İçeriğe geç

Kavram

magnetismus animalis

Latince
magnetismus animalis
Almanca
animalischer Magnetismus
Fransızca
magnétisme animal
İngilizce
animal magnetism
Türkçe
hayvansal manyetizma

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde 18.–19. yüzyılda bir hekimin el hareketleriyle hastayı uykuya ve durugörüye soktuğu tedavi tarzı. Hegel Felsefî Bilimler Ansiklopedisi'nde (§ 379, § 405–406) hayvansal manyetizma görünüşlerinin ruhun cevherî birliğini deneyimde de gösterdiğini söyler; manyetik uyurgezerliği, eğitimli insanda duygu hayatının hastalık olarak geri dönmesi diye tanımlar: birey kendi somut içeriğiyle dolayımsız ilişkiye girer, bilgisi genius'un kendini görmesi olan bir durugörüdür, ama bu görüş tesadüfe açıktır ve tinin bir yükselişi sayılamaz.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1779 Mesmer evrene yayılmış bir akışkanın bedendeki etkisi; tedavi olarak manyetizma Mémoire sur la découverte du magnétisme animal
1784 Puységur "yapay uyurgezerlik", manyetik uykuda konuşan ve gören hasta Mémoires pour servir à l'histoire du magnétisme animal
1830 Hegel duyan ruhun hastalık hâli; genius'un kendini görmesi olarak durugörü Felsefî Bilimler Ansiklopedisi § 379, § 405–406

Dönüşüm: Fiziksel bir akışkan teorisinden, ruhun bedenle ve başka ruhla dolaysız birliğinin felsefî tanığına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Antik bir karşılığı yoktur; magnēs "mıknatıs taşı" kelimesinden.
Latince magnetismus animalis Mesmer'in 1766 tezinden (De planetarum influxu) ve 1779 Mémoire'ından yayılan terim.
Almanca / Fransızca animalischer Magnetismus; magnétisme animal Hegel'de magnetischer Somnambulismus "manyetik uyurgezerlik", magnetischer Schlaf "manyetik uyku".
İngilizce animal magnetism

Türkçe karşılığı

hayvansal manyetizma. "Mesmerizm" de denir; metinde "hayvansal manyetizma" yazılır. Somnambulismus "uyurgezerlik", Hellsehen "durugörü" bu notun altındadır.

"Hayvansal" burada hayvanlara değil, anima'ya, canlı bedene ait bir kuvveti anlatır. Hegel bu görünüşleri doğa bilimi olarak savunmaz; onları duyan ruhun hastalık hâli olarak ele alır ve anlama yetisinin sabit ayrımlarını (ruh ile beden, iç ile dış) karıştırdıkları için spekülatif incelemeyi zorunlu kılan bir tanık sayar.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Hegel, Ansiklopedi, Tin Felsefesi, Antropoloji, b. Duyan Ruh, § 406) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hayvansal manyetizma

Metinlerde işaretlendiği yerler

1 yer · 1 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.