Kavram
propositum
- Yunanca
- προαίρεσις (prohairesis)
- Latince
- propositum
- Almanca
- Vorsatz
- Fransızca
- dessein, préméditation
- İngilizce
- purpose
- Türkçe
- kasıt
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte ve ceza hukukunda bir sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirme. Hegel'de Vorsatz moralitenin birinci uğrağıdır (Kasıt ve Kusur); onu niyet (Absicht) ve refah (Wohl), sonra iyi ve vicdan izler. Kasıt, fiilin dolaysız, cüzî yanına; niyet ise eylemin küllî karakterine bakar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Önceden düşünülmüş tercih (prohairesis) | Nikomakhos'a Etik III 2–5 |
| 2.–6. yy | Roma hukuku | dolus ve culpa ayrımı | Digesta L 17 |
| 1797 | Kant | Fiilin faile isnadı; kasıtlı ihlâl suçtur | Ahlâk Metafiziği, Giriş IV |
| 1820 | Hegel | Moral iradenin soyut hakkı; bilmenin hakkı | Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 114–118 |
Dönüşüm: Hukukî bir kusur derecesinden (Roma hukuku), öznel iradenin fiilde ancak kendisini tanıması hakkına (Hegel).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | προαίρεσις (prohairesis) | Aristoteles, Nikomakhos'a Etik III 2: önceden seçme, tasarlanmış tercih. |
| Latince | propositum | proponere "önüne koymak" kökünden: insanın önüne koyduğu şey, tasarı; ceza hukukunda dolus "kast" ayrı terimdir. |
| Almanca / Fransızca | Vorsatz / dessein | Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 114–118. |
| İngilizce | purpose |
Türkçe karşılığı
kasıt. Vorsatz "kasıt", vorsätzlich "kasten"; Absicht "niyet", Schuld "kusur" culpa, Zurechnung "isnat" imputatio ayrıca bağlanır.
Hegel'de kasıt, moral iradenin ilk ve en soyut hakkıdır: eylemin dolaysız varoluştaki içeriği benimki olmalıdır. İrade fiilinden ancak kastında bulunan, yani fiilin koşullarından amacında bildiği ölçüde kusurlu tutulabilir ("bilmenin hakkı"); dışsal güçlerin eyleme bağladığı uzak sonuçlar kasta girmez.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Grundlinien der Philosophie des Rechts, § 114) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kastı
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.