Kavram
Res cogitans
- Latince
- res cogitans
- Almanca
- denkendes Ding
- Fransızca
- chose qui pense
- İngilizce
- thinking thing
- Türkçe
- düşünen şey
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde "düşünen bir şey" sıradan bir betimlemedir. Descartes'ta, şüpheden sağ çıkan tek kesinliğin (bkz. cogito) neye ait olduğunun cevabıdır: bedenden, hayal gücünün imgelerinden ve duyulardan bağımsız olarak bilinen, bütün etkinliği düşünce (cogitatio) olan şey. Balmumu örneği, cisimlerin bile duyularla değil zihnin bakışıyla kavrandığını, dolayısıyla zihnin bedenden daha iyi bilindiğini göstermeye yarar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 5. yy | Augustinus | Ruh kendini düşünürken kendinden emindir | De Trinitate X 10 |
| 1641 | Descartes | Düşünen şey: zihin, ruh, anlayış, akıl | Meditasyonlar II |
| 1781 | Kant | "Ben düşünüyorum"dan düşünen bir cevhere geçiş paralojizmdir | Saf Aklın Eleştirisi, Paralojizmler |
Dönüşüm: Etkinliğiyle tanımlanan "şey"den, bedenden reel olarak ayrı bir cevhere; Kant'ta ise bu geçişin eleştirisine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Doğrudan bir Yunanca karşılığı yoktur; Aristotelesçi nous ve psykhē ile ilişkisi tartışmalıdır. |
| Latince | res cogitans | res "şey", cogitans "düşünen" (cogitare); Meditationes II: sum igitur praecise tantum res cogitans, id est, mens, sive animus, sive intellectus, sive ratio. Karşıtı res extensa "yer kaplayan şey". |
| Almanca / Fransızca | denkendes Ding / chose qui pense | İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar II. |
| İngilizce | thinking thing |
Türkçe karşılığı
düşünen şey. "Düşünen töz" de denir; ama Descartes burada önce res der, "cevher" (substantia) adını ancak III'te ve VI'da verir; bu yüzden "şey" korunur. Mens "zihin", animus "ruh", intellectus "anlayış", ratio "akıl" ayrıca bağlanır.
"Şey" demek, Descartes'ın düşünen benin ne olduğunu henüz yalnız etkinliğiyle (şüphe etmek, anlamak, onaylamak, inkâr etmek, istemek, istememek, hayal etmek, hissetmek) tanımladığını korur; "töz" demek, sonraki metafizik sonucu baştan okura vermektir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: düşünen bir şeyim
Metinlerde işaretlendiği yerler
1 yer · 1 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.