Kavram
Ludi scaenici
- Yunanca
- θέατρον (theatron); σκηνή (skēnē)
- Latince
- ludi scaenici; scaena "sahne", scaenicus / histrio "sahne oyuncusu", theatrum, spectaculum "gösteri"; ludi circenses "sirk oyunları"
- Almanca
- Bühnenspiele
- Fransızca
- jeux scéniques
- İngilizce
- theatrical shows
- Türkçe
- sahne oyunları
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Augustinus De civitate Dei I 31–33 ve II'de sahne oyunlarını putperest tanrılara karşı en güçlü kanıtlarından biri yapar: Bu oyunlar Roma'da insanların kusurlarıyla değil, tanrıların buyruğuyla, bir beden salgınını yatıştırmak için kuruldu; ama ahlâka çok daha ağır bir salgın getirdi (I 32). Scipio Nasica ise Yunan sefahati Roma'nın erkekçe ahlâkına sızmasın diye taş tiyatro yapılmasını engelledi (I 31). Tanrılar kendi çirkinliklerinin sahnede oynanmasından hoşlanıyorsa, onlara tapınmak insanları iyileştiremez: Iuppiter'in yaptığı, Platon'un öğrettiğinden daha çok etkiler (II 7). Platon da şairleri devletinden kovmuştu; Augustinus bunu Romalıların tanrılarından daha iyi bir karar sayar (II 14).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Tanrılar hakkında yalan söyleyen şairler ideal devletten kovulur | Politeia II–III, X |
| MÖ 1. yy – MS 1. yy | Livius | Sahne oyunlarının bir salgın için kuruluşu | Ab urbe condita VII 2 |
| MÖ 1. yy | Cicero | Oyunculuk Roma'da onursuz bir meslek | De re publica IV 10 |
| 2.–3. yy | Tertullianus | Gösteriler putperestliktir | De spectaculis |
| 413–426 | Augustinus | Tanrıların buyurduğu ahlâk salgını; tanrıların kötülüğünün kanıtı | Augustinus, De civitate Dei I 31–33, II 4–14 |
Dönüşüm: Roma'nın dinî bayram kurumundan, Hristiyan apolojetikte putperest tanrıların ahlâkî iflasının kanıtına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | θέατρον, σκηνή | Yunan tiyatrosu Dionysos bayramlarına bağlı dinî bir kurumdu. |
| Latince | ludi scaenici | Livius VII 2: MÖ 364'te bir salgını yatıştırmak için tanrılara adanan oyunlar arasına Etrüsk dansçılarla birlikte sahne oyunları da alındı. Ludi Roma'da tanrılara adanan kamu oyunlarıdır; sahne oyunları bunların bir türüdür. |
| Almanca / Fransızca | Bühnenspiele / jeux scéniques | |
| İngilizce | theatrical shows |
Türkçe karşılığı
sahne oyunları. tiyatro oyunları: binayı (theatrum) öne çıkarır. sahne oyunları: scaena kelimesine sadık, dinî oyun (ludi) çerçevesini korur. Histrio, scaenicus "oyuncu, sahne oyuncusu" ve theatrum "tiyatro" ayrıca bağlanmaz.
Augustinus için sahne oyunları bir eğlence ya da sanat türü değil, bir tapınma biçimidir: Tanrılar kendileri buyurmuştur. Modern "tiyatro" kavramı bu dinî boyutu siler; "sahne oyunları" en azından ludi "kutsal oyunlar" çerçevesini hatırlatır.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un oyunlar hakkındaki bilgisinin büyük kısmı Varro'dan ve kendi gençlik tecrübesinden gelir (De civitate Dei II 4; Confessiones III 2). Sahne oyunlarını yalnız dinî bir kurum olarak görmek, Roma'daki edebî tiyatro geleneğini (Plautus, Terentius) geri plana iter.
İlgili kavramlar
- mimesis: taklit ve ahlâk.
- religio, superstitio: tapınma ve batıl inanç.
- curiositas: gösteri merakı.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sahne oyunlarının, sahne oyunudur
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.