Kavram
pathos distantiae
- Yunanca
- πάθος (pathos)
- Latince
- pathos distantiae
- Almanca
- Pathos der Distanz
- Fransızca
- pathos de la distance
- İngilizce
- pathos of distance
- Türkçe
- mesafe pathosu
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte üstün olanın aşağıdakine karşı mesafeli tavrı. Nietzsche'de (İyinin ve Kötünün Ötesinde § 257) hâkim kastın uyruklarına sürekli yukarıdan bakışından doğan duygu; bundan ruhun kendi içindeki mesafeyi durmadan genişletme özlemi, yani "insan" tipinin yükselişi, "insanın kendini yenmesi" doğar. Ahlâkın Soykütüğü I 2'de "iyi" değer yargısının kaynağı olarak geri döner: soylular kendilerini ve yaptıklarını, alçak ve bayağı olana karşı mesafe pathosundan ötürü "iyi" diye adlandırır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1886 | Nietzsche | aristokratik toplumun ve ruhun yükselişinin önşartı | İyinin ve Kötünün Ötesinde § 257 |
| 1887 | Nietzsche | soylu değer koymanın, "iyi" ile "kötü" (schlecht) karşıtlığının kaynağı | Ahlâkın Soykütüğü I 2 |
| 1888 | Nietzsche | eşitlik öğretisine karşı; Hristiyanlığın ve demokrasinin yok ettiği şey | Deccal § 43, Putların Alacakaranlığı "Bir Zamansızın Akınları" § 37 |
Dönüşüm: Toplumsal bir zümre farkından ruhun iç yapısına; dış mesafe iç yükselişin şartı olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πάθος | "duygulanım, tutku"; Nietzsche Yunanca kelimeyi Almancada olduğu gibi kullanır |
| Latince | pathos distantiae | notun düzeni için kurulmuş ad; Nietzsche'de Latince karşılığı yoktur |
| Almanca / Fransızca | Pathos der Distanz / pathos de la distance | |
| İngilizce | pathos of distance |
Türkçe karşılığı
mesafe pathosu. "mesafe tutkusu" ya da "mesafe duygusu" da mümkündü; ama Nietzsche'nin Pathos'u hem duygu hem duruş, hem yaşanan hem taşınan bir yüksekliktir; Yunanca kelime korunur. Distanz "mesafe", Rangordnung "rütbe sırası".
"Mesafe duygusu" dersek terim psikolojik bir hisse indirgenir; "mesafe pathosu" onu soylu insanın kendi değerini koyan temel duruşu olarak bırakır. Nietzsche'de dışarıdaki zümre mesafesi ruhun içinde yeni mesafeler açan "daha gizemli pathos"un önşartıdır.
Atıf ve kaynak notu
Terim Nietzsche'nindir; Latince ad yalnız notların düzeni içindir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: mesafe pathosu, mesafe pathosundan
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.