ἥ τε μορφὴ μετὰ τῆς ἐν τῷ διαλέγεσθαι πιθανότητος καὶ τοῦ περιθέοντος ἅμα πως περὶ τὴν ὁμιλίαν ἤθους ἀνέφερέ τι κέντρον.
27.3Sesinin tınısı bile hoştu. Dilini çok telli bir çalgı gibi kolayca dilediği lisana çevirirdi; bu yüzden barbarlardan pek azıyla tercüman aracılığıyla görüşür, çoğuna cevabını kendi ağzıyla verirdi: Etiyopyalılara, Trogloditlere, İbranilere, Araplara, Süryanilere, Medlere, Partlara.
ἡδονὴ δὲ καὶ φθεγγομένης ἐπῆν τῷ ἤχῳ· καὶ τὴν γλῶτταν, ὥσπερ ὄργανόν τι πολύχορδον, εὐπετῶς τρέπουσα καθʼ ἣν βούλοιτο διάλεκτον ὀλίγοις παντάπασι δι’ ἑρμηνέως ἐνετύγχανε βαρβάροις, τοῖς δὲ πλείστοις αὐτὴ δι’ αὑτῆς ἀπεδίδου τὰς ἀποκρίσεις, οἷον Αἰθίοψι, Τρωγλοδύταις, Ἑβραίοις, Ἄραψι, Σύροις, Μήδοις, Παρθυαίοις.
27.4Başka birçok kavmin dilini de öğrendiği söylenir. Oysa ondan önceki krallar Mısır dilini öğrenmeye bile tenezzül etmemişler, hatta bir kısmı Makedoncayı bile bırakmıştı.
πολλῶν δὲ λέγεται καὶ ἄλλων ἐκμαθεῖν γλώττας, τῶν πρὸ αὐτῆς βασιλέων οὐδὲ τὴν Αἰγυπτίαν ἀνασχομένων παραλαβεῖν διάλεκτον, ἐνίων δὲ καὶ τὸ μακεδονίζειν ἐκλιπόντων. # Bölüm 28
28.128. Bölüm
Antonius'u öyle kaptı ki karısı Fulvia onun çıkarları için Roma'da Caesar'la savaşırken, bir Part ordusu da Mezopotamya sınırında beklerken —kralın komutanları Labienus'u bu ordunun Part imperatoru ilan etmişti ve ordu Suriye'ye girmeye hazırlanıyordu— o, Kleopatra'nın peşine takılıp İskenderiye'ye gitti. Orada, işsiz güçsüz bir delikanlı gibi eğlencelerle ve oyunlarla oyalanarak Antiphon'un dediği gibi en pahalı harcamayı, yani zamanı, zevk uğruna tüketip gitti.
οὕτω δʼ οὖν τὸν Ἀντώνιον ἥρπασεν ὥστε, πολεμούσης μὲν ἐν Ῥώμῃ Καίσαρι Φουλβίας τῆς γυναικὸς ὑπὲρ τῶν ἐκείνου πραγμάτων, αἰωρουμένης δὲ Παρθικῆς στρατιᾶς περὶ τὴν Μεσοποταμίαν, ἧς Λαβιηνὸν οἱ βασιλέως στρατηγοὶ Παρθικὸν ἀναγορεύσαντες αὐτοκράτορα Συρίας ἐπιβατεύσειν ἔμελλον, οἴχεσθαι φερόμενον ὑπʼ αὐτῆς εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἐκεῖ δὲ μειρακίου σχολὴν ἄγοντος διατριβαῖς καὶ παιδιαῖς χρώμενον ἀναλίσκειν καὶ καθηδυπαθεῖν τὸ πολυτελέστατον, ὡς Ἀντιφῶν εἶπεν, ἀνάλωμα, τὸν χρόνον.
28.2Kendilerine "Taklit Edilemez Yaşayanlar" diyen bir toplulukları vardı. Her gün birbirlerine ziyafet veriyor, inanılmaz ölçüsüzlükte harcamalar yapıyorlardı. Amphissalı hekim Philotas dedem Lamprias'a anlatırdı: O sırada hekimlik öğrenmek için İskenderiye'deymiş; sarayın aşçılarından biriyle ahbap olmuş, adam gencecik Philotas'ı yemek hazırlıklarının görkemini görmeye ikna etmiş.
ἦν γάρ τις αὐτοῖς σύνοδος ἀμιμητοβίων λεγομένη· καὶ καθʼ ἡμέραν εἱστίων ἀλλήλους, ἄπιστόν τινα ποιούμενοι τῶν ἀναλισκομένων ἀμετρίαν. διηγεῖτο γοῦν ἡμῶν τῷ πάππῳ Λαμπρίᾳ Φιλώτας ὁ Ἀμφισσεὺς ἰατρὸς εἶναι μὲν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τότε, μανθάνων τὴν τέχνην, γενόμενος δέ τινι τῶν βασιλικῶν ὀψοποιῶν συνήθης ἀναπεισθῆναι νέος ὢν ὑπʼ αὐτοῦ τὴν πολυτέλειαν καὶ τὴν παρασκευὴν τοῦ δείπνου θεάσασθαι.
28.3Mutfağa sokulmuş; öteki bolluğun yanı sıra sekiz yaban domuzunun kızartıldığını görünce davetlilerin çokluğuna şaşmış. Aşçı gülmüş ve demiş ki: "Yemeğe oturan çok değil, on iki kadar. Ama sofraya gelen her yemek tam kıvamında olmalı, bu kıvam da bir an içinde kaçar. Antonius belki şimdi yemek ister, belki birazdan; bakarsın kadeh istemiş ya da bir sohbete dalmış, yemeği ertelemiştir."
παρεισαχθεὶς οὖν εἰς τοὐπτανεῖον, ὡς τά τε ἄλλα πάμπολλα ἑώρα καὶ σῦς ἀγρίους ὀπτωμένους ὀκτώ, θαυμάσαι τὸ πλῆθος τῶν δειπνούντων. τὸν δὲ ὀψοποιὸν γελάσαι καὶ εἰπεῖν ὅτι πολλοὶ μὲν οὐκ εἰσὶν οἱ δειπνοῦντες, ἀλλὰ περὶ δώδεκα· δεῖ δʼ ἀκμὴν ἔχειν τῶν παρατιθεμένων ἕκαστον, ἣν ἀκαρὲς ὥρας μαραίνει. καὶ γὰρ αὐτίκα γένοιτʼ ἂν Ἀντώνιον δείπνου δεηθῆναι καὶ μετὰ μικρόν, ἂν δὲ οὕτω τύχῃ, παραγαγεῖν αἰτήσαντα ποτήριον ἢ λόγου τινὸς ἐμπεσόντος.
28.4"Bu yüzden" demiş, "bir değil, birçok akşam yemeği hazırlanır; çünkü zamanını kestirmek güçtür." Philotas bunları anlatırdı. Aradan zaman geçince, Antonius'un Fulvia'dan olan en büyük oğlunun hekimlerinden biri olmuş; babasıyla yemediği zamanlar öteki yakınlarıyla birlikte onun sofrasına otururmuş.
ὅθεν οὐχ ἕν, ἀλλὰ πολλά, φάναι, δεῖπνα συντέτακται· δυσστόχαστος γὰρ ὁ καιρός. ταῦτα οὖν ὁ Φιλώτας ἔλεγε, καὶ χρόνου προϊόντος ἐν τοῖς θεραπεύουσι γενέσθαι τὸν πρεσβύτατον τῶν Ἀντωνίου παίδων, ὃν ἐκ Φουλβίας εἶχε, καὶ συνδειπνεῖν παρʼ αὐτῷ μετὰ τῶν ἄλλων ἑταίρων ἐπιεικῶς, ὁπότε μὴ δειπνοίη μετὰ τοῦ πατρός.
28.5Bir gün yemekte, küstahlığıyla herkesi çok bunaltan bir hekimin ağzını şöyle bir safsatayla kapatmış: "Belli bir şekilde ateşi olana soğuk verilmelidir; ateşi olan herkesin ateşi belli bir şekildedir; öyleyse ateşi olan herkese soğuk verilmelidir." Adam şaşırıp susunca delikanlı keyiflenmiş, gülerek, "Bunların hepsini sana armağan ediyorum, Philotas," demiş ve üstü bir sürü büyük kadehle dolu bir masayı göstermiş.
ἰατρὸν οὖν ποτε θρασυνόμενον καὶ πράγματα πολλὰ παρέχοντα δειπνοῦσιν αὐτοῖς ἐπιστομίσαι τοιούτῳ σοφίσματι· τῷ πως πυρεττοντι δοτέον ψυχρόν· πᾶς δὲ ὁ πυρέττων πως πυρέττει· παντὶ ἄρα πυρέττοντι δοτέον ψυχρόν. πληγέντος δὲ τοῦ ἀνθρώπου καὶ σιωπήσαντος, ἡσθέντα τὸν παῖδα γελάσαι καὶ εἰπεῖν, ταῦτα, ὦ Φιλώτα, χαρίζομαι πάντα σοι, δείξαντα πολλῶν τινων καὶ μεγάλων ἐκπωμάτων μεστὴν τράπεζαν.
28.6Philotas iyi niyetine teşekkür etmiş, ama o yaştaki bir çocuğun bu kadar şeyi bağışlama yetkisi olabileceğini aklından bile geçirmemiş. Az sonra kölelerden biri kadehleri bir kaba doldurup getirmiş ve üzerine mührünü basmasını istemiş. Philotas çekinip almaktan korkunca adam, "Neye tereddüt ediyorsun, zavallı?" demiş, "Bunları sana verenin, bu kadar altını bağışlayabilecek Antonius'un oğlu olduğunu bilmiyor musun?
αὐτοῦ δὲ τὴν μὲν προθυμίαν ἀποδεξαμένου, πόρρω δʼ ὄντος τοῦ νομίζειν ἐξουσίαν εἶναι παιδὶ τηλικούτῳ δωρεῖσθαι τοσαῦτα, μετὰ μικρὸν ἁψάμενόν τινα τῶν παίδων ἐν ἀγγείῳ τὰ ἐκπώματα προσφέρειν καὶ σημήνασθαι κελεύειν. ἀφοσιουμένου δὲ αὐτοῦ καὶ δεδοικότος λαβεῖν, τί, ὦ πόνηρε, φάναι τὸν ἄνθρωπον, ὀκνεῖς; οὐκ οἶδας ὡς ὁ διδοὺς Ἀντωνίου παῖς ἐστιν, ᾧ τοσαῦτα πάρεστι χρυσᾶ χαρίσασθαι;
28.7Ama beni dinlersen hepsini bizimle paraya çevir; çünkü babası bunlardan bazılarını arayabilir, zira eski ve ustalıklarıyla çok aranan parçalardır." Dedem, Philotas'ın bunları her fırsatta anlattığını söylerdi.
ἐμοὶ μέντοι πειθόμενος πάντα διάμειψαι πρὸς ἀργύριον ἡμῖν· ἴσως γὰρ ἂν καὶ ποθήσειεν ὁ πατὴρ ἔνια τῶν παλαιῶν ὄντα καὶ σπουδαζομένων κατὰ τὴν τέχνην ἔργων. ταῦτα μὲν οὖν ἡμῖν ἔλεγεν ὁ πάππος ἑκάστοτε διηγεῖσθαι τὸν Φιλώταν. # Bölüm 29
29.129. Bölüm
Kleopatra, Platon'un dediği gibi dalkavukluğu dörde değil, birçok parçaya böldü. Antonius ister ciddi bir işle uğraşsın ister eğlensin, ona her seferinde yeni bir haz ve yeni bir cazibe sunar, gece gündüz yanından ayrılmayarak onu terbiyesi altında tutardı. Onunla zar atar, içki içer, ava çıkar, silahlı talim yaparken onu seyrederdi. Geceleri de Antonius sıradan insanların kapılarında ve pencerelerinde durup içeridekilerle dalga geçerken, hizmetçi kılığına girip onunla birlikte sokaklarda dolaşırdı; çünkü Antonius da aynı biçimde kılık değiştirmeye çalışırdı.
ἡ δὲ Κλεοπάτρα τὴν κολακείαν οὐχ, ὥσπερ ὁ Πλάτων φησί, τετραχῆ, πολλαχῆ δὲ διελοῦσα, καὶ σπουδῆς ἁπτομένῳ καὶ παιδιᾶς ἀεί τινα καινὴν ἡδονὴν ἐπιφέρουσα καὶ χάριν, διεπαιδαγώγει τὸν Ἀντώνιον οὔτε νυκτὸς οὔτε ἡμέρας ἀνιεῖσα. καὶ γὰρ συνεκύβευε καὶ συνέπινε καὶ συνεθήρευε καὶ γυμναζόμενον ἐν ὅπλοις ἐθεᾶτο, καὶ νύκτωρ προσισταμένῳ θύραις καὶ θυρίσι δημοτῶν καὶ σκώπτοντι τοὺς ἔνδον συνεπλανᾶτο καὶ συνήλυε θεραπαινιδίου στολὴν λαμβάνουσα καὶ γὰρ ἐκεῖνος οὕτως ἐπειρᾶτο σκευάζειν ἑαυτόν.
29.2Bu yüzden eve her seferinde laf yemiş, çoğu kez de dayak yemiş olarak dönerdi; gerçi çoğu kimse onun kim olduğundan şüphelenirdi. Yine de İskenderiyeliler onun soytarılığından hoşlanır, bu oyuna kendilerine yakışır bir incelik ve zarafetle katılırlardı. Onu severler ve şöyle derlerdi: Romalılara trajik maskesini takıyor, kendilerine ise komik maskesini.
ὅθεν ἀεὶ σκωμμάτων, πολλάκις δὲ καὶ πληγῶν ἀπολαύσας ἐπανήρχετο· τοῖς δὲ πλείστοις ἦν δι’ ὑπονοίας. οὐ μὴν ἀλλὰ προσέχαιρον αὐτοῦ τῇ βωμολοχίᾳ καὶ συνέπαιζον οὐκ ἀρρύθμως οὐδὲ ἀμούσως οἱ Ἀλεξανδρεῖς, ἀγαπῶντες καὶ λέγοντες ὡς τῷ τραγικῷ πρὸς τοὺς Ῥωμαίους χρῆται προσώπῳ, τῷ δὲ κωμικῷ πρὸς αὐτούς.
29.3Yaptığı şakaların çoğunu anlatmak uzun bir saçmalığa dönüşür. Ama bir defa balığa çıkmış, hiçbir şey tutamıyor, Kleopatra da yanında olduğu için sıkılıyordu. Balıkçılara suyun altına dalıp oltasına gizlice önceden tutulmuş balıklar takmalarını söyledi. İki üç kez oltasını çekti, ama Mısırlı kadın işi anladı. Hayran olmuş gibi yaparak bunu dostlarına anlattı ve ertesi gün seyretmeye gelmelerini istedi.
τὰ μὲν οὖν πολλὰ τῶν ὑπʼ αὐτοῦ παιζομένων διηγεῖσθαι πολὺς ἂν εἴη φλύαρος· ἐπεὶ δὲ ἁλιεύων ποτὲ καὶ δυσαγρῶν ἤχθετο παρούσης τῆς Κλεοπάτρας, ἐκέλευσε τοὺς ἁλιεῖς ὑπονηξαμένους κρύφα τῷ ἀγκίστρῳ περικαθάπτειν ἰχθῦς τῶν προεαλωκότων, καὶ δὶς ἢ τρὶς ἀνασπάσας οὐκ ἔλαθε τὴν Αἰγυπτίαν. προσποιουμένη δὲ θαυμάζειν τοῖς φίλοις διηγεῖτο, καὶ παρεκάλει τῇ ὑστεραίᾳ γενέσθαι θεατάς.
29.4Birçok kişi teknelere bindi. Antonius oltasını suya bırakınca Kleopatra, adamlarından birine önden davranıp yüzerek gitmesini ve iğneye tuzlanmış bir Pontos balığı takmasını emretti. Antonius balığı tuttuğuna inanıp oltayı çekti, tahmin edileceği gibi herkes kahkahalarla güldü. Kleopatra da, "Oltayı bize bırak, imperator," dedi, "Pharos'un ve Kanopos'un balıkçılarına. Senin avın şehirler, krallıklar ve kıtalardır."
ἐμβάντων δὲ πολλῶν εἰς τὰς ἁλιάδας καὶ τοῦ Ἀντωνίου τὴν ὁρμιὰν καθέντος, ἐκέλευσέ τινα τῶν αὑτῆς ὑποφθάσαντα καὶ προσνηξάμενον τῷ ἀγκίστρῳ περιπεῖραι Ποντικὸν τάριχος. ὡς δὲ ἔχειν πεισθεὶς ὁ Ἀντώνιος ἀνεῖλκε, γέλωτος, οἷον εἰκός, γενομένου, παράδος ἡμῖν, ἔφη, τὸν κάλαμον, αὐτόκρατορ, τοῖς Φαρίταις καὶ Κανωβίταις ἁλιεῦσιν· ἡ δὲ σὴ θήρα πόλεις εἰσὶ καὶ βασιλεῖαι καὶ ἤπειροι. # Bölüm 30
30.130. Bölüm
Antonius böyle saçmalıklarla, delikanlı oyunlarıyla vakit geçirirken iki haber yetişti. Biri Roma'dandı: Kardeşi Lucius ile karısı Fulvia önce birbirleriyle kavgaya tutuşmuş, sonra Caesar'la savaşmışlar, her şeylerini yitirip İtalya'dan kaçıyorlardı. Öteki haber de ondan iyi değildi: Labienus Partları peşine takmış, Fırat ve Suriye'den Lydia ve İonia'ya kadar bütün Asya'yı ele geçiriyordu.
τοιαῦτα ληροῦντα καὶ μειρακιευόμενον τὸν Ἀντώνιον ἀγγελίαι δύο καταλαμβάνουσιν, ἡ μὲν ἀπὸ Ῥώμης, Λεύκιον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ καὶ Φουλβίαν τὴν γυναῖκα πρῶτον ἀλλήλοις στασιάσαντας, εἶτα Καίσαρι πολεμήσαντας, ἀποβεβληκέναι τὰ πράγματα καὶ φεύγειν ἐξ Ἰταλίας, ἑτέρα δὲ ταύτης οὐδὲν ἐπιεικεστέρα, Λαβιηνὸν ἐπάγοντα Πάρθους τὴν ἀπʼ Εὐφράτου καὶ Συρίας ἄχρι Λυδίας καὶ Ἰωνίας Ἀσίαν καταστρέφεσθαι.
30.2Antonius sonunda uykudan uyanır, sarhoşluktan ayılır gibi güçlükle kendine geldi ve Partlara karşı koymak üzere yola çıkıp Fenike'ye kadar ilerledi. Ama Fulvia gözyaşlarıyla dolu mektuplar gönderince iki yüz gemiyle İtalya'ya yöneldi. Yolda kaçmış dostlarını da yanına aldı; onlardan savaşın sebebinin Fulvia olduğunu öğrendi. Fulvia tabiatça işgüzar ve atak bir kadındı, ayrıca İtalya'da bir karışıklık çıkarsa Antonius'u Kleopatra'dan koparabileceğini umuyordu.
μόλις οὖν ὥσπερ ἐξυπνισθεὶς καὶ ἀποκραιπαλήσας ὥρμησε μὲν Πάρθοις ἐνίστασθαι καὶ μέχρι Φοινίκης προῆλθε, Φουλβίας δὲ γράμματα θρήνων μεστὰ πεμπούσης ἐπέστρεψεν εἰς τὴν Ἰταλίαν, ἄγων ναῦς διακοσίας. ἀναλαβὼν δὲ κατὰ πλοῦν τῶν φίλων τοὺς πεφευγότας ἐπυνθάνετο τοῦ πολέμου τὴν Φουλβίαν αἰτίαν γεγονέναι, φύσει μὲν οὖσαν πολυπράγμονα καὶ θρασεῖαν, ἐλπίζουσαν δὲ τῆς Κλεοπάτρας ἀπάξειν τὸν Ἀντώνιον εἴ τι γένοιτο κίνημα περὶ τὴν Ἰταλίαν.
30.3Şans eseri Fulvia da ona gelmek üzere denize açılmış, Sikyon'da hastalanıp ölmüştü. Böylece Caesar'la barışmak için daha da uygun bir zaman doğdu. Antonius İtalya'ya varınca Caesar'ın ona hiçbir suç yüklemediği, kendisine yöneltilen suçlamaları da Fulvia'nın üstüne attığı açıkça görüldü. Dostlar bu bahaneyi kurcalamalarına izin vermediler,
συμβαίνει δὲ ἀπὸ τύχης καὶ Φουλβίαν πλέουσαν πρὸς αὐτὸν ἐν Σικυῶνι νόσῳ τελευτῆσαι· διὸ καὶ μᾶλλον αἱ πρὸς Καίσαρα διαλλαγαὶ καιρὸν ἔσχον. ὡς γὰρ προσέμιξε τῇ Ἰταλίᾳ καὶ Καῖσαρ ἦν φανερὸς ἐκείνῳ μὲν οὐθὲν ἐγκαλῶν, αὐτὸς δʼ ὧν ἐνεκαλεῖτο τὰς αἰτίας τῇ Φουλβία προστριβόμενος, οὐκ εἴων ἐξελέγχειν οἱ φίλοι τὴν πρόφασιν,
30.4ikisini barıştırıp hâkimiyeti aralarında paylaştırdılar. İon Denizi sınır kabul edildi; Doğu Antonius'a, Batı Caesar'a verildi, Libya Lepidus'a bırakıldı. Kendileri konsül olmak istemedikleri zamanlarda da her ikisinin dostları sırayla konsül olacaktı.
ἀλλὰ διέλυον ἀμφοτέρους καὶ διῄρουν τὴν ἡγεμονίαν, ὅρον ποιούμενοι τὸν Ἰόνιον, καὶ τὰ μὲν ἑῷα νέμοντες Ἀντωνίῳ, τὰ δʼ ἑσπέρια Καίσαρι, Λέπιδον δὲ Λιβύην ἔχειν ἐῶντες, ὑπατεύειν δὲ τάξαντες, ὅτε μὴ δόξειεν αὐτοῖς, φίλους ἑκατέρων παρὰ μέρος. # Bölüm 31
31.131. Bölüm
Bu düzenleme iyi görünüyordu, ama daha sağlam bir güvenceye ihtiyacı vardı; bunu da talih sağladı. Caesar'ın, kendisinden büyük ama aynı anneden olmayan Octavia adında bir ablası vardı; Octavia Ancharia'dan, Caesar ise daha sonra Atia'dan doğmuştu. Ablasını aşırı derecede severdi; söylendiğine göre Octavia gerçekten olağanüstü bir kadındı.
ταῦτα ἔχειν καλῶς δοκοῦντα πίστεως ἐδεῖτο σφοδροτέρας, ἣν ἡ τύχη παρέσχεν. Ὀκταουία γὰρ ἦν ἀδελφὴ πρεσβυτέρα μέν, οὐχ ὁμομητρία δὲ Καίσαρι· ἐγεγόνει γὰρ ἐξ Ἀγχαρίας, ὁ δὲ ὕστερον ἐξ Ἀτίας. ἔστεργε δʼ ὑπερφυῶς τὴν ἀδελφήν, χρῆμα θαυμαστόν, ὡς λέγεται, γυναικὸς γενομένην.
31.2Kocası Gaius Marcellus az önce ölmüş, dul kalmıştı. Fulvia'nın ölümüyle Antonius da dul sayılıyordu. Kleopatra'yla ilişkisini inkâr etmiyor, ama evliliği de kabul etmiyordu; bu konuda hâlâ aklıyla Mısırlı kadına duyduğu aşka karşı direniyordu. Herkes bu evliliği öneriyordu. Octavia böyle bir güzelliğin yanında ağırbaşlılığa ve akla da sahipti; umuyorlardı ki Antonius'un yanına gidip bu nitelikte bir kadının sevileceği gibi sevilirse, bütün işlerin kurtuluşu ve iki adamın kaynaşması onun sayesinde olacaktı.
αὕτη, Γαΐου Μαρκέλλου τοῦ γήμαντος αὐτὴν οὐ πάλαι τεθνηκότος, ἐχήρευεν. ἐδόκει δὲ καὶ Φουλβίας ἀποιχομένης χηρεύειν Ἀντώνιος, ἔχειν μὲν οὐκ ἀρνούμενος Κλεοπάτραν, γάμῳ δὲ οὐχ ὁμολογῶν, ἀλλʼ ἔτι τῷ λόγῳ περί γε τούτου πρὸς τὸν ἔρωτα τῆς Αἰγυπτίας μαχόμενος. τοῦτον ἅπαντες εἰσηγοῦντο τὸν γάμον, ἐλπίζοντες τὴν Ὀκταουίαν ἐπὶ κάλλει τοσούτῳ σεμνότητα καὶ νοῦν ἔχουσαν, εἰς ταὐτὸν τῷ Ἀντωνίῳ παραγενομένην καὶ στερχθεῖσαν, ὡς εἰκὸς τοιαύτην γυναῖκα, πάντων πραγμάτων αὐτοῖς σωτηρίαν ἔσεσθαι καὶ σύγκρασιν.
31.3İkisi de buna razı olunca Roma'ya çıkıp Octavia'nın düğününü yaptılar. Kanun, kocasının ölümünün üstünden on ay geçmeden bir kadının evlenmesine izin vermiyordu, ama senato kararıyla bu süreyi onlar için kaldırdı.
ὡς οὖν ἔδοξεν ἀμφοτέροις, ἀναβάντες εἰς Ῥώμην ἐπετέλουν τὸν Ὀκταουίας γάμον, οὐκ ἐῶντος μὲν νόμου πρὸ δέκα μηνῶν ἀνδρὸς τελευτήσαντος γαμεῖσθαι, τῆς δὲ συγκλήτου δόγματι τὸν χρόνον ἐκείνοις ἀνείσης. # Bölüm 32
32.132. Bölüm
Sextus Pompeius Sicilya'yı elinde tutuyor, İtalya'yı yağmalıyor, korsan Menas ile Menekrates'in komuta ettiği çok sayıda korsan gemisiyle de denizi gemilere kapatıyordu. Antonius'a ise dostça davranmış sayılıyordu, çünkü Fulvia ile birlikte Roma'dan kaçan annesini yanına almıştı. Bu yüzden onunla da anlaşmaya karar verildi.
Σέξτου δὲ Πομπηΐου Σικελίαν μὲν ἔχοντος, Ἰταλίαν δὲ πορθοῦντος, ληστρίσι δὲ ναυσὶ πολλαῖς, ὧν Μηνᾶς ὁ πειρατὴς καὶ Μενεκράτης ἦρχον, ἄπλουν τὴν θάλασσαν πεποιηκότος, Ἀντωνίῳ δὲ κεχρῆσθαι δοκοῦντος φιλανθρώπως ʽὑπεδέξατο γὰρ αὐτοῦ τὴν μητέρα τῇ Φουλβίᾳ συνεκπεσοῦσαν̓, ἔδοξε καὶ πρὸς τοῦτον διαλυθῆναι.
32.2Misenum burnunda, dalgakıranın yanında buluştular; Pompeius'un donanması açıkta demirlemiş, Antonius ile Caesar'ın piyadeleri de karaya dizilmişti. Pompeius'un Sardinya ve Sicilya'yı elinde tutması, buna karşılık denizi korsanlardan temizlemesi ve Roma'ya belli miktarda tahıl göndermesi kararlaştırılınca birbirlerini yemeğe davet ettiler.
καὶ συνῆλθον εἰς ταὐτὸν κατὰ τὴν ἐν Μισηνοῖς ἄκραν καὶ τὸ χῶμα, Πομπηΐῳ μὲν τοῦ στόλου παρορμοῦντος, Ἀντωνίῳ δὲ καὶ Καίσαρι τῶν πεζῶν παρακεκριμένων. ἐπεὶ δὲ συνέθεντο Πομπήϊον ἔχοντα Σαρδόνα καὶ Σικελίαν καθαράν τε λῃστηρίων παρέχειν τὴν θάλατταν καὶ σίτου τι τεταγμένον ἀποστέλλειν εἰς Ῥώμην, ἐκάλουν ἐπὶ δεῖπνον ἀλλήλους.
32.3Kura çekildi, ilk ziyafeti vermek Pompeius'a düştü. Antonius nerede yemek yiyeceklerini sorunca Pompeius altı sıra kürekli komuta gemisini göstererek, "Burada," dedi, "çünkü Pompeius'a babasından kalan ev bu kadar." Bunu Antonius'a laf dokundurmak için söylüyordu, çünkü babası Pompeius'un evi Antonius'un elindeydi. Gemiyi demirletti, burundan gemiye bir köprü kurdurup onları büyük bir hevesle ağırladı.
κληρουμένων δὲ πρῶτος ἑστιᾶν αὐτοὺς ἔλαχε Πομπήϊος. ἐρομένου δὲ αὐτὸν Ἀντωνίου, ποῦ δειπνήσουσιν, ἐνταῦθα, ἔφη, δείξας τὴν στρατηγίδα ναῦν οὖσαν ἑξήρη πατρῷος γὰρ οἶκος αὕτη Πομπηΐῳ λέλειπται. ταῦτα δὲ εἰς τὸν Ἀντώνιον ὀνειδίζων ἔλεγεν, ἐπεὶ τὴν Πομπηΐου τοῦ πατρὸς γενομένην οἰκίαν ἐκεῖνος εἶχεν. ὁρμίσας δὲ τὴν ναῦν ἐπʼ ἀγκυρῶν καὶ διάβασίν τινα γεφυρώσας ἀπὸ τῆς ἄκρας ἀνελάμβανεν αὐτοὺς προθύμως.
32.4Eğlence iyice koyulaşmış, Kleopatra ile Antonius üzerine şakalar havada uçuşurken korsan Menas, Pompeius'a yaklaşıp ötekilerin duyamayacağı bir sesle, "İstersen," dedi, "geminin demirlerini keseyim, seni yalnız Sicilya ile Sardinya'nın değil, Roma hâkimiyetinin efendisi yapayım."
ἀκμαζούσης δὲ τῆς συνουσίας καὶ τῶν εἰς Κλεοπάτραν καὶ Ἀντώνιον ἀνθούντων σκωμμάτων, Μηνᾶς ὁ πειρατὴς τῷ Πομπηΐῳ προσελθὼν ὡς μὴ κατακούειν ἐκείνους, βούλει, φησί, τὰς ἀγκύρας τῆς νεὼς ὑποτέμω καὶ ποιήσω σε μὴ Σικελίας καὶ Σαρδόνος, ἀλλὰ τῆς Ῥωμαίων κύριον ἡγεμονίας;
32.5Pompeius bunu duyunca bir süre kendi içine kapandı, sonra şöyle dedi: "Menas, bunu bana söylemeden yapman gerekirdi. Şimdi eldekiyle yetinelim; yeminimi bozmak bana yakışmaz." Sonra sırayla ikisinin de ziyafetine katıldı ve Sicilya'ya döndü.
ὁ δὲ Πομπήϊος ἀκούσας καὶ πρὸς αὑτῷ γενόμενος βραχὺν χρόνον, ἔδει σε, φησίν, ὦ Μηνᾶ, τοῦτο ἐμοὶ μὴ προειπόντα ποιῆσαι· νυνὶ δὲ τὰ παρόντα στέργωμεν· ἐπιορκεῖν γὰρ οὐκ ἐμόν. οὗτος μὲν οὖν πάλιν ἀνθεστιαθεὶς ὑπʼ ἀμφοτέρων εἰς τὴν Σικελίαν ἀπέπλευσεν. # Bölüm 33
33.133. Bölüm
Antonius bu uzlaşmadan sonra Partların ilerlemesini önlemesi için Ventidius'u Asya'ya gönderdi; kendisi de Caesar'ın gönlünü alarak eski Caesar'ın rahibi oldu. Devlet işlerinde ve en büyük meselelerde de ortak ve dostça hareket ediyorlardı. Ama eğlencelerdeki yarışmalarda Antonius hep Caesar'ın gerisinde kalıyor, bu da onun canını sıkıyordu.
Ἀντώνιος δὲ μετὰ τὰς διαλύσεις Οὐεντίδιον μὲν εἰς Ἀσίαν προὔπεμπε Πάρθοις ἐμποδὼν ἐσόμενον τοῦ πρόσω χωρεῖν, αὐτὸς δὲ Καίσαρι χαριζόμενος ἱερεὺς ἀπεδείχθη τοῦ προτέρου Καίσαρος· καὶ τἆλλα κοινῶς καὶ φιλικῶς ἐν τοῖς πολιτικοῖς καὶ μεγίστοις ἔπραττον. αἱ δὲ περὶ τὰς παιδιὰς ἅμιλλαι τὸν Ἀντώνιον ἐλύπουν ἀεὶ τοῦ Καίσαρος ἔλαττον φερόμενον.
33.2Yanında Mısır'dan gelmiş, doğum yıldızlarına bakan bir kâhin vardı. Bu adam, ister Kleopatra'nın gönlünü hoş etmek için ister gerçeği söylemek için, Antonius'a açık açık, talihinin çok parlak ve büyük olduğunu, ama Caesar'ın talihi yanında sönükleştiğini söylüyor, ona bu delikanlıdan olabildiğince uzak durmasını öğütlüyordu. "Çünkü senin daimōn'un," diyordu, "onunkinden korkuyor. Kendi başına iken gururlu ve yücedir, ama o yaklaşınca küçülüyor, soysuzlaşıyor."
ἦν γάρ τις ἀνὴρ σὺν αὐτῷ μαντικὸς ἀπʼ Αἰγύπτου τῶν τὰς γενέσεις ἐπισκοπούντων, ὃς εἴτε Κλεοπάτρᾳ χαριζόμενος εἴτε χρώμενος ἀληθείᾳ πρὸς τὸν Ἀντώνιον ἐπαρρησιάζετο, λέγων τὴν τύχην αὐτοῦ λαμπροτάτην οὖσαν καὶ μεγίστην ὑπὸ τῆς Καίσαρος ἀμαυροῦσθαι, καὶ συνεβούλευε πορρωτάτω τοῦ νεανίσκου ποιεῖν ἑαυτόν. ὁ γὰρ σός, ἔφη, δαίμων τὸν τούτου φοβεῖται· καὶ γαῦρος ὢν καὶ ὑψηλὸς ὅταν ᾖ καθʼ ἑαυτόν, ὑπʼ ἐκείνου γίνεται ταπεινότερος ἐγγίσαντος καὶ ἀγεννέστερος.
33.3Olup bitenler de Mısırlının sözünü doğruluyordu. Söylendiğine göre ne zaman herhangi bir şey için eğlencesine kura çekseler ya da zar atsalar Antonius kaybediyordu. Sık sık horoz, sık sık da dövüş bıldırcını dövüştürüyorlar, Caesar'ınkiler kazanıyordu. Antonius buna gizliden gizliye içerliyor, Mısırlıya daha çok kulak veriyordu. Sonunda özel işlerini Caesar'a emanet edip İtalya'dan ayrıldı; o sırada bir kızları olan Octavia'yı da Yunanistan'a kadar yanında götürdü.
καὶ μέντοι τὰ γινόμενα τῷ Αἰγυπτίῳ μαρτυρεῖν ἐδόκει. λέγεται γὰρ ὅτι κληρουμένων μετὰ παιδιᾶς ἐφʼ ὅτῳ τύχοιεν ἑκάστοτε καὶ κυβευόντων ἔλαττον ἔχων ὁ Ἀντώνιος ἀπῄει. πολλάκις δὲ συμβαλόντων ἀλεκτρυόνας, πολλάκις δὲ μαχίμους ὄρτυγας, ἐνίκων οἱ Καίσαρος. ἐφʼ οἷς ἀνιώμενος ἀδήλως ὁ Ἀντώνιος καὶ μᾶλλόν τι τῷ Αἰγυπτίῳ προσέχων, ἀπῆρεν ἐκ τῆς Ἰταλίας, ἐγχειρίσας Καίσαρι τὰ οἰκεῖα· τὴν δὲ Ὀκταουίαν ἄχρι τῆς Ἑλλάδος ἐπήγετο θυγατρίου γεγονότος αὐτοῖς.
33.4Kışı Atina'da geçirirken Ventidius'un ilk başarılarının haberi geldi: Partları bir meydan savaşında yenmiş, Labienus'u ve kral Orodes'in en yetenekli komutanı Pharnapates'i öldürmüştü. Antonius bunun şerefine Yunanlara ziyafet verdi, Atinalılara gymnasiarkhos oldu. Hâkimiyet nişanlarını evde bırakıp gymnasiarkhos asalarıyla, manto ve beyaz Attika çarıklarıyla ortaya çıktı, delikanlıları ensesinden tutup güreştiriyordu.
διαχειμάζοντι δὲ αὐτῷ περὶ Ἀθήνας ἀπαγγέλλεται τὰ πρῶτα τῶν Οὐεντιδίου κατορθωμάτων, ὅτι μάχῃ τοὺς Πάρθους κρατήσας Λαβιηνὸν ἀπεκτόνοι καὶ Φαρναπάτην ἡγεμονικώτατον τῶν Ὑρώδου βασιλέως στρατηγῶν. ἐπὶ τούτοις εἱστία τοὺς Ἕλληνας, ἐγυμνασιάρχει δὲ Ἀθηναίοις, καὶ τὰ τῆς ἡγεμονίας παράσημα καταλιπὼν οἴκοι μετὰ τῶν γυμνασιαρχικῶν ῥάβδων ἐν ἱματίῳ καὶ φαικασίοις προῄει καὶ διαλαμβάνων τοὺς νεανίσκους ἐτραχήλιζεν. # Bölüm 34
34.134. Bölüm
Savaşa çıkacağı zaman kutsal zeytinden bir çelenk aldı, bir kehanet uyarınca Klepsydra pınarından bir kap su doldurup yanına koydu. Bu sırada kralın oğlu Pakoros büyük bir Part ordusuyla yine Suriye üzerine yürüyordu. Ventidius Kyrrhestike'de onunla karşılaşıp ordusunu bozguna uğrattı ve pek çoğunu kırdı; ilk düşenlerden biri Pakoros'tu.
ἐξιέναι δὲ μέλλων ἐπὶ τὸν πόλεμον ἀπὸ τῆς ἱερᾶς ἐλαίας στέφανον ἔλαβε, καὶ κατά τι λόγιον ἀπὸ τῆς Κλεψύδρας ὕδατος ἐμπλησάμενος ἀγγεῖον ἐκόμιζεν. ἐν τούτῳ δὲ Πάκορον τὸν βασιλέως παῖδα, μεγάλῳ στρατῷ Πάρθων αὖθις ἐπὶ Συρίαν ἐλαύνοντα, συμπεσὼν Οὐεντίδιος ἐν τῇ Κυρρηστικῇ τρέπεται, καὶ διαφθείρει παμπόλλους, ἐν πρώτοις Πακόρου πεσόντος.
34.2Dillere destan olan bu başarı Romalıların Crassus'un yenilgisinin intikamını tam olarak almasını sağladı. Üst üste üç savaşta kesin biçimde yenilen Partlar da yeniden Medya ve Mezopotamya'ya çekildi. Ventidius, Antonius'un kıskançlığından korkup Partları daha ileriye kovalamaktan vazgeçti; isyancıların üzerine yürüyüp onları boyun eğdiriyor, Kommagene kralı Antiokhos'u da Samosata şehrinde kuşatıyordu.
τοῦτο τὸ ἔργον ἐν τοῖς ἀοιδιμωτάτοις γενόμενον Ῥωμαίοις τε τῶν κατὰ Κράσσον ἀτυχημάτων ἔκπλεω ποινὴν παρέσχε, καὶ Πάρθους αὖθις εἴσω Μηδίας καὶ Μεσοποταμίας συνέστειλε, τρισὶ μάχαις ἐφεξῆς κατὰ κράτος ἡττημένους. Οὐεντίδιος δὲ Πάρθους μὲν προσωτέρω διώκειν ἀπέγνω, φθόνον Ἀντωνίου δείσας, τοὺς δὲ ἀφεστῶτας ἐπιὼν κατεστρέφετο καὶ τὸν Κομμαγηνὸν Ἀντίοχον ἐν πόλει Σαμοσάτοις ἐπολιόρκει.
34.3Antiokhos bin talant vermeyi ve Antonius'un buyruklarını yerine getirmeyi teklif edince Ventidius ona Antonius'a elçi göndermesini söyledi. Çünkü Antonius artık yaklaşmıştı ve Ventidius'un Antiokhos'la anlaşmasını yasaklıyordu; bu başarılardan hiç olmazsa biri kendi adıyla anılsın, her şey Ventidius'un eliyle kazanılmasın istiyordu.
δεομένου δὲ χίλια τάλαντα δοῦναι καὶ ποιεῖν Ἀντωνίῳ τὸ προσταττόμενον, ἐκέλευε πέμπειν πρὸς Ἀντώνιον. ἤδη γὰρ ἐγγὺς ἦν ἐπιών, καὶ τὸν Οὐεντίδιον οὐκ εἴα σπένδεσθαι τῷ Ἀντιόχῳ, βουλόμενος ἕν γε τοῦτο τῶν ἔργων ἐπώνυμον αὑτοῦ γενέσθαι καὶ μὴ πάντα διὰ Οὐεντιδίου κατορθοῦσθαι.
34.4Kuşatma uzadı; içeridekiler anlaşma umudunu yitirince dişe diş savunmaya geçtiler. Antonius bir şey elde edemeyince utandı ve pişman oldu, Antiokhos'la üç yüz talanta anlaşmaya razı oldu. Suriye'de birkaç işi yoluna koyduktan sonra Atina'ya döndü, Ventidius'a da layık olduğu onurları verip onu zafer alayına gönderdi.
τῆς δὲ πολιορκίας μῆκος λαμβανούσης καὶ τῶν ἔνδον, ὡς ἀπέγνωσαν τὰς διαλύσεις, πρὸς ἀλκὴν τραπομένων, πράττων οὐδέν, ἐν αἰσχύνῃ δὲ καὶ μεταγνώσει γενόμενος, ἀγαπητῶς ἐπὶ τριακοσίοις σπένδεται ταλάντοις πρὸς τὸν Ἀντίοχον· καὶ μικρὰ τῶν ἐν Συρίᾳ καταστησάμενος εἰς Ἀθήνας ἐπανῆλθε, καὶ τὸν Οὐεντίδιον οἷς ἔπρεπε τιμήσας ἔπεμψεν ἐπὶ τὸν θρίαμβον.
34.5Partlara karşı zafer alayı yapmış tek kişi bugüne dek odur. Soyu sopu belirsiz bir adamdı, ama Antonius'un dostluğu sayesinde büyük işler yapma imkânı buldu. Bu imkânı çok iyi kullanarak Antonius ve Caesar hakkında söylenen şu sözü doğruladı: Onlar başkaları eliyle yaptıkları savaşlarda, kendi yaptıklarından daha talihliydiler.
οὗτος ἀπὸ Πάρθων ἄχρι δεῦρο τεθριάμβευκε μόνος, ἀνὴρ γένει μὲν ἀφανής, ἀπολαύσας δὲ τῆς Ἀντωνίου φιλίας τὸ λαβεῖν ἀφορμὰς πράξεων μεγάλων, αἷς κάλλιστα χρησάμενος ἐβεβαίωσε τὸν περὶ Ἀντωνίου λεγόμενον καὶ Καίσαρος λόγον, ὡς εὐτυχέστεροι δι’ ἑτέρων ἦσαν ἢ δι’ αὑτῶν στρατηγεῖν.
34.6Nitekim Antonius'un komutanı Sossius da Suriye'de büyük başarılar kazanıyor, Armenia'da bıraktığı Canidius da Armenialıları, sonra İber ve Alban krallarını yenerek Kafkasya'ya kadar ilerliyordu. Böylece Antonius'un gücünün adı ve şanı barbarlar arasında gittikçe büyüyordu.
καὶ γὰρ Σόσσιος Ἀντωνίου στρατηγὸς ἐν Συρίᾳ πολλὰ διεπράττετο, καὶ Κανίδιος ἀπολειφθεὶς ὑπʼ αὐτοῦ περὶ Ἀρμενίαν τούτους τε νικῶν καὶ τοὺς Ἰβήρων καὶ Ἀλβανῶν βασιλέας ἄχρι τοῦ Καυκάσου προῆλθεν. ἀφʼ ὧν ἐν τοῖς βαρβάροις ὄνομα καὶ κλέος ηὔξετο τῆς Ἀντωνίου δυνάμεως. # Bölüm 35
35.135. Bölüm
Antonius kendisi ise bazı iftiralar yüzünden Caesar'a yeniden kızıp üç yüz gemiyle İtalya'ya yöneldi. Brundisium halkı donanmayı kabul etmeyince Tarentum'a dolandı. Orada, Yunanistan'dan beri yanında olan Octavia'nın ricası üzerine onu kardeşinin yanına gönderdi. Octavia hamileydi, ondan ikinci bir kızı da olmuştu.
αὐτὸς δὲ πάλιν ἔκ τινων διαβολῶν παροξυνθεὶς πρὸς Καίσαρα ναυσὶ τριακοσίαις ἔπλει πρὸς τὴν Ἰταλίαν· οὐ δεξαμένων δὲ τῶν Βρεντεσινῶν τὸν στόλον εἰς Τάραντα περιώρμισεν. ἐνταῦθα τὴν Ὀκταουίαν ʽσυνέπλει γὰρ ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος αὐτᾦ δεηθεῖσαν ἀποπέμπει πρὸς τὸν ἀδελφόν, ἔγκυον μὲν οὖσαν, ἤδη δὲ καὶ δεύτερον ἐξ αὐτοῦ θυγάτριον ἔχουσαν.
35.2Octavia yolda Caesar'ı karşıladı, onun dostları Agrippa ve Maecenas'ı da yanına alıp kardeşiyle görüştü. Ağlayıp yakararak, en mutlu kadınken en bedbaht kadın olmasına göz yummamasını istedi. Şimdi bütün insanların gözü onun üzerindeydi, çünkü iki imperatorun birinin karısı, ötekinin kız kardeşiydi.
ἡ δὲ ἀπαντήσασα καθʼ ὁδὸν Καίσαρι, καὶ παραλαβοῦσα τῶν ἐκείνου φίλων Ἀγρίππαν καὶ Μαικήναν, ἐνετύγχανε πολλὰ ποτνιωμένη καὶ πολλὰ δεομένη μὴ περιϊδεῖν αὐτὴν ἐκ μακαριωτάτης γυναικὸς ἀθλιωτάτην γενομένην. νῦν μὲν γὰρ ἅπαντας ἀνθρώπους εἰς αὐτὴν ἀποβλέπειν αὐτοκρατόρων δυεῖν, τοῦ μὲν γυναῖκα, τοῦ δὲ ἀδελφὴν οὖσαν·
35.3"Ama kötü olan galip gelir," dedi, "ve savaş çıkarsa hanginizin galip gelip hanginizin yenileceği belirsizdir, oysa benim için iki türlü de bedbahtlık var." Caesar bu sözlere yumuşadı ve barış içinde Tarentum'a geldi. Orada bulunanlar çok güzel bir manzara gördü: Karada büyük bir ordu sessizce bekliyor, kıyıda çok sayıda gemi sakin sakin duruyor, kendileri ve dostları karşılıklı olarak görüşüp hatır soruyordu.
εἰ δὲ τὰ χείρω κρατήσειεν, ἔφη, καὶ γένοιτο πόλεμος, ὑμῶν μὲν ἄδηλον ὅτῳ κρατεῖν ἢ κρατεῖσθαι πέπρωται, τὰ ἐμὰ δʼ ἀμφοτέρως ἄθλια. τούτοις ἐπικλασθεὶς ὁ Καῖσαρ ἧκεν εἰρηνικῶς εἰς Τάραντα, καὶ θέαμα κάλλιστον οἱ παρόντες ἐθεῶντο, πολὺν μὲν ἐκ γῆς στρατὸν ἡσυχάζοντα, πολλὰς δὲ ναῦς ἀτρέμα πρὸς τοὶς αἰγιαλοῖς ἐχούσας, αὐτῶν δὲ καὶ φίλων ἀπαντήσεις καὶ φιλοφροσύνας.
35.4Önce Antonius ziyafet verdi; Caesar bunu da kız kardeşinin hatırına kabul etti. Caesar'ın Part savaşı için Antonius'a iki lejyon, Antonius'un da Caesar'a tunç mahmuzlu yüz gemi vermesi kararlaştırıldı. Octavia bu anlaşmaya ek olarak kocasından kardeşi için yirmi hafif gemi, kardeşinden de kocası için bin asker istedi.
εἱστία δὲ Ἀντώνιος πρότερος, καὶ τοῦτο τῇ ἀδελφῇ Καίσαρος δόντος. ἐπεὶ δὲ ὡμολόγητο Καίσαρα μὲν Ἀντωνίῳ δοῦναι δύο τάγματα πρὸς τὸν Παρθικὸν πόλεμον, Ἀντώνιον δὲ Καίσαρι χαλκεμβόλους ἑκατόν, Ὀκταουία τῶν ὡμολογημένων χωρὶς ᾐτήσατο τῷ μὲν ἀδελφῷ παρὰ τοῦ ἀνδρὸς εἴκοσι μυοπάρωνας, τῷ δʼ ἀνδρὶ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ στρατιώτας χιλίους.
35.5Böylece ayrıldılar. Caesar hemen Pompeius'la savaşa girişti, çünkü Sicilya'yı istiyordu. Antonius ise Octavia'yı onun çocuklarıyla ve Fulvia'dan olan çocuklarıyla birlikte Caesar'a emanet edip Asya'ya geçti.
οὕτω δὲ ἀλλήλων διακριθέντες ὁ μὲν εὐθὺς εἴχετο τοῦ πρὸς Πομπήϊον πολέμου, Σικελίας ἐφιέμενος, Ἀντώνιος δὲ Ὀκταουίαν μετὰ τῶν ἐξ ἐκείνης καὶ τοὺς ἐκ Φουλβίας παῖδας αὐτῷ παρακαταθέμενος εἰς τὴν Ἀσίαν ἀπεπέρασεν. # Bölüm 36
36.136. Bölüm
Ama uzun zamandır uyuyan o korkunç bela, Kleopatra aşkı, sağduyunun etkisiyle yatışmış, büyüyle uyutulmuş sanılırken, Antonius Suriye'ye yaklaşınca yeniden alevlendi, yeniden gücünü topladı. Sonunda Platon'un ruhun inatçı ve azgın koşum hayvanı dediği şey gibi, güzel ve kurtarıcı her şeyi tepip Kleopatra'yı Suriye'ye getirmesi için Fonteius Capito'yu gönderdi.
εὕδουσα δʼ ἡ δεινὴ συμφορὰ χρόνον πολύν, ὁ Κλεοπάτρας ἔρως, δοκῶν κατευνάσθαι καὶ κατακεκηλῆσθαι . τοῖς βελτίοσι λογισμοῖς, αὖθις ἀνέλαμπε καὶ ἀνεθάρρει Συρία πλησιάζοντος αὐτοῦ. καὶ τέλος, ὥσπερ φησὶν ὁ Πλάτων τὸ δυσπειθὲς καὶ ἀκόλαστον τῆς ψυχῆς ὑποζύ γιον, ἀπολακτίσας τὰ καλὰ καὶ σωτήρια πάντα Καπίτωνα Φοντήϊον ἔπεμψεν ἄξοντα Κλεοπάτραν εἰς Συρίαν.
36.2Kleopatra gelince ona armağan olarak ne az ne küçük bir şey verdi: Fenike'yi, Koile Suriye'yi, Kıbrıs'ı, Kilikya'nın büyük bir kısmını; ayrıca Yahudiye'nin balsam yetişen bölgesini ve Nabatea Arabistan'ının dış denize uzanan bütün kısmını. Romalıları en çok bu armağanlar üzdü. Gerçi Antonius sıradan birçok kişiye büyük kavimlerin tetrarkhlıklarını ve krallıklarını bağışlıyor, birçok kişinin krallığını da elinden alıyordu; Yahudi Antigonos'u meydana çıkarıp başını kestirmişti ve daha önce hiçbir kral bu şekilde cezalandırılmamıştı.
ἐλθούσῃ δὲ χαρίζεται καὶ προστίθησι μικρὸν οὐδὲν οὐδʼ ὀλίγον, ἀλλὰ Φοινίκην, κοίλην Συρίαν, Κύπρον, Κιλικίας πολλήν· ἔτι δὲ τῆς τε Ἰουδαίων τὴν τὸ βάλσαμον φέρουσαν καὶ τῆς Ναβαταίων Ἀραβίας ὅση πρὸς τὴν ἐκτὸς ἀποκλίνει θάλασσαν. αὗται μάλιστα Ῥωμαίους ἠνίασαν αἱ δωρεαί. καίτοι πολλοῖς ἐχαρίζετο τετραρχίας καὶ βασιλείας ἐθνῶν μεγάλων, ἰδιώταις οὖσι, πολλοὺς δʼ ἀφῃρεῖτο βασιλείας, ὡς Ἀντίγονον τὸν Ἰουδαῖον, ὃν καὶ προαγαγὼν ἐπελέκισεν, οὐδενὸς πρότερον ἑτέρου βασίλεως οὕτω κολασθέντος.
36.3Ama Kleopatra'ya gösterilen onurların utancı her şeyden acıydı. Ondan olan ikiz çocuklarını kabul edip birine Aleksandros, ötekine Kleopatra adını, lakap olarak da birine Helios (Güneş), ötekine Selene (Ay) adını vermesi dedikoduları daha da artırdı. Ama utanılacak şeylerle övünmekte ustaydı; Roma hâkimiyetinin büyüklüğünün aldıklarıyla değil verdikleriyle anlaşıldığını, soyluluğun da birçok kraldan doğan çocuklarla ve nesillerle genişlediğini söylüyordu.
ἀλλὰ τὸ αἰσχρὸν ἦν τῶν Κλεοπάτρας τιμῶν ἀνιαρότατον. ηὔξησε δὲ τὴν διαβολὴν παῖδας ἐξ αὐτῆς διδύμους ἀνελόμενος, καὶ προσαγορεύσας τὸν μὲν Ἀλέξανδρον, τὴν δὲ Κλεοπάτραν, ἐπίκλησιν δὲ τὸν μὲν Ἥλιον, τὴν δὲ Σελήνην. οὐ μὴν ἀλλʼ ἀγαθὸς ὢν ἐγκαλλωπίσασθαι τοῖς αἰσχροῖς ἔλεγε τῆς μὲν Ῥωμαίων ἡγεμονίας οὐ δι’ ὧν λαμβάνουσιν, ἀλλʼ ἐν οἷς χαρίζονται φαίνεσθαι τὸ μέγεθος· διαδοχαῖς δὲ καὶ τεκνώσεσι πολλῶν βασιλέων πλατύνεσθαι τὰς εὐγενείας.
36.4Kendi atası da böyle Herakles'ten olmuştu: Herakles soyunu tek bir karına bağlamamış, Solon'un kanunlarından ve gebelik hesabı vermekten çekinmemiş, tabiatın birçok soyun başlangıcını ve temelini bırakmasına izin vermişti.
οὕτω γοῦν ὑφʼ Ἡρακλέους τεκνωθῆναι τὸν αὑτοῦ πρόγονον, οὐκ ἐν μιᾷ γαστρὶ θεμένου τὴν διαδοχὴν οὐδὲ νόμους Σολωνείους καὶ κυήσεως εὐθύνας δεδοικότος, ἀλλὰ τῇ φύσει πολλὰς γενῶν ἀρχὰς καὶ καταβολὰς ἀπολιπεῖν ἐφιέντος. # Bölüm 37
37.137. Bölüm
Phraates babası Orodes'i öldürüp tahtı ele geçirince Partlardan pek çok kişi kaçtı. Bunlar arasında tanınmış ve güçlü bir adam olan Monaises de Antonius'a sığındı. Antonius onun talihini Themistokles'in talihine benzetti, kendi servetini ve cömertliğini de Pers krallarınınkiyle karşılaştırarak ona üç şehir armağan etti: Larissa, Arethusa ve daha önce Bambyke denen Hierapolis.
ἐπεὶ δὲ Φραάτου κτείναντος Ὑρώδην τὸν πατέρα καὶ τὴν βασιλείαν κατασχόντος ἄλλοι τε Πάρθων ἀπεδίδρασκον οὐκ ὀλίγοι, καὶ Μοναίσης, ἀνὴρ ἐπιφανὴς καὶ δυνατός, ἧκε φεύγων πρὸς Ἀντώνιον, τὰς μὲν ἐκείνου τύχας ταῖς Θεμιστοκλέους εἰκάσας, περιουσίαν δὲ τὴν ἑαυτοῦ καὶ μεγαλοφροσύνην τοῖς Περσῶν βασιλεῦσι παραβαλών, ἐδωρήσατο τρεῖς πόλεις αὐτῷ, Λάρισσαν καὶ Ἀρέθουσαν καὶ Ἱερὰν πόλιν, ἣν Βαμβύκην πρότερον ἐκάλουν.
37.2Part kralı Monaises'e güvence gönderince Antonius onu seve seve geri yolladı. Phraates'i barış olacağına inandırarak aldatmaya kararlıydı; Crassus'un savaşında alınan sancakların ve sağ kalan askerlerin geri verilmesini istedi. Kendisi de Kleopatra'yı Mısır'a gönderip Arabistan ve Armenia üzerinden ilerledi.
τοῦ δὲ Πάρθων βασιλέως τῷ Μοναίσῃ δεξιὰν καταπέμψαντος, ἄσμενος αὐτὸν ἀπέστειλεν ὁ Ἀντώνιος, ἐξαπατᾶν μὲν ἐγνωκὼς τὸν Φραάτην, ὡς εἰρήνης ἐσομένης, ἀξιῶν δὲ τὰς ἁλούσας ἐπὶ Κράσσου σημαίας καὶ τῶν ἀνδρῶν ἀπολαβεῖν τοὺς περιόντας. αὐτὸς δὲ Κλεοπάτραν εἰς Αἴγυπτον ἀποπέμψας ἐχώρει δι’ Ἀραβίας καὶ Ἀρμενίας,
37.3Orada ordusu ve müttefik krallar yanına geldi. Bu kralların sayısı çoktu, en büyükleri de altı bin atlı ve yedi bin piyade veren Armenia kralı Artavasdes'ti. Antonius ordusunu teftiş etti. Romalıların kendi piyadesi altmış bin kişiydi, Romalılara bağlı süvari, yani İberler ve Keltler, on bindi; öteki kavimlerden de süvarisi ve hafif piyadesiyle birlikte otuz bin kişi vardı.
ὅπου συνελθούσης αὐτῷ τῆς δυνάμεως καὶ τῶν συμμάχων βασιλέων ʽπάμπολλοι δὲ ἦσαν οὗτοι, μέγιστος δὲ πάντων ὁ τῆς Ἀρμενίας Ἀρταουάσδης, ἑξακισχιλίους ἱππεῖς καὶ πεζοὺς ἑπτακισχιλίους παρέχωνʼ ἐξήτασε τὸν στρατόν. ἦσαν δὲ Ῥωμαίων μὲν αὐτῶν ἑξακισμύριοι πεζοὶ καὶ τὸ Ῥωμαίοις συντεταγμένον ἱππικόν, Ἰβήρων καὶ Κελτῶν μύριοι, τῶν δὲ ἄλλων ἐθνῶν ἐγένοντο τρεῖς μυριάδες σὺν ἱππεῦσιν ὁμοῦ καὶ ψιλοῖς.
37.4Baktra'nın ötesindeki Hintlileri bile korkutan, bütün Asya'yı sarsan bu büyük hazırlığın ve gücün Kleopatra yüzünden Antonius'a hiçbir yararı olmadığı söylenir. Çünkü kışı onunla geçirmek için acele ederek savaşa zamanından önce başladı, her şeyi aceleyle ve karışık biçimde yaptı. Aklı başında değildi, sanki bir iksirin ya da büyünün etkisindeydi; gözü hep Kleopatra'daydı, düşmanı yenmekten çok bir an önce geri dönmeyi düşünüyordu.
τοσαύτην μέντοι παρασκευὴν καὶ δύναμιν, ἣ καὶ τοὺς πέραν Βάκτρων Ἰνδοὺς ἐφόβησε καὶ πᾶσαν ἐκράδανε τὴν Ἀσίαν, ἀνόνητον αὐτῷ διὰ Κλεοπάτραν γενέσθαι λέγουσι. σπεύδοντα γὰρ ἐκείνῃ συνδιαχειμάσαι, τὸν πόλεμον ἐξενεγκεῖν πρὸ καιροῦ καὶ πᾶσι χρήσασθαι τεταραγμένως, οὐκ ὄντα τῶν ἑαυτοῦ λογισμῶν, ἀλλʼ ὡς ὑπὸ φαρμάκων τινῶν ἢ γοητείας παπταίνοντα πρὸς ἐκείνην ἀεί, καὶ πρὸς τὸ τάχιον ἐπανελθεῖν μᾶλλον ἢ πρὸς τὸ κρατῆσαι τῶν πολεμίων γενόμενον. # Bölüm 38
38.138. Bölüm
Önce, sekiz bin stadion yürümekten bitkin düşen ordusuyla Armenia'da kışlaması ve askerlerini dinlendirmesi, baharın başında Partlar kışlaklarından kıpırdamadan önce de Medya'yı ele geçirmesi gerekirken bu zamanı bekleyemedi. Hemen Armenia'yı soluna alarak ilerledi, Atropatene'ye girip ülkeyi yağmaladı.
πρῶτον μὲν οὖν αὐτοῦ δεον ἐν Ἀρμενίᾳ διαχειμάσαι καὶ διαναπαῦσαι τὸν στρατόν, ὀκτακισχιλίων σταδίων ἀποτετρυμένον πορείᾳ, καὶ πρὶν ἢ κινεῖν ἐκ τῶν χειμαδίων Πάρθους ἔαρος ἀρχῇ Μηδίαν καταλαβεῖν, οὐκ ἠνέσχετο τὸν χρόνον, ἀλλʼ εὐθὺς ἦγεν ἐν ἀριστερᾷ λαβὼν Ἀρμενίαν, καὶ τῆς Ἀτροπατηνῆς ἁψάμενος ἐπόρθει τὴν χώραν.
38.2Kuşatma için gerekli makineler üç yüz arabayla peşinden geliyordu; bunların arasında seksen ayak uzunluğunda bir koçbaşı da vardı. Bu makinelerden biri bozulursa yerine zamanında yenisini yapmak mümkün değildi, çünkü yukarı ülkenin ağaçları hep kısa boylu ve yumuşaktı. Antonius acele ettiği için bunları hızını kesen birer engel sayıp geride bıraktı, arabaların başına bir muhafız birliğiyle Statianus'u komutan olarak koydu. Kendisi de Medya kralının karılarının ve çocuklarının bulunduğu büyük Phraata şehrini kuşattı.
ἔπειτα μηχανημάτων αὐτῷ πρὸς πολιορκίαν ἀναγκαίων τριακοσίαις ἁμάξαις παραπεμπομένων, ἐν οἷς καὶ κριὸς ἦν ὀγδοήκοντα ποδῶν μῆκος, ὧν οὐδὲν ἐνεχώρει διαφθαρὲν ἐπὶ καιροῦ πάλιν γενέσθαι διὰ τὸ τὴν ἄνω χώραν πᾶν ξύλον ἀγεννὲς εἰς μῆκος καὶ μαλθακὸν ἐκφέρειν, ἐπειγόμενος ὡς ἐμπόδια τοῦ ταχύνειν ἀπέλιπε, φυλακήν τινα καὶ Στατιανὸν ἡγεμόνα τῶν ἁμαξῶν ἐπιστήσας, αὐτὸς δὲ Φραάτα μεγάλην πόλιν, ἐν ᾗ καὶ τέκνα καὶ γυναῖκες ἦσαν τοῦ τῆς Μηδίας βασιλέως, ἐπολιόρκει.
38.3Kullanma zamanı gelince makineleri geride bırakmakla ne büyük hata yaptığı hemen anlaşıldı. Şehrin karşısına, yavaş yavaş ve büyük emekle yükselen bir set yaptırmaya koyuldu. O sırada Phraates büyük bir orduyla iniyordu; makineleri taşıyan arabaların geride bırakıldığını öğrenince üzerlerine çok sayıda atlı gönderdi. Bunlar Statianus'u çevirdi; kendisi öldü, yanındakilerden de on bin kişi öldü. Barbarlar makineleri ele geçirip parçaladılar. Birçok tutsak da aldılar; bunlar arasında kral Polemon da vardı.
τῆς δὲ χρείας εὐθὺς ὅσον ἥμαρτε τὰς μηχανὰς ἀπολιπὼν ἐξελεγχούσης, ὁμόσε χωρῶν ἔχου πρὸς τὴν πόλιν χῶμα σχολῇ καὶ πολυπόνως ἀνιστάμενον. ἐν τούτῳ δὲ καταβαίνων στρατιᾷ μεγάλῃ Φραάτης, ὡς ἤκουσε τὴν ἀπόλειψιν τῶν μηχανοφόρων ἁμαξῶν, ἔπεμψε τῶν ἱππέων πολλοὺς ἐπʼ αὐτάς, ὑφʼ ὧν περιληφθεὶς ὁ Στατιανὸς ἀποθνήσκει μὲν αὐτός, ἀποθνήσκουσι δὲ μύριοι τῶν μετʼ αὐτοῦ. τὰς δὲ μηχανὰς ἑλόντες οἱ βάρβαροι διέφθειραν. εἷλον δὲ παμπόλλους, ἐν οἷς καὶ Πολέμων ἦν ὁ βασιλεύς. # Bölüm 39
39.139. Bölüm
Daha işin başında umulmadık biçimde yenilen Antonius'un yanındakiler, doğal olarak, bundan çok üzüldü. Armenialı Artavasdes de Romalılardan umudunu kesti, savaşın en büyük sorumlusu olduğu hâlde ordusunu alıp gitti.
τοῦτο πάντας μέν, ὡς εἰκός, ἠνίασε τοὺς περὶ Ἀντώνιον ἀνελπίστως ἐν ἀρχῇ πληγέντας· ὁ δὲ Ἀρμένιος Ἀρταουάσδης ἀπογνοὺς τὰ Ῥωμαίων ᾤχετο τὴν αὑτοῦ στρατιὰν ἀναλαβών, καίπερ αἰτιώτατος τοῦ πολέμου γενόμενος.
39.2Partlar kuşatmacıların karşısına gösterişle çıkıp küstahça tehditler savurmaya başladılar. Antonius ordusunun hareketsiz kalırsa cesaretsizliğinin ve şaşkınlığının süreceğinden, hatta artacağından çekiniyordu. On lejyon, üç praetor kohortu ağır piyade ve bütün süvariyi alarak erzak toplamaya çıktı; böylece düşmanı üzerine çekip düzenli bir meydan savaşına girmeyi umuyordu.
ἐπιφανέντων δὲ λαμπρῶς τοῖς πολιορκοῦσι τῶν Πάρθων καὶ χρωμένων ἀπειλαῖς πρὸς ὕβριν, οὐ βουλόμενος Ἀντώνιος ἡσυχάζοντι τῷ στρατῷ τὸ δυσθυμοῦν καὶ καταπεπληγμένον ἐμμένειν καὶ αὔξεσθαι, δέκα τάγματα λαβὼν καὶ τρεῖς στρατηγίδας σπείρας ὁπλιτῶν, τοὺς δʼ ἱππεῖς ἅπαντας, ἐξήγαγε πρὸς σιτολογίαν, οἰόμενος οὕτως ἂν ἐπισπασθέντων μάλιστα τῶν πολεμίων ἐκ παρατάξεως μάχην γενέσθαι.
39.3Bir günlük yol ilerleyince Partların çevresini sardığını, yolda üzerine saldırmak istediğini gördü. Bunun üzerine ordugâhta savaş işaretini astırdı, ama savaşacakmış gibi değil de çekilecekmiş gibi çadırları söktürüp barbarların hilal biçimindeki saflarının önünden geçmeye başladı. Süvariye de, ilk düşman saflarının piyadenin menziline girdiğini görünce üzerlerine atılmalarını emretti.
προελθὼν δὲ μιᾶς ὁδὸν ἡμέρας, ὡς ἑώρα τοὺς Πάρθους κύκλῳ περιχεομένους καὶ προσπεσεῖν καθʼ ὁδὸν αὐτῷ ζητοῦντας, ἐξέθηκε μὲν τὸ τῆς μάχης σύμβολον ἐν τῷ στρατοπέδῳ, καθελὼν δὲ τὰς σκηνὰς ὡς οὐ μαχησόμενος, ἀλλʼ ἀπάξων, παρημείβετο τῶν βαρβάρων τὴν τάξιν οὖσαν μηνοειδῆ, κελεύσας ὅταν οἱ πρῶτοι τοῖς ὁπλίταις ἐν ἐφικτῷ δοκῶσιν εἶναι, τοὺς ἱππεῖς ἐναντίους εἰσελαύνειν.
39.4Yan yana dizilmiş Partlar için Romalıların düzeni anlatılamayacak kadar etkileyiciydi; askerlerin eşit aralıklarla, gürültüsüz, sessizce mızraklarını sallayarak önlerinden geçişini seyrediyorlardı. İşaret verilince atlılar dönüp bağırarak saldırdılar. Partlar, hemen ok menzili içine girmiş olmalarına rağmen, bu saldırıyı karşılayıp püskürttüler. Ama ağır piyade de bağırış çağırış ve silah şakırtısıyla birleşince Partların atları ürküp geriledi, kendileri de göğüs göğüse gelmeden kaçtılar.
τοῖς δὲ Πάρθοις παρακεκριμένοις λόγου κρείττων ἡ τάξις ἐφαίνετο τῶν Ῥωμαίων, καὶ κατεθεῶντο παρεξιόντας ἐν διαστήμασιν ἴσοις ἀθορύβως καὶ σιωπῇ τοὺς ὑσσοὺς κραδαίνοντας. ὡς δὲ τὸ σημεῖον ἤρθη καὶ προσεφέροντο μετὰ κραυγῆς ἐπιστρέψαντες οἱ ἱππεῖς, τούτους μὲν ἠμύνοντο δεξάμενοι, καίπερ εὐθὺς ἐντὸς τοξεύματος γενομένους, τῶν δὲ ὁπλιτῶν συναπτόντων ἅμα βοῇ καὶ πατάγῳ τῶν ὅπλων, οἵ τε ἵπποι τοῖς Πάρθοις ἐξίσταντο ταρβοῦντες καὶ αὐτοὶ πρὶν εἰς χεῖρας ἐλθεῖν ἔφευγον.
39.5Antonius peşlerine düştü ve savaşın tamamını ya da çoğunu bu çarpışmayla bitirdiğini sanarak büyük umutlara kapıldı. Piyadeler elli stadion, atlılar bunun üç katı kovaladı. Ama düşmanın ölü ve tutsaklarına bakıldığında yalnız otuz tutsak ile seksen ölü bulundu. Bu, herkesi çaresizliğe ve yeise düşürdü. Yendiklerinde bu kadar az adam öldürüyor, yenildiklerinde ise arabalardaki kadar çok adam yitiriyorlardı, bunu düşünmek korkunçtu.
sὁ δὲ Ἀντώνιος ἐνέκειτο τῇ διώξει, καὶ μεγάλας εἶχεν ἐλπίδας ὡς τοῦ πολέμου τὸ σύμπαν ἢ τὸ πλεῖστον ἐκείνῃ τῇ μάχῃ διαπεπραγμένος. ἐπεὶ δὲ τῆς διώξεως γενομένης τοῖς μὲν πεζοῖς ἐπὶ πεντήκοντα στάδια, τοῖς δὲ ἱππεῦσιν ἐπὶ τρὶς τοσαῦτα, τοὺς πεπτωκότας τῶν πολεμίων καὶ τοὺς ἡλωκότας ἐπισκοποῦντες εὗρον αἰχμαλώτους μὲν τριάκοντα, νεκροὺς δὲ ὀγδοήκοντα μόνους, ἀπορία καὶ δυσθυμία πᾶσι παρέστη, δεινὸν εἶναι λογιζομένοις εἰ νικῶντες μὲν οὕτως ὀλίγους κτείνουσιν, ἡττώμενοι δὲ στερήσονται τοσούτων ὅσους ἀπέβαλον περὶ ταῖς ἁμάξαις.
39.6Ertesi gün yüklerini toplayıp Phraata'ya ve ordugâha doğru yola koyuldular. Yolda önce birkaç düşmanla, sonra daha çoğuyla, en sonunda da hepsiyle karşılaştılar; sanki hiç yenilmemiş, dinç bir orduymuş gibi meydan okuyor, her yandan saldırıyorlardı. Romalılar büyük güçlükle, çok sıkıntıyla ordugâha ulaşabildiler.
τῇ δʼ ὑστεραίᾳ συσκευασάμενοι τὴν ἐπὶ Φραάτων καὶ τοῦ στρατοπέδου προῆγον. ἐντυχόντες δὲ κατὰ τὴν ὁδὸν πρῶτον μὲν ὀλίγοις τῶν πολεμίων, ἔπειτα πλείοσι, τέλος δὲ πᾶσιν ὥσπερ ἀηττήτοις καὶ νεαλέσι προκαλουμένοις καὶ προσβάλλουσι πανταχόθεν, μοχθηρῶς καὶ πολυπόνως ἀπεσώθησαν εἰς τὸ στρατόπεδον.
39.7Medler bir çıkış yapıp seti korumakla görevli öncü askerleri korkutunca Antonius öfkelendi ve korkaklık edenlere onda bir cezası denen cezayı uyguladı. Askerleri onarlı gruplara ayırdı, her gruptan kurası çıkan birini öldürdü, geri kalanlara da buğday yerine arpa verilmesini emretti.
τῶν δὲ Μήδων ἐκδρομήν τινα ποιησαμένων ἐπὶ τὸ χῶμα καὶ τοὺς προμαχομένους φοβησάντων, ὀργισθεὶς ὁ Ἀντώνιος ἐχρήσατο τῇ λεγομένῃ δεκατείᾳ πρὸς τοὺς ἀποδειλιάσαντας. διελὼν γὰρ εἰς δεκάδας τὸ πλῆθος ἀφʼ ἑκάστης ἕνα τὸν λαχόντα κλήρῳ διέφθειρε, τοῖς δὲ ἄλλοις ἀντὶ πυρῶν ἐκέλευε κριθὰς μετρεῖσθαι. # Bölüm 40
40.140. Bölüm
Savaş iki taraf için de zordu, geleceği ise daha da korkutucuydu. Antonius kıtlıktan korkuyordu, çünkü artık yaralanmadan ve çok sayıda ölü vermeden erzak toplanamıyordu. Phraates de Partların her şeye dayanabileceklerini, ama kışın dışarıda yatıp sıkıntı çekemeyeceklerini biliyordu; güz ekinoksundan sonra hava bozulmaya başlıyordu, Romalılar direnip orada kalırsa Partların kendisini bırakıp gitmesinden korkuyordu.
χαλεπὸς δὲ ἀμφοτέροις ἦν ὁ πόλεμος, καὶ τὸ μέλλον αὐτοῦ φοβερώτερον, Ἀντωνίῳ μὲν προσδοκῶντι λιμόν· οὐκέτι γὰρ ἦν ἄνευ τραυμάτων καὶ νεκρῶν πολλῶν ἐπισιτίσασθαι· Φραάτης δὲ τοὺς Πάρθους ἐπιστάμενος πάντα μᾶλλον ἢ χειμῶνος ἔξω προσταλαιπωρεῖν καὶ θυραυλεῖν δυναμένους, ἐφοβεῖτο μὴ τῶν Ῥωμαίων ἐγκαρτερούντων καὶ παραμενόντων ἀπολίπωσιν αὐτόν, ἤδη τοῦ ἀέρος συνισταμένου μετὰ φθινοπωρινὴν ἰσημερίαν.
40.2Bu yüzden şöyle bir hile kurdu. Partların ileri gelenleri, erzak toplama sırasındaki ve başka karşılaşmalardaki tavırlarını yumuşattılar. Romalıların bazı şeyleri almasına göz yumuyor, onların aretē'sini övüyor, çok savaşçı adamlar olduklarını ve kendi krallarının onlara haklı olarak hayran olduğunu söylüyorlardı.
δόλον οὖν συντίθησι τοιόνδε. Πάρθων οἱ γνωριμώτατοι περὶ τὰς σιτολογίας καὶ τὰς ἄλλας ἀπαντήσεις μαλακώτερον τοῖς Ῥωμαίοις προσεφέροντο, λαμβάνειν τε παριέντες αὐτοῖς ἔνια καὶ τὴν ἀρετὴν ἐπαινοῦντες ὡς πολεμικωτάτων ἀνδρῶν καὶ θαυμαζομένων ὑπὸ τοῦ σφετέρου βασιλέως δικαίως.
40.3Sonra yanlarına daha çok yaklaşıp atlarını sakin sakin yan yana sürerek Antonius'u yerdiler: Phraates barışmak, bu kadar çok ve bu kadar iyi adamı esirgemek istiyordu, ama Antonius buna fırsat vermiyordu; kıtlık ve kış gibi korkunç ve büyük düşmanları oturmuş bekliyordu ki Partlar yol gösterse bile onlardan kaçmak güçtü. Bunları birçok kişi Antonius'a bildirdi. Bu umutla yumuşadı, ama Part kralına elçi göndermeden önce, kendisine dostluk gösteren barbarlara bu sözleri kralın düşüncesiyle mi söylediklerini sormak istedi.
ἐκ δὲ τούτου προσελαύνοντες ἐγγυτέρω καὶ τοὺς ἵππους ἀτρέμα παραβάλλοντες ἐλοιδόρουν τὸν Ἀντώνιον, ὅτι βουλομένῳ Φραάτῃ διαλλαγῆναι καὶ φείσασθαι τοιούτων ἀνδρῶν καὶ τοσούτων ἀφορμὴν οὐ δίδωσιν, ἀλλὰ τοὺς χαλεποὺς καὶ μεγάλους κάθηται πολεμίους ἀναμένων, λιμὸν καὶ χειμῶνα, δι’ ὧν ἔργον ἐστὶ καὶ προπεμπομένους ὑπὸ Πάρθων ἀποφεύγειν. πολλῶν δὲ ταῦτα πρὸς τὸν Ἀντώνιον ἀναφερόντων, μαλασσόμενος ὑπὸ τῆς ἐλπίδος ὅμως οὐ πρότερον ἐπεκηρυκεύσατο πρὸς τὸν Πάρθον ἢ πυθέσθαι τῶν φιλοφρονουμένων ἐκείνων βαρβάρων εἰ τοῦ βασιλέως ταῦτα φρονοῦντος διαλέγοιντο.
40.4Evet dediler, korkmamasını ve güvenmesini söylediler. Bunun üzerine dostlarından birkaçını göndererek sancakları ve tutsakları geri istedi; sadece canını kurtarıp kaçmakla yetiniyormuş gibi görünmek istemiyordu. Part kralı bu konuyu bırakmasını söyledi, ama hemen çekilip giderse barış ve güvenlik içinde gideceğini bildirdi. Antonius da birkaç gün içinde yüklerini toplayıp yola çıktı.
φασκόντων δὲ καὶ παρακαλούντων μὴ δεδιέναι μηδὲ ἀπιστεῖν, ἔπεμψέ τινας τῶν ἑταίρων πάλιν τὰς σημαίας ἀξιῶν ἀπολαβεῖν καὶ τοὺς αἰχμαλώτους, ὡς δὴ μὴ παντάπασιν ἀγαπᾶν τὸ σωθῆναι καὶ διαφυγεῖν νομισθείη. τοῦ δὲ Πάρθου ταῦτα μὲν ἐᾶν κελεύοντος, ἀπιόντι δὲ εὐθὺς εἰρήνην καὶ ἀσφάλειαν εἶναι φήσαντος, ὀλίγαις ἡμέραις συσκευασάμενος ἀνεζεύγνυεν.
40.5Halkı ikna etmekte ve orduyu sözle yönetmekte zamanının herkesini geride bırakan bir yeteneği vardı. Ama utanç ve kederle askerlere kendisi cesaret vermekten vazgeçti, bunu Domitius Ahenobarbus'un yapmasını istedi. Bir kısmı hor görüldüğünü düşünerek öfkelendi, ama çoğu duygulandı ve sebebini anladı; bu yüzden kendi komutanlarına daha çok saygı gösterip itaat etmeleri gerektiğini düşündüler.
ὢν δὲ καὶ δήμῳ πιθανὸς ἐντυχεῖν καὶ στρατὸν ἄγειν διὰ λόγου παρʼ ὁντινοῦν τῶν τότε πεφυκώς, ἐξέλιπεν αὐτὸς αἰσχύνῃ καὶ κατηφείᾳ τὸ παραθαρρῦναι τὸ πλῆθος, Δομίτιον δὲ Ἀηνόβαρβον ἐκέλευε τοῦτο ποιῆσαι. καί τινες μὲν ἠγανάκτησαν ὡς ὑπερορώμενοι, τὸ δὲ πλεῖστον ἐπεκλάσθη καὶ συνεφρόνησε τὴν αἰτίαν· διὸ καὶ μᾶλλον ᾤοντο δεῖν ἀνταιδεῖσθαι καὶ πείθεσθαι τῷ στρατηγῷ. # Bölüm 41
41.141. Bölüm
Antonius, geldiği ovalık ve ağaçsız yoldan geri dönmeye hazırlanırken bir Mardlı yanına geldi. Partların âdetlerini iyi bilen bu adam, makineler için yapılan savaşta Romalılara sadakatini göstermişti. Antonius'a dağları sağında tutarak kaçmasını, ağır piyadesini çıplak ve açık yollarda bu kadar çok atlının ve okun önüne atmamasını söyledi.
μέλλοντος δὲ αὐτοῦ τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἄγειν ὀπίσω πεδινὴν καὶ ἄδενδρον οὖσαν, ἀνὴρ τῷ γένει Μάρδος, πολλὰ τοῖς Πάρθων ἤθεσιν ἐνωμιληκώς, ἤδη δὲ Ῥωμαίοις πιστὸς ἐν τῇ μάχῃ τῇ περὶ τὰς μηχανὰς γεγονώς, Ἀντωνίῳ προσελθὼν ἐκέλευε φεύγειν ἐν δεξιᾷ τῶν ὀρῶν ἐπιλαβόμενον, καὶ μὴ στρατὸν ὁπλίτην καὶ βαρὺν ἐν δρόμοις γυμνοῖς καὶ ἀναπεπταμένοις ὑποβαλεῖν ἵππῳ τοσαύτῃ καὶ τοξεύμασιν,
41.2Phraates'in onu kuşatmadan bu yumuşak sözlerle uzaklaştırmasının sebebi de tam buydu. Kendisi ona daha kısa ve daha bol erzaklı bir yolda kılavuzluk edebilirdi. Antonius bunu dinleyip düşündü. Anlaşmadan sonra Partlara güvenmiyormuş gibi görünmek istemiyordu; ama yolun kısa olmasını ve iskân edilmiş köylerin yanından geçmesini beğeniyordu. Mardlıdan güvence istedi.
ὃ δὴ τεχνώμενον τὸν Φραάτην ἀναστῆσαι τῆς πολιορκίας αὐτὸν ὁμολογίαις φιλανθρώποις· ἔσεσθαι δὲ αὐτὸς ἡγεμὼν ὁδοῦ βραχυτέρας καὶ μᾶλλον εὐπορίαν τῶν ἐπιτηδείων ἐχούσης. ταῦτα ἀκούσας ὁ Ἀντώνιος ἐβουλεύετο, καὶ Πάρθοις μὲν οὐκ ἐβούλετο δοκεῖν ἀπιστεῖν μετὰ σπονδάς, τὴν δὲ συντομίαν τῆς ὁδοῦ καὶ τὸ παρὰ κώμας οἰκουμένας ἔσεσθαι τὴν πορείαν ἐπαινῶν πίστιν ᾔτει τὸν Μάρδον.
41.3Adam, orduyu Armenia'ya ulaştırana kadar kendini bağlatmayı önerdi ve bağlı olarak iki gün boyunca sessizce kılavuzluk etti. Üçüncü gün Antonius artık Partlardan tamamen emin olup gevşek ve güvenle yürürken, Mardlı bir ırmağın yakında yıkılmış bir bendini ve suyun gidilecek yola bol miktarda aktığını gördü.
ὁ δὲ δῆσαι παρεῖχεν αὑτὸν ἄχρι οὗ καταστήσῃ τὸν στρατὸν εἰς Ἀρμενίαν, καὶ δεθεὶς ἡγεῖτο δύο ἡμέρας καθʼ ἡσυχίαν. τῇ δὲ τρίτῃ παντάπασι τοὺς Πάρθους ἀπεγνωκότος Ἀντωνιου καὶ βαδίζοντος ἀνειμένως διὰ τὸ θαρρεῖν, ἰδὼν ὁ Μάρδος ἀπόχωσιν ἐμβολῆς ποταμοῦ νεωστὶ διεσπασμένην καὶ τὸ ῥεῦμα πολὺ πρὸς τὴν ὁδόν, ᾗ πορευτέον ἦν, ἐκχεόμενον,
41.4Bunun Partların işi olduğunu, yollarını zorlaştırıp oyalamak için ırmağı önlerine koyduklarını anladı; Antonius'a dikkatli olmasını, düşmanın yakında olduğunu söyledi. Antonius ağır piyadeyi yeni savaş düzenine sokuyor, aralarından cirit ve sapan atıcılarının düşmana çıkış yapmasını hazırlıyordu ki Partlar ortaya çıktı, orduyu kuşatıp her yandan dağıtmak için çevresinde dolaşmaya başladılar.
συνῆκεν ὅτι τῶν Πάρθων ἔργον εἴη τοῦτο δυσκολίας ἕνεκα καὶ διατριβῆς ἐμποδὼν αὐτοῖς τὸν ποταμὸν τιθεμένων, καὶ τὸν Ἀντώνιον ὁρᾶν ἐκέλευε καὶ προσέχειν, ὡς τῶν πολεμίων ἐγγὺς ὄντων. ἄρτι δὲ αὐτοῦ καθιστάντος εἰς τάξιν τὰ ὅπλα καὶ δι’ αὐτῶν τοῖς ἀκοντισταῖς καὶ σφενδονήταις ἐκδρομὴν ἐπὶ τοὺς πολεμίους παρασκευάζοντος, ἐπεφάνησαν οἱ Πάρθοι καὶ περιήλαυνον ὡς κυκλωσόμενοι καὶ συνταράξοντες πανταχόθεν τὸν στρατόν.
41.5Hafif piyadeler üzerlerine atıldı. Partlar oklarıyla çok yara açtılar, ama kurşunlardan ve ciritlerden de en az o kadar yara alıp geri çekildiler. Sonra yine saldırdılar, Keltler atlarını toparlayıp hücum edene ve onları dağıtana kadar sürdü bu; o gün bir daha görünmediler.
ἐκδραμόντων δὲ τῶν ψιλῶν ἐπʼ αὐτούς, πολλὰς μὲν διδόντες ἀπὸ τόξων, οὐκ ἐλάττονας δὲ ταῖς μολυβδίσι καὶ τοῖς ἀκοντίοις πληγὰς λαμβάνοντες ἀνεχώρουν· εἶτα ἐπῆγον αὖθις, ἄχρι οὗ συστρέψαντες οἱ Κελτοὶ τοὺς ἵππους ἐνέβαλον καὶ διεσκέδασαν αὐτοὺς οὐκέτι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὑπόδειγμα γενομένους. # Bölüm 42
42.142. Bölüm
Antonius bundan ne yapması gerektiğini öğrendi. Çok sayıda ciritçi ve sapancıyla yalnız artçıyı değil iki yanı da güçlendirerek orduyu dörtgen düzende götürdü. Süvarilere, saldırıya karşı koymalarını, düşmanı püskürtünce de fazla kovalamamalarını söyledi. Böylece Partlar sonraki dört gün boyunca verdikleri kadar kayıp verdiler, gevşediler ve kışı bahane edip geri dönmeyi düşünmeye başladılar.
ἐκ τούτου μαθὼν ὁ Ἀντώνιος ὃ ποιεῖν ἔδει, πολλοῖς ἀκοντισταῖς καὶ σφενδονήταις οὐ μόνον τὴν οὐραγίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς πλευρὰς ἑκατέρας στομώσας ἐν πλαισίῳ τὸν στρατὸν ἦγε, καὶ τοῖς ἱππόταις εἴρητο προσβάλλοντας τρέπεσθαι, τρεψαμένους δὲ μὴ πόρρω διώκειν, ὥστε τοὺς Πάρθους τὰς ἐφεξῆς τέσσαρας ἡμέρας οὐθὲν πλέον δράσαντας ἢ παθόντας ἀμβλυτέρους γεγονέναι καὶ τὸν χειμῶνα ποιουμένους πρόφασιν ἀπιέναι διανοεῖσθαι.
42.2Beşinci gün savaşçı ve becerikli bir komutan olan Flavius Gallus, Antonius'a gelerek artçıdan daha fazla hafif piyade, öncüden de bir miktar süvari istedi, büyük bir başarı kazanacağını söyledi. Antonius verdi. Gallus saldıran düşmanı püskürttü, ama önceki gibi ağır piyadeye doğru yavaş yavaş çekilmedi; karşı durup daha atılganca çarpıştı.
τῇ δὲ πέμπτῃ Φλαούϊος Γάλλος, ἀνὴρ πολεμικὸς καὶ δραστήριος ἐφʼ ἡγεμονίας τεταγμένος, ᾔτησεν Ἀντώνιον προσελθὼν πλείονας ψιλοὺς ἀπʼ οὐρᾶς, καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ στόματος ἱππέων τινὰς ὡς μέγα κατόρθωμα ποιήσων. δόντος δὲ προσβάλλοντας ἀνέκοπτε τοὺς πολεμίους, οὐχ, ὡς πρότερον, ὑπάγων ἅμα πρὸς τοὺς ὁπλίτας καὶ ἀναχωρῶν, ἀλλὰ ὑφιστάμενος καὶ συμπλεκόμενος παραβολώτερον.
42.3Artçı komutanları onun ordudan koptuğunu görünce adam gönderip geri çağırdılar, ama o dinlemedi. Söylendiğine göre quaestor Titius sancaklara yapışıp onları geri çevirdi, Gallus'a çok sayıda iyi adamı yok ettiği için söğüp saydı. Gallus da ona karşılık verip adamlarına yerlerinde durmalarını emredince Titius geri döndü. Gallus karşısındakilere doğru ilerlerken, farkında olmadan arkasından düşman tarafından kuşatıldı.
ὁρῶντες δὲ αὐτὸν οἱ τῆς οὐραγίας ἡγεμόνες ἀπορρηγνύμενον ἐκάλουν πέμποντες· ὁ δὲ οὐκ ἐπείθετο. Τίτιον δέ φασι τὸν ταμίαν καὶ τῶν σημαιῶν ἐπιλαβόμενον στρέφειν ὀπίσω καὶ λοιδορεῖν τὸν Γάλλον ὡς ἀπολλύντα πολλοὺς καὶ ἀγαθοὺς ἄνδρας. ἀντιλοιδοροῦντος δὲ ἐκείνου καὶ διακελευομένου τοῖς περὶ αὑτὸν μένειν, ὁ μὲν Τίτιος ἀπεχώρει· τὸν δὲ Γάλλον ὠθούμενον εἰς τοὺς κατὰ στόμα λανθάνουσι πολλοὶ περισχόντες ἐκ τῶν ὄπισθεν.
42.4Her yandan ok yağmuru altında kalınca yardım istemek için adam gönderdi. Ağır piyadeyi yönetenler —aralarında Antonius üzerinde çok etkisi olan Canidius da vardı— büyük bir hata yapmış görünüyorlar. Çünkü bütün falanksı birden çevirmeleri gerekirken azar azar yardım gönderdiler, bunlar yenilince başkalarını yolladılar ve farkına varmadan neredeyse bütün orduyu yenilgi ve kaçışla doldurdular. Ama Antonius kendisi ağır piyadeyle öncüden hızla gelip karşı çıktı, üçüncü lejyon da kaçanların arasından düşmana doğru atılıp ilerlemesini durdurdu.
βαλλόμενος δὲ πανταχόθεν ἐκάλει πέμπων ἀρωγήν. οἱ δὲ τοὺς ὁπλίτας ἄγοντες, ὧν καὶ Κανίδιος ἦν, ἀνὴρ παρὰ Ἀντωνίῳ δυνάμενος μέγιστον, οὐ μικρὰ δοκοῦσι διαμαρτεῖν. δέον γὰρ ἀθρόαν ἐπιστρέψαι τὴν φάλαγγα, πέμποντες κατʼ ὀλίγους ἐπιβοηθοῦντας, καὶ πάλιν ἡττωμένων τούτων ἑτέρους ἀποστέλλοντες, ἔλαθον ὀλίγου δεῖν ἥττης καὶ φυγῆς ὅλον ἀναπλήσαντες τὸ στρατόπεδον, εἰ μὴ ταχὺ μὲν αὐτὸς Ἀντώνιος μετὰ τῶν ὅπλων ἀπὸ τοῦ στόματος ἧκεν ὑπαντιάζων, ταχὺ δὲ τὸ τρίτον τάγμα διὰ τῶν φευγόντων ἐπὶ τοὺς πολεμίους ὠσάμενον ἔσχε τοῦ πρόσω διώκειν. # Bölüm 43
43.143. Bölüm
Ölenler üç binden az değildi, çadırlara beş bin yaralı taşındı; önden dört okla delik deşik olan Gallus da bunlar arasındaydı. O yaralarından kurtulamadı. Antonius öbürlerini dolaşıp yoklar, gözleri yaşlı, üzgün üzgün onlara cesaret verirdi. Onlar ise neşeyle elini tutar, gidip kendine bakmasını, sıkıntı çekmemesini isterlerdi. Ona imperator der, o sağ oldukça kurtulacaklarını söylerlerdi.
ἀπέθανον δὲ τρισχιλίων οὐκ ἐλάττους, ἐκομίσθησαν δὲ ἐπὶ σκηνὰς τραυματίαι πεντακισχίλιοι· καὶ Γάλλος ἦν ἐν τούτοις, τέτταρσιν ἐναντίοις διαπεπαρμένος τοξεύμασιν. ἀλλʼ οὗτος μὲν ἐκ τῶν τραυμάτων οὐκ ἀνήνεγκε, τοὺς δʼ ἄλλους περιϊὼν ὁ Ἀντώνιος ἐπεσκόπει καὶ παρεθάρρυνε δεδακρυμένος καὶ περιπαθῶν. οἱ δὲ φαιδροὶ τὴς δεξιᾶς αὐτοῦ λαμβανόμενοι παρεκάλουν ἀπιόντα θεραπεύειν αὑτὸν καὶ μὴ κακοπαθεῖν, αὐτοκράτορα καλοῦντες, καὶ σώζεσθαι λέγοντες ἂν ἐκεῖνος ὑγιαίνῃ.
43.2Genel olarak, o zamanlar başka hiçbir imperator güç, dayanıklılık ve gençlik bakımından daha parlak bir ordu toplamış görünmüyor. Komutanlarına duydukları saygı, sevgiyle birleşen itaatleri, ünlüsü ünsüzü, subayı eri, herkesin Antonius'un takdirini ve lütfunu kurtuluşlarından ve güvenliklerinden üstün tutması eski Romalılarda bile görülmemiş bir şeydi.
καθόλου μὲν γὰρ οὔτ ἀλκαῖς οὔτε ὑπομοναῖς οὔτε ἡλικίᾳ λαμπρότερον ἄλλος αὐτοκράτωρ στρατὸν ἐκείνου δοκεῖ συναγαγεῖν ἐν τοῖς τότε χρόνοις· ἡ δὲ πρὸς αὐτὸν αἰδὼς τὸν ἡγεμόνα καὶ πειθαρχία μετʼ εὐνοίας, καὶ τὸ πάντας ὁμαλῶς, ἐνδόξους, ἀδόξους, ἄρχοντας, ἰδιώτας, τὴν παρὰ Ἀντωνίου τιμήν τε καὶ χάριν μᾶλλον αἱρεῖσθαι τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἀσφαλείας, οὐδὲ τοῖς πάλαι Ῥωμαίοις ἀπέλιπεν ὑπερβολήν.
43.3Bunun önceden söylediğimiz gibi birçok sebebi vardı: soyluluğu, belagat gücü, sadeliği, cömertliği ve eli açıklığı, eğlencede ve sohbette esprili oluşu. O zaman da acı çekenlerle birlikte yoruluyor, onların acısını paylaşıyor, herkese ne isterse veriyor, böylece hastaları ve yaralıları sağlamlardan daha istekli hâle getiriyordu.
τούτου δὲ αἰτίαι πλείονες ἦσαν, ὡς προειρήκαμεν· εὐγένεια, λόγου δύναμις, ἁπλότης, τὸ φιλόδωρον καὶ μεγαλόδωρον, ἡ περὶ τὰς παιδιὰς καὶ τὰς ὁμιλίας εὐτραπελία. τότε δὲ καὶ συμπονῶν καὶ συναλγῶν τοῖς κακοπαθοῦσι, καὶ μεταδιδοὺς οὗ τις δεηθείη, προθυμοτέρους τῶν ἐρρωμένων τοὺς νοσοῦντας καὶ τετρωμένους ἐποίησε. # Bölüm 44
44.144. Bölüm
Ama artık bezmiş ve yorulmuş olan düşmanı bu zafer öyle cesaretlendirdi, Romalıları öyle küçümsemeye başladılar ki geceyi ordugâhın yakınında geçirdiler; Romalıların kaçacağını, çadırları boş bulup eşyalarını yağmalayacaklarını umuyorlardı.
τοὺς μέντοι πολεμίους ἀπαγορεύοντας ἤδη καὶ κάμνοντας οὕτως ἐπῆρεν ἡ νίκη καὶ τοσοῦτον τῶν Ῥωμαίων κατεφρόνησαν ὥστε καὶ νυκτὸς ἐπαυλίσασθαι τῷ στρατοπέδῳ, προσδοκῶντας αὐτίκα μάλα σκηνὰς ἐρήμους καὶ χρήματα διαρπάσειν ἀποδιδρασκόντων.
44.2Gün doğarken daha çoğu toplandı, atlıların kırk binden az olmadığı söylenir; kral, kesin ve sağlam bir zaferden emin olarak yanında sürekli bulunan muhafızlarını da göndermişti, çünkü kendisi hiçbir savaşa katılmadı. Antonius askerlere seslenmek istedi ve daha acınacak görünmek için siyah bir manto istedi. Ama dostları buna karşı çıkınca komutan kırmızı mantosuyla önlerine çıkıp bir konuşma yaptı; yenenleri övdü, kaçanları azarladı.
ἅμα δʼ ἡμέρᾳ πολὺ πλείονες ἐπηθροίζοντο, καὶ λέγονται τετρακισμυρίων οὐκ ἐλάττονες ἱππόται γενέσθαι, βασιλέως καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν ἀεὶ τεταγμένους ὡς ἐπὶ σαφεῖ καὶ βεβαίῳ κατορθώματι πέμψαντος· αὐτὸς μὲν γὰρ οὐδεμιᾷ μάχῃ παρέτυχεν. Ἀντώνιος δὲ βουλόμενος προσαγορεῦσαι τοὺς στρατιώτας ᾔτησε φαιὸν ἱμάτιον, ὡς οἰκτρότερος ὀφθείη. τῶν δὲ φίλων ἐναντιωθέντων ἐν τῇ στρατηγικῇ φοινικίδι προελθὼν ἐδημηγόρησε, τοὺς μὲν νενικηκότας ἐπαινῶν, ὀνειδίζων δὲ τοὺς φυγόντας.
44.3Askerlerin kimi ona cesur olmasını söyledi, kimi de özür dileyerek kendilerini ona teslim etti: İster onda bir cezası uygulasın, ister başka biçimde cezalandırsın, yeter ki üzülüp kederlenmeyi bıraksın. Bunun üzerine ellerini kaldırıp tanrılara dua etti: Eğer eski başarılarının peşinden bir ilahî öfke geliyorsa kendisine isabet etsin, ordunun geri kalanına ise kurtuluş ve zafer versinler.
τῶν δὲ οἱ μὲν παρεκελεύοντο θαρρεῖν, οἱ δὲ ἀπολογούμενοι σφᾶς αὐτοὺς παρεῖχον, εἴτε βούλοιτο δεκατεύειν, εἴτε ἄλλῳ τρόπῳ κολάζειν· μόνον παύσασθαι δυσφοροῦντα καὶ λυπούμενον ἐδέοντο. πρὸς ταῦτα τὰς χεῖρας ἀνατείνας ἐπεύξατο τοῖς θεοῖς, εἴ τις ἄρα νέμεσις τὰς πρόσθεν εὐτυχίας αὐτοῦ μέτεισιν, εἰς αὐτὸν ἐλθεῖν, τῷ δʼ ἄλλῳ στρατῷ σωτηρίαν διδόναι καὶ νίκην. # Bölüm 45
45.145. Bölüm
Ertesi gün daha sıkı bir düzenle yola çıktılar. Saldıran Partlar için bu büyük bir sürpriz oldu. Savaşa değil, yağmaya ve çapula gittiklerini sanıyorlardı; ama çok sayıda mermiyle karşılaşınca ve Romalıların dinç, gayretli olduğunu görünce yine yılgınlığa düştüler.
τῇ δὲ ὑστεραίᾳ φραξάμενοι βέλτιον προῆγον· καὶ τοῖς Πάρθοις ἐπιχειροῦσι πολὺς ἀπήντα παράλογος. οἰόμενοι γὰρ ἐφʼ ἁρπαγὴν καὶ λεηλασίαν, οὐ μάχην, ἐλαύνειν, εἶτα πολλοῖς βέλεσιν ἐντυγχάνοντες, ἐρρωμένους δὲ καὶ νεαλεῖς ταῖς προθυμίαις ὁρῶντες, αὖθις ἐξέκαμνον.
45.2Romalılar bazı meyilli tepelerden inerken Partlar üzerlerine çullandı ve yavaş yavaş çekilen askerlere ok atmaya başladılar. Kalkanlılar döndü, hafif piyadeyi silahlarının içine aldı, kendileri diz çöküp kalkanlarını öne uzattı. Arkalarındakiler kalkanlarını onların üzerine tuttu, onların arkasındakiler de aynı şekilde. Ortaya çıkan, dama benzeyen bu şekil tiyatro sahnesini andıran bir görüntü verir ve üzerinden kayan oklara karşı siperlerin en korunaklısıdır.
ἐπεὶ δὲ καταβαίνουσιν αὐτοῖς ἀπὸ λόφων τινῶν ἐπικλινῶν ἐπέθεντο καὶ βραδέως ὑπεξάγοντας ἔβαλλον, ἐπιστρέψαντες οἱ θυρεοφόροι συνέκλεισαν εἴσω τῶν ὅπλων τοὺς ψιλούς, αὐτοὶ δὲ καθέντες εἰς γόνυ προὐβάλοντο τοὺς θυρεούς· οἱ δὲ ὄπισθεν ὑπερέσχον αὐτῶν τὰ ὅπλα κἀκείνων ὁμοίως ἕτεροι. τὸ δὲ σχῆμα παραπλήσιον ἐρέψει γινόμενον ὄψιν τε θεατρικὴν παρέχει, καὶ τῶν προβλημάτων στεγανώτατόν ἐστι πρὸς τοὺς ὀϊστοὺς ἀπολισθαίνοντας.
45.3Partlar Romalıların diz çökmesini bıkkınlık ve yorgunluk sandılar; yaylarını bırakıp mızraklarını kavradılar ve yakına geldiler. Romalılar birden hep birlikte savaş narası atarak ayağa fırladı, ciritleriyle göğüs göğüse vuruşarak ilk safı öldürdü, ötekilerin hepsini de bozguna uğrattı. Sonraki günlerde de aynı şey oldu, yol ise çok az alınıyordu.
οἱ μέντοι Πάρθοι τὴν εἰς γόνυ κλίσιν τῶν Ῥωμαίων ἀπαγόρευσιν ἡγούμενοι καὶ κάματον εἶναι, τὰ μὲν τόξα κατέθεντο, τοὺς δὲ κοντοὺς διαλαβόντες ἐγγὺς προσέμιξαν. οἱ δὲ Ῥωμαῖοι συναλαλάξαντες ἐξαίφνης ἀνέθορον, καὶ τοῖς ὑσσοῖς παίοντες ἐκ χειρὸς ἔκτεινάν τε τοὺς πρώτους καὶ τροπὴν ἔθεντο τῶν ἄλλων ἁπάντων. ἐγίνετο δὲ ταῦτα καὶ ταῖς ἄλλαις ἡμέραις ἐπὶ μικρὸν ἀνυόντων τῆς ὁδοῦ.
45.4Ordunun kıtlığı başladı; tahıl azdı, onu da savaşarak bulabiliyorlardı, öğütecek aletler de yoktu. Çünkü aletlerin çoğu bırakılmıştı; yük hayvanlarının bir kısmı ölüyor, bir kısmı da hasta ve yaralıları taşıyordu. Söylendiğine göre bir Attika khoiniks'i buğday elli drahmiye satılmış, arpa ekmeği de gümüşle tartılarak verilmişti.
καὶ λιμὸς ἥπτετο τοῦ στρατοῦ σῖτόν τε βραχὺν καὶ διὰ μάχης ποριζομένου καὶ τῶν πρὸς ἄλετον σκευῶν οὐκ εὐποροῦντος. τὰ γὰρ πολλὰ κατελείπετο, τῶν μὲν ἀποθνησκόντων ὑποζυγίων, τῶν δὲ τοὺς νοσοῦντας καὶ τραυματίας φερόντων. λέγεται δὲ χοῖνιξ Ἀττικὴ πυρῶν πεντήκοντα δραχμῶν ὤνιος γενέσθαι· τοὺς δὲ κριθίνους ἄρτους πρὸς ἀργύριον ἱστάντες ἀπεδίδοντο.
45.5Sebzelere ve köklere yöneldiler, ama bilinen bitkilerden çok azını buldular. Daha önce tatmadıkları bitkileri denemek zorunda kalınca birinden yediler, delilik yaparak ölüme götüren bir ot. Bunu yiyen başka hiçbir şey hatırlamaz, hiçbir şey tanımazdı; tek işi vardı, her taşı oynatmak ve çevirmek, sanki çok önemli bir iş görüyormuş gibi.
τραπόμενοι δὲ πρὸς λάχανα καὶ ῥίζας ὀλίγοις μὲν ἐνετύγχανον τῶν συνήθων, ἀναγκαζόμενοι δὲ πειρᾶσθαι καὶ τῶν ἀγεύστων πρότερον ἥψαντό τινος πόας ἐπὶ θάνατον διὰ μανίας ἀγούσης. ὁ γὰρ φαγὼν οὐδὲν ἐμέμνητο τῶν ἄλλων οὐδὲ ἐγίνωσκεν, ἓν δʼ ἔργον εἶχε, κινεῖν καὶ στρέφειν πάντα λίθον, ὥς τι μεγάλης σπουδῆς ἄξιον διαπραττόμενος.
45.6Ova yere eğilmiş, taşların çevresini kazıp yerlerini değiştiren adamlarla doluydu. Sonunda safra kusarak ölüyorlardı, çünkü tek panzehir olan şarap da tükenmişti. Pek çok asker ölürken Partlar peşlerini bırakmıyordu. Antonius'un sık sık "Ah, o on binler!" diye bağırdığı anlatılır; Babil'den daha uzun bir yol yürüdükleri, kendilerinden kat kat kalabalık düşmanlarla savaştıkları hâlde kurtulmuş olan Ksenophon'un adamlarına hayranlık duyuyordu.
ἦν δὲ μεστὸν τὸ πεδίον κεκυφότων χαμᾶζε καὶ τοὺς λίθους περιορυττόντων καὶ μεθιστάντων· τέλος δὲ χολὴν ἐμοῦντες ἔθνησκον, ἐπεὶ καὶ τὸ μόνον ἀντιπαθές, οἶνος, ἐξέλιπε. φθειρομένων δὲ πολλῶν καὶ τῶν Πάρθων οὐκ ἀφισταμένων πολλάκις ἀναφθέγξασθαι τὸν Ἀντώνιον ἱστοροῦσιν, ὦ μύριοι, θαυμάζοντα τοὺς μετὰ Ξενοφῶντος, ὅτι καὶ πλείονα καταβαίνοντες ὁδὸν ἐκ τῆς Βαβυλωνίας καὶ πολλαπλασίοις μαχόμενοι πολεμίοις ἀπεσώθησαν. # Bölüm 46
46.146. Bölüm
Partlar orduyu dağıtamayınca, saflarını bozamayınca, üstelik artık birçok kez yenilip kaçınca, yeniden barışçı bir tavırla ot ya da tahıl toplamaya çıkanların arasına karışmaya başladılar. Yaylarının gevşetilmiş kirişlerini gösterip kendilerinin geri döneceğini, intikamlarının burada sona erdiğini, yalnız birkaç Medlinin bir iki gün daha peşlerinden geleceğini, ama hiç rahatsız etmeyeceklerini, sadece uzaktaki köyleri koruyacaklarını söylüyorlardı.
οἱ δὲ Πάρθοι διαπλέξαι μὲν οὐ δυνάμενοι τὸν στρατὸν οὐδὲ διασπάσαι τὴν τάξιν, ἤδη δὲ πολλάκις ἡττημένοι καὶ πεφευγότες, αὖθις εἰρηνικῶς ἀνεμίγνυντο τοῖς ἐπὶ χιλὸν ἢ σῖτον προερχομένοις, καὶ τῶν τόξων τὰς νευρὰς ἐπιδεικνύντες ἀνειμένας, ἔλεγον ὡς αὐτοὶ μὲν ἀπίασιν ὀπίσω καὶ τοῦτο ποιοῦνται πέρας ἀμύνης, ὀλίγοι δὲ Μήδων ἀκολουθήσουσιν ἔτι μιᾶς ἢ δευτέρας ὁδὸν ἡμέρας οὐδὲν παρενοχλοῦντες, ἀλλὰ τὰς ἀπωτέρω κώμας φυλάττοντες.
46.2Bu sözlere selamlar ve dostça tavırlar da eklenince Romalılar yeniden cesaretlendi, Antonius da bunları duyunca ovaları daha çok istemeye başladı, çünkü dağlardan giden yolun susuz olduğu söyleniyordu. Tam bunu yapacakken ordugâha düşman tarafından Mithridates adında bir adam geldi; Antonius'un yanına gelip üç şehri armağan olarak almış olan Monaises'in kuzeniydi. Partça ya da Süryanice konuşabilen birinin yanına gelmesini istedi.
τούτοις τοῖς λόγοις ἀσπασμοί τε καὶ φιλοφροσύναι προσῆσαν, ὥστε πάλιν τοὺς Ῥωμαίους εὐθαρσεῖς γενέσθαι καὶ τὸν Ἀντώνιον ἀκούσαντα τῶν πεδίων ἐφίεσθαι μᾶλλον, ἀνύδρου λεγομένης εἶναι τῆς διὰ τῶν ὀρῶν. οὕτω δὲ ποιεῖν μέλλοντος ἧκεν ἀνὴρ ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἐκ τῶν πολεμίων ὄνομα Μιθριδάτης, ἀνεψιὸς Μοναίσου τοῦ παρʼ Ἀντωνίῳ γενομένου καὶ τὰς τρεῖς πόλεις δωρεὰν λαβόντος. ἠξίου δὲ αὐτῷ προσελθεῖν τινα τῶν Παρθιστὶ διαλεχθῆναι δυναμένων ἢ Συριστί.
46.3Antonius'un yakını olan Antakyalı Aleksandros yanına gitti. Mithridates kim olduğunu söyledi, bu iyiliği Monaises'e borçlu olduğunu belirtti ve Aleksandros'a uzakta bir sıra yüksek tepe görüp görmediğini sordu. O görüyorum deyince, "Bu tepelerin altında," dedi, "bütün Part ordusu size pusu kurmuş bekliyor.
καὶ προσελθόντος Ἀλεξάνδρου τοῦ Ἀντιοχέως, ὃς ἦν Ἀντωνίῳ συνήθης, ὑπειπὼν ὃς εἴη, καὶ Μοναίσῃ τὴν χάριν ἀνάπτων, ἠρώτησε τὸν Ἀλέξανδρον εἰ λόφους συνεχεῖς καὶ ὑψηλοὺς ὁρᾷ πρόσωθεν. φήσαντος δὲ ὁρᾶν, ὑπʼ ἐκείνοις, ἔφη πανστρατιᾷ Πάρθοι λοχῶσιν ὑμᾶς.
46.4Çünkü büyük ovalar bu tepelere yaslanır. Onlar da aldandığınızı, dağ yolunu bırakıp buraya döneceğinizi umuyorlar. O yolda sizi alışkın olduğunuz susuzluk ve sıkıntı bekliyor; ama Antonius bu yoldan giderse Crassus'un akıbetinin kendisini beklediğini bilsin."
τὰ γὰρ μεγάλα πεδία τῶν λόφων τούτων ἐξήρτηται, καὶ προσδοκῶσιν ὑμᾶς ἐξηπατημένους ὑπʼ αὐτῶν ἐνταῦθα τρέψεσθαι, τὴν διὰ τῶν ὀρῶν ἀπολιπόντας. ἐκείνη μὲν οὖν ἔχει δίψος καὶ πόνον ὑμῖν συνήθη, ταύτῃ δὲ χωρῶν Ἀντώνιος ἴστω τὰς Κράσσου τύχας αὐτὸν ἐκδεχομένας. # Bölüm 47
47.147. Bölüm
Bunu söyleyip gitti. Antonius bunu duyunca telaşlandı, dostlarını ve kılavuzu Mardlıyı çağırdı; o da aynı fikirdeydi. Düşman olmasa bile ovalardan geçen yolların bulunmaz, kolayca yitirilir ve zor olduğunu biliyordu. Dağ yolunun ise bir günlük susuzluk dışında bir zorluğu olmadığını söyledi.
ὁ μὲν οὕτω φράσας ἀπῆλθεν· Ἀντώνιος δὲ ἀκούσας καὶ διαταραχθεὶς συνεκάλει τοὺς φίλους καὶ τὸν ἡγεμόνα τῆς ὁδοῦ Μάρδον οὐδὲ αὐτὸν ἄλλως φρονοῦντα. καὶ γὰρ ἄνευ πολεμίων ἐγίνωσκε τὰς διὰ τῶν πεδίων ἀνοδίας καὶ πλάνας χαλεπὰς καὶ δυστεκμάρτους οὔσας, τὴν δὲ τραχεῖαν ἀπέφαινεν οὐδὲν ἄλλο δυσχ ερὲς ἢ μιᾶς ἡμέρας ἀνυδρίαν ἔχουσαν.
47.2Bunun üzerine Antonius geceleyin bu yola çevirdi ve su taşınmasını emretti. Çoğunun kabı yoktu; bu yüzden kimi miğferlerini suyla doldurup taşıdı, kimi deri kullandı. Yola çıktığı Partlara bildirildi; alışkanlıklarının tersine daha gece iken peşlerine düştüler. Güneş doğarken uykusuzluktan ve yorgunluktan perişan olan artçılara yetiştiler. Çünkü gece iki yüz kırk stadion yürümüşlerdi. Düşmanın bu kadar çabuk yetişeceğini beklemedikleri için moralleri bozuldu.
οὕτω δὴ τραπόμενος ταύτην ἦγε νυκτός, ὕδωρ ἐπιφέρεσθαι κελεύσας. ἀγγείων δὲ ἦν ἀπορία τοῖς πολλοῖς· διὸ καὶ τὰ κράνη πιμπλάντες ὕδατος ἐκόμιζον, οἱ δὲ διφθέραις ὑπολαμβάνοντες. ἤδη δὲ προχωρῶν ἀγγέλλεται τοῖς Πάρθοις καὶ παρὰ τὸ εἰωθὸς ἔτι νυκτὸς ἐδίωκον. ἡλίου δὲ ἀνίσχοντος ἥπτοντο τῶν ἐσχάτων ἀγρυπνίᾳ καὶ πόνῳ κακῶς διακειμένων· τεσσαράκοντα γὰρ καὶ διακοσίους ἐν τῇ νυκτὶ σταδίους κατηνύκεισαν· καὶ τὸ μὴ προσδοκῶσιν οὕτω ταχέως ἐπελθεῖν τοὺς πολεμίους ἀθυμίαν παρεῖχε.
47.3Çatışma susuzluğu artırdı, çünkü savaşarak ilerliyorlardı. Öndekiler, suyu soğuk ve berrak, ama tuzlu ve zehirli bir ırmağa rastladılar. İçilince hemen karın ağrısı başlıyor, susuzluk da alevleniyordu. Mardlı bunu önceden söylediği hâlde engel olanları iterek içtiler.
καὶ τὸ δίψος ἐπέτεινεν ὁ ἀγών· ἀμυνόμενοι γὰρ ἅμα προῆγον. οἱ δὲ πρῶτοι βαδίζοντες ἐντυγχάνουσι ποταμῷ ψυχρὸν μὲν ἔχοντι καὶ διαυγές, ἁλμυρὸν δὲ καὶ φαρμακῶδες ὕδωρ, ὃ ποθὲν εὐθὺς ὀδύνας ἑλκομένης τῆς κοιλίας καὶ τοῦ δίψους ἀναφλεγομένου παρ χε. καὶ ταῦτα τοῦ Μάρδου προλέγοντος οὐδὲν ἧττον ἐκβιαζόμενοι τοὺς ἀνείργοντας ἔπινον.
47.4Antonius dolaşarak biraz daha dayanmalarını rica etti; az ilerde içilebilir başka bir ırmak vardı, sonra yol atlıların geçemeyeceği kadar engebeliydi, düşman büsbütün geri dönecekti. Bir yandan da savaşanları geri çağırdı ve askerler hiç olmazsa gölgelensin diye ordugâh kurma işaretini verdirdi.
Ἀντώνιος δὲ περιϊὼν ἐδεῖτο βραχὺν ἐγκαρτερῆσαι χρόνον· ἕτερον γὰρ οὐ πόρρω ποταμὸν εἶναι πότιμον, εἶτα τὴν λοιπὴν ἄφιππον καὶ τραχεῖαν, ὥστε παντάπασιν ἀποστρέψασθαι τοὺς πολεμίους. ἅμα δὲ καὶ τοὺς μαχομένους ἀνεκαλεῖτο καὶ κατάζευξιν ἐσήμαινεν, ὡς σκιᾶς γοῦν μεταλάβοιεν οἱ στρατιῶται. # Bölüm 48
48.148. Bölüm
Çadırlar kurulurken Partlar da her zamanki gibi hemen çekildi. Mithridates yine geldi ve Aleksandros yanına gidince ona, ordu biraz dinlendikten sonra kaldırılıp ırmağa koşulmasını, Partların ırmağı geçmeyeceğini ama o noktaya kadar kovalayacaklarını söyledi. Aleksandros bunu Antonius'a bildirdi, ondan Mithridates'e pek çok altın kadeh ve tas getirdi. Mithridates elbisesinin altına saklayabildiği kadarını alıp gitti.
Πηγνυμένων οὖν τῶν σκηνῶν, καὶ τῶν Πάρθων εὐθύς, ὥσπερ εἰώθεισαν, ἀπαλλαττομένων, ἧκεν αὖθις ὁ Μιθριδάτης, καὶ τοῦ Ἀλεξάνδρου προσελθόντος παρῄνει μικρὸν ἡσυχάσαντα τὸν στρατὸν ἀνιστάναι καὶ σπεύδειν ἐπὶ τὸν ποταμόν, ὡς οὐ διαβησομένων Πάρθων, ἄχρι δὲ ἐκείνου διωξόντων. ταῦτα ἀπαγγείλας πρὸς Ἀντώνιον Ἀλέξανδρος ἐκφέρει παρʼ αὐτοῦ χρυσᾶ ποτήρια πάμπολλα καὶ φιάλας, ὧν ἐκεῖνος, ὅσα τῇ ἐσθῆτι κατακρύψαι δυνατὸς ἦν, λαβὼν ἀπήλαυνεν.
48.2Ordu gündüz ayrıldı, düşman onları rahatsız etmedi. Ama kendileri kendilerine gecelerin en zorunu ve en korkuncunu yaşattılar. Gümüşü ya da altını olanları öldürüp soydular, yük hayvanlarındaki parayı kaptılar. Sonunda Antonius'un kendi yük hayvanlarına saldırıp kadehleri ve değerli sofraları parçalayıp paylaştılar.
ἔτι δὲ ἡμέρας οὔσης ἀναζεύξαντες ἐπορεύοντο, τῶν πολεμίων οὐ παρενοχλούντων, αὐτοὶ δὲ ἑαυτοῖς νύκτα χαλεπωτάτην πασῶν ἐκείνην καὶ φοβερωτάτην ἀπεργασάμενοι. τοὺς γὰρ ἔχοντας ἀργύριον ἢ χρυσίον ἀποκτιννύντες ἐσύλων καὶ τὰ χρήματα τῶν ὑποζυγίων ἀφήρπαζον· τέλος δὲ τοῖς Ἀντωνίου σκευοφόροις ἐπιχειρήσαντες ἐκπώματα καὶ τραπέζας πολυτελεῖς κατέκοπτον καὶ διενέμοντο.
48.3Bütün ordu büyük bir gürültü ve karışıklık içindeydi; düşmanın saldırıp ordunun bozulup dağıldığını sanıyorlardı. Antonius muhafızlarından Rhamnus adında bir azatlısını çağırdı, kendisi emredince kılıcını vücuduna saplayıp başını kesmeye yemin ettirdi; ne canlı olarak düşmanın eline geçsin ne de ölüsü tanınsın istiyordu.
θορύβου δὲ πολλοῦ καὶ πλάνου τὸ στράτευμα πᾶν ἐπέχοντος ʽᾤοντο γὰρ ἐπιπεπτωκότων τῶν πολεμίων τροπὴν γεγονέναι καὶ διασπασμόνʼ Ἀντώνιος ἕνα καλέσας τῶν δορυφορούντων αὐτὸν ἀπελευθέρων, ὄνομα Ῥάμνον, ὥρκωσεν, ὅταν κελεύσῃ, τὸ ξίφος αὐτοῦ διεῖναι καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτεμεῖν, ὡς μήτε ἁλῴη ζῶν ὑπὸ τῶν πολεμίων μήτε γνωσθείη τεθνηκώς.
48.4Dostları ağlamaya başladı. Mardlı ise ırmağın yakında olduğunu söyleyerek Antonius'a cesaret verdi; çünkü esen nemli bir rüzgâr ve yüzlerine vuran daha serin hava soluk almayı kolaylaştırıyordu. Yürüyüş süresinin de buna göre tamamlandığını, zira gecenin pek azının kaldığını söyledi.
ἐκδακρυσάντων δὲ τῶν φίλων ὁ Μάρδος ἐθάρρυνε τὸν Ἀντώνιον, ὡς ἐγγὺς ὄντος τοῦ ποταμοῦ· καὶ γὰρ αὔρα τις ἀπορρέουσα νοτερὰ καὶ ψυχρότερος ἀὴρ ἀπαντῶν ἡδίω τὴν ἀναπνοὴν ἐποίει, καὶ τὸν χρόνον ἔφη τῆς πορείας οὕτω συμπεραίνειν τὸ μέτρον· οὐκέτι γὰρ ἦν πολὺ τὸ λειπόμενον τῆς νυκτός.
48.5Aynı anda başkaları da gürültünün kendi aralarındaki haksızlık ve açgözlülükten çıktığını bildirdi. Antonius bu karışıklık ve dağınıklıktan orduyu düzene sokmak için ordugâh kurma işaretinin verilmesini emretti.
ἅμα δʼ ἀπήγγελλον ἕτεροι τὸν θόρυβον ἐκ τῆς πρὸς αὑτοὺς ἀδικίας καὶ πλεονεξίας εἶναι. διὸ καὶ καταστῆσαι τὸ πλῆθος εἰς τάξιν ἐκ τῆς πλάνης καὶ τοῦ διασπασμοῦ βουλόμενος ἐκέλευσε σημαίνειν κατάζευξιν. # Bölüm 49
49.149. Bölüm
Gün ağarıyordu. Ordu yavaş yavaş düzenini ve sükûnetini bulmaya başlarken artçıların üzerine Part okları düşmeye başladı, hafif piyadeye savaş işareti verildi. Ağır piyadeler de yine aynı şekilde birbirlerini kalkanlarıyla örttüler, ok atanlara dayandılar; onlar da yakına gelmeye cesaret edemiyorlardı.
ἤδη δʼ ὑπέλαμπεν ἡμέρα, καὶ τοῦ στρατοῦ κόσμον ἀρχομένου τινὰ λαμβάνειν καὶ ἡσυχίαν προσέπιπτε τοῖς τελευταίοις τὰ τῶν Πάρθων τοξεύματα, καὶ μάχης σημεῖον ἐδόθη τοῖς ψιλοῖς. οἱ δὲ ὁπλῖται πάλιν ὁμοίως κατερέψαντες ἀλλήλους τοῖς θυρεοῖς ὑπέμενον τοὺς βάλλοντας ἐγγὺς οὐ τολμῶντας συνελθεῖν.
49.2Öndekiler böyle yavaş yavaş ilerlerken ırmak göründü. Antonius ırmak kıyısına süvarisini düşmanın karşısına dizip önce hastaları geçirdi. Savaşanlar da artık rahat ve güven içinde su içebiliyordu. Çünkü Partlar ırmağı görünce yaylarının kirişlerini gevşettiler, Romalılara korkmadan geçmelerini söylediler, onların aretē'sini çokça övdüler.
ὑπαγόντων δὲ κατὰ μικρὸν οὕτως τῶν πρώτων ὁ ποταμὸς ἐφάνη· καὶ τοὺς ἱππεῖς ἐπʼ αὐτῷ παρατάξας Ἀντώνιος ἐναντίους τοῖς πολεμίοις διεβίβαζε τοὺς ἀσθενεῖς πρώτους. ἤδη δὲ καὶ τοῖς μαχομένοις ἄδεια καὶ ῥᾳστώνη τοῦ πιεῖν ἦν. ὡς γὰρ εἶδον οἱ Πάρθοι τὸν ποταμόν, τάς τε νευρὰς ἀνῆκαν καὶ θαρροῦντας ἐκέλευον διαπερᾶν τοὺς Ῥωμαίους, πολλὰ τὴν ἀρετὴν αὐτῶν ἐγκωμιάζοντες.
49.3Karşıya geçip sakince toparlandılar, sonra Partlara pek güvenmeden yollarına devam ettiler. Son savaştan sonraki altıncı gün, Medya ile Armenia'yı ayıran Araxes ırmağına vardılar. Irmak derin ve azgın, geçilmesi güç görünüyordu; düşmanın orada pusu kurup geçerken saldıracağı söylentisi yayıldı.
διαβάντες οὖν καθʼ ἡσυχίαν αὑτοὺς ἀνελάμβανον, εἶτα ὥδευον, οὐ πάνυ τι τοῖς Πάρθοις πιστεύοντες. ἕκτῃ δʼ ἡμέρᾳ μετὰ τὴν τελευταίαν μάχην ἐπὶ τὸν Ἀράξην ποταμὸν ἧκον, ὁρίζοντα Μηδίαν καὶ Ἀρμενίαν. ἐφάνη δὲ καὶ βάθει καὶ τραχύτητι χαλεπός· καὶ λόγος διῆλθεν ἐνεδρεύοντας αὐτόθι τοὺς πολεμίους ἐπιθήσεσθαι διαβαίνουσιν αὐτοῖς.
49.4Ama güvenle karşıya geçip Armenia'ya ayak bastılar; açık denizden henüz karayı görmüş gibi yere kapandılar, sevinçten ağlayıp birbirlerine sarıldılar. Mesut bir ülkede ilerleyip uzun yoksulluktan sonra her şeyi ölçüsüzce kullandılar ve ödem ile karın hastalıklarına yakalandılar.
ἐπεὶ δὲ ἀσφαλῶς διαπεράσαντες ἐπέβησαν τῆς Ἀρμενίας, ὥσπερ ἄρτι γῆν ἐκείνην ἰδόντες ἐκ πελάγους, προσεκύνουν καὶ πρὸς δάκρυα καὶ περιβολὰς ἀλλήλων ὑπὸ χαρᾶς ἐτρέποντο. προϊόντες δὲ διὰ χώρας εὐδαίμονος καὶ χρώμενοι πᾶσιν ἀνέδην ἐκ πολλῆς ἀπορίας, ὑδερικοῖς καὶ κοιλιακοῖς περιέπιπτον ἀρρωστήμασιν. # Bölüm 50
50.150. Bölüm
Antonius burada askerini teftiş etti; yirmi bin piyadesini ve dört bin atlısını kaybettiğini gördü. Bunların hepsi düşman elinden ölmemişti, yarıdan fazlası hastalıktan ölmüştü. Phraata'dan yirmi yedi gün yürümüşlerdi. On sekiz savaşta Partları yenmişlerdi, ama zaferler kesin ve kalıcı olmuyordu, çünkü kovalamalar kısa ve yarım kalıyordu.
ἐνταῦθα ποιησάμενος ἐξέτασιν αὐτῶν Ἀντώνιος εὗρε δισμυρίους πεζοὺς καὶ τετρακισχιλίους ἱππεῖς ἀπολωλότας, οὐ πάντας ὑπὸ τῶν πολεμίων, ἀλλʼ ὑπὲρ ἡμίσεις νοσήσαντας. ὥδευσαν μὲν οὖν ἀπὸ Φραάτων ἡμέρας ἑπτὰ καὶ εἴκοσι, μάχαις δὲ ὀκτὼ καὶ δέκα Πάρθους ἐνίκησαν, αἱ δὲ νῖκαι κράτος οὐκ εἶχον οὐδὲ βεβαιότητα μικρὰς ποιουμένων καὶ ἀτελεῖς τὰς διώξεις.
50.2Bu da en açık biçimde gösteriyordu ki savaşın sonunu Antonius'un elinden alan Armenialı Artavasdes olmuştu. Çünkü Medya'dan alıp götürdüğü on altı bin atlı orada olsaydı, Partlar gibi silahlanmış ve onlarla savaşmaya alışkın adamlar olarak Romalılar karşılarındakini bozguna uğrattıkça kaçanları onlar yakalayacaktı; o zaman düşman yenildikten sonra toparlanıp bu kadar sık yeniden saldıramazdı.
ᾧ καὶ μάλιστα κατάδηλος ἦν Ἀρταουάσδης ὁ Ἀρμένιος Ἀντώνιον ἐκείνου τοῦ πολέμου τὸ τέλος ἀφελόμενος. εἰ γὰρ οὓς ἀπήγαγεν ἐκ Μηδίας ἱππεῖς ἑξακισχιλίους καὶ μυρίους παρῆσαν, ἐσκευασμένοι παραπλησίως Πάρθοις καὶ συνήθεις μάχεσθαι πρὸς αὐτούς, Ῥωμαίων μὲν τοὺς μαχομένους τρεπομένων, ἐκείνων δὲ τοὺς φεύγοντας αἱρούντων, οὐκ ἂν ὑπῆρξεν αὐτοῖς ἡττωμένοις ἀναφέρειν καὶ ἀνατολμᾶν τοσαυτάκις.
50.3Bu yüzden herkes öfkeyle Antonius'u Armenialıdan intikam almaya teşvik etti. Ama o sağduyulu davrandı: Ne ihaneti için onu kınadı ne de ona gösterdiği alışılmış dostluktan ve saygıdan bir şey eksiltti, çünkü ordusu zayıf düşmüş, imkânları tükenmişti.
ἅπαντες οὖν ὀργῇ παρώξυνον ἐπὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ Ἀρμενίου τὸν Ἀντώνιον. ὁ δὲ λογισμῷ χρησάμενος οὔτε ἐμέμψατο τὴν προδοσίαν οὔτε ἀφεῖλε τῆς συνήθους φιλοφροσύνης καὶ τιμῆς πρὸς αὐτόν, ἀσθενὴς τῷ στρατῷ καὶ ἄπορος γεγονώς.
50.4Sonraları yeniden Armenia'ya girdi, pek çok vaat ve teklifle onu ayağına gelmeye ikna edip yakaladı, zincire vurup İskenderiye'ye götürdü ve orada zafer alayı yaptı. Romalıları en çok da bu üzdü, çünkü vatanın şanlı ve kutsal şeylerini Kleopatra uğruna Mısırlılara armağan ediyordu. Ama bu olaylar sonradır.
ὕστερον μέντοι πάλιν ἐμβαλὼν εἰς Ἀρμενίαν, καὶ πολλαῖς ὑποσχέσεσι καὶ προκλήσεσι πείσας αὐτὸν ἐλθεῖν εἰς χεῖρας, συνέλαβε, καὶ δέσμιον καταγαγὼν εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἐθριάμβευσεν. ᾧ μάλιστα Ῥωμαίους ἐλύπησεν, ὡς τὰ καλὰ καὶ σεμνὰ τῆς πατρίδος Αἰγυπτίοις διὰ Κλεοπάτραν χαριζόμενος. ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον ἐπράχθη. # Bölüm 51
51.151. Bölüm
O sırada şiddetli kışta, durmayan kar yağışında aceleyle ilerlerken yolda sekiz bin kişi daha yitirdi. Kendisi birkaç adamıyla denize inip Berytos ile Sidon arasında Leuke Kome denen bir yerde Kleopatra'yı bekledi. Kleopatra gecikince sıkıntıdan dolaşıp duruyordu; kısa sürede kendini içkiye ve sarhoşluğa verdi.
τότε δὲ διὰ πολλοῦ χειμῶνος ἤδη καὶ νιφετῶν ἀπαύστων ἐπειγόμενος ὀκτακισχιλίους ἀπέβαλε καθʼ ὁδόν. αὐτὸς δὲ καταβὰς ὀλιγοστὸς ἐπὶ θάλασσαν ἐν χωρίῳ τινὶ μεταξὺ Βηρυτοῦ κειμένῳ καὶ Σιδῶνος, Λευκὴ κώμη καλεῖται, Κλεοπάτραν περιέμενε· καὶ βραδυνούσης ἀδημονῶν ἤλυε, ταχὺ μὲν εἰς τὸ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι διδοὺς ἑαυτόν,
51.2Ama sofrada duramıyor, içerken kalkıp sık sık fırlayıp bakıyordu. Sonunda Kleopatra karaya çıktı, askerlere çok sayıda elbise ve para getirdi. Bazıları elbiseleri ondan aldığını, ama parayı kendi cebinden verip onun verdiği gibi dağıttığını söyler.
οὐ καρτερῶν δὲ κατακείμενος, ἀλλὰ μεταξὺ πινόντων ἀνιστάμενος καὶ ἀναπηδῶν πολλάκις ἐπισκοπεῖν, ἕως ἐκείνη κατέπλευσεν, ἐσθῆτα πολλὴν καὶ χρήματα κομίζουσα τοῖς στρατιώταις. εἰσὶ δὲ οἱ λέγοντες ὅτι τὴν μὲν ἐσθῆτα παρʼ ἐκείνης λαβών, τὸ δὲ ἀργύριον ἐκ τῶν ἰδίων ἑαυτοῦ, διένειμεν ὡς ἐκείνης διδούσης. # Bölüm 52
52.152. Bölüm
Med kralı ile Partlı Phraortes arasında anlaşmazlık çıktı; söylendiğine göre Roma ganimetleri yüzünden başlamıştı, ama Medli tahtının elinden alınacağından şüphelenip korkmaya başladı. Bu yüzden Antonius'a haber gönderip onu çağırdı, ona kendi kuvvetleriyle yardım edeceğini bildirdi.
τῷ δὲ βασιλεῖ τῶν Μήδων γίνεται διαφορὰ πρὸς Φραόρτην τὸν Πάρθον, ἀρξαμένη μέν, ὥς φασιν, ὑπὲρ τῶν Ῥωμαϊκῶν λαφύρων, ὑπόνοιαν δὲ τῷ Μήδῳ καὶ φόβον ἀφαιρέσεως τῆς ἀρχῆς παρασχοῦσα. διὸ καὶ πέμπων ἐκάλει τὸν Ἀντώνιον, ἐπαγγελλόμενος συμπολεμήσειν μετὰ τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως.
52.2Antonius büyük umutlara kapıldı. Partları alt etmek için tek eksiği sandığı şey, önceki seferde yanına az sayıda atlı ve okçu getirmiş olmasıydı; şimdi bunun, kendisi istemeden, üstelik lütuf eder gibi geldiğini görüyordu. Armenia üzerinden yeniden çıkmaya, Araxes ırmağı yakınlarında Medliyle buluşup savaşı o şekilde başlatmaya hazırlandı.
γενόμενος οὖν ἐπʼ ἐλπίδος μεγάλης ὁ Ἀντώνιος ʽᾧ γὰρ ἐδόκει μόνῳ τοῦ κατειργάσθαι Πάρθους ἀπολιπεῖν, ἱππέων πολλῶν καὶ τοξοτῶν ἐνδεὴς ἐλθών, τοῦτο ἑώρα προσγινόμενον αὐτῷ χαριζομένῳ μᾶλλον ἢ δεομένᾠ παρεσκευάζετο δι’ Ἀρμενίας αὖθις ἀναβαίνειν καὶ συγγενόμενος τῷ Μήδῳ περὶ ποταμὸν Ἀράξην οὕτω κινεῖν τὸν πόλεμον. # Bölüm 53
53.153. Bölüm
Roma'da Octavia, Antonius'un yanına gitmek istedi. Çoğu yazara göre Caesar buna izin verdi, ama onu hoşnut etmek için değil, aşağılanıp ihmal edilirse savaş için uygun bir sebep çıksın diye. Octavia Atina'ya vardığında Antonius'tan mektup aldı; orada beklemesini istiyor, sefere çıktığını bildiriyordu.
ἐν δὲ Ῥώμῃ βουλομένης Ὀκταουίας πλεῦσαι πρὸς Ἀντώνιον, ἐπέτρεψε Καῖσαρ, ὡς οἱ πλείους λέγουσιν, οὐκ ἐκείνῃ χαριζόμενος, ἀλλʼ ὅπως περιυβρισθεῖσα καὶ καταμεληθεῖσα πρὸς τὸν πόλεμον αἰτίαν εὐπρεπῆ παράσχοι. γενομένη δὲ ἐν Ἀθήναις ἐδέξατο γράμματα παρὰ Ἀντωνίου κελεύοντος αὐτόθι προσμένειν καὶ τὰ περὶ τὴν ἀνάβασιν δηλοῦντος.
53.2Octavia kırılmış, bunun bahane olduğunu da anlamıştı; yine de yazıp kendisine getirdiklerini nereye göndermesini istediğini sordu. Getirdikleri arasında çok miktarda asker elbisesi, pek çok yük hayvanı, para ve çevresindeki komutanlara ve dostlara armağanlar vardı; bunlardan başka praetor kohortları için seçilmiş, parlak zırhlarla donatılmış iki bin asker de getiriyordu. Antonius'un dostu Niger adında biri ondan gelip bunları bildirdi ve onun hakkında hak ettiği uygun övgüleri de ekledi.
ἡ δέ, καίπερ ἀχθομένη καὶ νοοῦσα τὴν πρόφασιν, ὅμως ἔγραψε πυνθανομένη ποῖ κελεύει πεμφθῆναι τὰ κομιζόμενα πρὸς αὐτόν. ἐκόμιζε δὲ πολλὴν μὲν ἐσθῆτα στρατιωτικήν, πολλὰ δὲ ὑποζύγια καὶ χρήματα καὶ δῶρα τοῖς περὶ αὐτὸν ἡγεμόσι καὶ φίλοις· ἐκτὸς δὲ τούτων στρατιώτας ἐπιλέκτους δισχιλίους εἰς στρατηγικὰς σπείρας κεκοσμημένους ἐκπρεπέσι πανοπλίαις. ταῦτα Νίγρος τις Ἀντωνίου φίλος ἀποσταλεὶς παρʼ αὐτῆς ἔφραζε, καὶ προσετίθει τοὺς ἀξίους καὶ πρέποντας ἐπαίνους.
53.3Kleopatra, Octavia'nın karşısına çıkmakta olduğunu anladı. Karakterinin ağırbaşlılığına ve Caesar'ın gücüne, Antonius'la tatlı tatlı konuşup ona bakmayı da eklerse başa çıkılmaz olacağından, adamı büsbütün ele geçireceğinden korktu. Kendisi Antonius'a âşık numarası yapmaya başladı, az yiyerek bedenini eritti. Antonius yanına gelince bakışı hayranlıkla doluyor, ayrılınca eriyip sönüyordu.
αἰσθομένη δὲ ἡ Κλεοπάτρα τὴν Ὀκταουίαν ὁμόσε χωροῦσαν αὑτῇ, καὶ φοβηθεῖσα μὴ τοῦ τρόπου τῇ σεμνότητι καὶ τῇ Καίσαρος δυνάμει προσκτησαμένη τὸ καθʼ ἡδονὴν ὁμιλεῖν καὶ θεραπεύειν Ἀντώνιον ἄμαχος γένηται καὶ κρατήσῃ παντάπασι τοῦ ἀνδρός, ἐρᾶν αὐτὴ προσεποιεῖτο τοῦ Ἀντωνίου, καὶ τὸ σῶμα λεπταῖς καθῄρει διαίταις· τὸ δὲ βλέμμα προσιόντος ἐκπεπληγμένον, ἀπερχομένου δὲ τηκόμενον καὶ ταπεινούμενον ὑπεφαίνετο.
53.4Sık sık ağlarken görülmeyi düzenliyor, sonra da ondan gizlemek ister gibi gözyaşlarını hemen silip saklıyordu. Bütün bunlar Antonius Suriye'den Medliye gitmek üzereyken oluyordu. Dalkavuklar da onun tarafını tutup Antonius'u yeriyordu: Katı, duygusuzdu, yalnız ona bağlanmış zavallı bir kadının ölümüne sebep oluyordu.
πραγματευομένη δὲ πολλάκις ὀφθῆναι δακρύουσα ταχὺ τῶν δακρύων ἀφῄρει καὶ ἀπέκρυπτεν, ὡς δὴ βουλομένη λανθάνειν ἐκεῖνον. ἐπράττετο δὲ ταῦτα μέλλοντος τοῦ ἀνδρὸς ἐκ Συρίας ἀναβαίνειν πρὸς τὸν Μῆδον. οἱ δὲ κόλακες σπουδάζοντες ὑπὲρ αὐτῆς ἐλοιδόρουν τὸν Ἀντώνιον ὡς σκληρὸν καὶ ἀπαθῆ καὶ παραπολλύντα γύναιον εἰς ἕνα καὶ μόνον ἐκεῖνον ἀνηρτημένον.
53.5Octavia, diyorlardı, kardeşi uğruna, devlet işleri için onunla evlenmişti ve karılık sıfatının tadını çıkarıyordu. Oysa Kleopatra, onca insanın kraliçesi olduğu hâlde Antonius'un sevgilisi olarak anılıyor, onu görebildiği ve onunla yaşayabildiği sürece bu sıfattan kaçmıyor, onu aşağı görmüyordu; ondan uzaklaştırılırsa yaşamayacaktı.
Ὀκταουίαν μὲν γὰρ πραγμάτων ἕνεκα διὰ τὸν ἀδελφὸν συνελθεῖν καὶ τὸ τῆς γαμετῆς ὄνομα καρποῦσθαι· Κλεοπάτραν δὲ τοσούτων ἀνθρώπων βασιλεύουσαν ἐρωμένην Ἀντωνίου καλεῖσθαι, καὶ τοὔνομα τοῦτο μὴ φεύγειν μηδʼ ἀπαξιοῦν, ἕως ὁρᾶν ἐκεῖνον ἔξεστι καὶ συζῆν· ἀπελαυνομένην δὲ τούτου μὴ περιβιώσεσθαι.
53.6Sonunda adamı öyle eritip kadınsılaştırdılar ki Kleopatra'nın canına kıymasından korkarak İskenderiye'ye döndü, Medliyi de ertesi yaza erteledi; oysa Partların kendi aralarında kavga içinde olduğu söyleniyordu. Yine de sonradan çıkıp Medliyi yeniden dostluğa kazandı, Kleopatra'dan olan oğullarından biri için onun küçük kızlarından biriyle nişanlılık kurarak geri döndü. Artık iç savaşa yönelmişti.
τέλος δʼ οὖν οὕτω τὸν ἄνθρωπον ἐξέτηξαν καὶ ἀπεθήλυναν, ὥστε δείσαντα μὴ Κλεοπάτρα πρόηται τὸν βίον, εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἐπανελθεῖν, τὸν δὲ Μῆδον εἰς ὥραν ἔτους ἀναβαλέσθαι, καίπερ ἐν στάσει τῶν Παρθικῶν εἶναι λεγομένων. οὐ μὴν ἀλλὰ τοῦτον μὲν ἀναβὰς αὖθις εἰς φιλίαν προσηγάγετο, καὶ λαβὼν ἑνὶ τῶν ἐκ Κλεοπάτρας υἱῶν γυναῖκα μίαν αὐτοῦ τῶν θυγατέρων ἔτι μικρὰν οὖσαν ἐγγυήσας ἐπανῆλθεν, ἤδη πρὸς τὸν ἐμφύλιον πόλεμον τετραμμένος. # Bölüm 54
54.154. Bölüm
Octavia Atina'dan dönünce Caesar, onun aşağılandığını düşünerek kendi evinde oturmasını istedi. Ama o, kocasının evinden ayrılmayacağını söyledi; hatta Caesar'dan, Antonius'la başka bir sebepten savaşmaya karar vermemişse kendi meselesini bir yana bırakmasını rica etti. Çünkü en büyük iki imperatordan birinin bir kadın aşkı yüzünden, ötekinin kıskançlık yüzünden Romalıları iç savaşa sürüklemesi duyulması bile güzel olmayan bir şeydi.
Ὀκταουίαν δὲ Καῖσαρ ὑβρίσθαι δοκοῦσαν, ὡς ἐπανῆλθεν ἐξ Ἀθηνῶν, ἐκέλευσε καθʼ ἑαυτὴν οἰκεῖν. ἡ δὲ οὐκ ἔφη τὸν οἶκον ἀπολείψειν τοῦ ἀνδρός, ἀλλὰ κἀκεῖνον αὐτόν, εἰ μὴ δι’ ἑτέρας αἰτίας ἔγνωκε πολεμεῖν Ἀντωνίῳ, παρεκάλει τὰ καθʼ ἑαυτὴν ἐᾶν, ὡς οὐδὲ ἀκοῦσαι καλόν, εἰ τῶν μεγίστων αὐτοκρατόρων ὁ μὲν δι’ ἔρωτα γυναικός, ὁ δὲ διὰ ζηλοτυπίαν εἰς ἐμφύλιον πόλεμον Ῥωμαίους κατέστησε.
54.2Sözlerini işleriyle daha da doğruladı. Antonius sanki yanındaymış gibi evde oturuyor, yalnız kendi çocuklarına değil Fulvia'nın çocuklarına da güzel ve görkemli biçimde bakıyordu. Antonius'un görev için ya da iş için gönderdiği dostlarını da ağırlıyor, Caesar'dan istediklerini elde etmeleri için yardım ediyordu. Ama bu şekilde istemeden Antonius'a zarar veriyordu; çünkü böyle bir kadına haksızlık ettiği için ondan nefret ediliyordu.
ταῦτα δὲ λέγουσα μᾶλλον ἐβεβαίου δι’ ἔργων. καὶ γὰρ ᾤκει τὴν οἰκίαν, ὥσπερ αὐτοῦ παρόντος ἐκείνου, καὶ τῶν τέκνων οὐ μόνον τῶν ἐξ ἑαυτῆς, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐκ Φουλβίας γεγονότων, καλῶς καὶ μεγαλοπρεπῶς ἐπεμελεῖτο· καὶ τοὺς πεμπομένους ἐπὶ ἀρχάς τινας ἢ πράγματα τῶν Ἀντωνίου φίλων ὑποδεχομένη συνέπραττεν ὧν παρὰ Καίσαρος δεηθεῖεν. ἄκουσα δὲ ἔβλαπτε διὰ τούτων Ἀντώνιον· ἐμισεῖτο γὰρ ἀδικῶν γυναῖκα τοιαύτην.
54.3Çocuklarına İskenderiye'de yaptığı dağıtım yüzünden de nefret edildi; bu trajik, kibirli ve Roma düşmanı bir şey gibi göründü. Gymnasion'u halkla doldurdu, gümüş bir kürsüye biri kendisi, biri Kleopatra için iki altın taht, çocuklar için de daha alçak başka tahtlar kurdurdu.
ἐμισήθη δὲ καὶ διὰ τὴν διανέμησιν ἣν ἐποιήσατο τοῖς τέκνοις ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, τραγικὴν καὶ ὑπερήφανον καὶ μισορρώμαιον φανεῖσαν. ἐμπλήσας γὰρ ὄχλου τὸ γυμνάσιον καὶ θέμενος ἐπὶ βήματος ἀργυροῦ δύο θρόνους χρυσοῦς, τὸν μὲν ἑαυτῷ, τὸν δὲ Κλεοπάτρᾳ, καὶ τοῖς παισὶν ἑτέρους ταπεινοτέρους,
54.4Önce Kleopatra'yı Mısır, Kıbrıs, Libya ve Koile Suriye'nin kraliçesi ilan etti; onunla birlikte Kaisarion da kral olacaktı, çünkü eski Caesar'ın Kleopatra'yı gebe bırakıp gittiği ve onun Caesar'dan olduğu düşünülüyordu. İkinci olarak, Kleopatra'dan olan oğullarını krallar kralı ilan etti. Aleksandros'a Armenia'yı, Medya'yı ve fethedildiğinde Partların ülkesini, Ptolemaios'a da Fenike, Suriye ve Kilikya'yı verdi.
πρῶτον μὲν ἀπέφηνε Κλεοπάτραν βασίλισσαν Αἰγύπτου καὶ Κύπρου καὶ Λιβύης καὶ κοίλης Συρίας, συμβασιλεύοντος αὐτῇ Καισαρίωνος, ὃς ἐκ Καίσαρος ἐδόκει τοῦ προτέρου γεγονέναι Κλεοπάτραν ἔγκυον καταλιπόντος· δεύτερον δὲ τοὺς ἐξ αὑτοῦ καὶ Κλεοπάτρας υἱοὺς βασιλεῖς βασιλέων ἀναγορεύσας Ἀλεξάνδρῳ μὲν Ἀρμενίαν ἀπένειμε καὶ Μηδίαν καὶ τὰ Πάρθων, ὅταν ὑπαγάγηται, Πτολεμαίῳ δὲ Φοινίκην καὶ Συρίαν καὶ Κιλικίαν.
54.5Aynı zamanda çocukları da ortaya çıkardı: Aleksandros'u tiara ve dik kitaris ile Med giysisi içinde, Ptolemaios'u da çizmeler, khlamys ve diademli kausia ile. Bu sonuncusu İskender'in ardından gelen kralların kıyafetiydi, öbürü de Medlerin ve Armenialıların.
ἅμα δὲ καὶ προήγαγε τῶν παίδων Ἀλέξανδρον μὲν ἐσθῆτι Μηδικῇ τιάραν καὶ κίταριν ὀρθὴν ἐχούσῃ, Πτολεμαῖον δὲ κρηπῖσι καὶ χλανίδι καὶ καυσίᾳ διαδηματοφόρῳ κεκοσμημένον. αὕτη γὰρ ἦν σκευὴ τῶν ἀπʼ Ἀλεξάνδρου βασιλέων, ἐκείνη δὲ Μήδων καὶ Ἀρμενίων.
54.6Çocuklar annelerini ve babalarını selamladıktan sonra birinin çevresini Armenialı, ötekinin çevresini Makedon muhafızlar aldı. Kleopatra o zaman da, sonraları da halkın önüne çıktığında İsis'in kutsal elbisesini giyiyor, Yeni İsis unvanıyla görünüyordu.
ἀσπασαμένων δὲ τῶν παίδων τοὺς γονεῖς, τὸν μὲν Ἀρμενίων φυλακὴ περιΐστατο, τὸν δὲ Μακεδόνων. Κλεοπάτρα μὲν γὰρ καὶ τότε καὶ τὸν ἄλλον χρόνον εἰς πλῆθος ἐξιοῦσα στολὴν ἱερὰν Ἴσιδος ἐλάμβανε καὶ νέα Ἶσις ἐχρημάτιζε. # Bölüm 55
55.155. Bölüm
Caesar bunları senatoya getirip halk önünde sık sık Antonius'u suçlayarak kalabalığı ona karşı kışkırttı. Antonius da karşı suçlamalar gönderdi. Suçlamalarının en büyükleri şunlardı: Birincisi, Pompeius'tan Sicilya'yı aldıktan sonra adanın bir kısmını ona vermemişti. İkincisi, savaş için ondan gemiler ödünç almış, geri vermemişti. Üçüncüsü, meslektaşı Lepidus'u makamından düşürüp itibarsız bırakmış, ona tahsis edilen orduyu, toprağı ve gelirleri kendine almıştı.
ταῦτα δὲ εἰς σύγκλητον ἐκφέρων Καῖσαρ καὶ πολλάκις ἐν τῷ δήμῳ κατηγορῶν παρώξυνε τὸ πλῆθος ἐπʼ Ἀντώνιον. ἔπεμπε δὲ καὶ Ἀντώνιος ἀντεγκαλῶν ἐκείνῳ. μέγιστα δʼ ἦν ὧν ἐνεκάλει, πρῶτον μέν, ὅτι Πομπηΐου Σικελίαν ἀφελόμενος οὐκ ἔνειμε μέρος αὐτῷ τῆς νήσου· δεύτερον, ὅτι χρησάμενος ναῦς παρʼ αὐτοῦ πρὸς τὸν πόλεμον ἀπεστέρησε· τρίτον, ὅτι τὸν συνάρχοντα Λέπιδον ἐκβαλὼν τῆς ἀρχῆς καὶ ποιήσας ἄτιμον αὐτὸς ἔχει στρατὸν καὶ χώραν καὶ προσόδους τὰς ἐκείνῳ προσνεμηθείσας·
55.2Bir de neredeyse bütün İtalya'yı kendi askerlerine dağıtmış, Antonius'un askerlerine hiçbir şey bırakmamıştı. Caesar da şöyle savundu: Lepidus'u küstahlığı yüzünden görevden almıştı. Savaşla ele geçirdiklerini Antonius da Armenia'yı onunla paylaştığında paylaşacaktı. Antonius'un askerlerinin ise İtalya'da hakkı yoktu; çünkü onlar imperatorlarıyla birlikte güzel bir savaş verip Romalılara kazandırdıkları Medya ve Parthia'ya sahipti.
ἐπὶ πᾶσιν, ὅτι τοῖς αὑτοῦ στρατιώταις ἅπασαν ὀλίγου δεῖν Ἰταλίαν κατακεκληρούχηκε, μηδὲν λιπὼν τοῖς ἐκείνου. πρὸς ταῦτα Καῖσαρ ἀπελογεῖτο Λέπιδον μὲν ὑβρίζοντα καταπαῦσαι τῆς ἀρχῆς, ἃ δὲ ἔσχηκε πολεμήσας, νεμήσεσθαι πρὸς Ἀντώνιον ὅταν κἀκεῖνος Ἀρμενίαν πρὸς αὐτόν· τοῖς δὲ στρατιώταις Ἰταλίας μὴ μετεῖναι· Μηδίαν γὰρ ἔχειν καὶ Παρθίαν αὐτούς, ἃς προσεκτήσαντο Ῥωμαίοις καλῶς ἀγωνισάμενοι μετὰ τοῦ αὐτοκράτορος. # Bölüm 56
56.156. Bölüm
Antonius bunları Armenia'da oyalanırken duydu. Hemen Canidius'a on altı lejyonu alıp denize inmesini emretti. Kendisi de Kleopatra'yı yanına alıp Ephesos'a geldi. Donanma her yandan oraya toplanıyordu: Yük gemileriyle birlikte sekiz yüz gemi; bunların iki yüzünü Kleopatra vermişti, üstelik yirmi bin talant ve bütün orduya savaş boyunca yiyecek sağlıyordu.
ταῦτα ἐν Ἀρμενίᾳ διατρίβων Ἀντώνιος ἤκουσε· καὶ Κανίδιον εὐθὺς ἐκέλευσεν ἑκκαίδεκα τέλη λαβόντα καταβαίνειν ἐπὶ θάλατταν. αὐτὸς δὲ Κλεοπάτραν ἀναλαβὼν εἰς Ἔφεσον ἧκε. καὶ τὸ ναυτικὸν ἐκεῖ συνῄει πανταχόθεν, ὀκτακόσιαι σὺν ὁλκάσι νῆες, ὧν Κλεοπάτρα παρεῖχε διακοσίας καὶ τάλαντα δισμύρια καὶ τροφὴν τῷ στρατῷ παντὶ πρὸς τὸν πόλεμον.
56.2Antonius, Domitius ve bazı başkalarının sözüyle Kleopatra'ya Mısır'a gidip orada savaşın sonucunu beklemesini söyledi. Ama Kleopatra, Octavia aracılığıyla yeniden barış yapılmasından korkarak Canidius'a çok para verip Antonius'la kendisi hakkında konuşmasını sağladı: Bu kadar büyük katkı sağlayan bir kadını savaştan uzaklaştırmak adil değildi.
Ἀντώνιος δὲ πεισθεὶς ὑπὸ Δομιτίου καί τινων ἄλλων ἐκέλευε Κλεοπάτραν πλεῖν ἐπʼ Αἰγύπτου κἀκεῖ διακαραδοκεῖν τὸν πόλεμον. ἡ δὲ φοβουμένη τὰς δι’ Ὀκταουίας πάλιν αὐτοῦ διαλύσεις ἔπεισε πολλοῖς Κανίδιον χρήμασιν Ἀντωνίῳ διαλεχθῆναι περὶ αὐτῆς, ὡς οὔτε δίκαιον ἀπελαύνεσθαι τοῦ πολέμου γυναῖκα συμβολὰς τηλικαύτας διδοῦσαν,
56.3Donanmanın büyük kısmını oluşturan Mısırlıların moralini bozmak da yararlı değildi. Üstelik Kleopatra'nın aklı, seferdeki krallardan hiçbirinden aşağı değildi; bu kadar büyük bir krallığı uzun süredir kendi başına yönetiyor, uzun zamandır da onunla birlikte olup büyük işleri yürütmeyi öğreniyordu. Her şey Caesar'a kalacağı için bu görüş galip geldi. Kuvvetler toplanırken Samos'a gidip eğlenceye daldılar.
οὔτε συμφέρον ἀθυμοτέρους ποιεῖν τοὺς Αἰγυπτίους μέγα μέρος τῆς ναυτικῆς δυνάμεως ὄντας· ἄλλως δὲ μηδὲ ὁρᾶν οὗτινος τῶν συστρατευόντων βασιλέων ἀπολείποιτο τὸ φρονεῖν Κλεοπάτρα, πολὺν μὲν χρόνον δι’ αὑτῆς κυβερνῶσα βασιλείαν τοσαύτην, πολὺν δὲ ἐκείνῳ συνοῦσα καὶ μανθάνουσα χρῆσθαι πράγμασι μεγάλοις. ταῦτα ʽἔδει γὰρ εἰς Καίσαρα πάντα περιελθεῖνʼ ἐνίκα· καὶ συνιουσῶν τῶν δυνάμεων πλεύσαντες εἰς Σάμον ἐν εὐπαθείαις ἦσαν.
56.4Suriye, Maiotis, Armenia ve İllyria arasındaki bütün krallara, hanedanlara, tetrarkhlara, kavimlere ve şehirlere savaş için malzeme gönderip getirmeleri emredildiği gibi, Dionysos sanatçılarına da Samos'a gelme zorunluluğu getirildi. Çevredeki neredeyse bütün dünya gözyaşı döküp inlerken tek bir ada günlerce flüt ve lir sesiyle çınlıyor, tiyatrolar doluyor, korolar yarışıyordu.
ὥσπερ γὰρ βασιλεῦσι καὶ δυνάσταις καὶ τετράρχαις ἔθνεσί τε καὶ πόλεσι πάσαις ταῖς μεταξὺ Συρίας καὶ Μαιώτιδος καὶ Ἀρμενίας καὶ Ἰλλυριῶν προείρητο πέμπειν καὶ κομίζειν τὰς εἰς τὸν πόλεμον παρασκευάς, οὕτω πᾶσι τοῖς περὶ τὸν Διόνυσον τεχνίταις ἐπάναγκες ἦν εἰς Σάμον ἀπαντᾶν· καὶ τῆς ἐν κύκλῳ σχεδὸν ἁπάσης οἰκουμένης περιθρηνουμένης καὶ περιστεναζομένης, μία νῆσος ἐφʼ ἡμέρας πολλὰς κατηυλεῖτο καὶ κατεψάλλετο πληρουμένων θεάτρων καὶ χορῶν ἀγωνιζομένων.
56.5Her şehir kurban için bir öküz gönderdi, krallar birbirleriyle konukseverlik ve armağanlarda yarıştı. Herkes şöyle diyordu: Savaş hazırlıklarını bile bu kadar pahalı şölenlerle kutlayanlar, kazandıklarında zafer şenliğini nasıl yapacaklardı?
συνέθυε δὲ καὶ πόλις πᾶσα βοῦν πέμπουσα, καὶ βασιλεῖς διημιλλῶντο ταῖς ὑποδοχαῖς καὶ δωρεαῖς πρὸς ἀλλήλους. ὥστε καὶ λόγος διῄει, τίνες ἔσονται κρατήσαντες ἐν τοῖς ἐπινικίοις οἱ τοῦ πολέμου τὰς παρασκευὰς οὕτω πολυτελῶς ἑορτάζοντες. # Bölüm 57
57.157. Bölüm
Bunlardan sonra Dionysos sanatçılarına oturmaları için Priene'yi verdi, kendisi de Atina'ya gidip yeniden eğlencelere ve tiyatrolara daldı. Kleopatra, Octavia'nın bu şehirde gördüğü onura kıskanarak —çünkü Atinalılar Octavia'yı çok sevmişti— türlü cömertliklerle halkın gönlünü almaya çalıştı.
γενόμενος δὲ ἀπὸ τούτων τοῖς μὲν περὶ τὸν Διόνυσον τεχνίταις Πριήνην ἔδωκεν οἰκητήριον, αὐτὸς δὲ πλεύσας εἰς Ἀθήνας πάλιν ἐν παιδιαῖς ἦν καὶ θεάτροις. ζηλοτυποῦσα δὲ Κλεοπάτρα τὰς Ὀκταουίας ἐν τῇ πόλει τιμάς ʽἠγαπήθη γὰρ ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων ἡ Ὀκταουία μάλιστἀ πολλαῖς ἀνελάμβανε φιλοτιμίαις τὸν δῆμον.
57.2Atinalılar ona onur kararları alıp bu kararı evine götürmek için elçiler gönderdiler. Bunlardan biri Atina vatandaşı olarak Antonius'tu. Önüne çıkıp şehir adına bir konuşma yaptı. Sonra Roma'ya, Octavia'yı evinden çıkarmaları için adamlar gönderdi.
οἱ δὲ τιμὰς αὐτῇ ψηφισάμενοι πρέσβεις ἔπεμψαν ἐπὶ τὴν οἰκίαν τὸ ψήφισμα κομίζοντας, ὧν εἷς ἦν Ἀντώνιος, ὡς δὴ πολίτης Ἀθηναίων· καὶ δὴ καταστὰς ἐπʼ αὐτῆς λόγον ὑπὲρ τῆς πόλεως διεξῆλθεν. εἰς δὲ Ῥώμην ἔπεμψε τοὺς Ὀκταουίαν ἐκ τῆς οἰκίας ἐκβαλοῦντας.
57.3Söylendiğine göre Octavia, Antonius'un bütün çocuklarıyla birlikte ayrıldı, yalnız Fulvia'dan olan en büyüğü babasının yanındaydı. Ağlıyor, savaşın sebeplerinden biri olarak görülecek diye kederleniyordu. Romalılar ona değil Antonius'a acıyordu; özellikle de Kleopatra'yı görmüş olanlar, çünkü o ne güzellikte ne de gençlikte Octavia'dan üstündü.
ἀπελθεῖν δέ φασιν αὐτὴν τὰ μὲν τέκνα πάντα Ἀντωνίου μεθʼ ἑαυτῆς ἔχουσαν ἄνευ τοῦ πρεσβυτάτου τῶν ἐκ Φουλβίας ʽἐκεῖνος γὰρ ἦν παρὰ τῷ πατρἴ, κλαίουσαν δὲ καὶ δυσφοροῦσαν εἰ δόξει μία τῶν αἰτιῶν τοῦ πολέμου καὶ αὐτὴ γεγονέναι. Ῥωμαῖοι δὲ ᾤκτειρον οὐκ ἐκείνην, ἀλλʼ Ἀντώνιον, καὶ μᾶλλον οἱ Κλεοπάτραν ἑωρακότες οὔτε κάλλει τῆς Ὀκταουίας οὔτε ὥρᾳ διαφέρουσαν. # Bölüm 58
58.158. Bölüm
Caesar hazırlıkların hızını ve büyüklüğünü duyunca telaşlandı, savaşı o yaz yapmak zorunda kalmaktan korktu. Çünkü pek çok eksiği vardı, para toplanması da insanları üzüyordu. Herkes gelirinin dörtte birini, azatlılar da mallarının sekizde birini vermek zorunda kaldığından ona karşı bağırıyordu; bütün İtalya bu yüzden karışıklık içindeydi.
Καῖσαρ δὲ τὸ τάχος καὶ τὸ μέγεθος τῆς παρασκευῆς ἀκούσας ἐθορυβήθη, μὴ τοῦ θέρους ἐκείνου διαπολεμεῖν ἀναγκασθῇ. καὶ γὰρ ἐνέδει πολλά, καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἐλύπουν αἱ τῶν χρημάτων εἰσπράξεις· ἀναγκαζόμενοι γὰρ οἱ μὲν ἄλλοι τὰ τέταρτα τῶν καρπῶν, οἱ δὲ ἐξελευθερικοὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν τὰς ὀγδόας ἀποφέρειν κατεβόων αὐτοῦ, καὶ ταραχαὶ κατεῖχον ἐκ τούτων ἅπασαν τὴν Ἰταλίαν.
58.2Bu yüzden savaşı ertelemek Antonius'un en büyük hatalarından sayılır. Çünkü Caesar'a hazırlanmak için zaman verdi, insanların huzursuzluğunu da giderdi: Para toplanırken öfkeleniyorlardı, ödeyip verince yatıştılar. Antonius'un konsüllük yapmış dostları Titius ve Plancus, Kleopatra'dan hakaret görünce —çünkü onun sefere katılmasına en çok onlar karşı çıkmıştı— kaçıp Caesar'a gittiler. Antonius'un vasiyetinden de haber verdiler, çünkü içeriğini biliyorlardı.
ὅθεν ἐν τοῖς μεγίστοις ἁμαρτήμασιν Ἀντωνίου τὴν ἀναβολὴν τοῦ πολέμου τίθενται. καὶ γὰρ παρασκευάσασθαι χρόνον ἔδωκε Καίσαρι καὶ τὰς ταραχὰς τῶν ἀνθρώπων ἐξέλυσε. πραττόμενοι γὰρ ἠγριαίνοντο, πραχθέντες δὲ καὶ δόντες ἡσύχαζον. Τίτιος δὲ καὶ Πλάγκος, Ἀντωνίου φίλοι τῶν ὑπατικῶν, ὑπὸ Κλεοπάτρας προπηλακιζόμενοι ʽπλεῖστα γὰρ ἠναντιώθησαν αὐτῇ περὶ τοῦ συστρατεύεινʼ ἀποδράντες ᾤχοντο πρὸς Καίσαρα, καὶ περὶ τῶν Ἀντωνίου διαθηκῶν ἐγένοντο μηνυταί, τὰ γεγραμμένα συνειδότες.
58.3Vasiyet Vesta rahibelerinin yanındaydı. Caesar istediğinde vermediler; alacaksa kendisinin gelmesini söylediler. Gelip aldı. Önce tek başına okudu, suçlamaya uygun bazı yerleri işaretledi. Sonra senatoyu toplayıp okudu, ama çoğu bundan hoşlanmadı.
ἀπέκειντο δʼ αὗται παρὰ ταῖς Ἑστιάσι παρθένοις, καὶ Καίσαρος αἰτοῦντος οὐκ ἔδωκαν· εἰ δὲ βούλοιτο λαμβάνειν, ἐλθεῖν αὐτὸν ἐκέλευον. ἔλαβεν οὖν ἐλθών· καὶ πρῶτον μὲν αὐτὸς ἰδίᾳ τὰ γεγραμμένα διῆλθε, καὶ παρεσημήνατο τόπους τινὰς εὐκατηγορήτους· ἔπειτα τὴν βουλὴν ἀθροίσας ἀνεγίνωσκε, τῶν πλείστων ἀηδῶς ἐχόντων.
58.4Çünkü bir insanın ölümünden sonra olmasını istediği şeyler için sağken hesap vermesi tuhaf ve korkunç göründü. Caesar yazılanlardan en çok cenazesiyle ilgili kısma yapıştı: Antonius, Roma'da ölse bile cesedinin forumda törenle dolaştırılıp İskenderiye'ye, Kleopatra'nın yanına gönderilmesini emrediyordu.
ἀλλόκοτον γὰρ ἔδοξεν εἶναι καὶ δεινόν, εὐθύνας τινὰ διδόναι ζῶντα περὶ ὧν ἐβουλήθη γενέσθαι μετὰ τὴν τελευτήν. ἐπεφύετο δὲ τῶν γεγραμμένων μάλιστα τῷ περὶ τῆς ταφῆς. ἐκέλευε γὰρ αὑτοῦ τὸ σῶμα, κἂν ἐν Ῥώμῃ τελευτήσῃ, δι’ ἀγορᾶς πομπευθὲν εἰς Ἀλεξάνδρειαν ὡς Κλεοπάτραν ἀποσταλῆναι.
58.5Caesar'ın dostu Calvisius, Kleopatra ile ilgili olarak Antonius'a şu suçlamaları da yöneltti: Bergama kütüphanelerini, içinde iki yüz bin kitap rulosu bulunan kütüphaneleri ona armağan etmişti. Çok kişinin bulunduğu bir yemekte, aralarındaki bir bahis ve anlaşma gereği kalkıp ayaklarını ovmuştu. Efesliler onun yanında Kleopatra'yı efendi diye selamladığında buna göz yummuştu.
Καλουΐσιος δὲ Καίσαρος ἑταῖρος ἔτι καὶ ταῦτα τῶν εἰς Κλεοπάτραν ἐγκλημάτων Ἀντωνίῳ προὔφερε· χαρίσασθαι μὲν αὐτῇ τὰς ἐκ Περγάμου βιβλιοθήκας, ἐν αἷς εἴκοσι μυριάδες βιβλίων ἁπλῶν ἦσαν· ἐν δὲ συνδείπνῳ πολλῶν παρόντων ἀναστάντα τρίβειν αὐτῆς τοὺς πόδας ἔκ τινος ὁρισμοῦ καὶ συνθήκης γενομένης· Ἐφεσίους δὲ ἀνασχέσθαι παρόντος αὐτοῦ κυρίαν τὴν Κλεοπάτραν ἀσπασαμένους·
58.6Kürsüde tetrarkhları ve kralları yargılarken sık sık ondan oniks ve kristalden yapılmış aşk notları alıp okumuştu. Roma'nın en saygın ve en usta hatibi Furnius bir davada konuşurken Kleopatra sedyeyle forumdan geçmiş; Antonius onu görür görmez fırlayıp davayı yüzüstü bırakmış, sedyeye asılarak ona eşlik etmişti.
δικάζοντα δὲ πολλάκις τετράρχαις καὶ βασιλεῦσιν ἐπὶ βήματος δελτάρια τῶν ἐρωτικῶν ὀνύχινα καὶ κρυστάλλινα δέχεσθαι παρʼ αὐτῆς καὶ ἀναγινώσκειν· Φουρνίου δὲ λέγοντος, ὃς ἦν ἀξιώματος μεγάλου καὶ δεινότατος εἰπεῖν Ῥωμαίων, τὴν μὲν Κλεοπάτραν ἐν φορείῳ διὰ τῆς ἀγορᾶς κομίζεσθαι, τὸν δὲ Ἀντώνιον, ὡς εἶδεν, ἀναπηδήσαντα τὴν μὲν δίκην ἀπολιπεῖν, ἐκκρεμαννύμενον δὲ τοῦ φορείου παραπέμπειν ἐκείνην. # Bölüm 59
59.1Bu suçlamaların çoğunda Calvisius'un yalan söylediği düşünülüyordu. Antonius'un Roma'daki dostları dolaşıp halka yalvardılar, aralarından Geminius'u da Antonius'a göndererek makamının elinden alınmasına ve Romalıların düşmanı ilan edilmesine göz yummamasını rica ettiler.
ἀλλὰ τούτων μὲν ἐδόκει τὰ πλεῖστα καταψεύδεσθαι Καλουΐσιος· οἱ δὲ φίλοι τοῦ Ἀντωνίου περιϊόντες ἐν Ῥώμῃ τὸν δῆμον ἱκέτευον, ἕνα δὲ ἐξ αὑτῶν ἔπεμψαν Γεμίνιον δεόμενοι τοῦ Ἀντωνίου μὴ περιϊδεῖν αὑτὸν ἀποψηφισθέντα τῆς ἀρχῆς καὶ πολέμιον Ῥωμαίων ἀναγορευθέντα.
59.2Geminius Yunanistan'a geçti. Kleopatra onu Octavia için çalıştığından şüpheleniyordu. Sofrada sürekli alay ediliyor, aşağı yerlere oturtularak hakaret görüyor, ama fırsat bekleyerek katlanıyordu. Yemekte ne için geldiğini söylemesi istenince, geri kalanının ayık kafayla konuşulacak şeyler olduğunu, ama bir şeyi ayıkken de sarhoşken de bildiğini söyledi: Kleopatra Mısır'a giderse her şey düzelirdi.
Γεμίνιος δὲ πλεύσας εἰς τὴν Ἑλλάδα Κλεοπάτρᾳ μὲν ἦν ὕποπτος, ὡς ὑπὲρ Ὀκταουίας πράττων, σκωπτόμενος δὲ παρὰ δεῖπνον ἀεὶ καὶ κλισίαις ἀτίμοις προπηλακιζόμενος ἠνείχετο καιρὸν ἐντεύξεως ἀναμένων· κελευσθεὶς δὲ λέγειν ἐφʼ οἷς ἥκει παρὰ τὸ δεῖπνον, τὴν μὲν ἄλλην ἔφη νήφοντος εἶναι διάλεξιν, ἓν δὲ καὶ νήφων ἐπίστασθαι καὶ μεθύων, ὅτι καλῶς ἕξει πάντα Κλεοπάτρας εἰς Αἴγυπτον ἀπαλλαγείσης.
59.3Antonius buna kızınca Kleopatra, "İyi ettin Geminius," dedi, "işkence görmeden gerçeği itiraf ettin." Geminius birkaç gün sonra kaçıp Roma'ya gitti. Kleopatra'nın dalkavukları, sarhoşluklarına ve soytarılıklarına dayanamayan başka birçok dostu da uzaklaştırdı.
πρὸς τοῦτο τοῦ Ἀντωνίου χαλεπήναντος ἡ Κλεοπάτρα καλῶς, ἔφη, πεποίηκας, ὦ Γεμίνιε, τὴν ἀλήθειαν ἄνευ βασάνων ἐξομολογησάμενος. Γεμίνιος μὲν οὖν μετʼ ὀλίγας ἡμέρας ἀποδρὰς εἰς Ῥώμην ᾤχετο. πολλοὺς δὲ καὶ τῶν ἄλλων φίλων οἱ Κλεοπάτρας κόλακες ἐξέβαλον τὰς παροινίας καὶ βωμολοχίας οὐχ ὑπομένοντας,
59.4Bunlar arasında Marcus Silanus ile tarihçi Dellius da vardı. Dellius, hekim Glaukos'un haber vermesi üzerine Kleopatra'nın kendisine bir tuzak kurmasından korktuğunu söyler. Bir yemekte onlara ekşi şarap sunulduğunu, oysa Sarmentus'un Roma'da Falernum içtiğini söyleyince Kleopatra'yı kırmıştı. Sarmentus, Caesar'ın oyuncak delikanlılarından biriydi; Romalılar bunlara delicia der.
ὧν καὶ Μάρκος ἦν Σιλανὸς καὶ Δέλλιος ὁ ἱστορικός. οὗτος δὲ καὶ δεῖσαί φησιν ἐπιβουλὴν ἐκ Κλεοπάτρας, Γλαύκου τοῦ ἰατροῦ φράσαντος αὐτῷ. προσέκρουσε δὲ Κλεοπάτρᾳ παρὰ δεῖπνον εἰπὼν αὐτοῖς μὲν ὀξίνην ἐγχεῖσθαι, Σάρμεντον δὲ πίνειν ἐν Ῥώμῃ Φαλερῖνον. ὁ δὲ Σάρμεντος ἦν τῶν Καίσαρος παιγνίων παιδάριον, ἃ δηλίκια Ῥωμαῖοι καλοῦσιν. # Bölüm 60
60.160. Bölüm
Caesar yeterince hazırlandıktan sonra Kleopatra'ya savaş ilan edilmesi ve Antonius'un, bir kadına bıraktığı iktidardan yoksun bırakılması kararını aldırdı. Ayrıca Antonius'un iksirlerle kendi kendine bile hâkim olamadığını, kendilerinin savaştığı kişilerin ise hadım Mardion, Potheinos, Kleopatra'nın saç yapan hizmetçisi Eiras ile Kharmion olduğunu, hâkimiyetin en önemli işlerini bunların yürüttüğünü söyledi.
ἐπεὶ δὲ παρεσκεύαστο Καῖσαρ ἱκανῶς, ψηφίζεται Κλεοπάτρᾳ πολεμεῖν, ἀφελέσθαι δὲ τῆς ἀρχῆς Ἀντώνιον ἧς ἐξέστη γυναικί. καὶ προσεπεῖπε Καῖσαρ ὡς Ἀντώνιος μὲν ὑπὸ φαρμάκων οὐδὲ αὑτοῦ κρατοίη, πολεμοῦσι δʼ αὐτοῖς Μαρδίων ὁ εὐνοῦχος καὶ Ποθεινὸς καὶ Εἰρὰς ἡ Κλεοπάτρας κουρεύτρια καὶ Χάρμιον, ὑφʼ ὧν τὰ μέγιστα διοικεῖται τῆς ἡγεμονίας.
60.2Savaştan önce şu alametlerin görüldüğü söylenir. Adriyatik kıyısında kurulu, Antonius'un koloni kurduğu Pisaurum yarıklar açılarak yutuldu. Antonius'un Alba yakınlarındaki taş heykellerinden biri günlerce terledi, silenler olsa da durmadı. Antonius Patrai'de bulunurken Herakles tapınağı yıldırımla yandı. Atina'daki Devler Savaşı'ndan Dionysos heykeli rüzgârla sarsılıp yerinden kopup tiyatroya düştü.
σημεῖα δὲ πρὸ τοῦ πολέμου τάδε γενέσθαι λέγεται. Πείσαυρα μέν, Ἀντωνίου πόλις κληρουχία, ᾠκισμένη παρὰ τὸν Ἀδρίαν, χασμάτων ὑπορραγέντων κατεπόθη. τῶν δὲ περὶ Ἄλβαν Ἀντωνίου λιθίνων ἀνδριάντων ἑνὸς ἱδρὼς ἀνεπίδυεν ἡμέρας πολλάς, ἀποματτόντων τινῶν οὐ παυόμενος. ἐν δὲ Πάτραις διατρίβοντος αὐτοῦ κεραυνοῖς ἐνεπρήσθη τὸ Ἡράκλειον· καὶ τῆς Ἀθήνησι γιγαντομαχίας ὑπὸ πνευμάτων ὁ Διόνυσος ἐκσεισθεὶς εἰς τὸ θέατρον κατηνέχθη·
60.3Antonius soyunu Herakles'e, yaşam tarzını da Dionysos'a bağlıyor, söylendiği gibi Yeni Dionysos diye anılıyordu. Aynı fırtına Atina'da, üzerinde Antonius adı yazılı olan Eumenes ve Attalos heykellerini de devirdi, birçok heykel arasında yalnız onları. Kleopatra'nın amiral gemisinin adı Antonias'tı; bu gemide de korkunç bir alamet görüldü. Kırlangıçlar kıç tarafına yuva yapmıştı; başka kırlangıçlar gelip bunları kovdu, yavrularını da öldürdü.
προσῳκείου δὲ ἑαυτὸν Ἀντώνιος Ἡρακλεῖ κατὰ γένος καὶ Διονύσῳ κατὰ τὸν τοῦ βίου ζῆλον, ὥσπερ εἴρηται, Διόνυσος νέος προσαγορευόμενος. ἡ δὲ αὐτὴ θύελλα καὶ τοὺς Εὐμενοῦς καὶ Ἀττάλου κολοσσοὺς ἐπιγεγραμμένους Ἀντωνείους Ἀθήνησιν ἐμπεσοῦσα μόνους ἐκ πολλῶν ἀνέτρεψε. ἡ δὲ Κλεοπάτρας ναυαρχὶς ἐκαλεῖτο μὲν Ἀντωνιάς, σημεῖον δὲ περὶ αὐτὴν δεινὸν ἐφάνη· χελιδόνες γὰρ ὑπὸ τὴν πρύμναν ἐνεόττευσαν· ἕτεραι δὲ ἐπελθοῦσαι καὶ ταύτας ἐξήλασαν καὶ τὰ νεόττια διέφθειραν. # Bölüm 61
61.161. Bölüm
Savaş için toplananlar arasında Antonius'un beş yüzden az olmayan savaş gemisi vardı; bunlar arasında sekiz ve on sıra kürekli, görkemli ve şatafatlı biçimde süslenmiş pek çok gemi bulunuyordu. Yüz bin piyadesi, on iki bin atlısı vardı. Ona tabi krallar da onunla birlikte savaşıyordu: Libya kralı Bocchus, yukarı Kilikya kralı Tarkondimotos, Kapadokya'dan Arkhelaos, Paphlagonia'dan Philadelphos, Kommagene'den Mithridates ve Trakya'dan Sadalas.
συνιόντων δὲ πρὸς τὸν πόλεμον Ἀντωνίῳ μὲν ἦσαν αἱ μάχιμοι νῆες οὐκ ἐλάττους πεντακοσίων, ἐν αἷς ὀκτήρεις πολλαὶ καὶ δεκήρεις κεκοσμημέναι σοβαρῶς καὶ πανηγυρικῶς, στρατοῦ δὲ μυριάδες δέκα, δισχίλιοι δʼ ἱππεῖς ἐπὶ μυρίοις. βασιλεῖς δὲ ὑπήκοοι συνεμάχουν Βόκχος ὁ Λιβύων καὶ Ταρκόνδημος ὁ τῆς ἄνω Κιλικίας, καὶ Καππαδοκίας μὲν Ἀρχέλαος, Παφλαγονίας δὲ Φιλάδελφος, Κομμαγηνῆς δὲ Μιθριδάτης, Σαδάλας δὲ Θρᾴκης.
61.2Bunlar kendileri gelmişti. Pontos'tan Polemon, Arabistan'dan Malkhos, Yahudi Herodes, Lykaonia ve Galatia kralı Amyntas da ordu göndermişti; Med kralı da yardım yollamıştı. Caesar'ın ise iki yüz elli savaş gemisi, seksen bin piyadesi, düşmanınkine yakın sayıda atlısı vardı.
οὗτοι μὲν αὐτοὶ παρῆσαν, ἐκ δὲ Πόντου Πολέμων στρατὸν ἔπεμπε, καὶ Μάλχος ἐξ Ἀραβίας καὶ Ἡρώδης ὁ Ἰουδαῖος, ἔτι δὲ Ἀμύντας ὁ Λυκαόνων καὶ Γαλατῶν βασιλεύς· ἦν δὲ καὶ παρὰ τοῦ Μήδων βασιλέως ἀπεσταλμένη βοήθεια. Καίσαρι δὲ νῆες ἦσαν πρὸς ἀλκὴν πεντήκοντα καὶ διακόσιαι, στρατοῦ δὲ ὀκτὼ μυριάδες, ἱππεῖς δὲ παραπλήσιοι τὸ πλῆθος τοῖς πολεμίοις.
61.3Antonius Fırat'tan ve Armenia'dan İon Denizi'ne ve İllyria'ya kadar olan toprakları yönetiyordu. Caesar ise İllyria'dan batıdaki okyanusa uzanan, oradan Tiren ve Sicilya denizlerine dönen toprakları. Libya'nın İtalya, Galya ve İberia'nın karşısında, Herakles Sütunları'na kadar uzanan kısmı Caesar'ın, Kyrene'den Etiyopya'ya kadar olan kısmı da Antonius'undu.
ἦρχον δὲ Ἀντώνιος μὲν τῆς ἀπʼ Εὐφράτου καὶ Ἀρμενίας μέχρι πρὸς τὸν Ἰόνιον καὶ Ἰλλυριούς, Καῖσαρ δὲ ἀπʼ Ἰλλυριῶν τῆς ἐπὶ τὸν ἑσπέριον ὠκεανὸν καθηκούσης καὶ τῆς ἀπʼ ὠκεανοῦ πάλιν ἐπὶ τὸ Τυρρηνικὸν καὶ Σικελικὸν πέλαγος. Λιβύης δὲ τὴν Ἰταλία καὶ Γαλατίᾳ καὶ Ἰβηρίᾳ μέχρι στηλῶν Ἡρακλείων ἀντιπαρήκουσαν εἶχε Καῖσαρ· τὰ δὲ ἀπὸ Κυρήνης μέχρις Αἰθιοπίας Ἀντώνιος. # Bölüm 62
62.162. Bölüm
Ama Antonius kadının öyle bir eklentisi hâline gelmişti ki, kara gücünde çok üstün olduğu hâlde Kleopatra'nın hatırı için galibiyetin deniz gücüyle olmasını istiyordu. Oysa kaptanların, çok çekmiş Yunanistan'dan, tayfa kıtlığı yüzünden yolculara, eşekçilere, orakçılara ve delikanlılara el koyduğunu, buna rağmen gemilerin dolmadığını, çoğunun eksik tayfayla güçlükle yol aldığını görüyordu.
οὕτω δὲ ἄρα προσθήκη τῆς γυναικὸς ἦν ὥστε τῷ πεζῷ πολὺ διαφέρων ἐβούλετο τοῦ ναυτικοῦ τὸ κράτος εἶναι διὰ Κλεοπάτραν, καὶ ταῦτα πληρωμάτων ἀπορίᾳ συναρπαζομένους ὁρῶν ὑπὸ τῶν τριηραρχῶν ἐκ τῆς πολλὰ δὴ τλάσης Ἑλλάδος ὁδοιπόρους, ὀνηλάτας, θεριστάς, ἐφήβους, καὶ οὐδὲ οὕτω πληρουμένας τὰς ναῦς, ἀλλὰ τὰς πλείστας ἀποδεεῖς καὶ μοχθηρῶς πλεούσας.
62.2Caesar'ın gemileri ise gösteriş için yüksek ve hantal yapılmamış, kolay dönen, hızlı, tayfası tam gemilerdi. Tarentum ve Brundisium'da kusursuz donanmış bu filoyu toplu tutarken Antonius'a haber gönderdi: Zaman yitirmesin, kuvvetleriyle gelsin; donanmaya engelsiz limanlar ve demir yerleri sağlayacak, piyadeye de güvenle çıkıp ordugâh kuruncaya kadar kıyıdan bir at koşusu mesafesi çekilecekti.
Καῖσαρ δὲ οὐ πρὸς ὕψος οὐδὲ ὄγκον ἐπιδεικτικῶς πεπηγυίαις ναυσίν, εὐστρόφοις δὲ καὶ ταχείαις καὶ πεπληρωμέναις ἀκριβῶς ἐξηρτυμένον ἐν Τάραντι καὶ Βρεντεσίῳ συνέχων τὸ ναυτικόν, ἔπεμπε πρὸς Ἀντώνιον ἀξιῶν μὴ διατρίβειν τὸν χρόνον, ἀλλʼ ἔρχεσθαι μετὰ τῶν δυνάμεων· αὐτὸς δὲ τῷ μὲν στόλῳ παρέξειν ὅρμους ἀκωλύτους καὶ λιμένας, ὑποχωρήσειν δὲ τῷ πεζῷ τῆς παραλίας ἵππου δρόμον ἀπὸ θαλάττης, μέχρι ἂν ἀσφαλῶς ἀποβῇ καὶ στρατοπεδεύσηται.
62.3Antonius da buna böbürlenerek karşılık verdi, yaşça büyük olmasına rağmen onu teke tek dövüşe çağırdı; kaçarsa eskiden Caesar ve Pompeius'un yaptığı gibi Pharsalos'ta ordularıyla çarpışmayı önerdi. Antonius şimdi Nikopolis'in bulunduğu yerde, Aktion yakınlarında demirliyken Caesar ondan önce davrandı, İon Denizi'ni geçip Epeiros'ta Toryne denen yeri ele geçirdi. Antonius'un adamları telaşlandı, çünkü piyadeleri geride kalmıştı. Kleopatra ise alay ederek, "Caesar kepçenin başına oturmuşsa ne olmuş?" dedi. ["Toryne" kepçe demektir.]
τούτοις ἀντικομπάξων Ἀντώνιος αὐτὸν μὲν εἰς μονομαχίαν προὐκαλεῖτο, καίπερ ὢν πρεσβύτερος· εἰ δὲ φεύγοι τοῦτο, περὶ Φάρσαλον ἠξίου τοῖς στρατεύμασιν, ὡς πάλαι Καῖσαρ καὶ Πομπήϊος, διαγωνίσασθαι. φθάνει δὲ Καῖσαρ, Ἀντωνίου περὶ τὸ Ἄκτιον ὁρμοῦντος, ἐν ᾧ τόπῳ νῦν ἡ Νικόπολις ἵδρυται, διαβαλὼν τὸν Ἰόνιον καὶ τῆς Ἠπείρου χωρίον ὃ Τορύνη καλεῖται κατασχών· θορυβουμένων δὲ τῶν περὶ τὸν Ἀντώνιον ʽὑστέρει γὰρ ὁ πεζὸς αὐτοῖσʼ ἡ μὲν Κλεοπάτρα σκώπτουσα, τί δεινόν, ἔλεγεν, εἰ Καῖσαρ ἐπὶ τορύνῃ κάθηται; # Bölüm 63
63.163. Bölüm
Sabah düşman gemileri üzerlerine gelirken Antonius, savaş askerlerinden yoksun gemilerin ele geçirilmesinden korktu. Kürekçileri silahlandırıp görüntü olsun diye güvertelere dizdi, geminin iki yanındaki kürekleri kaldırıp kanat gibi açtırdı, gemileri pruvaları öne dönük olarak Aktion boğazında tuttu; kürekçili ve savunmaya hazırmış gibi görünüyorlardı.
Ἀντώνιος δέ, ἅμα ἡμέρᾳ τῶν πολεμίων ἐπιπλεόντων, φοβηθεὶς μὴ τῶν ἐπιβατῶν ἐρήμους ἕλωσι τὰς ναῦς, τοὺς μὲν ἐρέτας ὁπλίσας ἐπὶ τῶν καταστρωμάτων παρέταξεν ὄψεως ἕνεκα, τοὺς δὲ ταρσοὺς τῶν νεῶν ἐγείρας καὶ πτερώσας ἑκατέρωθεν ἐν τῷ στόματι περὶ τὸ Ἄκτιον ἀντιπρῴρους συνεῖχεν, ὡς ἐνήρεις καὶ παρεσκευασμένας ἀμύνεσθαι.
63.2Caesar bu hileye kanıp geri çekildi. Antonius'un, çevredeki yerlerde az ve kötü su bulunduğu için bazı setlerle suyu kuşatıp düşmana kapatmasının da becerikli bir iş olduğu düşünüldü. Kleopatra'nın görüşüne karşı Domitius'a da cömertçe davrandı. Domitius ateşliyken küçük bir kayığa binip Caesar'a geçtiğinde Antonius buna çok üzüldü, yine de bütün eşyasını, dostlarını ve hizmetkârlarını ona gönderdi.
καὶ Καῖσαρ μὲν οὕτω καταστρατηγηθεὶς ἀπεχώρησεν. ἔδοξε δὲ καὶ τὸ ὕδωρ εὐμηχάνως ἐρύμασί τισιν ἐμπεριλαβὼν ἀφελέσθαι τοὺς πολεμίους, τῶν ἐν κύκλῳ χωρίων ὀλίγον καὶ πονηρὸν ἐχόντων. εὐγνωμόνως δὲ καὶ Δομιτίῳ προσηνέχθη παρὰ τὴν Κλεοπάτρας γνώμην. ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνος ἤδη πυρέττων εἰς μικρὸν ἐμβὰς ἀκάτιον πρὸς Καίσαρα μετέστη, βαρέως ἐνεγκὼν ὁ Ἀντώνιος ὅμως πᾶσαν αὐτῷ τὴν ἀποσκευὴν μετὰ τῶν φίλων καὶ τῶν θεραπόντων ἀπέπεμψε.
63.3Domitius, sadakatsizliğinin ve ihanetinin duyulması üzerine fikrini değiştirmiş gibi çok geçmeden öldü. Krallardan Amyntas ile Deiotaros da Caesar'a geçti. Her işi ters giden, her yardıma geç kalan donanma yüzünden Antonius yine piyadeye dönmek zorunda kaldı. Tehlike karşısında piyade komutanı Canidius'un da fikri değişti: Kleopatra'yı göndermesini, Trakya ya da Makedonya'ya çekilip karada savaşmasını öğütledi.
καὶ Δομίτιος μέν, ὥσπερ ἐπὶ τῷ μὴ λαθεῖν τὴν ἀπιστίαν αὐτοῦ καὶ προδοσίαν μεταβαλλόμενος, εὐθὺς ἐτελεύτησεν. ἐγένοντο δὲ καὶ βασιλέων ἀποστασεις, Ἀμύντου καὶ Δηϊοτάρου, πρὸς Καίσαρα. τὸ δὲ ναυτικὸν ἐν παντὶ δυσπραγοῦν καὶ πρὸς ἅπασαν ὑστερίζον βοήθειαν αὖθις ἠνάγκαζε τῷ πεζῷ προσέχειν τὸν Ἀντώνιον. ἔσχε δὲ καὶ Κανίδιον τὸν ἄρχοντα τοῦ πεζοῦ μεταβολὴ γνώμης παρὰ τὰ δεινά· καὶ συνεβούλευε Κλεοπάτραν μὲν ἀποπέμπειν, ἀναχωρήσαντα δὲ εἰς Θρᾴκην ἢ Μακεδονίαν πεζομαχίᾳ κρῖναι.
63.4Çünkü Getlerin kralı Dikomes büyük bir orduyla yardım edeceğine söz veriyordu. Sicilya savaşında denizde ustalaşmış Caesar'a denizi bırakmak utanç değildi, ama kara savaşlarının en deneyimlisi olan Antonius'un bu kadar ağır piyadenin gücünü ve hazırlığını kullanmayıp kuvvetini gemilere dağıtarak tüketmesi korkunçtu.
καὶ γὰρ Δικόμης ὁ Γετῶν βασιλεὺς ὑπισχνεῖτο πολλῇ στρατιᾷ βοηθήσειν· οὐκ εἶναι δὲ αἰσχρὸν εἰ Καίσαρι γεγυμνασμένῳ περὶ τὸν Σικελικὸν πόλεμον ἐκστήσονται τῆς θαλάσσης, ἀλλὰ δεινὸν εἰ τῶν πεζῶν ἀγώνων ἐμπειρότατος ὢν Ἀντώνιος οὐ χρήσεται ῥώμῃ καὶ παρασκευῇ τοσούτων ὁπλιτῶν, εἰς ναῦς διανέμων καὶ καταναλίσκων τὴν δύναμιν.
63.5Ama savaşın gemilerle kararlaştırılmasında Kleopatra'nın görüşü üstün geldi. Çünkü artık kaçmayı düşünüyor, kendini kazanmak için yararlı olacağı yere değil, işler kötüye giderse en kolay kaçacağı yere yerleştiriyordu. Ordugâhtan gemilerin bulunduğu yere uzanan uzun bir yol vardı; Antonius hiçbir şeyden kuşkulanmadan oradan geçerdi.
οὐ μὴν ἀλλὰ ἐξενίκησε Κλεοπάτρα διὰ τῶν νεῶν κριθῆναι τὸν πόλεμον, ἤδη πρὸς φυγὴν ὁρῶσα, καὶ τιθεμένη τὰ καθʼ ἑαυτήν, οὐχ ὅπου πρὸς τὸ νικᾶν ἔσται χρήσιμος, ἀλλʼ ὅθεν ἄπεισι ῥᾷστα τῶν πραγμάτων ἀπολλυμένων. ἦν δὲ μακρὰ σκέλη κατατείνοντα πρὸς τὸν ναύσταθμον τῆς στρατοπεδείας, δι’ ὧν ὁ Ἀντώνιος εἰώθει παριέναι μηδὲν ὑφορώμενος.
63.6Bir köle Caesar'a, onun bu yoldan inerken yakalanabileceğini söyledi. Caesar pusu kuracak adamlar gönderdi. Bunlar erken davranıp onun önünden giden adamı yakaladılar; Antonius kendisi koşarak zar zor kurtuldu.
οἰκέτου δὲ Καίσαρι φράσαντος ὡς δυνατὸν εἴη κατιόντα διὰ τῶν σκελῶν συλλαβεῖν αὐτόν, ἔπεμψε τοὺς ἐνεδρεύσοντας. οἱ δὲ παρὰ τοσοῦτον ἦλθον ὥστε συναρπάσαι τὸν προηγούμενον αὐτοῦ προεξαναστάντες· αὐτὸς δὲ δρόμῳ μόλις ὑπεξέφυγεν. # Bölüm 64
64.164. Bölüm
Deniz savaşı yapmaya karar verilince, Mısırlıların altmış gemisi dışındaki gemilerini yaktı. En iyi ve en büyük gemileri, üç sıra kürekliden on sıra küreklisine kadar tayfayla doldurdu, yirmi bin ağır piyade ve iki bin okçu bindirdi. Söylendiğine göre o sırada Antonius için pek çok savaş vermiş, bedeni yara izleriyle dolu bir piyade subayı, Antonius önünden geçerken ağlayarak şöyle dedi:
ὡς δὲ ναυμαχεῖν ἐδέδοκτο, τὰς μὲν ἄλλας ἐνέπρησε ναῦς πλὴν ἑξήκοντα τῶν Αἰγυπτίων, τὰς δὲ ἀρίστας καὶ μεγίστας ἀπὸ τρίηρους μέχρι δεκήρους ἐπλήρου, δισμυρίους ἐμβιβάζων ὁπλίτας καὶ δισχιλίους τοξότας. ἔνθα πεζομάχον ἄνδρα τῶν ταξιαρχῶν λέγουσι, παμπόλλους ἠγωνισμένον ἀγῶνας Ἀντωνίῳ καὶ κατατετριμμένον τὸ σῶμα, τοῦ Ἀντωνίου παριόντος ἀνακλαύσασθαι καὶ εἰπεῖν·
64.2"İmperator, neden bu yaraları ve bu kılıcı küçümseyip umudunu çürük tahtalara bağlıyorsun? Mısırlılar ve Fenikeliler denizde savaşsın, sen bize toprak ver; biz onun üstünde durup ölmeye ya da düşmanı yenmeye alışığız." Antonius cevap vermedi; yalnız eliyle ve yüzüyle adama cesaret vermek ister gibi bir işaret yapıp yürüdü. Kendisi de pek umutlu değildi; nitekim dümencilerin yelkenleri bırakmak istediğini görünce onları gemiye alıp götürmeye zorladı, düşmandan kaçan kimse kurtulamasın diyordu.
ὦ αὐτόκρατορ, τί τῶν τραυμάτων τούτων ἢ τοῦ ξίφους καταγνοὺς ἐν ξύλοις πονηροῖς ἔχεις τὰς ἐλπίδας; Αἰγύπτιοι καὶ Φοίνικες ἐν θαλάσσῃ μαχέσθωσαν, ἡμῖν δὲ γῆν δός, ἐφʼ ἧς εἰώθαμεν ἑστῶτες ἀποθνήσκειν ἢ νικᾶν τοὺς πολεμίους. πρὸς ταῦτα μηδὲν ἀποκρινάμενος, ἀλλὰ τῇ χειρὶ καὶ τῷ προσώπῳ μόνον οἷον ἐγκελευσάμενος τὸν ἄνδρα θαρρεῖν, παρῆλθεν, οὐ χρηστὰς ἔχων ἐλπίδας, ὅς γε καὶ τοὺς κυβερνητας τὰ ἱστία βουλομένους ἀπολιπεῖν ἠνάγκασεν ἐμβαλέσθαι καὶ κομίζειν, λέγων ὅτι δεῖ μηδένα φεύγοντα τῶν πολεμίων διαφυγεῖν. # Bölüm 65
65.165. Bölüm
O gün ve sonraki üç gün şiddetli rüzgârla dalgalanan deniz savaşı engelledi. Beşinci gün rüzgâr dinip deniz çarşaf gibi durulunca karşı karşıya geldiler. Sağ kanatta Antonius ile Publicola, sol kanatta Coelius, ortada Marcus Octavius ile Marcus Insteius vardı.
ἐκείνην μὲν οὖν τὴν ἡμέραν καὶ τρεῖς τὰς ἐφεξῆς μεγάλῳ πνεύματι κυμανθὲν τὸ πέλαγος τὴν μάχην ἐπέσχε, πέμπτῃ δὲ νηνεμίας καὶ γαλήνης ἀκλύστου γενομένης συνῄεσαν, Ἀντώνιος μὲν τὸ δεξιὸν κέρας ἔχων καὶ Ποπλικόλας, Κοίλιος δὲ τὸ εὐώνυμον, ἐν μέσῳ δὲ Μάρκος Ὀκτάβιος καὶ Μάρκος Ἰνστήϊος.
65.2Caesar sol kanadına Agrippa'yı koydu, sağ kanadı kendine ayırdı. Piyadeyi Antonius tarafında Canidius, Caesar tarafında Taurus deniz kıyısına dizdi, bekliyorlardı. Komutanlardan Antonius kürekli bir kayıkla her yere gidip askerlere, gemilerin ağırlığından yararlanarak sanki karada imiş gibi sağlam durup savaşmalarını söylüyordu.
Καῖσαρ δʼ ἐπὶ τοῦ εὐωνύμου τάξας Ἀγρίππαν αὑτῷ τὸ δεξιὸν κατέλιπε. τῶν δὲ πεζῶν τὸν μὲν Ἀντωνίου Κανίδιος, τὸν δὲ Καίσαρος Ταῦρος ἐπὶ τῆς θαλάττης παρατάξαντες ἡσύχαζον. αὐτῶν δὲ τῶν ἡγεμόνων Ἀντώνιος μὲν ἐπεφοίτα πανταχόσε κωπήρει, τοὺς στρατιώτας παρακαλῶν ὑπὸ βρίθους τῶν νεῶν ὥσπερ ἐκ γῆς ἑδραίους μάχεσθαι,
65.3Dümencilere de gemiler sanki demirliymiş gibi kımıldamadan düşman saldırılarını karşılamalarını, boğazın dar geçidini tutmalarını emrediyordu. Söylendiğine göre Caesar henüz karanlıkken çadırından çıkıp gemileri dolaşırken eşek süren bir adamla karşılaştı. Adını sorunca adam onu tanıyıp, "Benim adım Eutykhos (Talihli), eşeğimin adı da Nikon (Galip)," dedi. Bu yüzden Caesar sonradan bu yeri gemi mahmuzlarıyla süslerken tunçtan bir eşek ve bir adam heykeli diktirdi.
τοῖς δὲ κυβερνήταις διακελευόμενος ὥσπερ ὁρμούσαις ἀτρέμα ταῖς ναυσὶ δέχεσθαι τὰς ἐμβολὰς τῶν πολεμίων, τὴν περὶ τὸ στόμα δυσχωρίαν φυλάττοντας. Καίσαρι δὲ λέγεται μὲν ἔτι σκότους ἀπὸ τῆς σκηνῆς κύκλῳ περιϊόντι πρὸς τὰς ναῦς ἄνθρωπος ἐλαύνων ὄνον ἀπαντῆσαι, πυθομένῳ δὲ τοὔνομα γνωρίσας αὐτὸν εἰπεῖν. ἐμοὶ μὲν Εὔτυχος ὄνομα, τῷ δὲ ὄνῳ Νίκων. διὸ καὶ τοῖς ἐμβόλοις τὸν τόπον κοσμῶν ὕστερον ἔστησε χαλκοῦν ὄνον καὶ ἄνθρωπον.
65.4Saflarının geri kalanını gördükten sonra kayıkla sağ kanada geçti ve düşmanın dar yerde kımıldamadan durmasına şaşırdı. Gemiler demir atmış gibi görünüyordu. Uzun süre böyle olduğuna inanarak kendi gemilerini düşmandan sekiz stadion uzakta tuttu. Altıncı saat olmuştu, denizden rüzgâr çıkmaya başladı. Antonius'un adamları bu beklemeden bıkmış, gemilerinin yüksekliğine ve büyüklüğüne güvenip onlara saldırılamayacağını düşünerek sol kanatları harekete geçirdiler.
ἐπιδὼν δὲ τὴν ἄλλην παράταξιν, ἐν πλοίῳ πρὸς τὸ δεξιὸν κομισθεὶς ἐθαύμασεν ἀτρεμοῦντας ἐν τοῖς στενοῖς τοὺς πολεμίους· ἡ γὰρ ὄψις ἦν τῶν νεῶν ἐπʼ ἀγκύραις ὁρμουσῶν. καὶ τοῦτο μέχρι πολλοῦ πεπεισμένος ἀνεῖχε τὰς ἑαυτοῦ περὶ ὀκτὼ στάδια τῶν ἐναντίων ἀφεστώσας. ἕκτη δὲ ἦν ὥρα, καὶ πνεύματος αἰρομένου πελαγίου δυσανασχετοῦντες οἱ Ἀντωνίου πρὸς τὴν διατριβήν, καὶ τοῖς ὕψεσι καὶ μεγέθεσι τῶν οἰκείων νεῶν πεποιθότες ὡς ἀπροσμάχοις, τὸ εὐώνυμον ἐκίνησαν·
65.5Caesar bunu görünce sevindi ve sağ kanadını geri çekti; düşmanı körfezden ve dar geçitten daha da dışarı çekmek, sonra kolay kürek çeken gemileriyle çevrelerini sarıp ağırlıkları ve tayfa azlığı yüzünden hantal ve yavaş olan gemilerle çarpışmak istiyordu.
ἰδὼν δὲ Καῖσαρ ἥσθη καὶ πρύμναν ἐκρούσατο τῷ δεξιῷ, βουλόμενος ἔτι μᾶλλον ἐκ τοῦ κόλπου καὶ τῶν στενῶν ἔξω τοὺς πολεμίους ἐπισπάσασθαι, καὶ περιπλέων εὐήρεσι σκάφεσι τοῖς ἑαυτοῦ συμπλέκεσθαι πρὸς ναῦς ὑπʼ ὄγκου καὶ πληρωμάτων ὀλιγότητος ἀργὰς καὶ βραδείας. # Bölüm 66
66.166. Bölüm
Savaş yakın mesafede başlayınca gemiler birbirine bindirilmedi, parçalanmadı. Çünkü Antonius'un gemileri ağırlıklarından dolayı mahmuz darbelerini etkili kılan hızı kazanamıyordu. Caesar'ın gemileri de katı ve sert tunç mahmuzlarla karşı karşıya gelmekten kaçınıyor, yandan bile vurmaya cesaret edemiyordu.
ἀρχομένου δὲ τοῦ ἀγῶνος ἐν χερσὶν εἶναι, ἐμβολαὶ μὲν οὐκ ἦσαν οὐδὲ ἀναρρήξεις νεῶν, τῶν μὲν Ἀντωνίου διὰ βάρος ῥύμην οὐκ ἐχουσῶν, ἣ μάλιστα ποιεῖ τὰς τῶν ἐμβόλων πληγὰς ἐνεργούς, τῶν δὲ Καίσαρος οὐ μόνον ἀντιπρῴρων συμφέρεσθαι πρὸς χαλκώματα στερεὰ καὶ τραχέα φυλασσομένων, ἀλλὰ μηδὲ κατὰ πλευρὰν ἐμβολὰς διδόναι θαρρουσῶν.
66.2Çünkü mahmuzlar, vurdukları yerde, kocaman dörtgen kalasların demirle birbirine bağlanmasıyla yapılmış tekneler üzerinde kolayca kırılıp parçalanıyordu. Bu yüzden çarpışma kara savaşına, daha doğrusu sur savaşına benziyordu. Antonius'un her gemisinin çevresini aynı anda üç dört gemi sarıyor, askerler hasır kalkanlar, mızraklar, kargılar ve ateş mermileri kullanıyordu. Antonius'un adamları da ahşap kulelerden mancınıkla atış yapıyordu.
ἀπεθραύοντο γὰρ τὰ ἔμβολα ῥᾳδίως ᾗ προσπέσοιε σκάφεσι τετραγώνων ξύλων μεγάλων σιδήρῳ συνηρμοσμένων πρὸς ἄλληλα δεδεμένοις. ἦν οὖν πεζομαχίᾳ προσφερὴς ὁ ἀγών· τὸ δὲ ἀληθέστερον εἰπεῖν, τειχομαχία. τρεῖς γὰρ ἅμα καὶ τέσσαρες περὶ μίαν τῶν Ἀντωνίου συνείχοντο, γέρροις καὶ δόρασι καὶ κοντοῖς χρωμένων καὶ πυροβόλοις· οἱ δὲ Ἀντωνίου καὶ καταπέλταις ἀπὸ ξυλίνων πυργων ἔβαλλον.
66.3Agrippa çevirme yapmak için kanadını uzatınca Publicola da karşı koymak zorunda kaldı ve merkezden ayrıldı. Merkez karışıklığa düştü, Arruntius'un gemileriyle çarpışmaya başladı. Deniz savaşı henüz kararsız ve dengeliyken, Kleopatra'nın altmış gemisinin aniden denize açılmak için yelken kaldırdığı ve çarpışanların ortasından kaçtığı görüldü. Büyük gemilerin arkasında dizilmişlerdi, aralarından geçerken karışıklık yarattılar.
Ἀγρίππου δὲ θάτερον κέρας εἰς κύκλωσιν ἐκτείνοντος, ἀντανάγειν Ποπλικόλας ἀναγκαζόμενος ἀπερρήγνυτο τῶν μέσων. θορυβουμένων δὲ τούτων καὶ συμπλεκομένων τοῖς περὶ τὸν Ἀρρούντιον, ἀκρίτου δὲ καὶ κοινῆς ἔτι τῆς ναυμαχίας συνεστώσης, αἰφνίδιον αἱ Κλεοπάτρας ἑξήκοντα νῆες ὤφθησαν αἰρόμεναι πρὸς ἀπόπλουν τὰ ἱστία καὶ διὰ μέσου φεύγουσαι τῶν μαχομένων· ἦσαν γὰρ ὀπίσω τεταγμέναι τῶν μεγάλων, καὶ διεκπίπτουσαι ταραχὴν ἐποίουν.
66.4Düşmanlar, rüzgârla Peloponnesos'a doğru gittiklerini görüp şaşkınlıkla seyrettiler. İşte o anda Antonius ne bir komutan gibi ne bir erkek gibi, hatta kendi aklıyla yönetilen biri gibi davranmadığını açıkça gösterdi. Biri şakayla, âşığın ruhu başkasının bedeninde yaşar demişti; o da sanki kadına yapışıp kalmış ve onunla birlikte sürükleniyormuş gibi peşinden gitti.
οἱ δὲ ἐναντίοι θαυμάζοντες ἐθεῶντο, τῷ πνεύματι χρωμένας ὁρῶντες καὶ ἐπεχούσας πρὸς τὴν Πελοπόννησον. ἔνθα δὴ φανερὸν αὑτὸν Ἀντώνιος ἐποίησεν οὔτε ἄρχοντος οὔτε ἀνδρὸς οὔτε ὅλως ἰδίοις λογισμοῖς διοικούμενον, ἀλλʼ ὅπερ τις παίζων εἶπε, τὴν ψυχὴν τοῦ ἐρῶντος ἐν ἀλλοτρίῳ σώματι ζῆν, ἑλκόμενος ὑπὸ τῆς γυναικὸς ὥσπερ συμπεφυκὼς καὶ συμμεταφερόμενος.
66.5Onun gemisinin uzaklaştığını görür görmez her şeyi unuttu, kendisi için savaşıp ölenlere ihanet edip kaçtı, bir beş sıra kürekliye geçti. Yanına yalnız Suriyeli Aleksas ile Scellius bindi. Onu mahvetmiş olan, daha da mahvedecek kadının peşinden gitti.
οὐ γὰρ ἔφθη τὴν ἐκείνης ἰδὼν ναῦν ἀποπλέουσαν, καὶ πάντων ἐκλαθόμενος καὶ προδοὺς καὶ ἀποδρὰς τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ μαχομένους καὶ θνήσκοντας, εἰς πεντήρη μετεμβάς, Ἀλεξᾶ τοῦ Σύρου καὶ Σκελλίου μόνων αὐτῷ συνεμβάντων, ἐδίωκε τὴν ἀπολωλεκυῖαν ἤδη καὶ προσαπολοῦσαν αὐτόν. # Bölüm 67
67.167. Bölüm
Kleopatra onu tanıyınca gemisinden işaret verdi. Antonius yaklaşıp gemiye alındı, ama onu görmedi, onun tarafından da görülmedi. Tek başına pruvaya geçip sessizce oturdu, başını iki elinin arasına aldı.
ἐκείνη δὲ γνωρίσασα σημεῖον ἀπὸ τῆς νεὼς ἀνέσχε· καὶ προσενεχθεὶς οὕτω καὶ ἀναληφθεὶς ἐκείνην μὲν οὔτε εἶδεν οὔτε ὤφθη, παρελθὼν δὲ μόνος εἰς πρῴραν ἐφʼ ἑαυτοῦ καθῆστο σιωπῇ, ταῖς χερσὶν ἀμφοτέραις ἐχόμενος τῆς κεφαλῆς.
67.2Bu sırada Caesar'ın gönderdiği Liburnia gemileri peşlerine düştü. Antonius pruvayı onlara çevirmelerini emrederek hepsini durdurdu. Ama Lakonlu Eurykles, güvertede bir mızrak sallayarak ona atacakmış gibi küstahça üstüne geliyordu. Antonius pruvanın üstüne çıkıp, "Antonius'u kovalayan bu adam kim?" dedi. "Ben Lakhares'in oğlu Eurykles'im," diye cevap verdi, "Caesar'ın talihi sayesinde babamın ölümünün intikamını alıyorum."
ἐν τούτῳ δὲ λιβυρνίδες ὤφθησαν διώκουσαι παρὰ Καίσαρος· ὁ δὲ ἀντίπρῳρον ἐπιστρέφειν τὴν ναῦν κελεύσας τὰς μὲν ἄλλας ἀνέστειλεν, Εὐρυκλῆς δʼ ὁ Λάκων ἐνέκειτο σοβαρῶς, λόγχην τινὰ κραδαίνων ἀπὸ τοῦ καταστρώματος ὡς ἀφήσων ἐπʼ αὐτόν. ἐπιστάντος δὲ τῇ πρῴρᾳ τοῦ Ἀντωνίου καί τίς οὗτος, εἰπόντος, ὁ διώκων Ἀντώνιον; ἐγώ, εἶπεν, Εὐρυκλῆς ὁ Λαχάρους, τῇ Καίσαρος τύχῃ τὸν τοῦ πατρὸς ἐκδικῶν θάνατον.
67.3Lakhares'i Antonius, korsanlık suçuyla yakalatıp başını kestirmişti. Ama Eurykles Antonius'un gemisine saldırmadı; iki amiral gemisinden öbürüne mahmuzuyla vurup döndürdü, bu gemiyi ve değerli sofra ve ev eşyasının bulunduğu başka bir gemiyi ele geçirdi.
ὁ δὲ Λαχάρης ὑπʼ Ἀντωνίου λῃστείας αἰτίᾳ περιπεσὼν ἐπελεκίσθη. πλὴν οὐκ ἐνέβαλεν ὁ Εὐρυκλῆς εἰς τὴν Ἀντωνίου ναῦν, ἀλλὰ τὴν ἑτέραν τῶν ναυαρχίδων ʽδύο γὰρ ἦσανʼ τῷ χαλκώματι πατάξας περιερρόμβησε, καὶ ταύτην τε πλαγίαν περιπεσοῦσαν εἷλε καὶ τῶν ἄλλων μίαν, ἐν ᾗ πολυτελεῖς σκευαὶ τῶν περὶ δίαιταν ἦσαν.
67.4Eurykles gidince Antonius yine aynı duruşuna dönüp sessizliğe gömüldü. Üç gün boyunca pruvada kendi başına oturdu, ya öfkesinden ya da Kleopatra'dan utandığından; sonra Tainaron'a yanaştılar. Orada Kleopatra'nın yakın hizmetçileri önce onları konuşturdu, sonra birlikte yemek yemeye ve birlikte yatmaya ikna etti.
ἀπαλλαγέντος δὲ τούτου πάλιν ὁ Ἀντώνιος εἰς τὸ αὐτὸ σχῆμα καθεὶς ἑαυτὸν ἡσυχίαν ἦγε· καὶ τρεῖς ἡμέρας καθʼ ἑαυτὸν ἐν πρῴρᾳ διαιτηθείς, εἴθʼ ὑπʼ ὀργῆς, εἴτʼ αἰδούμενος ἐκείνην, Ταινάρῳ προσέσχεν. ἐνταῦθα δʼ αὐτοὺς αἱ συνήθεις γυ˙ ναῖκες πρῶτον μὲν εἰς λόγους ἀλλήλοις συνήγαγον, εἶτα συνδειπνεῖν καὶ συγκαθεύδειν ἔπεισαν.
67.5Artık bozguna uğramış ordudan birçok yük gemisi ve bazı dostları da yanlarına gelmeye başlıyordu. Donanmanın mahvolduğunu, ama piyadenin ayakta olduğunu sandıklarını söylediler. Antonius, Canidius'a haber gönderip orduyu Makedonya üzerinden hemen Asya'ya çekmesini emretti.
ἤδη δὲ καὶ τῶν στρογγύλων πλοίων οὐκ ὀλίγα καὶ τῶν φίλων τινὲς ἐκ τῆς τροπῆς ἠθροίζοντο πρὸς αὐτούς, ἀγγέλλοντες ἀπολωλέναι τὸ ναυτικόν, οἴεσθαι δὲ τὸ πεζὸν συνεστάναι. Ἀντώνιος δὲ πρὸς μὲν Κανίδιον ἀγγέλους ἔπεμπεν, ἀναχωρεῖν διὰ Μακεδονίας εἰς Ἀσίαν τῷ στρατῷ κατὰ τάχος κελεύων,
67.6Kendisi de Tainaron'dan Libya'ya geçmek üzereyken çok miktarda para, altın ve gümüşten değerli kraliyet eşyası taşıyan bir yük gemisini ayırıp dostlarına armağan etti, paylaşıp canlarını kurtarmalarını söyledi. Onlar kabul etmek istemeyip ağlayınca, onları büyük bir sevgi ve şefkatle teselli edip yalvararak yolladı.
αὐτὸς δὲ μέλλων ἀπὸ Ταινάρου πρὸς τὴν Λιβύην διαίρειν, ὁλκάδα μίαν, πολὺ μὲν νόμισμα, πολλοῦ δὲ ἀξίας ἐν ἀργύρῳ καὶ χρυσῷ κατασκευὰς τῶν βασιλικῶν κομίζουσαν, ἐξελόμενος τοῖς φίλοις ἐπέδωκε κοινῇ, νείμασθαι καὶ σώζειν ἑαύτους κελεύσας. ἀρνουμένους δὲ καὶ κλαίοντας εὐμενῶς πάνυ καὶ φιλοφρόνως παραμυθησάμενος καὶ δεηθεὶς ἀπέστειλε,
67.7Korinthos'taki yöneticisi Theophilos'a da onlara güvenlik sağlaması, Caesar'la barışıncaya kadar saklaması için yazdı. Bu Theophilos, Antonius'un yanında çok nüfuzlu olan, azatlılardan ilk olarak Caesar'a geçen ve sonra Korinthos'a yerleşen Hipparkhos'un babasıydı.
γράψας πρὸς Θεόφιλον τὸν ἐν Κορίνθῳ διοικητὴν ὅπως ἀσφάλειαν ἐκπορίσῃ καὶ ἀποκρύψῃ τοὺς ἄνδρας ἄχρι ἂν ἱλάσασθαι Καίσαρα δυνηθῶσιν. οὗτος ἦν Θεόφιλος Ἱππάρχου πατὴρ τοῦ πλεῖστον παρὰ Ἀντωνίῳ δυνηθέντος, πρώτου δὲ πρὸς Καίσαρα τῶν ἀπελευθέρων μεταβαλομένου καὶ κατοικήσαντος ὕστερον ἐν Κορίνθῳ. # Bölüm 68
68.168. Bölüm
Antonius'un durumu böyleydi. Aktion'da ise donanma Caesar'a karşı uzun süre direndi; pruvalarına çarpan yüksek dalgalardan çok zarar gördükten sonra güçlükle onuncu saatte teslim oldu. Caesar'ın kendisinin yazdığına göre ölü sayısı beş bini geçmedi, üç yüz gemi ele geçirildi.
ταῦτα μὲν οὖν τὰ κατὰ τὸν Ἀντώνιον. ἐν Ἀκτίῳ δὲ πολὺν ὁ στόλος ἀντισχὼν Καίσαρι χρόνον, καὶ μέγιστον βλαβεὶς ὑπὸ τοῦ κλύδωνος ὑψηλοῦ κατὰ πρῴραν ἱσταμένου, μόλις ὥρας δεκάτης ἀπεῖπε. καὶ νεκροὶ μὲν οὐ πλείους ἐγένοντο πεντακισχιλίων, ἑάλωσαν δὲ τριακόσιαι νῆες, ὡς αὐτὸς ἀνέγραψε Καῖσαρ.
68.2Antonius'un kaçtığını pek az kişi fark etti. Duyanlar da ilk başta inanamadı: Hiç yenilmemiş on dokuz lejyonu ve on iki bin atlıyı bırakıp gitmiş olması mümkün müydü? Sanki talihin iki yüzünü de defalarca görmemiş, sayısız savaş ve mücadelede talih değişikliklerine alışmamış gibi.
ᾔσθοντο δὲ οὐ πολλοὶ πεφευγότος Ἀντωνίου, καὶ τοῖς πυθομένοις τὸ πρῶτον ἄπιστος ἦν ὁ λόγος, εἰ δέκα καὶ ἐννέα τάγματα πεζῶν ἀηττήτων καὶ δισχιλίους ἐπὶ μυρίοις ἱππεῖς ἀπολιπὼν οἴχεται, καθάπερ οὐ πολλάκις ἐπʼ ἀμφότερα τῇ τύχῃ κεχρημένος οὐδὲ μυρίων ἀγώνων καὶ πολέμων μεταβολαῖς ἐγγεγυμνασμένος.
68.3Askerler onu özlüyor ve bir yerden çıkagelmesini bekliyordu. Öyle bir sadakat ve aretē gösterdiler ki kaçtığı anlaşıldıktan sonra da yedi gün yerlerinde kaldılar, Caesar'ın gönderdiği elçilere aldırmadılar. Sonunda komutan Canidius geceleyin kaçıp ordugâhı terk edince, her şeyden yoksun ve komutanları tarafından ihanete uğramış olarak galibe katıldılar.
οἱ δὲ στρατιῶται καὶ πόθον τινὰ καὶ προσδοκίαν εἶχον ὡς αὐτίκα ποθὲν ἐπιφανησομένου· καὶ τοσαύτην ἐπεδείξαντο πίστιν καὶ ἀρετὴν ὥστε καὶ τῆς φυγῆς αὐτοῦ φανερᾶς γενομένης ἡμέρας ἑπτὰ συμμεῖναι, περιορῶντες ἐπιπρεσβευόμενον αὐτοῖς Καίσαρα. τέλος δέ, τοῦ στρατηγοῦ Κανιδίου νύκτωρ ἀποδράντος καὶ καταλιπόντος τὸ στρατόπεδον, γενόμενοι πάντων ἔρημοι καὶ προδοθέντες ὑπὸ τῶν ἀρχόντων, τῷ κρατοῦντι προσεχώρησαν.
68.4Bundan sonra Caesar Atina'ya gitti, Yunanlarla barıştı ve savaştan artan tahılı, perişan hâldeki, parasını, kölesini ve yük hayvanını yitirmiş şehirlere dağıttı. Büyük dedem Nikarkhos, bütün şehirlilerin belli miktarda buğdayı omuzlarında Antikyra denizine taşımak zorunda kaldığını, kamçıyla sürüldüklerini anlatırdı.
ἐκ τούτου Καῖσαρ μὲν ἐπʼ Ἀθήνας ἔπλευσε, καὶ διαλλαγεὶς τοῖς Ἕλλησι τὸν περιόντα σῖτον ἐκ τοῦ πολέμου διένειμε ταῖς πόλεσι πραττούσαις ἀθλίως καὶ περικεκομμέναις χρημάτων, ἀνδραπόδων, ὑποζυγίων. ὁ γοῦν πρόπαππος ἡμῶν Νίκαρχος διηγεῖτο τοὺς πολίτας ἅπαντας ἀναγκάζεσθαι τοῖς ὤμοις καταφέρειν μέτρημα πυρῶν τεταγμένον ἐπὶ τὴν πρὸς Ἀντίκυραν θάλασσαν, ὑπὸ μαστίγων ἐπιταχυνομένους·
68.5Böylece bir sefer taşımışlar. İkinci sefer için buğdaylar ölçülmüş, yüklenmek üzereyken Antonius'un yenildiği haberi gelmiş ve bu şehri kurtarmış. Çünkü Antonius'un görevlileri ve askerleri hemen kaçınca buğdayı aralarında paylaşmışlar.
καὶ μίαν μὲν οὕτω φορὰν ἐνεγκεῖν, τὴν δὲ δευτέραν ἤδη μεμετρημένοις καὶ μέλλουσιν αἴρεσθαι νενικημένον Ἀντώνιον ἀγγελῆναι, καὶ τοῦτο διασῶσαι τὴν πόλιν· εὐθὺς γὰρ τῶν Ἀντωνίου διοικητῶν καὶ στρατιωτῶν φυγόντων διανείμασθαι τὸν σῖτον αὐτούς. # Bölüm 69
69.169. Bölüm
Antonius Libya'ya varınca Kleopatra'yı Paraitonion'dan Mısır'a gönderdi, kendisi de geniş bir yalnızlığın tadını çıkardı. İki dostuyla birlikte amaçsızca dolaşıyordu: Yunan hatip Aristokrates ile Romalı Lucilius. Lucilius hakkında başka yerde şunu yazmıştık: Philippoi'de Brutus kaçabilsin diye kendini Brutus diye tanıtıp kovalayanlara teslim etmiş, bu yüzden Antonius tarafından bağışlanmış, ona son ana kadar sadık ve sağlam kalmıştı.
Ἀντώνιος δὲ Λιβύης ἁψάμενος καὶ Κλεοπάτραν εἰς Αἴγυπτον ἐκ Παραιτονίου προπέμψας αὐτὸς ἀπέλαυεν ἐρημίας ἀφθόνου, σὺν δυσὶ φίλοις ἀλύων καὶ πλανώμενος, Ἕλληνι μὲν Ἀριστοκράτει ῥητορικῷ, Ῥωμαίῳ δὲ Λουκιλλίῳ, περὶ οὗ δι’ ἑτέρων γεγράφαμεν ὡς ἐν Φιλίπποις, ὑπὲρ τοῦ διαφυγεῖν Βροῦτον, αὐτὸς αὑτόν, ὡς δὴ Βροῦτος ὤν, ἐνεχείρισε τοῖς διώκουσι, καὶ διασωθεὶς ὑπʼ Ἀντωνίου διὰ τοῦτο, πιστὸς αὐτῷ καὶ βέβαιος ἄχρι τῶν ἐσχάτων καιρῶν παρέμεινεν.
69.2Libya'daki kuvvetlerin başına koyduğu adam da ona karşı ayaklanınca Antonius kendini öldürmeye kalktı, dostları engelledi. İskenderiye'ye götürüldüğünde Kleopatra'yı tehlikeli ve büyük bir işe girişmiş buldu. Kızıldeniz'i Mısır önündeki denizden ayıran ve Asya ile Libya'nın sınırı sayılan kıstağın, iki denizin en çok sıkıştığı ve eninin en dar olduğu yer üç yüz stadiondur. Kleopatra donanmasını kaldırıp karadan oraya çektirmeye girişmişti.
ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν ἐν Λιβύνͅ δύναμιν ὁ πεπιστευμένος ἀπέστησεν, ὁρμήσας ἑαυτὸν ἀνελεῖν καὶ διακωλυθεὶς ὑπὸ τῶν φίλων καὶ κομισθεὶς εἰς Ἀλεξάνδρειαν εὗρε Κλεοπάτραν ἐπιτολμῶσαν ἔργῳ παραβόλῳ καὶ μεγάλῳ. τοῦ γὰρ εἴργοντος ἰσθμοῦ τὴν ἐρυθρὰν ἀπὸ τῆς κατʼ Αἴγυπτον θαλάσσης καὶ δοκοῦντος Ἀσίαν καὶ Λιβύην ὁρίζειν, ᾗ σφίγγεται μάλιστα τοῖς πελάγεσι καὶ βραχύτατος εὖρός ἐστι, τριακοσίων σταδίων ὄντων, ἐνεχείρησεν ἄρασα τὸν στόλον ὑπερνεωλκῆσαι,
69.3Gemileri Arap Körfezi'ne indirip çok parası ve askeriyle dışarıda bir yere yerleşecek, kölelikten ve savaştan kurtulacaktı. Ama çekilen ilk gemileri Petra çevresindeki Araplar yakınca ve Antonius da Aktion'daki ordunun hâlâ bir arada olduğunu sanınca bundan vazgeçti, geçitleri korumaya başladı.
καὶ καθεῖσα τὰς ναῦς εἰς τὸν Ἀραβικὸν κόλπον μετὰ χρημάτων πολλῶν καὶ δυνάμεως ἔξω κατοικεῖν, ἀποφυγοῦσα δουλείαν καὶ πόλεμον. ἐπεὶ δὲ τὰς πρώτας ἀνελκομένας τῶν νεῶν οἱ περὶ τὴν Πέτραν Ἄραβες κατέκαυσαν, ἔτι δὲ Ἀντώνιος τὸν ἐν Ἀκτίῳ στρατὸν ᾤετο συμμένειν, ἐπαύσατο, καὶ τὰς ἐμβολὰς ἐφύλαττεν.
69.4Antonius ise şehri ve dostlarıyla sohbetleri bırakıp Pharos yakınında denize bir set uzatarak kendine deniz kıyısında bir ev yaptırdı. İnsanlardan kaçıp orada yaşıyordu. Timon'un hayatını sevdiğini ve onu örnek aldığını, çünkü benzer şeyler yaşadığını söylüyordu: Kendisi de dostlarından haksızlık ve nankörlük görmüştü, bu yüzden bütün insanlara güvenmiyor ve onlardan tiksiniyordu.
Ἀντώνιος δὲ τὴν πόλιν ἐκλιπὼν καὶ τὰς μετὰ τῶν φίλων διατριβάς, οἴκησιν ἔναλον κατεσκεύαζεν αὑτῷ περὶ τὴν Φάρον, εἰς τὴν θάλασσαν χῶμα προβαλών· καὶ διῆγεν αὐτόθι φυγὰς ἀνθρώπων, καὶ τὸν Τίμωνος ἀγαπᾶν καὶ ζηλοῦν βίον ἔφασκεν, ὡς δὴ πεπονθὼς ὅμοια· καὶ γὰρ αὐτὸς ἀδικηθεὶς ὑπὸ φίλων καὶ ἀχαριστηθείς, διὰ τοῦτο καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἀπιστεῖν καὶ δυσχεραίνειν. # Bölüm 70
70.170. Bölüm
Timon bir Atinalıydı ve daha çok Peloponnesos Savaşı sıralarında yaşamıştı; bunu Aristophanes'in ve Platon'un oyunlarından çıkarmak mümkündür. Bu oyunlarda huysuz ve insan düşmanı biri olarak alaya alınır. Her türlü görüşmeden kaçıp kaçınır, ama genç ve atılgan Alkibiades'i içtenlikle kucaklayıp öperdi. Apemantos şaşırıp sebebini sorunca, bu delikanlıyı sevdiğini çünkü Atinalıların başına birçok felaket açacağını bildiğini söyledi.
ὁ δὲ Τίμων ἦν Ἀθηναῖος, καὶ γέγονεν ἡλικίᾳ μάλιστα κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ὡς ἐκ τῶν Ἀριστοφάνους καὶ Πλάτωνος δραμάτων λαβεῖν ἔστι. κωμῳδεῖται γὰρ ἐν ἐκείνοις ὡς δυσμενὴς καὶ μισάνθρωπος· ἐκκλίνων δὲ καὶ διωθούμενος ἅπασαν ἔντευξιν, Ἀλκιβιάδην, νέον ὄντα καὶ θρασύν, ἠσπάζετο καὶ κατεφίλει προθύμως. Ἀπημάντου δὲ θαυμάσαντος καὶ πυθομένου τὴν αἰτίαν, φιλεῖν ἔφη τὸν νεανίσκον εἰδὼς ὅτι πολλῶν Ἀθηναίοις κακῶν αἴτιος ἔσοιτο.
70.2Kendisine benzediği ve hayat tarzını örnek aldığı için ara sıra yalnız Apemantos'u yanına kabul ederdi. Bir defasında Khoes bayramında ikisi baş başa yemek yiyordu. Apemantos, "Ne güzel bir şölen bu, Timon," deyince, "Evet," dedi, "sen burada olmasaydın." Söylendiğine göre Atinalılar meclis toplantısındayken bir kez kürsüye çıkmış, bu beklenmedik iş herkesi susturmuş, büyük bir merak uyandırmış.
τὸν δὲ Ἀπήμαντον μόνον ὡς ὅμοιον αὐτῷ καὶ ζηλοῦντα τὴν δίαιταν ἔστιν ὅτε προσίετο· καί ποτε τῆς τῶν Χοῶν οὔσης ἑορτῆς εἱστιῶντο καθʼ αὑτοὺς οἱ δύο, τοῦ δʼ Ἀπημάντου φήσαντος, ὡς καλόν, ὦ Τίμων, τὸ συμπόσιον ἡμῶν, εἴγε σύ, ἔφη, μὴ παρῆς. λέγεται δὲ Ἀθηναίων ἐκκλησιαζόντων ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα ποιῆσαι σιωπὴν καὶ προσδοκίαν μεγάλην διὰ τὸ παράδοξον·
70.3Sonra şöyle demiş: "Atinalılar, küçük bir arsam var, içinde bir incir ağacı büyüyor. Şimdiye dek pek çok vatandaş bu ağaca kendini astı. Burada bina yapacağım için bunu halka önceden duyurmak istedim; içinizden isteyenler olursa, incir ağacı kesilmeden önce gelip kendini assın." Öldükten sonra Halai'de deniz kıyısına gömüldü; kıyının çıkıntısı kaydı, dalgalar mezarın çevresini kuşatıp onu insanın giremeyeceği, ulaşamayacağı bir yer hâline getirdi.
εἶτα εἰπεῖν· ἔστι μοι μικρὸν οἰκόπεδον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ συκῆ τις ἐν αὐτῷ πέφυκεν, ἐξ ἧς ἤδη συχνοὶ τῶν πολιτῶν ἀπήγξαντο. μέλλων οὖν οἰκοδομεῖν τὸν τόπον ἐβουλήθην δημοσίᾳ προειπεῖν, ἵνα, ἂν ἄρα τινὲς ἐθέλωσιν ὑμῶν, πρὶν ἐκκοπῆναι τὴν συκῆν, ἀπάγξωνται. τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ καὶ ταφέντος Ἁλῆσι παρὰ τὴν θάλασσαν ὤλισθε τὰ προὔχοντα τοῦ αἰγιαλοῦ, καὶ τὸ κῦμα περιελθὸν ἄβατον καὶ ἀπροσπέλαστον ἀνθρώπῳ πεποίηκε τὸν τάφον.
70.4Üzerinde şöyle yazılıydı:
Burada yatıyorum, bedbaht ruhumu koparıp attım; adımı öğrenemezsiniz, kötüler kötü ölsün.
Bunu kendisinin sağlığında yazdığı söylenir. Dolaşan yazıt ise Kallimakhos'undur:
İnsan düşmanı Timon'um, burada yaşıyorum. Geç git, istediğin kadar beddua et, yeter ki geç git.
ἦν δʼ ἐπιγεγραμμένον· ἐνθάδʼ ἀπορρήξας ψυχὴν βαρυδαίμονα κεῖμαι. τοὔνομα δʼ οὐ πεύσεσθε, κακοὶ δὲ κακῶς ἀπόλοισθε. καὶ τοῦτο μὲν αὐτὸν ἔτι ζῶντα πεποιηκέναι λέγουσι, τὸ δὲ περιφερόμενον Καλλιμάχειόν ἐστι· Τίμων μισάνθ ρωπος ἐνοικέω. ἀλλὰ πάρελθε, οἰμώζειν εἴπας πολλὰ πάρελθε μόνον. # Bölüm 71
71.171. Bölüm
Timon hakkında çok şeyden bu kadarı yeter. Canidius, Aktion'daki kuvvetlerin yitirildiğini Antonius'a bizzat haber verdi. Antonius, Yahudi Herodes'in bazı lejyon ve kohortlarla Caesar'a katıldığını, öteki hanedanların da aynı şekilde kendisinden ayrıldığını, Mısır dışında hiçbir şeyin artık onun yanında kalmadığını da duydu.
ταῦτα μὲν περὶ Τίμωνος ἀπὸ πολλῶν ὀλίγα. τῷ δὲ Ἀντωνίῳ Κανίδιός τε τῆς ἀποβολῆς τῶν ἐν Ἀκτίῳ δυνάμεων αὐτάγγελος ἦλθε, καὶ τὸν Ἰουδαῖον Ἡρώδην ἔχοντά τινα τάγματα καὶ σπείρας ἤκουσε Καίσαρι προσκεχωρηκέναι, καὶ τοὺς ἄλλους ὁμοίως δυνάστας ἀφίστασθαι καὶ μηδὲν ἔτι συμμένειν τῶν ἐκτός.
71.2Ama bunların hiçbiri onu sarsmadı. Sanki umudu seve seve bırakmış, onunla birlikte kaygıyı da atmış gibiydi. Timoneion adını verdiği deniz kıyısındaki evi bıraktı, Kleopatra onu saraya aldı. Şehri yemeklere, içkilere ve dağıtımlara çevirdi. Kleopatra'nın Caesar'dan olan oğlunu ephebos olarak kaydettirdi.
οὐ μὴν διετάραξέ τι τούτων αὐτόν, ἀλλὰ ὥσπερ ἄσμενος τὸ ἐλπίζειν ἀποτεθειμένος, ἵνα καὶ τὸ φροντίζειν, τὴν μὲν ἔναλον ἐκείνην δίαιταν, ἣν Τιμώνειον ὠνόμαζεν, ἐξέλιπεν, ἀναληφθεὶς δὲ ὑπὸ τῆς Κλεοπάτρας εἰς τὰ βασίλεια πρὸς δεῖπνα καὶ πότους καὶ διανομὰς ἔτρεψε τὴν πόλιν, ἐγγράφων μὲν εἰς ἐφήβους τὸν Κλεοπάτρας παῖδα καὶ Καίσαρος,
71.3Fulvia'dan olan Antyllus'a da mor kenarsız yetişkin togasını giydirdi. Bu vesileyle İskenderiye günlerce ziyafet, cümbüş ve şölenle doldu. Taklit Edilemez Yaşayanlar topluluğunu dağıtıp incelik, lüks ve harcamada ondan hiç geri kalmayan başka bir topluluk kurdular, buna Birlikte Ölecekler adını verdiler. Dostları birlikte ölecekler olarak adlarını yazdırıyor, sırayla verilen ziyafetlerle zevk içinde vakit geçiriyordu.
τὸ δὲ ἀπόρφυρον καὶ τέλειον ἱμάτιον Ἀντύλλῳ τῷ ἐκ Φουλβίας περιτιθείς, ἐφʼ οἷς ἡμέρας πολλὰς συμπόσια καὶ κῶμοι καὶ θαλίαι τὴν Ἀλεξάνδρειαν κατεῖχον. αὐτοὶ δὲ τὴν μὲν τῶν ἀμιμητοβίων ἐκείνην σύνοδον κατέλυσαν, ἑτέραν δὲ συνέταξαν οὐδέν τι λειπομένην ἐκείνης ἁβρότητι καὶ τρυφαῖς καὶ πολυτελείαις, ἣν συναποθανουμένων ἐκάλουν. ἀπεγράφοντο γὰρ οἱ φίλοι συναποθανουμένους ἑαυτούς, καὶ διῆγον εὐπαθοῦντες ἐν δείπνων περιόδοις.
71.4Kleopatra öldürücü zehirlerin her türünü topluyor, hangisinin acısız olduğunu ölüm cezasıyla tutulan mahkûmlar üzerinde deniyordu. Hızlı olanların ani ölümü acıyla getirdiğini, daha yumuşak olanların ise hızlı olmadığını görünce zehirli hayvanları denemeye başladı, onun gözü önünde bunları birbirine saldırtıyorlardı.
Κλεοπάτρα δὲ φαρμάκων θανασίμων συνῆγε παντοδαπὰς δυνάμεις, ὧν ἑκάστης τὸ ἀνώδυνον ἐλέγχουσα προὔβαλλε τοῖς ἐπὶ θανάτῳ φρουρουμένοις. ἐπεὶ δὲ ἑώρα τὰς μὲν ὠκυμόρους τὴν ὀξύτητα τοῦ θανάτου δι’ ὀδύνης ἐπιφερούσας, τὰς δὲ πρᾳοτέρας τάχος οὐκ ἐχούσας, τῶν θηρίων ἀπεπειρᾶτο, θεωμένης αὐτῆς ἕτερον ἑτέρῳ προσφερόντων.
71.5Bunu her gün yapıyordu. Sonunda hemen hepsi arasında yalnız aspis yılanının ısırığının çırpınma ve inleme olmadan uykulu bir uyuşukluk ve baygınlık getirdiğini gördü. Yüzde hafif bir ter belirirdi, duyu organları kolayca körleşip gevşerdi; insan, derin uykudaki biri gibi uyandırılmaya, kaldırılmaya direnirdi.
ἐποίει δὲ τοῦτο καθʼ ἡμέραν· καὶ σχεδὸν ἐν πᾶσι μόνον εὕρισκε τὸ δῆγμα τῆς ἀσπίδος ἄνευ σπασμοῦ καὶ στεναγμοῦ κάρον ὑπνώδη καὶ καταφορὰν ἐφελκόμενον, ἱδρῶτι μαλακῷ τοῦ προσώπου, καὶ τῶν αἰσθητηρίων ἀμαυρώσει παραλυομένων ῥᾳδίως καὶ δυσχεραινόντων πρὸς τὰς ἐξεγέρσεις καὶ ἀνακλίσεις, ὥσπερ οἱ βαθέως καθεύδοντες. # Bölüm 72
72.172. Bölüm
Bir yandan da Asya'daki Caesar'a elçiler gönderdiler. Kleopatra, Mısır hâkimiyetinin çocuklarına bırakılmasını istiyordu; Antonius da Mısır'da olmazsa Atina'da sıradan bir kişi olarak yaşamasına izin verilmesini istiyordu. Dostlar azaldığı ve kaçanlar yüzünden kimseye güvenilemediği için elçi olarak çocukların öğretmeni Euphronios gönderildi.
ἅμα δὲ καὶ πρὸς Καίσαρα πρεσβεις ἔπεμπον εἰς Ἀσίαν, ἡ μὲν αἰτουμένη τὴν ἐν Αἰγύπτῳ τοῖς παισὶν ἀρχήν, ὁ δὲ ἀξιῶν Ἀθήνησιν, εἰ μὴ δοκοίη περὶ Αἴγυπτον, ἰδιώτης καταβιῶναι. φίλων δὲ ἀπορίᾳ καὶ ἀπιστίᾳ διὰ τὰς αὐτομολίας ὁ τῶν παίδων διδάσκαλος ἐπέμφθη πρεσβεύων Εὐφρόνιος.
72.2Çünkü Laodikeialı Aleksas, Timagenes sayesinde Roma'da tanınmış, Yunanlar arasında en nüfuzlu kişi olmuştu. Antonius üzerinde Kleopatra'nın en güçlü aracı olmuş, Antonius'un aklında Octavia lehine oluşan düşünceleri o yıkmıştı. Kral Herodes'in saf değiştirmesini engellemek için gönderilmişti.
καὶ γὰρ Ἀλεξᾶς ὁ Λαοδικεύς, γνωρισθεὶς μὲν ἐν Ῥώμῃ διὰ Τιμαγένους καὶ πλεῖστον Ἑλλήνων δυνηθείς, γενόμενος δὲ τῶν Κλεοπάτρας ἐπʼ Ἀντώνιον ὀργάνων τὸ βιαιότατον καὶ τῶν ὑπὲρ Ὀκταουίας ἱσταμένων ἐν αὐτῷ λογισμῶν ἀνατροπεύς, ἐπέμφθη μὲν Ἡρώδην τὸν βασιλέα τῆς μεταβολῆς ἐφέξων,
72.3Ama orada kaldı, Antonius'a ihanet etti ve Herodes'e güvenerek Caesar'ın karşısına çıkmaya cesaret etti. Herodes ona hiçbir yarar sağlamadı; hemen hapsedildi, zincirli olarak kendi memleketine götürüldü ve orada Caesar'ın emriyle öldürüldü. Aleksas, Antonius daha sağken sadakatsizliğinin cezasını böyle ödedi.
αὐτοῦ δὲ καταμείνας καὶ προδοὺς Ἀντώνιον ἐτόλμησεν εἰς ὄψιν ἐλθεῖν Καίσαρος, Ἡρώδῃ πεποιθώς. ὤνησε δὲ αὐτὸν οὐδὲν Ἡρώδης, ἀλλʼ εὐθὺς εἱρχθεὶς καὶ κομισθεὶς εἰς τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα δέσμιος ἐκεῖ Καίσαρος κελεύσαντος ἀνῃρέθη. τοιαύτην μὲν Ἀλεξᾶς ἔτι ζῶντι δίκην Ἀντωνίῳ τῆς ἀπιστίας ἐξέτισε. # Bölüm 73
73.173. Bölüm
Caesar, Antonius lehindeki sözleri dinlemedi. Kleopatra'ya ise, Antonius'u öldürür ya da kovarsa makul olan hiçbir şeyden yoksun kalmayacağını bildirdi. Kendi adına azatlılarından Thyrsus adında birini de gönderdi. Bu adam akılsız değildi; genç bir komutan adına, güzelliğiyle olağanüstü gururlanan kibirli bir kadınla inandırıcı biçimde konuşabilirdi.
Καῖσαρ δὲ τοὺς μὲν ὑπὲρ Ἀντωνίου λόγους οὐκ ἠνέσχετο, Κλεοπάτραν δὲ ἀπεκρίνατο μηδενὸς ἁμαρτήσεσθαι τῶν ἐπιεικῶν ἀνελοῦσαν Ἀντώνιον ἢ ἐκβαλοῦσαν. συνέπεμψε δὲ καὶ παρʼ αὑτοῦ τινα τῶν ἀπελευθέρων Θύρσον, οὐκ ἀνόητον ἄνθρωπον οὐδὲ ἀπιθάνως ἂν ἀφʼ ἡγεμόνος νέου διαλεχθέντα πρὸς γυναῖκα σοβαρὰν καὶ θαυμαστὸν ὅσον ἐπὶ κάλλει φρονοῦσαν.
73.2Thyrsus, Kleopatra'yla ötekilerden daha uzun görüşüp özel bir itibar görünce Antonius şüphelendi. Adamı yakalatıp kırbaçlattı, sonra Caesar'a mektupla gönderdi: Adam küstah ve kibirli davranarak onu kızdırmıştı, zaten felaketler içinde kolay kızıyordu. "Sen bunu hoş karşılamazsan," diye yazdı, "elinde azatlım Hipparkhos var. Onu asıp kırbaçlat, ödeşmiş oluruz."
οὗτος ἐντυγχάνων αὐτῇ μακρότερα τῶν ἄλλων καὶ τιμώμενος διαφερόντως ὑπόνοιαν τῷ Ἀντωνίῳ παρέσχε, καὶ συλλαβὼν αὐτὸν ἐμαστίγωσεν, εἶτα ἀφῆκε πρὸς Καίσαρα γράψας ὡς ἐντρυφῶν καὶ περιφρονῶν παροξύνειεν αὐτόν, εὐπαρόξυντον ὑπὸ κακῶν ὄντα. σὺ δὲ εἰ μὴ φέρεις τὸ πρᾶγμα, ἔφη, μετρίως, ἔχεις ἐμὸν ἀπελεύθερον Ἵππαρχον. τοῦτον κρεμάσας μαστίγωσον, ἵνα ἴσον ἔχωμεν.
73.3Bundan sonra Kleopatra suçlamaları ve şüpheleri gidermek için ona aşırı ilgi gösterdi. Kendi doğum gününü durumuna yaraşır biçimde sade geçirdi, ama onun doğum gününü bütün görkemi ve masrafı aşarak kutladı; davetlilerin çoğu yemeğe yoksul gelip zengin döndü. Agrippa ise Roma'daki işlerin onun varlığını gerektirdiğini yazarak Caesar'ı sık sık geri çağırıyordu.
ἐκ τούτου Κλεοπάτρα μὲν ἀπολυομένη τὰς αἰτίας καὶ ὑπονοίας ἐθεράπευεν αὐτὸν περιττῶς· καὶ τὴν ἑαυτῆς γενέθλιον ταπεινῶς διαγαγοῦσα καὶ ταῖς τύχαις πρεπόντως, τὴν ἐκείνου πᾶσαν ὑπερβαλλομένη λαμπρότητα καὶ πολυτέλειαν ἑώρτασεν, ὥστε πολλοὺς τῶν κεκλημένων ἐπὶ τὸ δεῖπνον πένητας ἐλθόντας ἀπελθεῖν πλουσίους. Καίσαρα δὲ Ἀγρίππας ἀνεκαλεῖτο πολλάκις ἀπὸ Ῥώμης γράφων ὡς τῶν ἐκεῖ πραγμάτων τὴν παρουσίαν αὐτοῦ ποθούντων. # Bölüm 74
74.174. Bölüm
Böylece savaş o sıra ertelendi. Ama kış geçince Caesar yine Suriye üzerinden, komutanları da Libya üzerinden geldi. Pelusion alındı; Seleukos'un Kleopatra'nın rızasıyla burayı teslim ettiği söylendi. Kleopatra da onun karısını ve çocuklarını öldürmesi için Antonius'a verdi. Kendisinin İsis tapınağının yanına yaptırdığı, güzellik ve yükseklikte olağanüstü mezarları ve anıtları vardı.
ἔσχεν οὖν ἀναβολὴν ὁ πόλεμος τότε· τοῦ δὲ χειμῶνος παρελθόντος αὖθις ἐπῄει διὰ Συρίας, οἱ δὲ στρατηγοὶ διὰ Λιβύης. ἁλόντος δὲ Πηλουσίου λόγος ἦν ἐνδοῦναι Σέλευκον οὐκ ἀκούσης τῆς Κλεοπάτρας. ἡ δὲ ἐκείνου μὲν γυναῖκα καὶ παῖδας Ἀντωνίῳ κτεῖναι παρεῖχεν, αὐτὴ δὲ θήκας ἔχουσα καὶ μνήματα κατεσκευασμένα περιττῶς εἴς τε κάλλος καὶ ὕψος, ἃ προσῳκοδόμησε τῷ ναῷ τῆς Ἴσιδος,
74.2Hazinelerin en değerlilerini oraya taşıdı: altın, gümüş, zümrüt, inci, abanoz, fildişi, tarçın. Bunların üstüne de bolca meşale ve üstüpü yığdı. Caesar bu yüzden parasından korktu, kadının çaresizliğe kapılıp hazineyi yok edip yakmasından çekindi. Ordusuyla şehre ilerlerken ona sürekli dostça umutlar gönderiyordu.
ἐνταῦθα τῶν βασιλικῶν συνεφόρει τὰ πλείστης ἄξια σπουδῆς, χρυσόν, ἄργυρον, σμάραγδον, μαργαρίτην, ἔβενον, ἐλέφαντα, κινάμωμον· ἐπὶ πᾶσι δὲ δᾷδα πολλὴν καὶ στυππεῖον, ὥστε δείσαντα περὶ τῶν χρημάτων Καίσαρα, μὴ τραπομένη πρὸς ἀπόγνωσιν ἡ γυνὴ διαφθείρῃ καὶ καταφλέξῃ τὸν πλοῦτον, ἀεί τινας ἐλπίδας αὐτῇ φιλανθ ρώπους προσπέμπειν ἅμα τῷ στρατῷ πορευόμενον ἐπὶ τὴν πόλιν.
74.3Caesar hipodrom yakınında ordugâh kurunca Antonius çıkıp parlak bir savaş verdi, Caesar'ın atlılarını bozguna uğrattı, ordugâhına kadar kovaladı. Zaferle gururlanarak saraya geldi, silahları üzerinde Kleopatra'yı öptü ve en gayretle savaşmış askeri ona tanıttı. Kleopatra da yiğitlik ödülü olarak ona altın bir zırh ve miğfer verdi. Ama adam bunları alıp geceleyin Caesar'a kaçtı.
ἱδρυθέντος δὲ αὐτοῦ περὶ τὸν ἱππόδρομον, Ἀντώνιος ἐπεξελθὼν ἠγωνίσατο λαμπρῶς καὶ τροπὴν τῶν Καίσαρος ἱππέων ἐποίησε, καὶ κατεδίωξεν ἄχρι τοῦ στρατοπέδου. μεγαλυνόμενος δὲ τῇ νίκῃ παρῆλθεν εἰς τὰ βασίλεια, καὶ τὴν Κλεοπάτραν κατεφίλησεν ἐν τοῖς ὅπλοις, καὶ τὸν ἠγωνισμένον προθυμότατα τῶν στρατιωτῶν συνέστησεν. ἡ δὲ ἀριστεῖον αὐτῷ θώρακα χρυσοῦν καὶ κράνος ἔδωκεν. ἐκεῖνος μὲν οὖν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν ταῦτα διὰ νυκτὸς ηὐτομόλησε πρὸς Καίσαρα. # Bölüm 75
75.175. Bölüm
Antonius yeniden Caesar'a haber gönderip teke tek dövüşe çağırdı. O, Antonius'un ölümüne birçok yol olduğunu söyledi. Antonius da savaşarak ölmekten daha iyi bir ölüm olmadığını anlayıp karada ve denizde aynı anda saldırmaya karar verdi. Söylendiğine göre yemekte hizmetçilere şarap koymalarını, kendisini daha büyük bir özenle ağırlamalarını söyledi.
πάλιν δὲ Ἀντώνιος ἔπεμπε Καίσαρα μονομαχῆσαι προκαλούμενος. ἀποκριναμένου δὲ ἐκείνου πολλὰς ὁδοὺς Ἀντωνίῳ παρεῖναι θανάτων, συμφρονήσας ὅτι τοῦ διὰ μάχης οὐκ ἔστιν αὐτῷ βελτίων θάνατος, ἔγνω καὶ κατὰ γῆν ἅμα καὶ θάλατταν ἐπιχειρεῖν. καὶ παρὰ δεῖπνον, ὡς λέγεται, τοὺς οἰκέτας ἐκέλευσεν ὑποχεῖν καὶ προθυμότερον εὐωχεῖν αὐτόν·
75.2Çünkü yarın bunu yapıp yapamayacakları belli değildi, belki başka efendilere hizmet edeceklerdi, kendisi ise bir iskelet olarak yatacak, hiç olmuş gibi olacaktı. Dostlarının buna ağladığını görünce onları, kurtuluş ve zaferden çok şanlı bir ölüm aradığı bir savaşa götürmeyeceğini söyledi.
ἄδηλον γάρ, εἰ τοῦτο ποιήσουσιν αὔριον ἢ δεσπόταις ἑτέροις ὑπηρετήσουσιν, αὐτὸς δὲ κείσεται σκελετὸς καὶ τὸ μηδὲν γενόμενος. τοὺς δὲ φίλους ἐπὶ τούτοις δακρύοντας ὁρῶν ἔφη μὴ προάξειν ἐπὶ τὴν μάχην, ἐξ ἧς αὑτῷ θάνατον εὐκλεᾶ μᾶλλον ἢ σωτηρίαν ζητεῖν καὶ νίκην.
75.3Söylendiğine göre o gece yarıya doğru, şehir korku ve gelecek kaygısıyla sessizlik ve keder içindeyken birden her türlü çalgının uyumlu sesleri ve bir kalabalığın bağırışı duyuldu; Bakkhos çığlıkları ve satirlerin sıçrayışları gibi, sanki gürültülü bir alay geçiyormuş gibi.
ἐν ταύτῃ τῇ νυκτὶ λέγεται, μεσούσης σχεδόν, ἐν ἡσυχίᾳ καὶ κατηφείᾳ τῆς πόλεως διὰ φόβον καὶ προσδοκίαν τοῦ μέλλοντος οὔσης, αἰφνίδιον ὀργάνων τε παντοδαπῶν ἐμμελεῖς τινας φωνὰς ἀκουσθῆναι καὶ βοὴν ὄχλου μετὰ εὐασμῶν καὶ πηδήσεων σατυρικῶν, ὥσπερ θιάσου τινὸς οὐκ ἀθορύβως ἐξελαύνοντος·
75.4Bu kalabalık şehrin ortasından düşmana bakan dış kapıya doğru ilerliyor, gürültü orada doruğa çıkıp dışarıya taşıyordu. Bunu yorumlayanlara göre bu, Antonius'un kendini en çok benzettiği ve yakın gördüğü tanrının onu terk etmesinin işaretiydi.
εἶναι δὲ τὴν ὁρμὴν ὁμοῦ τι διὰ τῆς πόλεως μέσης ἐπὶ τὴν πύλην ἔξω τὴν τετραμμένην πρὸς τοὺς πολεμίους, καὶ ταύτῃ τὸν θόρυβον ἐκπεσεῖν πλεῖστον γενόμενον. ἐδόκει δὲ τοῖς ἀναλογιζομένοις τὸ σημεῖον ἀπολείπειν ὁ θεὸς Ἀντώνιον, ᾧ μάλιστα συνεξομοιῶν καὶ συνοικειῶν ἑαυτὸν διετέλεσεν. # Bölüm 76
76.176. Bölüm
Gün doğarken Antonius kendisi piyadeyi şehrin önündeki tepelere yerleştirdi ve gemilerinin denize açılıp düşman gemilerine doğru gidişini seyretti. Onlardan bir iş görmeyi umarak bekledi. Ama adamlar yaklaşınca Caesar'ın adamlarını küreklerini kaldırarak selamladı, onlar da karşılık verince saf değiştirdiler; bütün gemilerle birlikte tek bir donanma olup şehrin üzerine geldiler.
ἅμα δὲ ἡμέρᾳ τὸν πεζὸν αὐτὸς ἐπὶ τῶν πρὸ τῆς πόλεως λόφων ἱδρύσας ἐθεᾶτο τὰς ναῦς ἀνηγμένας καὶ ταῖς τῶν πολεμίων προσφερομένας· καὶ περιμένων ἔργον τι παρʼ ἐκείνων ἰδεῖν ἡσύχαζεν. οἱ δὲ ὡς ἐγγὺς ἐγένοντο, ταῖς κώπαις ἠσπάσαντο τοὺς Καίσαρος, ἐκείνων τε ἀντασπασαμένων μετεβάλοντο, καὶ πάσαις ἅμα ταῖς ναυσὶν ὁ στόλος εἷς γενόμενος ἐπέπλει πρὸς τὴν πόλιν ἀντίπρῳρος.
76.2Antonius bunu görünce atlıları da hemen geçti, kendisi yenilip şehre çekildi. Kleopatra'nın kendisini, onun uğruna savaştığı kişilere sattığını bağırıyordu. Kleopatra onun öfkesinden ve çılgınlığından korkup mezara sığındı, sürgülü ve demirli sağlam kapakları indirdi. Antonius'a da öldüğünü söylemeleri için adamlar gönderdi.
τοῦτο Ἀντώνιος ἰδὼν ἀπελείφθη μὲν εὐθὺς ὑπὸ τῶν ἱππέων μεταβαλομένων, ἡττηθεὶς δὲ τοῖς πεζοῖς ἀνεχώρησεν εἰς τὴν πόλιν, ὑπὸ Κλεοπάτρας προδεδόσθαι βοῶν οἷς δι’ ἐκείνην ἐπολέμησεν. ἡ δὲ τὴν ὀργὴν αὐτοῦ φοβηθεῖσα καὶ τὴν ἀπόνοιαν εἰς τὸν τάφον κατέφυγε καὶ τοὺς καταρράκτας ἀφῆκε κλείθροις καὶ μοχλοῖς καρτεροὺς ὄντας· πρὸς δὲ Ἀντώνιον ἔπεμψε τοὺς ἀπαγγελοῦντας ὅτι τέθνηκε.
76.3Antonius buna inandı. "Daha ne bekliyorsun Antonius?" dedi kendi kendine. "Talih yaşama bağlılığın için son ve tek bahaneni de elinden aldı." Odasına girdi, zırhını çözüp açarken, "Ey Kleopatra," dedi, "senden ayrı düştüğüme üzülmüyorum, çünkü az sonra yanına geleceğim. Ama benim gibi bir imperator bir kadından daha az cesur çıktı diye üzülüyorum."
πιστεύσας δὲ ἐκεῖνος καὶ εἰπὼν πρὸς αὑτόν, τί ἔτι μέλλεις, Ἀντώνιε; τὴν μόνην ἡ τύχη καὶ λοιπὴν ἀφῄρηκε τοῦ φιλοψυχεῖν πρόφασιν, εἰσῆλθεν εἰς τὸ δωμάτιον, καὶ τὸν θώρακα παραλύων καὶ διαστέλλων, ὦ Κλεοπάτρα, εἶπεν, οὐκ ἄχθομαί σου στερούμενος· αὐτίκα γὰρ εἰς ταὐτὸν ἀφίξομαι· ἀλλʼ ὅτι γυναικὸς ὁ τηλικοῦτος αὐτοκράτωρ εὐψυχίᾳ πεφώραμαι λειπόμενος.
76.4Eros adında sadık bir kölesi vardı. Uzun zaman önce gerekirse kendisini öldürmesini rica etmişti, şimdi bu sözü yerine getirmesini istedi. Eros kılıcını çekip vuracakmış gibi kaldırdı, ama yüzünü çevirip kendini öldürdü. Ayaklarının dibine düşünce Antonius, "Aferin Eros," dedi, "kendin yapamayınca bana yapmam gerekeni öğretiyorsun." Karnına saplayıp kendini yatağın üzerine bıraktı.
ἦν δέ τις οἰκέτης αὐτοῦ πιστὸς Ἔρως ὄνομα. τοῦτον ἐκ πολλοῦ παρακεκληκώς, εἰ δεήσειεν, ἀνελεῖν αὐτόν, ἀπῄτει τὴν ὑπόσχεσιν. ὁ δὲ σπασάμενος τὸ ξίφος ἀνέσχε μὲν ὡς παίσων ἐκεῖνον, ἀποστρέψας δὲ τὸ πρόσωπον ἑαυτὸν ἀπέκτεινε. πεσόντος δὲ αὐτοῦ πρὸς τοὺς πόδας ὁ Ἀντώνιος εὖγε, εἶπεν, ὦ Ἔρως, ὅτι μὴ δυνηθεὶς αὐτὸς ἐμὲ ποιεῖν ὃ δεῖ διδάσκεις· καὶ παίσας διὰ τῆς κοιλίας ἑαυτὸν ἀφῆκεν εἰς τὸ κλινίδιον.
76.5Ama yara hemen öldürmedi. Yatınca kan akışı durdu, kendine geldi ve yanındakilerden işini bitirmelerini istedi. Onlar odadan kaçtılar, o da bağırıp kıvranıyordu. Sonunda Kleopatra'dan yazıcısı Diomedes, onu mezara, Kleopatra'nın yanına götürmek için emir alarak geldi.
ἦν δὲ οὐκ εὐθυθάνατος ἡ πληγή. διὸ καὶ τῆς φορᾶς τοῦ αἵματος, ἐπεὶ κατεκλίθη, παυσαμένης, ἀναλαβὼν ἐδεῖτο τῶν παρόντων ἐπισφάττειν αὐτόν. οἱ δὲ ἔφευγον ἐκ τοῦ δωματίου βοῶντος καὶ σφαδάζοντος, ἄχρι οὗ παρὰ Κλεοπάτρας ἧκε Διομήδης ὁ γραμματεύς, κομίζειν αὐτὸν ὡς ἐκείνην εἰς τὸν τάφον κελευσθείς. # Bölüm 77
77.177. Bölüm
Kleopatra'nın yaşadığını öğrenince hizmetkârlara bedenini kaldırmalarını şevkle emretti, elden ele binanın kapısına götürüldü. Kleopatra kapıyı açmadı, bir pencereden görünüp iplerle halatlar sarkıttı. Bunlara Antonius'u bağladılar; Kleopatra ve mezara yanına aldığı iki kadın onu yukarı çekti.
γνοὺς οὖν ὅτι ζῇ, προθύμως ἐκέλευσεν ἄρασθαι τοῖς ὑπηρέταις τὸ σῶμα, καὶ διὰ χειρῶν προσεκομίσθη ταῖς θύραις τοῦ οἰκήματος. ἡ δὲ Κλεοπάτρα τὰς μὲν θύρας οὐκ ἀνέῳξεν, ἐκ δὲ θυρίδων τινῶν φανεῖσα σειρὰς καὶ καλώδια καθίει. καὶ τούτοις ἐναψάντων τὸν Ἀντώνιον ἀνεῖλκεν αὐτὴ καὶ δύο γυναῖκες, ἃς μόνας ἐδέξατο μεθʼ αὑτῆς εἰς τὸν τάφον.
77.2Orada bulunanların söylediğine göre bundan daha acıklı bir manzara olmamıştır. Kana bulanmış, ölüm hâlinde yukarı çekiliyor, ellerini ona uzatarak havada asılı kalıyordu. Kadınlar için kolay bir iş değildi. Kleopatra iki eliyle tutunup yüzü gerilmiş, bin güçlükle halatı çekiyor, aşağıdakiler de onu cesaretlendirip kaygıyla bekliyordu.
οὐδὲν ἐκείνου λέγουσιν οἰκτρότερον γενέσθαι οἱ παραγενόμενοι θέαμα. πεφυρμένος γὰρ αἵματι καὶ δυσθανατῶν εἵλκετο, τὰς χεῖρας ὀρέγων εἰς ἐκείνην καὶ παραιωρούμενος. οὐ γὰρ ἦν γυναιξὶ ῥᾴδιον τὸ ἔργον, ἀλλὰ μόλις ἡ Κλεοπάτρα ταῖν χεροῖν ἐμπεφυκυῖα καὶ κατατεινομένη τῷ προσώπῳ τὸν δεσμὸν ἀνελάμβανεν, ἐπικελευομένων τῶν κάτωθεν αὐτῇ καὶ συναγωνιώντων.
77.3Onu bu şekilde alıp yatırınca üzerinde elbiselerini yırttı, göğsünü dövüp elleriyle tırmaladı, yüzünü onun kanına buladı. Ona efendim, kocam, imperatorum diyordu; onun acısından kendi felaketini neredeyse unutmuştu. Antonius onun ağıdını durdurup şarap içmek istedi, ya susamıştı ya da daha çabuk kurtulacağını umuyordu.
δεξαμένη δὲ αὐτὸν οὕτως καὶ κατακλίνασα περιερρήξατο τε τοὺς πέπλους ἐπʼ αὐτῷ, καὶ τὰ στέρνα τυπτομένη καὶ σπαράττουσα ταῖς χερσί, καὶ τῷ προσώπῳ τοῦ αἵματος ἀναματτομένη, δεσπότην ἐκάλει καὶ ἄνδρα καὶ αὐτοκράτορα· καὶ μικροῦ δεῖν ἐπιλέληστο τῶν αὑτῆς κακῶν οἴκτῳ τῶν ἐκείνου. καταπαύσας δὲ τὸν θρῆνον αὐτῆς Ἀντώνιος ᾔτησε πιεῖν οἶνον, εἴτε διψῶν, εἴτε συντομώτερον ἐλπίζων ἀπολυθήσεσθαι.
77.4İçtikten sonra Kleopatra'ya, utanç olmadan mümkünse kendi kurtuluşuna çare bulmasını, Caesar'ın dostları arasında en çok Proculeius'a güvenmesini öğütledi. Son talih dönüşü için kendisine ağıt yakmamasını, kavuştuğu güzellikler için onu mesut saymasını söyledi: İnsanların en şanlısı, en güçlüsü olmuştu, şimdi de bir Romalı olarak bir Romalıya soylu biçimde yenilmişti.
πιὼν δὲ παρῄνεσεν αὐτῇ τὰ μὲν ἑαυτῆς, ἂν ᾖ μὴ μετʼ αἰσχύνης, σωτήρια τίθεσθαι, μάλιστα τῶν Καίσαρος ἑταίρων Προκληΐῳ πιστεύουσαν, αὐτὸν δὲ μὴ θρηνεῖν ἐπὶ ταῖς ὑστάταις μεταβολαῖς, ἀλλὰ μακαρίζειν ὧν ἔτυχε καλῶν, ἐπιφανέστατος ἀνθρώπων γενόμενος καὶ πλεῖστον ἰσχύσας καὶ νῦν οὐκ ἀγεννῶς Ῥωμαῖος ὑπὸ Ῥωμαίου κρατηθείς. # Bölüm 78
78.178. Bölüm
Antonius ölür ölmez Proculeius Caesar'dan geldi. Çünkü Antonius kendini vurup Kleopatra'ya götürülürken muhafızlarından Derketaios onun hançerini alıp sakladı, gizlice çıktı, koşarak Caesar'a Antonius'un ölümünü ilk o bildirdi ve kanlı kılıcı gösterdi.
ὅσον δὲ ἀπολιπόντος αὐτοῦ Προκλήϊος ἧκε παρὰ Καίσαρος. ἐπεὶ γὰρ ἑαυτὸν πατάξας ὁ Ἀντώνιος ᾤχετο πρὸς Κλεοπάτραν κομιζόμενος, Δερκεταῖός τις τῶν δορυφόρων λαβὼν τὸ ἐγχειρίδιον αὐτοῦ καὶ ἀποκρύψας ὑπεξῆλθε, καὶ δραμὼν πρὸς Καίσαρα πρῶτος ἤγγειλε τὴν Ἀντωνίου τελευτήν, καὶ τὸ ξίφος ἔδειξεν ᾑμαγμένον.
78.2Caesar bunu duyunca çadırının içine çekildi, akrabası, meslektaşı, birçok mücadelenin ve işin ortağı olan adama ağladı. Sonra mektupları alıp dostlarını çağırdı ve onlara okudu; kendisinin ne kadar makul ve adil yazdığını, ötekinin ise cevaplarında her zaman ne kadar kaba ve kibirli olduğunu gösteriyordu.
ὁ δὲ ὡς ἤκουσεν, ἐνδοτέρω τῆς σκηνῆς ἀποστὰς ἀπεδάκρυσεν ἄνδρα κηδεστὴν γενόμενον καὶ συνάρχοντα καὶ πολλῶν ἀγώνων καὶ πραγμάτων κοινωνόν. εἶτα τὰς ἐπιστολὰς λαβὼν καὶ τοὺς φίλους καλέσας ἀνεγίνωσκεν ὡς εὐγνώμονα γράφοντος αὐτοῦ καὶ δίκαια φορτικὸς ἦν καὶ ὑπερήφανος ἀεὶ περὶ τὰς ἀποκρίσεις ἐκεῖνος.
78.3Bundan sonra Proculeius'u göndererek, mümkünse özellikle Kleopatra'yı sağ ele geçirmesini söyledi. Çünkü hazinelerden korkuyordu, onu zafer alayında götürmenin de şanına büyük katkı sağlayacağını düşünüyordu. Ama Kleopatra, Proculeius'un eline düşmek istemedi.
ἐκ δὲ τούτου τὸν Προκλήϊον ἔπεμψε κελεύσας, ἢν δύνηται, μάλιστα τῆς Κλεοπάτρας ζώσης κρατῆσαι· καὶ γὰρ ἐφοβεῖτο περὶ τῶν χρημάτων, καὶ μέγα πρὸς δόξαν ἡγεῖτο τοῦ θριάμβου καταγαγεῖν ἐκείνην. εἰς μὲν οὖν χεῖρας τῷ Προκληΐῳ συνελθεῖν οὐκ ἠθέλησεν·
78.4Proculeius binaya dışarıdan yaklaşınca, sağlamca kilitli ama sesin geçtiği yer seviyesindeki kapıdan konuştular. Kleopatra krallığı çocuklarına bırakmasını istiyor, o da cesur olmasını, her şeyde Caesar'a güvenmesini söylüyordu.
ἐγίνοντο δὲ λόγοι τῷ οἰκήματι προσελθόντος ἔξωθεν αὐτοῦ κατὰ θύρας ἐπιπέδους, ἀποκεκλειμένας μὲν ὀχυρῶς, φωνῇ δὲ διέξοδον ἐχούσας. καὶ διελέχθησαν ἡ μὲν αἰτουμένη τοῖς παισὶ τὴν βασιλείαν, ὁ δὲ θαρρεῖν καὶ πάντα πιστεύειν Καίσαρι κελεύων. # Bölüm 79
79.179. Bölüm
Proculeius yeri inceleyip Caesar'a bildirdi. Gallus, onunla görüşmek üzere yeniden gönderildi. Kapıya gelip konuşmayı bilerek uzattı. Bu arada Proculeius bir merdiven dayayıp kadınların Antonius'u aldığı pencereden girdi. Yanındaki iki hizmetkârla birlikte hemen Kleopatra'nın Gallus'u dinlediği kapıya indi.
ὡς δὲ κατιδὼν τὸν τόπον ἀπήγγειλε Καίσαρι, Γάλλος μὲν ἐπέμφθη πάλιν ἐντευξόμενος αὐτῇ· καὶ πρὸς τὰς θύρας ἐλθὼν ἐπίτηδες ἐμήκυνε τὸν λόγον. ἐν τούτῳ δὲ Προκλήϊος κλίμακος προστεθείσης διὰ τῆς θυρίδος εἰσῆλθεν ᾗ τὸν Ἀντώνιον αἱ γυναῖκες ἐδέξαντο. καὶ πρὸς τὰς θύρας αὐτὰς εὐθύς, αἷς ἡ Κλεοπάτρα παρειστήκει προσέχουσα τῷ Γάλλῳ, κατέβαινεν ὑπηρέτας ἔχων δύο μεθʼ αὑτοῦ.
79.2Kleopatra'yla birlikte kapatılmış kadınlardan biri, "Zavallı Kleopatra, sağ yakalanıyorsun!" diye bağırdı. Kleopatra dönüp Proculeius'u görünce kendini vurmaya kalktı; belinde bir korsan hançeri vardı. Ama Proculeius hızla koşup onu iki koluyla tuttu ve dedi ki: "Ey Kleopatra, hem kendine hem de Caesar'a haksızlık ediyorsun; onu büyük bir iyilik gösterme fırsatından yoksun bırakıyor, komutanların en merhametlisine sadakatsiz ve barışmaz diye iftira ediyorsun."
τῶν δὲ συγκαθειργμένων τῇ Κλεοπάτρᾳ γυναικῶν τῆς ἑτέρας ἀνακραγούσης, τάλαινα Κλεοπάτρα, ζωγρεῖ, μεταστραφεῖσα καὶ θεασαμένη τὸν Προκλήϊον ὥρμησε μὲν αὑτὴν πατάξαι· παρεζωσμένη γὰρ ἐτύγχανέ τι τῶν λῃστρικῶν ξιφιδίων· προσδραμὼν δὲ ταχὺ καὶ περισχὼν αὐτὴν ταῖς χερσὶν ἀμφοτέραις ὁ Προκλήϊος, ἀδικεῖς, εἶπεν, ὦ Κλεοπάτρα, καὶ σεαυτὴν καὶ Καίσαρα, μεγάλην ἀφαιρουμένη χρηστότητος ἐπίδειξιν αὐτοῦ, καὶ διαβάλλουσα τὸν πρᾳότατον ἡγεμόνων ὡς ἄπιστον καὶ ἀδιάλλακτον.
79.3Aynı anda hançeri elinden aldı, zehir saklamasın diye elbisesini silkeledi. Caesar, azatlısı Epaphroditos'u da gönderdi; ona, Kleopatra'yı sağ tutmak için sıkı nezaret etmesi, başka her konuda ise rahatlığı ve hoşnutluğu için ne isterse vermesi emredilmişti.
ἅμα δὲ καὶ τὸ ξίφος αὐτῆς παρείλετο, καὶ τὴν ἐσθῆτα, μὴ κρύπτοι τι φάρμακον, ἐξέσεισεν. ἐπέμφθη δὲ καὶ παρὰ Καίσαρος τῶν ἀπελευθέρων Ἐπαφρόδιτος, ᾧ προσετέτακτο ζῶσαν αὐτὴν φυλάττειν ἰσχυρῶς ἐπιμελόμενον, τἆλλα δὲ πρὸς τὸ ῥᾷστον ἐνδιδόναι καὶ ἥδιστον. # Bölüm 80
80.180. Bölüm
Caesar da şehre, filozof Areios'la konuşarak, ona elini vermiş olarak girdi; vatandaşlar arasında hemen dikkat çeksin ve böyle büyük bir saygı gördüğü için hayranlık uyandırsın diye. Gymnasion'a girip kendisi için yapılmış kürsüye çıktı. İnsanlar korkudan şaşkına dönüp önüne kapanıyordu. Onlara kalkmalarını söyledi ve halkı bütün suçlardan bağışladığını bildirdi: Birincisi kurucusu İskender için, ikincisi şehrin güzelliğine ve büyüklüğüne hayranlığından, üçüncüsü dostu Areios'un hatırı için.
αὐτὸς δὲ Καῖσαρ εἰσήλαυνεν εἰς τὴν πόλιν, Ἀρείῳ τῷ φιλοσόφῳ προσδιαλεγόμενος καὶ τὴν δεξιὰν ἐνδεδωκώς, ἵνα εὐθὺς ἐν τοῖς πολίταις περίβλεπτος εἴη καὶ θαυμάζοιτο τιμώμενος ὑπʼ αὐτοῦ διαπρεπῶς. εἰς δὲ τὸ γυμνάσιον εἰσελθὼν καὶ ἀναβὰς ἐπὶ βῆμά τι πεποιημένον, ἐκπεπληγμένων ὑπὸ δέους τῶν ἀνθρώπων καὶ προσπιπτόντων, ἀναστῆναι κελεύσας ἔφη πάσης αἰτίας τὸν δῆμον ἀφιέναι, πρῶτον μὲν διὰ τὸν κτίστην Ἀλέξανδρον· δεύτερον δὲ τῆς πόλεως θαυμάζων τὸ κάλλος καὶ τὸ μέγεθος· τρίτον δὲ Ἀρείῳ τῷ ἑταίρῳ χαριζόμενος.
80.2Areios, Caesar'dan bu onuru gördü ve başka birçok kişinin de bağışlanmasını sağladı. Bunlar arasında Philostratos da vardı. Philostratos gelmiş geçmiş sofistlerin irticalen konuşmakta en becerikli olanıydı, ama hak etmediği hâlde kendini Akademi'den sayıyordu. Bu yüzden Caesar onun karakterinden tiksinip yalvarmalarını kabul etmedi.
ταύτης δὴ τῆς τιμῆς ἔτυχε παρὰ Καίσαρος Ἄρειος, καὶ τῶν ἄλλων ἐξῃτήσατο συχνούς· ὧν ἦν καὶ Φιλόστρατος, ἀνὴρ εἰπεῖν μὲν ἐξ ἐπιδρομῆς τῶν πώποτε σοφιστῶν ἱκανώτατος, εἰσποιῶν δὲ μὴ προσηκόντως ἑαυτὸν τῇ Ἀκαδημείᾳ. διὸ καὶ Καῖσαρ αὐτοῦ βδελυττόμενος τὸν τρόπον οὐ προσίετο τὰς δεήσεις.
80.3O da ak sakalını uzatıp siyah bir manto giydi, Areios'un peşinden gidip hep şu dizeyi söylüyordu:
Bilgeler bilgeleri kurtarır, eğer gerçekten bilgeyseler.
Caesar bunu duyunca Philostratos'u korkudan çok Areios'u kıskançlıktan kurtarmak için bıraktı.
ὁ δὲ πώγωνα πολιὸν καθεὶς καὶ φαιὸν ἱμάτιον περιβαλόμενος ἐξόπισθεν Ἀρείῳ παρηκολούθει, τοῦτον ἀεὶ τὸν στίχον ἀναφθεγγόμενος· σοφοὶ σοφοὺς σώζουσιν, ἂν ὦσιν σοφοί. πυθόμενος δὲ Καῖσαρ, καὶ τοῦ φθόνου μᾶλλον Ἄρειον ἢ τοῦ δέους Φιλόστρατον ἀπαλλάξαι βουλόμενος, διῆκε. # Bölüm 81
81.181. Bölüm
Antonius'un Fulvia'dan olan oğlu Antyllus, öğretmeni Theodoros tarafından ele verilip öldürüldü. Askerler başını keserken öğretmen, boynunda taşıdığı çok değerli taşı çalıp kemerine dikti. İnkâr etti, ama yakalanıp çarmıha gerildi.
τῶν δὲ Ἀντωνίου παίδων ὁ μὲν ἐκ Φουλβίας Ἄντυλλος ὑπὸ Θεοδώρου τοῦ παιδαγωγοῦ παραδοθεὶς ἀπέθανε· καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ τῶν στρατιωτῶν ἀποτεμόντων, ὁ παιδαγωγὸς ἀφελὼν ὃν ἐφώρει περὶ τῷ τραχήλῳ πολυτιμότατον λίθον εἰς τὴν ζώνην κατέρραψεν· ἀρνησάμενος δὲ καὶ φωραθεὶς ἀνεσταυρώθη.
81.2Kleopatra'nın çocukları dadılarıyla birlikte gözetim altında tutuluyor, serbest bir hayat sürüyordu. Caesar'dan doğduğu söylenen Kaisarion'u ise annesi çok parayla Etiyopya üzerinden Hindistan'a göndermişti. Ama Theodoros gibi bir öğretmen olan Rhodon, Caesar'ın onu krallığa çağırdığını söyleyerek geri dönmeye ikna etti. Caesar bunu düşünürken Areios'un şöyle dediği söylenir:
Çok Caesar iyi değildir.
τὰ δὲ Κλεοπάτρας παιδία φρουρούμενα μετὰ τῶν τρεφόντων ἐλευθέριον εἶχε δίαιταν. Καισαρίωνα δὲ τὸν ἐκ Καίσαρος γεγονέναι λεγόμενον ἡ μὲν μήτηρ ἐξέπεμψε μετὰ χρημάτων πολλῶν εἰς τὴν Ἰνδικὴν δι’ Αἰθιοπίας, ἕτερος δὲ παιδαγωγὸς ὅμοιος Θεοδώρῳ Ῥόδων ἀνέπεισεν ἐπανελθεῖν, ὡς Καίσαρος αὐτὸν ἐπὶ βασιλείαν καλοῦντος. βουλευομένου δὲ Καίσαρος Ἄρειον εἰπεῖν λέγουσιν· οὐκ ἀγαθὸν πολυκαισαρίη. # Bölüm 82
82.182. Bölüm
Kleopatra'nın ölümünden sonra Kaisarion'u öldürdü. Birçok kral ve komutan Antonius'u gömmek istedi. Ama Caesar cesedi Kleopatra'dan almadı; o, her şeyi dilediği gibi kullanarak onu kendi elleriyle görkemli ve krallara yaraşır biçimde gömdü. Bu kadar büyük kederden ve acıdan —göğsünü dövmekten şişmiş, yaralanmıştı— ateşi yükseldi. Kleopatra bu bahaneye sevindi, böylece yemek yemeyecek ve engelsizce hayatından kurtulacaktı.
τοῦτον μὲν οὖν ὕστερον ἀπέκτεινε μετὰ τὴν Κλεοπάτρας τελευτήν. Ἀντώνιον δὲ πολλῶν αἰτουμένων θάψαι καὶ βασιλέων καὶ στρατηγῶν, οὐκ ἀφείλετο Κλεοπάτρας τὸ σῶμα Καῖσαρ, ἀλλὰ ἐθάπτετο ταῖς ἐκείνης χερσὶ πολυτελῶς καὶ βασιλικῶς, πᾶσιν ὡς ἐβούλετο χρῆσθαι λαβούσης. ἐκ δὲ λύπης ἅμα τοσαύτης καὶ ὀδύνης ʽἀνεφλέγμηνε γὰρ αὐτῆς τὰ στέρνα τυπτομένης καὶ ἥλκωτὀ πυρετῶν ἐπιλαβόντων ἠγάπησε τὴν πρόφασιν, ὡς ἀφεξομένη τροφῆς διὰ τοῦτο καὶ παραλύσουσα τοῦ ζῆν ἀκωλύτως ἑαυτήν.
82.2Yakın hekimi Olympos'a gerçeği söyledi, ondan öğüt ve yardım istedi; bunu Olympos kendisi, bu olaylara dair yayımladığı bir tarih kitabında anlatmıştır. Caesar şüphelenip ona çocukları için tehditler savurdu, korkular saldı. Kleopatra bu tehditler karşısında kuşatma makineleri önündeki sur gibi yıkıldı, bedenini bakılıp beslenmesi için isteyenlere teslim etti.
ἦν δὲ ἰατρὸς αὐτῇ συνήθης Ὄλυμπος, ᾧ φράσασα τἀληθὲς ἐχρῆτο συμβούλῳ καὶ συνεργῷ τῆς καθαιρέσεως, ὡς αὐτὸς ὁ Ὄλυμπος εἴρηκεν ἱστορίαν τινὰ τῶν πραγμάτων τούτων ἐκδεδωκώς. ὑπονοήσας δὲ Καῖσαρ ἀπειλὰς μέν τινας αὐτῇ καὶ φόβους περὶ τῶν τέκνων προσέβαλλεν, οἷς ἐκείνη καθάπερ μηχανήμασιν ὑπηρείπετο καὶ παρεδίδου τὸ σῶμα θεραπεύειν καὶ τρέφειν τοῖς χρῄζουσιν. # Bölüm 83
83.183. Bölüm
Birkaç gün sonra Caesar kendisi de onunla görüşmeye ve onu teselli etmeye geldi. Kleopatra perişan bir hâlde yere serilmiş döşekte yatıyordu. Caesar içeri girince sadece iç gömleğiyle fırladı ve önüne kapandı. Saçı başı darmadağındı, yüzü korkunçtu, sesi titriyor, gözleri çökmüştü. Göğsündeki yaraların çoğu görülüyordu. Kısacası bedeni ruhundan daha iyi görünmüyordu.
ἧκε δὲ καὶ αὐτὸς ἡμέρας ὀλίγας διαλιπὼν ἐντευξόμενος αὐτῇ καὶ παρηγορήσων. ἡ δὲ ἔτυχε μὲν ἐν στιβάδι κατακειμένη ταπεινῶς, εἰσιόντι δʼ αὐτῷ μονοχίτων ἀναπηδήσασα προσπίπτει, δεινῶς μὲν ἐξηγριωμένη κεφαλὴν καὶ πρόσωπον, ὑπότρομος δὲ τῇ φωνῇ καὶ συντετηκυῖα ταῖς ὄψεσιν. ἦν δὲ πολλὰ καὶ τῆς περὶ τὸ στέρνον αἰκίας καταφανῆ· καὶ ὅλως οὐθὲν ἐδόκει τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ἔχειν βέλτιον.
83.2Ama eski cazibesi ve güzelliğinin çekiciliği tamamen sönmemişti; bu durumda bile içinden bir yerden parlıyor, yüzünün hareketlerinde beliriyordu. Caesar yatmasını söyleyip yanına oturdu. Kleopatra yaptıklarını zorunluluğa ve Antonius korkusuna bağlayan bir savunma yapmaya başladı. Ama Caesar her noktada karşı çıkıp onu çürütünce hemen acındırmaya ve yalvarmaya geçti, hayata çok bağlı biri gibi davrandı.
ἡ μέντοι χάρις ἐκείνη καὶ τὸ τῆς ὥρας ἰταμὸν οὐ κατέσβεστο παντάπασιν, ἀλλὰ καὶπερ οὕτως διακειμένης ἔνδοθέν ποθεν ἐξέλαμπε καὶ συνεπεφαίνετο τοῖς κινήμασι τοῦ προσώπου. κελεύσαντος δὲ τοῦ Καίσαρος αὐτὴν κατακλιθῆναι καὶ πλησίον αὐτοῦ καθίσαντος, ἥψατο μέν τινος δικαιολογίας εἰς ἀνάγκην καὶ φόβον Ἀντωνίου τὰ πεπραγμένα τρεπούσης, ἐνισταμένου δὲ πρὸς ἕκαστον αὐτῇ τοῦ Καίσαρος ἐξελεγχομένη ταχὺ πρὸς οἶκτον μεθηρμόσατο καὶ δέησιν, ὡς δή τις ἂν μάλιστα τοῦ ζῆν περιεχομένη.
83.3Sonunda sahip olduğu hazinelerin listesini ona verdi. Görevlilerinden Seleukos adında biri bazı şeyleri saklayıp gizlediğini ileri sürünce fırladı, saçlarını yakalayıp yüzüne birçok tokat attı.
τέλος δὲ τοῦ πλήθους τῶν χρημάτων ἀναγραφὴν ἔχουσα προσέδωκεν αὐτῷ· Σελεύκου δέ τινος τῶν ἐπιτρόπων ἐλέγχοντος ὡς ἔνια κρύπτουσαν καὶ διακλέπτουσαν, ἀναπηδήσασα καὶ τῶν τριχῶν αὐτοῦ λαβομένη πολλὰς ἐνεφόρει τῷ προσώπῳ πληγάς.
83.4Caesar gülümseyerek onu sakinleştirince Kleopatra, "Korkunç değil mi Caesar," dedi, "sen bu hâldeyken bana gelip benimle konuşmaya tenezzül ettin, kölelerim ise kadın süslerimden bir şey ayırdıysam beni suçluyorlar. Oysa ben, zavallı ben, bunları kendimi süslemek için değil, Octavia'ya ve senin Livia'na küçük armağanlar verip onlar aracılığıyla sana daha şefkatli ve yumuşak davranmanı sağlamak için ayırmıştım."
τοῦ δὲ Καίσαρος μειδιῶντος καὶ καταπαύοντος αὐτήν, ἀλλʼ οὐ δεινόν, εἶπεν, ὦ Καῖσαρ, εἰ σὺ μὲν ἠξίωσας ἀφικέσθαι πρὸς ἐμὲ καὶ προσειπεῖν οὕτω πράττουσαν, οἱ δὲ δοῦλοί μου κατηγοροῦσιν εἴ τι τῶν γυναικείων ἀπεθέμην, οὐκ ἐμαυτῇ δήπουθεν, ἡ τάλαινα, κόσμον, ἀλλʼ ὅπως Ὀκταουία καὶ Λιβίᾳ τῇ σῇ μικρὰ δοῦσα δι’ ἐκείνων ἵλεώ σου τύχοιμι καὶ πραοτέρου;
83.5Caesar bundan hoşlandı, onun tamamen yaşamak istediğini sandı. Bunları da bıraktığını ve ona her umudunun ötesinde iyi davranacağını söyleyip çıktı. Onu aldattığını sanıyordu, ama asıl aldanan kendisiydi.
τούτοις ὁ Καῖσαρ ἥδετο, παντάπασιν αὐτὴν φιλοψυχεῖν οἰόμενος. εἰπὼν οὖν ὅτι καὶ ταῦτα ἐπιτρέπει καὶ τἆλλα πάσης ἐλπίδος αὐτῇ χρήσεται λαμπρότερον, ᾤχετο ἀπιών, ἐξηπατηκέναι μὲν οἰόμενος, ἐξηπατημένος δὲ μᾶλλον. # Bölüm 84
84.184. Bölüm
Caesar'ın dostları arasında Cornelius Dolabella adında tanınmış bir genç vardı. Kleopatra'ya karşı yakınlık duyuyordu. Onun ricası üzerine gizlice haber göndererek Caesar'ın karadan Suriye üzerinden yola çıkacağını, kendisini de çocuklarıyla birlikte üç gün içinde göndermeye karar verdiğini bildirdi.
ἦν δὲ Κορνήλιος Δολοβέλλας ἐπιφανὴς νεανίσκος ἐν τοῖς Καίσαρος ἑταίροις. οὗτος εἶχε πρὸς τὴν Κλεοπάτραν οὐκ ἀηδῶς· καὶ τότε χαριζόμενος αὐτῇ δεηθείσῃ κρύφα πέμψας ἐξήγγειλεν ὡς αὐτὸς μὲν ὁ Καῖσαρ ἀναζεύγνυσι πεζῇ διὰ Συρίας, ἐκείνην δὲ μετὰ τῶν τέκνων ἀποστέλλειν εἰς τρίτην ἡμέραν ἔγνωκεν.
84.2Kleopatra bunu duyunca önce Caesar'dan, Antonius için içki sunusu yapmasına izin vermesini istedi. O da kabul edince mezara götürüldü, yakın kadınlarıyla birlikte tabutun üzerine kapanıp şöyle dedi: "Sevgili Antonius, seni daha dün hür ellerimle gömmüştüm. Şimdi ise esir olarak içki sunuyorum; bu köle bedeni ağıtlarla ve dövünmeyle yaralamamam için gözetim altındayım, çünkü senin üzerine yapılacak zafer alayı için saklanıyor.
ἡ δὲ ἀκούσασα ταῦτα πρῶτον μὲν ἐδεήθη Καίσαρος ὅπως αὐτὴν ἐάσῃ χοὰς ἐπενεγκεῖν Ἀντωνίῳ· καὶ συγχωρήσαντος ἐπὶ τὸν τάφον κομισθεῖσα καὶ περιπεσοῦσα τῇ σορῷ μετὰ τῶν συνήθων γυναικῶν, ὦ φίλε Ἀντώνιε, εἶπεν, ἔθαπτον μέν δε πρώην ἔτι χερσὶν ἐλευθέραις, σπένδω δὲ νῦν αἰχμάλωτος οὖσα, καὶ φρουρουμένη μήτε κοπετοῖς μήτε θρήνοις αἰκίσασθαι τὸ δοῦλον τοῦτο σῶμα καὶ τηρούμενον ἐπὶ τοὺς κατὰ σοῦ θριάμβους.
84.3Başka onur ve sunu bekleme; bunlar götürülen Kleopatra'nın sana son sunularıdır. Sağken bizi hiçbir şey ayırmadı, ama ölüm sayesinde yer değiştirmek üzereyiz: Sen, Romalı, burada yatacaksın, ben bedbaht ise İtalya'da; senin ülkenden yalnız bu kadarını alacağım.
ἄλλας δὲ μὴ προσδέχου τιμὰς ἢ χοάς· ἀλλʼ αὗταί σοι τελευταῖαι Κλεοπάτρας ἀγομένης. ζῶντας μὲν γὰρ ἡμᾶς οὐθὲν ἀλλήλων διέστησε, κινδυνεύομεν δὲ τῷ θανάτῳ διαμείψασθαι τοὺς τόπους· σὺ μὲν ὁ Ῥωμαῖος ἐνταῦθα κείμενος, ἐγὼ δʼ ἡ δύστηνος ἐν Ἰταλίᾳ, τοσοῦτο τῆς σῆς μεταλαβοῦσα χώρας μόνον.
84.4Ama oradaki tanrıların gücü ve kudreti varsa (çünkü buradakiler bize ihanet etti), karını sağken terk etme, benim şahsımda kendinin zafer alayında götürülmesine göz yumma; beni burada yanına sakla, yanına göm. Çünkü sayısız kötülüğüm içinde hiçbiri, sensiz yaşadığım bu kısa zaman kadar büyük ve korkunç olmadı."
ἀλλʼ εἰ δή τις τῶν ἐκεῖ θεῶν ἀλκὴ καὶ δύναμις (οἱ γὰρ ἐνταῦθα προὔδωκαν ἡμᾶς), μὴ πρόῃ ζῶσαν τὴν σεαυτοῦ γυναῖκα, μηδʼ ἐν ἐμοὶ περΐδῃς θριαμβευόμενον σεαυτόν, ἀλλʼ ἐνταῦθά με κρύψον μετὰ σεαυτοῦ καὶ σύνθαψον, ὡς ἐμοὶ μυρίων κακῶν ὄντων οὐδὲν οὕτω μέγα καὶ δεινόν ἐστιν ὡς ὁ βραχὺς οὗτος χρόνος ὃν σοῦ χωρὶς ἔζηκα. # Bölüm 85
85.185. Bölüm
Böyle ağlayıp sızladıktan, tabutu çelenklerle süsleyip öptükten sonra kendisine banyo hazırlanmasını istedi. Yıkandı, uzandı ve gösterişli bir öğle yemeği yedi. Kırdan bir adam sepet getirdi. Muhafızlar ne getirdiğini sorunca sepeti açtı, yaprakları kaldırdı ve incirle dolu olduğunu gösterdi.
τοιαῦτα ὀλοφυραμένη καὶ στέψασα καὶ κατασπασαμένη τὴν σορὸν ἐκέλευσεν αὑτῇ λουτρὸν γενέσθαι. λουσαμένη δὲ καὶ κατακλιθεῖσα λαμπρὸν ἄριστον ἠρίστα. καί τις ἧκεν ἀπʼ ἀγροῦ κίστην τινὰ κομίζων· τῶν δὲ φυλάκων ὅ τι φέροι πυνθανομένων ἀνοίξας καὶ ἀφελὼν τὰ θρῖα σύκων ἐπίπλεων τὸ ἀγγεῖον ἔδειξε.
85.2Muhafızlar incirlerin güzelliğine ve iriliğine şaşınca gülümseyip almalarını söyledi. Onlar güvenip içeri götürmesine izin verdi. Yemekten sonra Kleopatra yazılı ve mühürlü bir levha Caesar'a gönderdi, o iki kadın dışında herkesi çıkardı ve kapıları kapadı.
θαυμασάντων δὲ τὸ κάλλος καὶ τὸ μέγεθος μειδιάσας παρεκάλει λαβεῖν· οἱ δὲ πιστεύσαντες ἐκέλευον εἰσενεγκεῖν. μετὰ δὲ τὸ ἄριστον ἡ Κλεοπάτρα δέλτον ἔχουσα γεγραμμένην καὶ κατασεσημασμένην ἀπέστειλε πρὸς Καίσαρα, καὶ τοὺς ἄλλους ἐκποδὼν ποιησαμένη πλὴν τῶν δυεῖν ἐκείνων γυναικῶν τὰς θύρας ἔκλεισε.
85.3Caesar levhayı açınca Antonius'la birlikte gömülmek için yalvaran dilekleri ve ağıtları görüp ne olduğunu hemen anladı. Önce kendisi yardıma koştu, sonra hızla bakmak üzere adamlar gönderdi. Ama olay çabucak gerçekleşmişti. Koşarak geldiler, muhafızların hiçbir şey fark etmediğini gördüler. Kapıları açtılar ve onu altın bir yatakta krallara yaraşır biçimde süslenmiş, ölü buldular.
Καῖσαρ δὲ λύσας τὴν δέλτον, ὡς ἐνέτυχε λιταῖς καὶ ὀλοφυρμοῖς δεομένης αὐτὴν σὺν Ἀντωνίῳ θάψαι, ταχὺ συνῆκε τὸ πεπραγμένον. καὶ πρῶτον μὲν αὐτὸς ὥρμησε βοηθεῖν, ἔπειτα τοὺς σκεψομένους κατὰ τάχος ἔπεμψεν. ἐγεγόνει δʼ ὀξὺ τὸ πάθος. δρόμῳ γὰρ ἐλθόντες καὶ τοὺς μὲν φυλάττοντας οὐδὲν ᾐσθημένους καταλαβόντες, τὰς δὲ θύρας ἀνοίξαντες, εὗρον αὐτὴν τεθνηκυῖαν ἐν χρυσῇ κατακειμένην κλίνῃ, κεκοσμημένην βασιλικῶς.
85.4Kadınlardan Eiras denen ayaklarının dibinde ölüyordu. Kharmion ise artık sendeleyerek, başı ağırlaşmış, onun başındaki diademi düzeltiyordu. Biri öfkeyle, "Güzel iş bu, Kharmion!" deyince, "Evet, çok güzel," dedi, "bu kadar çok kralın soyundan gelen birine yaraşır." Başka bir şey söylemedi, orada yatağın yanına yığıldı.
τῶν δὲ γυναικῶν ἡ μὲν Εἰρὰς λεγομένη πρὸς τοῖς ποσὶν ἀπέθνησκεν, ἡ δὲ Χάρμιον ἤδη σφαλλομένη καὶ καρηβαροῦσα κατεκόσμει τὸ διάδημα τὸ περὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς. εἰπόντος δέ τινος ὀργῇ· καλὰ ταῦτα, Χάρμιον· κάλλιστα μὲν οὖν, ἔφη, καὶ πρέποντα τῇ τοσούτων ἀπογόνῳ βασιλέων. πλέον δὲ οὐδὲν εἶπεν, ἀλλʼ αὐτοῦ παρὰ τὴν κλίνην ἔπεσε. # Bölüm 86
86.186. Bölüm
Söylendiğine göre aspis yılanı o incirlerin ve yaprakların altına gizlenerek getirilmişti. Kleopatra böyle emretmişti ki hayvan, kendisi fark etmeden bedenine saldırsın. Ama incirleri alırken görünce, "Demek buradaymış," dedi ve kolunu açıp ısırılmaya uzattı.
λέγεται δὲ τὴν ἀσπίδα κομισθῆναι σὺν τοῖς σύκοις ἐκείνοις καὶ τοῖς θρίοις ἄνωθεν ἐπικαλυφθεῖσαν, οὕτω γὰρ τὴν Κλεοπάτραν κελεῦσαι, μηδὲ αὐτῆς ἐπισταμένης τῷ σώματι προσπεσεῖν τὸ θηρίον· ὡς δὲ ἀφαιροῦσα τῶν σύκων εἶδεν, εἰπεῖν· ἐνταῦθα ἦν ἄρα τοῦτο· καὶ τὸν βραχίονα παρασχεῖν τῷ δήγματι γυμνώσασαν.
86.2Başkaları ise yılanın bir testide kapalı tutulduğunu, Kleopatra'nın onu altın bir öreke ile kışkırtıp azdırdığını, yılanın da atılıp koluna yapıştığını söyler. Gerçeği kimse bilmiyor. Hatta içi boş bir tarakta zehir taşıdığı, tarağı da saçına sakladığı söylenmişti. Ama bedeninde ne bir leke çıktı ne de başka bir zehir belirtisi vardı.
οἱ δὲ τηρεῖσθαι μὲν ἐν ὑδρίᾳ τὴν ἀσπίδα καθ̔ειργμένην φάσκουσιν, ἠλακάτῃ δέ τινι χρυσῇ τῆς Κλεοπάτρας ἐκκαλουμένης αὐτὴν καὶ διαγριαινούσης ὁρμήσασαν ἐμφῦναι τῷ βραχίονι. τὸ δὲ ἀληθὲς οὐδεὶς οἶδεν· ἐπεὶ καὶ φάρμακον αὐτὴν ἐλέχθη φορεῖν ἐν κνηστίδι κοίλῃ, τὴν δὲ κνηστίδα κρύπτειν τῇ κόμῃ· πλὴν οὔτε κηλὶς ἐξήνθησε τοῦ σώματος οὔτε ἄλλο φαρμάκου σημεῖον.
86.3Yılan da içeride görülmedi; yalnız bazı izlerini odanın baktığı, pencerelerin bulunduğu deniz kıyısında gördüklerini söylediler. Bazıları da Kleopatra'nın kolunda iki küçük ve belli belirsiz diş izi görüldüğünü söyledi. Caesar da buna inanmış görünüyor, çünkü zafer alayında Kleopatra'nın heykeli üzerinde yapışık aspis yılanıyla taşındı. Olayın böyle olduğu anlatılır.
οὐ μὴν οὐδὲ τὸ θηρίον ἐντὸς ὤφθη, συρμοὺς δέ τινας αὐτοῦ παρὰ θάλασσαν, ᾗ τὸ δωμάτιον ἀφεώρα καὶ θυρίδες ἦσαν, ἰδεῖν ἔφασκον. ἔνιοι δὲ καὶ τὸν βραχίονα τῆς Κλεοπάτρας ὀφθῆναι δύο νυγμὰς ἔχοντα λεπτὰς καὶ ἀμυδράς· οἷς ἔοικε πιστεῦσαι καὶ ὁ Καῖσαρ. ἐν γὰρ τῷ θριάμβῳ τῆς Κλεοπάτρας αὐτῆς εἴδωλον ἐκομίζετο καὶ τῆς ἀσπίδος ἐμπεφυκυίας. ταῦτα μὲν οὖν οὕτω λέγεται γενέσθαι.
86.4Caesar kadının ölümüne üzülmekle birlikte onun soyluluğuna hayran kaldı. Cesedinin Antonius'la birlikte görkemli ve krallara yaraşır biçimde gömülmesini emretti. Onun emriyle hizmetçi kadınlar da onurlu bir cenaze gördü. Kleopatra otuz dokuz yıl yaşadı, bunun yirmi ikisinde kraliçe oldu, on dört yıldan fazlasında Antonius'la birlikte hüküm sürdü.
Καῖσαρ δέ, καίπερ ἀχθεσθεὶς ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆς γυναικός, ἐθαύμασε τὴν εὐγένειαν αὐτῆς· καὶ ταφῆναι τὸ σῶμα σὺν Ἀντωνίῳ λαμπρῶς καὶ βασιλικῶς ἐκέλευσεν. ἐντίμου δὲ καὶ τὰ γύναια κηδείας ἔτυχεν αὐτοῦ προστάξαντος. ἐτελεύτησε δὲ Κλεοπάτρα μὲν ἑνὸς δέοντα τεσσαράκοντα ἔτη βιώσασα, καὶ τούτων δύο καὶ εἴκοσι βασιλεύσασα, συνάρξασα δὲ Ἀντωνίῳ πλείω τῶν δεκατεσσάρων.
86.5Antonius'un yaşını kimi elli altı, kimi elli üç olarak söyler. Antonius'un heykelleri yıkıldı, Kleopatra'nınkiler yerinde kaldı; çünkü dostlarından Arkhibios, Antonius'unkilerin başına gelenler onların başına gelmesin diye Caesar'a iki bin talant verdi.
Ἀντώνιον δὲ οἱ μὲν ἕξ, οἱ δὲ τρισὶ τὰ πεντήκοντα ὑπερβαλεῖν φασιν. αἱ μὲν οὖν Ἀντωνίου καθῃρέθησαν εἰκόνες, αἱ δὲ Κλεοπάτρας κατὰ χώραν ἔμειναν, Ἀρχιβίου τινὸς τῶν φίλων αὐτῆς δισχίλια τάλαντα Καίσαρι δόντος, ἵνα μὴ τὸ αὐτὸ ταῖς Ἀντωνίου πάθωσιν. # Bölüm 87
87.187. Bölüm
Antonius üç kadından yedi çocuk bıraktı. En büyüğü Antyllus'u Caesar öldürdü, yalnız onu. Ötekileri Octavia alıp kendi çocuklarıyla birlikte büyüttü. Kleopatra'dan olan kızı Kleopatra'yı krallar içinde en zarif olan Juba ile evlendirdi. Fulvia'dan olan Antonius'u ise öyle büyük yaptı ki Caesar'ın yanında birinci onuru Agrippa, ikincisini Livia'nın oğulları, üçüncüsünü de Antonius taşıyordu ve öyle görülüyordu.
Ἀντωνίου δὲ γενεὰν ἀπολιπόντος ἐκ τριῶν γυναικῶν ἑπτὰ παῖδας, ὁ πρεσβύτατος Ἄντυλλος ὑπὸ Καίσαρος ἀνῃρέθη μόνος· τοὺς λοιποὺς δὲ Ὀκταουία παραλαβοῦσα μετὰ τῶν ἐξ ἑαυτῆς ἔθρεψε. καὶ Κλεοπάτραν μὲν τὴν ἐκ Κλεοπάτρας Ἰόβᾳ τῷ χαριεστάτῳ βασιλέων συνῴκισεν, Ἀντώνιον δὲ τὸν ἐκ Φουλβίας οὕτω μέγαν ἐποίησεν ὥστε τὴν πρώτην παρὰ Καίσαρι τιμὴν Ἀγρίππου, τὴν δὲ δευτέραν τῶν Λιβίας παίδων ἐχόντων, τρίτον εἶναι καὶ δοκεῖν Ἀντώνιον.
87.2Octavia'nın Marcellus'tan iki kızı ve Marcellus adında bir oğlu vardı. Caesar onu hem evlat edindi hem damat yaptı, kızlarından birini de Agrippa'ya verdi. Marcellus evlendikten kısa süre sonra ölünce, Caesar'ın öteki dostları arasından güvenilir bir damat seçmek kolay olmadı. Octavia, Agrippa'nın kendi kızını bırakıp Caesar'ın kızını alması gerektiğini önerdi.
ἐκ δὲ Μαρκέλλου δυεῖν αὐτῇ θυγατέρων οὐσῶν, ἑνὸς δὲ υἱοῦ Μαρκέλλου, τοῦτον μὲν ἅμα παῖδα καὶ γαμβρὸν ἐποιήσατο Καῖσαρ, τῶν δὲ θυγατέρων Ἀγρίππᾳ τὴν ἑτέραν ἔδωκεν. ἐπεὶ δὲ Μάρκελλος ἐτελεύτησε κομιδῆ νεόγαμος καὶ Καίσαρι γαμβρὸν ἔχοντα πίστιν οὐκ εὔπορον ἦν ἐκ τῶν ἄλλων φίλων ἑλέσθαι, λόγον ἡ Ὀκταουία προσήνεγκεν ὡς χρὴ τὴν Καίσαρος θυγατέρα λαβεῖν Ἀγρίππαν, ἀφέντα τὴν ἑαυτῆς.
87.3Önce Caesar, sonra Agrippa ikna oldu. Octavia kızını geri alıp Antonius'la evlendirdi, Agrippa da Caesar'ın kızıyla evlendi. Antonius ile Octavia'nın iki kızı kaldı. Birini Domitius Ahenobarbus aldı, itidali ve güzelliğiyle ünlü Antonia'yı da Livia'nın oğlu, Caesar'ın üvey oğlu Drusus. Bunlardan Germanicus ve Claudius doğdu.
πεισθέντος δὲ Καίσαρος πρῶτον, εἶτα Ἀγρίππου, τὴν μὲν αὑτῆς ἀπολαβοῦσα συνῴκισεν Ἀντωνίῳ, τὴν δὲ Καίσαρος Ἀγρίππας ἔγημεν. ἀπολειπομένων δὲ τῶν Ἀντωνίου καὶ Ὀκταουίας δυεῖν θυγατέρων τὴν μὲν Δομίτιος Ἀηνόβαρβος ἔλαβε, τὴν δὲ σωφροσύνῃ καὶ κάλλει περιβόητον Ἀντωνίαν Δροῦσος, ὁ Λιβίας υἱός, πρόγονος δὲ Καίσαρος. ἐκ τούτων ἐγένετο Γερμανικὸς καὶ Κλαύδιος·
87.4Bunlardan Claudius sonradan iktidara geçti. Germanicus'un çocuklarından Gaius kısa süre parlak biçimde hüküm sürdükten sonra karısı ve çocuğuyla birlikte öldürüldü. Ahenobarbus'tan Lucius Domitius adında bir oğlu olan Agrippina, Claudius Caesar ile evlendi. Claudius onun oğlunu evlat edinip adını Nero Germanicus koydu. Bu Nero bizim zamanımızda hüküm sürdü, annesini öldürdü ve deliliği ve çılgınlığıyla Roma hâkimiyetini neredeyse yıkacaktı. Antonius'tan itibaren soyda beşinci kişiydi.
ὧν Κλαύδιος μὲν ὕστερον ἦρξε, τῶν δὲ Γερμανικοῦ παίδων Γάϊος μὲν ἄρξας ἐπιφανῶς οὐ πολὺν χρόνον ἀνῃρέθη μετὰ τέκνου καὶ γυναικός, Ἀγριππίνα δὲ υἱὸν ἐξ Ἀηνοβάρβου Λεύκιον Δομίτιον ἔχουσα Κλαυδίῳ Καίσαρι συνῴκησε. καὶ θέμενος τὸν υἱὸν αὐτῆς Κλαύδιος Νέρωνα Γερμανικὸν προσωνόμασεν. οὗτος ἄρξας ἐφʼ ἡμῶν ἀπέκτεινε τὴν μητέρα καὶ μικρὸν ἐδέησεν ὑπὸ ἐμπληξίας καὶ παραφροσύνης ἀνατρέψαι τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν, πέμπτος ἀπὸ Ἀντωνίου κατʼ ἀριθμὸν διαδοχῆς γενόμενος.