İçeriğe geç

Kavram

propositum

Yunanca
προαίρεσις (prohairesis)
Latince
propositum
Almanca
Vorsatz
Fransızca
dessein, préméditation
İngilizce
purpose
Türkçe
kasıt

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte ve ceza hukukunda bir sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirme. Hegel'de Vorsatz moralitenin birinci uğrağıdır (Kasıt ve Kusur); onu niyet (Absicht) ve refah (Wohl), sonra iyi ve vicdan izler. Kasıt, fiilin dolaysız, cüzî yanına; niyet ise eylemin küllî karakterine bakar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Önceden düşünülmüş tercih (prohairesis) Nikomakhos'a Etik III 2–5
2.–6. yy Roma hukuku dolus ve culpa ayrımı Digesta L 17
1797 Kant Fiilin faile isnadı; kasıtlı ihlâl suçtur Ahlâk Metafiziği, Giriş IV
1820 Hegel Moral iradenin soyut hakkı; bilmenin hakkı Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 114–118

Dönüşüm: Hukukî bir kusur derecesinden (Roma hukuku), öznel iradenin fiilde ancak kendisini tanıması hakkına (Hegel).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca προαίρεσις (prohairesis) Aristoteles, Nikomakhos'a Etik III 2: önceden seçme, tasarlanmış tercih.
Latince propositum proponere "önüne koymak" kökünden: insanın önüne koyduğu şey, tasarı; ceza hukukunda dolus "kast" ayrı terimdir.
Almanca / Fransızca Vorsatz / dessein Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları, § 114–118.
İngilizce purpose

Türkçe karşılığı

kasıt. Vorsatz "kasıt", vorsätzlich "kasten"; Absicht "niyet", Schuld "kusur" culpa, Zurechnung "isnat" imputatio ayrıca bağlanır.

Hegel'de kasıt, moral iradenin ilk ve en soyut hakkıdır: eylemin dolaysız varoluştaki içeriği benimki olmalıdır. İrade fiilinden ancak kastında bulunan, yani fiilin koşullarından amacında bildiği ölçüde kusurlu tutulabilir ("bilmenin hakkı"); dışsal güçlerin eyleme bağladığı uzak sonuçlar kasta girmez.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Grundlinien der Philosophie des Rechts, § 114) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kastı

Metinlerde işaretlendiği yerler

2 yer · 2 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.