İçeriğe geç

Kavram

Res cogitans

Latince
res cogitans
Almanca
denkendes Ding
Fransızca
chose qui pense
İngilizce
thinking thing
Türkçe
düşünen şey

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde "düşünen bir şey" sıradan bir betimlemedir. Descartes'ta, şüpheden sağ çıkan tek kesinliğin (bkz. cogito) neye ait olduğunun cevabıdır: bedenden, hayal gücünün imgelerinden ve duyulardan bağımsız olarak bilinen, bütün etkinliği düşünce (cogitatio) olan şey. Balmumu örneği, cisimlerin bile duyularla değil zihnin bakışıyla kavrandığını, dolayısıyla zihnin bedenden daha iyi bilindiğini göstermeye yarar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
5. yy Augustinus Ruh kendini düşünürken kendinden emindir De Trinitate X 10
1641 Descartes Düşünen şey: zihin, ruh, anlayış, akıl Meditasyonlar II
1781 Kant "Ben düşünüyorum"dan düşünen bir cevhere geçiş paralojizmdir Saf Aklın Eleştirisi, Paralojizmler

Dönüşüm: Etkinliğiyle tanımlanan "şey"den, bedenden reel olarak ayrı bir cevhere; Kant'ta ise bu geçişin eleştirisine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Doğrudan bir Yunanca karşılığı yoktur; Aristotelesçi nous ve psykhē ile ilişkisi tartışmalıdır.
Latince res cogitans res "şey", cogitans "düşünen" (cogitare); Meditationes II: sum igitur praecise tantum res cogitans, id est, mens, sive animus, sive intellectus, sive ratio. Karşıtı res extensa "yer kaplayan şey".
Almanca / Fransızca denkendes Ding / chose qui pense İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar II.
İngilizce thinking thing

Türkçe karşılığı

düşünen şey. "Düşünen töz" de denir; ama Descartes burada önce res der, "cevher" (substantia) adını ancak III'te ve VI'da verir; bu yüzden "şey" korunur. Mens "zihin", animus "ruh", intellectus "anlayış", ratio "akıl" ayrıca bağlanır.

"Şey" demek, Descartes'ın düşünen benin ne olduğunu henüz yalnız etkinliğiyle (şüphe etmek, anlamak, onaylamak, inkâr etmek, istemek, istememek, hayal etmek, hissetmek) tanımladığını korur; "töz" demek, sonraki metafizik sonucu baştan okura vermektir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: düşünen bir şeyim

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.